{"id":49687,"date":"2025-08-06T08:00:00","date_gmt":"2025-08-06T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49687"},"modified":"2025-08-08T14:57:18","modified_gmt":"2025-08-08T10:57:18","slug":"xan-qizi-durru-yekta-xursidbanu-nat%c9%99van","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49687","title":{"rendered":"Xan q\u0131z\u0131, \u201cD\u00fcrr\u00fc yekta\u201d &#8211; Xur\u015fidbanu Nat\u0259van"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/galleryphoto\/2025\/2\/1200x630\/1754462079550526446_1200x630.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Tarix\u0259n h\u00f6kmdarlar, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri, \u00f6z \u0259m\u0259li il\u0259 yadda qal\u0131r, xalq\u0131n taleyind\u0259 oynad\u0131\u011f\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rola g\u00f6r\u0259 \u0259b\u0259dil\u0259\u015fir, \u00f6lm\u0259zl\u0259\u015fir. Bir d\u0259 elm, \u0259d\u0259biyyat, inc\u0259s\u0259n\u0259t xadiml\u0259ri, \u015fairl\u0259r, yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u0259b\u0259diya\u015farl\u0131q qazan\u0131r, \u00f6lm\u0259zliy\u0259 qovu\u015fur. H\u0259r iki m\u0259ziyy\u0259ti \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n bel\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 inc\u0259 z\u00f6vql\u00fc, b\u00f6y\u00fck \u00fcr\u0259kli, cazib\u0259dar xan\u0131m, m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u015fair, c\u0259sar\u0259tli d\u00f6vl\u0259t xadimi, Qaraba\u011f\u0131n sonuncu hakimi Mehdiqulu xan Cavan\u015firin q\u0131z\u0131 Xur\u015fidbanu Nat\u0259vand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn xan q\u0131z\u0131 Nat\u0259van\u0131n anadan olmas\u0131ndan 193 il \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>O, Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n banisi \u0130brahimx\u0259lil xan\u0131n n\u0259v\u0259sidir. 1832-ci ild\u0259 \u015eu\u015fada anadan \u043elan bu q\u0131z ail\u0259nin yegan\u0259 \u00f6vlad\u0131 v\u0259 Qaraba\u011f xanlar\u0131n\u0131n s\u043enuncu v\u0259r\u0259s\u0259si \u043eldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn onu sarayda \u201cD\u00fcrr\u00fc yekta\u201d (t\u0259k inci) \u00e7ag\u0131rard\u0131lar. Xalq aras\u0131nda is\u0259 Xan q\u0131z\u0131 ad\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhur idi. 1845-ci ild\u0259 Mehdiqulu xan\u0131n v\u0259fat\u0131ndan sonra onun b\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar\u0131 q\u0131z\u0131 Xur\u015fidbanuya ke\u00e7ir.<\/p>\n\n\n\n<p>Xur\u015fidbanu Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 lirik \u015fair v\u0259 r\u0259ssam kimi \u015f\u00f6hr\u0259t qazanan nadir istedad sahibi idi. \u018fr\u0259b v\u0259 fars dill\u0259rini m\u00fck\u0259mm\u0259l bil\u0259n Nat\u0259van Nizami, F\u00fczuli v\u0259 N\u0259vai kimi b\u00f6y\u00fck klassikl\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259rini mutali\u0259 edir v\u0259 onlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259nirdi. O, t\u0259kc\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rl\u0259 deyil, xeyirxahl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 d\u0259 ad \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131. Nat\u0259van kas\u0131blara, kims\u0259sizl\u0259r\u0259 \u0259l tutmaqla b\u0259rab\u0259r, \u015eu\u015faya su \u00e7\u0259kdirmi\u015fdi. Onun \u00e7\u0259kdirdiyi bulaq \u201cXan q\u0131z\u0131 bula\u011f\u0131\u201d ad\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhur olub. O h\u0259m d\u0259 qorxmaz, m\u0259\u011frur bir h\u00f6kmdar idi. XIX \u0259srin m\u0259nfur rus istilas\u0131 ba\u015flayanda, onun \u0259razisin\u0259 girdikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn rus \u00e7inovnikl\u0259rini \u00f6z n\u00f6k\u0259rl\u0259rin\u0259 d\u00f6yd\u00fcr\u00fcb, \u0259razisind\u0259n qovdurmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Xan q\u0131z\u0131 \u015eu\u015fada \u201cM\u0259clisi-\u00fcns\u201d (dostluq, \u00fclf\u0259t m\u0259clisi) yaratm\u0131\u015f v\u0259 onun b\u00fct\u00fcn x\u0259rcl\u0259rini \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. O, \u015feirl\u0259rini \u201cNat\u0259van\u201d, y\u0259ni \u201ckims\u0259siz\u201d, \u201ck\u00f6m\u0259ksiz\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 yaz\u0131rd\u0131. Q\u0259z\u0259l janr\u0131nda da misilsiz \u0259s\u0259rl\u0259r