{"id":49688,"date":"2025-08-07T08:00:00","date_gmt":"2025-08-07T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49688"},"modified":"2025-08-08T14:58:29","modified_gmt":"2025-08-08T10:58:29","slug":"bu-gun-xalq-r%c9%99ssami-togrul-n%c9%99rimanb%c9%99yovun-anadan-olmasindan-95-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=49688","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn Xalq r\u0259ssam\u0131 To\u011frul N\u0259rimanb\u0259yovun anadan olmas\u0131ndan 95 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/galleryphoto\/2025\/2\/1200x630\/17545481384640924358_1200x630.jpg\" alt=\"\" style=\"width:645px;height:auto\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Xalq r\u0259ssam\u0131, D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafatlar\u0131 laureat\u0131 To\u011frul N\u0259rimanb\u0259yov b\u0259nz\u0259rsiz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k zirv\u0259l\u0259ri f\u0259th ed\u0259r\u0259k m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0259b\u0259di heyk\u0259l ucald\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>O, fitri istedad\u0131 v\u0259 b\u00f6y\u00fck z\u0259hm\u0259ti say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan r\u0259ssaml\u0131q m\u0259kt\u0259bind\u0259 yeni yol a\u00e7maqla \u00e7oxlar\u0131n\u0131n qibt\u0259 etdiyi s\u0259viyy\u0259y\u0259 ucal\u0131b, s\u0259n\u0259tsev\u0259rl\u0259rin r\u0259\u011fb\u0259tini, ki\u00e7ikd\u0259n-b\u00f6y\u00fcy\u0259d\u0259k m\u00fcxt\u0259lif z\u00f6vql\u00fc insanlar\u0131n m\u0259h\u0259bb\u0259tini qazan\u0131b, onlarda r\u0259ssaml\u0131\u011fa sonsuz sevgi v\u0259 maraq oyad\u0131b. R\u0259ngl\u0259rin ah\u0259ngini q\u0259lbinin, ruhunun ayr\u0131lmaz hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evir\u0259n To\u011frul N\u0259rimanb\u0259yov m\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr ya\u015fayaraq \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n missiyan\u0131 \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 yerin\u0259 yetirib. Bu b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar \u00f6m\u00fcrboyu f\u0131r\u00e7an\u0131 yaln\u0131z \u015f\u0259kil \u00e7\u0259km\u0259k xatirin\u0259 \u0259lin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259yib. Yaratmaq duy\u011fusu il\u0259 \u00fcr\u0259yinin d\u0259rin qatlar\u0131ndan g\u0259l\u0259nl\u0259ri k\u0259tana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcb. \u0130\u00e7ind\u0259kil\u0259ri solmayan r\u0259ngl\u0259r d\u00fcnyas\u0131na dan\u0131\u015f\u0131b. D\u00fcnyaya Buzovnadan, \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259rd\u0259n, Ab\u015ferondan boylan\u0131b, G\u00f6y\u00e7ay nar\u0131na \u0259b\u0259di xo\u015fb\u0259xtlik g\u0259tirib, harada oldusa Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb, V\u0259t\u0259ni t\u0259msil edib. Bu sevgi il\u0259 d\u00fcnyan\u0131 dola\u015f\u0131b, m\u0259rd, m\u0259\u011frur, q\u00fcrurlu bir insan \u00f6mr\u00fc ya\u015fay\u0131b, s\u0259n\u0259ti il\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tini tamamlaya, kamillik zirv\u0259sin\u0259 ucala bilib.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn Xalq r\u0259ssam\u0131 To\u011frul N\u0259rimanb\u0259yovun anadan olmas\u0131n\u0131n 95-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olur.<\/p>\n\n\n\n<p>T.N\u0259rimanb\u0259yovun babas\u0131 \u015fu\u015fal\u0131 h\u00fcquq\u015f\u00fcnas \u018fmirb\u0259y N\u0259rimanb\u0259yov \u00e7ar II Nikolay d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fchacir\u0259td\u0259 olub v\u0259 Kiyevd\u0259 d\u0259rs deyib. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti qurulandan sonra V\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131b v\u0259 Bak\u0131da qubernator olub. \u018fmirb\u0259yin o\u011flu F\u0259rman (To\u011frulun atas\u0131) da \u015eu\u015fada do\u011fulub. Tuluza Universitetinin M\u00fch\u0259ndis\u2013elektrik fak\u00fclt\u0259sind\u0259 oxuyub. T\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259td\u0259 frans\u0131z dilini m\u00fck\u0259mm\u0259l \u00f6yr\u0259n\u0259n, Avropa m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259rini m\u0259nims\u0259y\u0259n F\u0259rman N\u0259rimanb\u0259yov \u0130rma Lya Rude adl\u0131 frans\u0131z modelyerl\u0259 evl\u0259nib.<\/p>\n\n\n\n<p>Fransada ya\u015fayan ail\u0259nin ilk \u00f6vlad\u0131 Vidadi d\u0259 el\u0259 orada d\u00fcnyaya g\u0259lib. 1929-cu ild\u0259 F\u0259rman N\u0259rimanb\u0259yov xan\u0131m\u0131 v\u0259 o\u011flu il\u0259 birlikd\u0259 Bak\u0131ya qay\u0131d\u0131b. 1930-cu il avqustun 7-d\u0259 N\u0259rimanb\u0259yovlar ail\u0259sinin ikinci o\u011flu &#8211; To\u011frul d\u00fcnyaya g\u0259lib.