{"id":50038,"date":"2025-11-29T09:00:00","date_gmt":"2025-11-29T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=50038"},"modified":"2025-11-30T13:33:56","modified_gmt":"2025-11-30T09:33:56","slug":"xalq-yazicisi-anar-coxluq-icind%c9%99-t%c9%99klik","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=50038","title":{"rendered":"Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 ANAR.&#8221;\u00c7oxluq i\u00e7ind\u0259 t\u0259klik&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Xalq-yazicisi-Anar.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"467\" src=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Xalq-yazicisi-Anar.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-50041\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Xalq-yazicisi-Anar.jpg 700w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Xalq-yazicisi-Anar-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Universitetd\u0259 oxudu\u011fum ill\u0259rd\u0259 Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259&nbsp; haqq\u0131nda kurs i\u015fi yazm\u0131\u015fd\u0131m. Universitet m\u00fc\u0259llimim, g\u00f6rk\u0259mli t\u0259nqid\u00e7i, teatr\u015f\u00fcnas C\u0259f\u0259r C\u0259f\u0259rov yaz\u0131m\u0131 oxuyub \u0259sas\u0259n b\u0259y\u0259nmi\u015fdi, amma bir fikrim\u0259 ciddi etiraz\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdi. Hiss\u0259 qap\u0131laraq Mirz\u0259 F\u0259t\u0259lini b\u00fct\u00fcn Avropa dramaturqlar\u0131ndan &#8211; Molyerd\u0259n, \u015eillerd\u0259n \u00fcst\u00fcn qoymu\u015fdum.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;He\u00e7 vaxt bel\u0259 populist yana\u015fmalara uyma, &#8211; dedi m\u0259n\u0259 C\u0259f\u0259r m\u00fc\u0259llim, &#8211; bel\u0259 iddialardan, h\u0259tta yalan\u00e7\u0131 mill\u0259t\u00e7ilik d\u0259 yox, s\u0131rf \u0259yal\u0259t\u00e7ilik qoxusu g\u0259lir&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00f6zl\u0259r m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259b\u0259di d\u0259rs oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259z\u0259n m\u0259tbuatda, ya ayr\u0131-ayr\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015flarda &#8220;Bizim poeziyam\u0131z d\u00fcnyada b\u00fct\u00fcn poeziyalardan \u00fcst\u00fcnd\u00fcr&#8221; iddias\u0131yla rastla\u015fanda soru\u015fmaq ist\u0259yir\u0259m: &#8211; B\u0259y\u0259m, s\u0259n d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn dill\u0259rind\u0259 yaranm\u0131\u015f \u015feirl\u0259rl\u0259 tan\u0131\u015fsan?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim klassik \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, \u015feirimiz, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, o q\u0259d\u0259r z\u0259ngindir ki, onu ba\u015fqa xalqlar\u0131n b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatlar\u0131yla qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya qoyma\u011fa ehtiyac yoxdur. H\u0259r xalq\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, o xalq\u0131n \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259zizd\u0259n \u0259zizdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma bu dan\u0131lmaz h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun olmayan iki misal \u00e7\u0259ks\u0259m, inan\u0131ram ki, C\u0259f\u0259r m\u00fc\u0259llimin ruhunu incitm\u0259r\u0259m. H\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, C\u0259f\u0259r C\u0259f\u0259rovun \u00f6z\u00fc d\u0259 m\u0259nim bu iki q\u0259na\u0259timl\u0259 raz\u0131la\u015fard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir. T\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n Servantes, Balzak, Tolstoy, Dostoyevski miqyas\u0131nda roman\u00e7\u0131s\u0131 yoxdur. \u0130st\u0259s\u0259k d\u0259, ist\u0259m\u0259s\u0259k d\u0259, bu bel\u0259dir. Amma&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Amma n\u0259 ruslar\u0131n, n\u0259 frans\u0131zlar\u0131n, n\u0259 ispanlar\u0131n, n\u0259 almanlar\u0131n &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259m Qorqud&#8221; s\u0259viyy\u0259sind\u0259 dastanlar\u0131 da yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u0259y\u0259m, s\u0259n bu dill\u0259ri bilirs\u0259n ki, bel\u0259 h\u00f6km verirs\u0259n? &#8211; dey\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Cavab verir\u0259m: rus dilini bilir\u0259m, frans\u0131zlar\u0131n &#8220;Roland haqq\u0131nda n\u0259\u011fm\u0259&#8221;, ispanlar\u0131n &#8220;Sid&#8221;, almanlar\u0131n &#8220;Nibelunq&#8221; dastanlar\u0131n\u0131 is\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259d\u0259 oxumu\u015fam. N\u0259 ruslar\u0131n &#8220;\u0130qor alay\u0131 haqq\u0131nda s\u00f6z&#8221; dastan\u0131, n\u0259 ispanlar\u0131n, frans\u0131zlar\u0131n, almanlar\u0131n (ingilisl\u0259rin \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, dastanlar\u0131 olmas\u0131n\u0131 e\u015fitm\u0259mi\u015f\u0259m) obraz z\u0259nginliyi, s\u00fcjet parlay\u0131\u015f\u0131, lirik t\u0259svirl\u0259rinin canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bax\u0131m\u0131ndan &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259m Qorqud&#8221;la yana\u015f\u0131 dura bilm\u0259z.