yarad\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eair\u0259nin ail\u0259 h\u0259yat\u0131 u\u011fursuz al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Cavan o\u011flunu itir\u0259n Nat\u0259van\u0131n \u015feirl\u0259ri b\u0259dbin ruhda yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. O, \u201cA\u011flaram\u201d, \u201cGetm\u0259\u201d, \u201cOlayd\u0131\u201d, \u201cGetdi\u201d, \u201cS\u0259nsiz\u201d, \u201c\u00d6l\u00fcr\u0259m\u201d \u015feirl\u0259rini d\u00fcnyadan nakam k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f o\u011fluna h\u0259sr edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r Az\u0259rbaycan klassikl\u0259ri kimi Nat\u0259van\u0131n da bir s\u0131ra \u015feirl\u0259rin\u0259 mahn\u0131lar b\u0259st\u0259l\u0259nib. M\u0259rhum b\u0259st\u0259kar\u0131m\u0131z Vasif Ad\u0131g\u00f6z\u0259lovun Nat\u0259van\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 b\u0259st\u0259l\u0259diyi \u201cQ\u0259r\u0259nfil\u201d mahn\u0131-romans\u0131 \u00e7ox u\u011furlu al\u0131n\u0131b. Onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131l\u0131b, tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259 \u015fair\u0259 xan\u0131m obraz\u0131 b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatda canland\u0131r\u0131l\u0131b. Xalq \u015fairi M\u0259mm\u0259d Rahim \u201cNat\u0259van\u201d poemas\u0131n\u0131, Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev \u201cNat\u0259van\u201d pyesini ona h\u0259sr edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Xur\u015fidbanu Nat\u0259van 1897-ci il oktyabr\u0131n 1-d\u0259 v\u0259fat edib, m\u0259zar\u0131 A\u011fdam\u0131n \u201c\u0130mar\u0259t\u201d q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r. Onun ad\u0131na k\u00fc\u00e7\u0259, klub, kitabxana v\u0259 m\u0259kt\u0259b var. \u018flyazmalar\u0131, \u015f\u0259xsi geyim v\u0259 \u0259\u015fyalar\u0131 arxiv v\u0259 m\u00fczeyl\u0259rimizd\u0259 saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eair\u0259nin Bak\u0131da heyk\u0259li, \u015eu\u015fada b\u00fcst\u00fc, A\u011fdamda q\u0259bir\u00fcst\u00fc abid\u0259si qoyulub. Nat\u0259van\u0131n \u015eu\u015fadak\u0131 b\u00fcst\u00fc b\u0259dnam qon\u015fular\u0131m\u0131z erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, g\u00fcll\u0259l\u0259nib v\u0259 tullant\u0131 metal kimi sat\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan\u0131n hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n s\u0259yl\u0259ri il\u0259 h\u0259min b\u00fcst a\u015fkar edil\u0259r\u0259k Bak\u0131ya g\u0259tirilib. 44 g\u00fcnl\u00fck tarixi Z\u0259f\u0259rimizd\u0259n sonra 2021-ci ild\u0259 onun b\u00fcst\u00fc \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u015fi \u0259sas\u0131nda b\u0259rpa edil\u0259r\u0259k \u015eu\u015faya qaytar\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n 190 illik yubileyi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd edilib. Xalq\u0131m\u0131z h\u00f6km\u00fcdar v\u0259 \u015fair\u0259 q\u0131z\u0131n\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 ehtiramla yad edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarix\u0259n h\u00f6kmdarlar, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri, \u00f6z \u0259m\u0259li il\u0259 yadda qal\u0131r, xalq\u0131n taleyind\u0259 oynad\u0131\u011f\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rola g\u00f6r\u0259 \u0259b\u0259dil\u0259\u015fir, \u00f6lm\u0259zl\u0259\u015fir. Bir d\u0259 elm, \u0259d\u0259biyyat, inc\u0259s\u0259n\u0259t xadiml\u0259ri, \u015fairl\u0259r, yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u0259b\u0259diya\u015farl\u0131q qazan\u0131r, \u00f6lm\u0259zliy\u0259 qovu\u015fur. H\u0259r iki m\u0259ziyy\u0259ti \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n bel\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 inc\u0259 z\u00f6vql\u00fc, b\u00f6y\u00fck \u00fcr\u0259kli, cazib\u0259dar xan\u0131m, m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u015fair, c\u0259sar\u0259tli d\u00f6vl\u0259t xadimi, Qaraba\u011f\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-49687","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49687"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49692,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49687\/revisions\/49692"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}