<\/p>\n\n\n\n<p>Avropada t\u0259hsil alm\u0131\u015f valideynl\u0259rinin z\u0259ngin m\u0259n\u0259vi al\u0259mi To\u011frulun t\u0259rbiy\u0259sin\u0259, erk\u0259n ya\u015flar\u0131ndan h\u0259rt\u0259r\u0259fli, m\u00fck\u0259mm\u0259l formala\u015fmas\u0131na t\u0259sir edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tezlikl\u0259 N\u0259rimanb\u0259yovlar ail\u0259sinin ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc qara buludlar al\u0131r. To\u011frulun atas\u0131 Avropada t\u0259hsil alm\u0131\u015f bir \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131lar kimi repressiyaya m\u0259ruz qal\u0131r. Onu h\u0259bs edib Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn\u0259 g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1941-ci ild\u0259 To\u011frulun anas\u0131, Fransa v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131xmayan \u0130rma Lya Rude Bak\u0131da h\u0259bs edilir, onu \u00f6z balalar\u0131ndan ay\u0131raraq S\u0259m\u0259rq\u0259nd\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edirl\u0259r. To\u011frulun anas\u0131 1961-ci il\u0259d\u0259k s\u00fcrg\u00fcnd\u0259 ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ziddiyy\u0259tli, t\u0259zadl\u0131 ill\u0259rd\u0259 inam\u0131n\u0131 itirm\u0259y\u0259n N\u0259rimanb\u0259yovlar ya\u015famaq u\u011frunda m\u00fccadil\u0259ni davam etdirirl\u0259r. To\u011frul N\u0259rimanb\u0259yov \u0259vv\u0259lc\u0259 \u018fzim \u018fzimzad\u0259 ad\u0131na Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t R\u0259ssaml\u0131q M\u0259kt\u0259bin\u0259 daxil olur. 1950-ci ild\u0259 is\u0259 Litva \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t \u0130nstitutunda Monumental v\u0259 d\u0259zgah r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131 fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259hsil al\u0131r. Eyni vaxtda Viln\u00fcs Konservatoriyas\u0131nda klassik vokal\u0131 \u00f6yr\u0259nir. To\u011frul anas\u0131 il\u0259 yaln\u0131z t\u0259l\u0259b\u0259lik ill\u0259rind\u0259 S\u0259m\u0259rq\u0259ndd\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr. Onun m\u00fcxt\u0259lif orqanlara \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fcraci\u0259ti v\u0259 g\u0259rgin m\u00fcbariz\u0259si say\u0259sind\u0259 anas\u0131na b\u0259ra\u0259t verilir v\u0259 \u0130rma Lya Rude Bak\u0131ya qay\u0131tma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir m\u00fcdd\u0259t sonra amnistiyaya d\u00fc\u015f\u0259n atas\u0131 F\u0259rman N\u0259rimanb\u0259yov da Sibir s\u00fcrg\u00fcn\u00fcnd\u0259n V\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>U\u015faql\u0131qdan \u00e7\u0259kdiyi \u0259ziyy\u0259tl\u0259r, rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259r To\u011frulun \u0259zmkarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131r v\u0259 o, yarad\u0131c\u0131l\u0131q yolunda \u0259n y\u00fcks\u0259k zirv\u0259l\u0259ri f\u0259th ed\u0259 bilir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rk\u0259mli r\u0259ssam\u0131n m\u0259nz\u0259r\u0259, portret, monumental boyakarl\u0131q, ill\u00fcstrasiya v\u0259 teatr r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131 kimi m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 parlaq \u0259s\u0259rl\u0259r m\u00f6vzu v\u0259 janr r\u0259ngar\u0259ngliyi, estetik kamilliyi v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcslubu il\u0259 f\u0259rql\u0259nir. T.N\u0259rimanb\u0259yovun i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdir\u0259n b\u0259nz\u0259rsiz l\u00f6vh\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan m\u00fcasir t\u0259sviri s\u0259n\u0259tinin simas\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131raraq m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin nadir incil\u0259ri x\u0259zin\u0259sin\u0259 daxil olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Nar onun r\u0259sml\u0259rind\u0259 G\u00f6y\u00e7aydan Bak\u0131ya, oradan da Paris\u0259, Nyu-Yorka, \u0130stanbula, Londona, Moskvaya v\u0259 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 uzaq \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131b. Q\u0259rib\u0259 v\u0259 qeyri-adi yarad\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259tin\u0259 malik Xalq r\u0259ssam\u0131 To\u011frul N\u0259rimanb\u0259yov t\u0259kc\u0259 do\u011fma v\u0259t\u0259nind\u0259 deyil, d\u00fcnyan\u0131n \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131n\u0131r. Onun \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox inc\u0259s\u0259n\u0259t muzeyl\u0259rind\u0259, fondlarda saxlan\u0131l\u0131r. \u00c7exiya, Rusiya, Hindistan, Fransa, Litva, AB\u015e v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6rk\u0259mli r\u0259ssam\u0131n f\u0259rdi s\u0259rgil\u0259ri ke\u00e7irilib.<\/p>\n\n\n\n<p>To\u011frul N\u0259rimanb\u0259yov t\u0259kc\u0259 r\u0259ssam deyil, h\u0259m d\u0259 opera ifa\u00e7\u0131s\u0131 idi. Onun g\u00f6z\u0259l, m\u0259xm\u0259ri bariton s\u0259si var idi. Klassik operalardan, x\u00fcsusil\u0259 \u0130taliya b\u0259st\u0259karlar\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n ariyalar\u0131 pe\u015f\u0259kar s\u0259viyy\u0259d\u0259 ifa edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>O, m\u00fcsahib\u0259l\u0259rind\u0259n birind\u0259 deyib: \u201cR\u0259ssam olmasayd\u0131m, y\u0259qin ki, heyk\u0259ltara\u015f, ya b\u0259lk\u0259 d\u0259 vokalist olard\u0131m. R\u0259ssaml\u0131qda h\u0259r \u015fey \u0259vv\u0259ld\u0259n m\u0259lumdur. Ba\u015flan\u011f\u0131c da, i\u015f prosesi d\u0259, sonluq da. Vokal is\u0259 tamam ba\u015fqa bir al\u0259mdir. M\u0259n h\u0259r s\u0259h\u0259rimi tora\u011fay kimi mahn\u0131 il\u0259 a\u00e7\u0131ram\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T.N\u0259rimanb\u0259yovun z\u0259hm\u0259ti he\u00e7 d\u0259 h\u0259d\u0259r getm\u0259yib. O, 30 ya\u015f\u0131nda \u018fm\u0259kdar, 33 ya\u015f\u0131nda is\u0259 Xalq r\u0259ssam\u0131 ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. 1974-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnya\u015f\u00f6hr\u0259tli b\u0259st\u0259kar Fikr\u0259t \u018fmirovun &#8220;N\u0259simi dastan\u0131&#8221;, 1980-ci ild\u0259 is\u0259 &#8220;Min bir gec\u0259&#8221; \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 verdiyi s\u0259hn\u0259 t\u0259rtibat\u0131na g\u00f6r\u0259 D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 al\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>To\u011frul N\u0259rimanb\u0259yov Fransa M\u00fcasir \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t Ensiklopediyas\u0131nda haqq\u0131nda m\u0259lumat veril\u0259n yegan\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131d\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259n r\u0259ssam\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t x\u0259b\u0259ri olmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>2000-ci ild\u0259 T.N\u0259rimanb\u0259yov Az\u0259rbaycan\u0131n &#8220;\u0130stiqlal&#8221; ordeni, 2010-cu ild\u0259 is\u0259 &#8220;\u015e\u0259r\u0259f&#8221; ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilib. R\u0259ssam\u0131n m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n bu ali m\u00fckafatlar\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u0259si do\u011fma v\u0259t\u0259nind\u0259 onun s\u0259n\u0259tin\u0259 v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 ehtiram\u0131n ifad\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2010-cu il 22 iyun tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 g\u00f6rk\u0259mli r\u0259ssam\u0131n 80 illik yubileyi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7irilib. Yubiley t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259inki do\u011fma v\u0259t\u0259nind\u0259, h\u0259tta \u00f6lk\u0259mizin s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259n k\u0259narda da qeyd edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya\u015f\u00f6hr\u0259tli f\u0131r\u00e7a ustas\u0131 2013-c\u00fc il iyunun 2-d\u0259 Parisd\u0259 v\u0259fat edib, Passi q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131nda d\u0259fn olunub.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xalq r\u0259ssam\u0131, D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafatlar\u0131 laureat\u0131 To\u011frul N\u0259rimanb\u0259yov b\u0259nz\u0259rsiz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k zirv\u0259l\u0259ri f\u0259th ed\u0259r\u0259k m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0259b\u0259di heyk\u0259l ucald\u0131b. O, fitri istedad\u0131 v\u0259 b\u00f6y\u00fck z\u0259hm\u0259ti say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan r\u0259ssaml\u0131q m\u0259kt\u0259bind\u0259 yeni yol a\u00e7maqla \u00e7oxlar\u0131n\u0131n qibt\u0259 etdiyi s\u0259viyy\u0259y\u0259 ucal\u0131b, s\u0259n\u0259tsev\u0259rl\u0259rin r\u0259\u011fb\u0259tini, ki\u00e7ikd\u0259n-b\u00f6y\u00fcy\u0259d\u0259k m\u00fcxt\u0259lif z\u00f6vql\u00fc insanlar\u0131n m\u0259h\u0259bb\u0259tini qazan\u0131b, onlarda r\u0259ssaml\u0131\u011fa sonsuz sevgi v\u0259 maraq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-49688","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49688","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49688"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49688\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49693,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49688\/revisions\/49693"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}