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ki. Yen\u0259 d\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, XVI \u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck dramaturqu \u015eekspir, \u0259n b\u00f6y\u00fck roman\u00e7\u0131s\u0131 Servantes, \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015fairi F\u00fczulidir. T\u0259krar edir\u0259m: XVI \u0259srin! D\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda m\u0259hz XVI y\u00fcz ild\u0259 F\u00fczulid\u0259n b\u00f6y\u00fck \u015fairin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k\u0259 bilirsinizs\u0259, buyurun, deyin. O ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259 ki, d\u00fcnya (&#8220;d\u00fcnya&#8221; dey\u0259nd\u0259, \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur) F\u00fczulini \u015eekspir v\u0259 ya Servantes q\u0259d\u0259r tan\u0131m\u0131r. Bu, F\u00fczulinin g\u00fcnah\u0131 deyil. Bir az da bizim su\u00e7umuzdur. Bu m\u00f6vzuda d\u0259rin\u0259 getm\u0259k ist\u0259mir\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6hb\u0259t F\u00fczulid\u0259n gedirs\u0259, bu yaz\u0131m\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131m s\u00f6zl\u0259r &#8211; &#8220;\u00c7oxluq i\u00e7ind\u0259 t\u0259klik&#8221; &#8211; ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, F\u00fczuli q\u0259hr\u0259man\u0131 M\u0259cnuna aiddir.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259 idi M\u0259cnunun g\u00fcnah\u0131 ki, \u00c7OXLUQ onu c\u00fcnun, d\u0259li sayd\u0131? Sevgisi? B\u0259y\u0259m, sevm\u0259k d\u0259lilikdir, qoy lap \u00e7\u0131l\u011f\u0131n e\u015fq, qeyri-adi m\u0259h\u0259bb\u0259t olsun?<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259z\u0259n &#8220;Leyli-M\u0259cnun&#8221;u \u015eekspirin &#8220;Romeo v\u0259 C\u00fclyetta&#8221;s\u0131yla tutu\u015fdururlar. Bu iki \u0259s\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 ancaq zahiri b\u0259nz\u0259yi\u015fdir. Faci\u0259yl\u0259 bit\u0259n h\u0259r iki s\u00fcjetin tragik s\u0259b\u0259bl\u0259ri tamamil\u0259 f\u0259rqlidir. Romeo il\u0259 C\u00fclyettan\u0131n sevgisi iki ail\u0259nin r\u0259qab\u0259tiyl\u0259, qat\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyi il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. M\u0259cnunla Leylinin ail\u0259l\u0259ri aras\u0131nda he\u00e7 bir \u0259dav\u0259t yoxdur, \u0259ksin\u0259, onlar h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00c7OXLU\u011eUN n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ridir, h\u0259r iki t\u0259r\u0259f Qeysi M\u0259cnun say\u0131r. \u018fg\u0259r bel\u0259 olmasayd\u0131, Qeysin atas\u0131 o\u011flunu M\u0259kk\u0259y\u0259 apar\u0131b K\u0259b\u0259d\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t m\u0259r\u0259zind\u0259n sa\u011faltmaq ist\u0259m\u0259zdi. Romeo C\u00fclyettaya qovu\u015fmaq ist\u0259yir. M\u0259cnun Leyliy\u0259 olan e\u015fqinin b\u0259las\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259yi arzulay\u0131r. Alic\u0259nab c\u0259ngav\u0259r Nof\u0259l Qeysi sevgilisin\u0259 qovu\u015fdurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259ng\u0259 ba\u015flay\u0131r. M\u0259cnun is\u0259 bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 Nof\u0259lin m\u0259\u011flub olmas\u0131n\u0131 ist\u0259yir. \u00c7OXLUQ bunu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259rmi? \u018flb\u0259tt\u0259, yox. Odur ki, M\u0259cnun obraz\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda \u00c7OXLUQ i\u00e7ind\u0259 q\u0259ribliyin, t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n ilk parlaq \u00f6rn\u0259yidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonralar bu &#8220;t\u0259nhal\u0131q tilsimi&#8221; XIX v\u0259 XX \u0259sr \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda meydana \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin Hac\u0131 Nurisind\u0259 v\u0259 \u015eahbaz\u0131nda, N\u0259c\u0259f b\u0259y V\u0259zirovun m\u00fcsib\u0259tli F\u0259xr\u0259ddinind\u0259, \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyevin b\u0259xtsiz cavan\u0131 F\u0259rhad sur\u0259tind\u0259 M\u0259cnundan g\u0259l\u0259n metafizik t\u0259nhal\u0131q, m\u00fchit i\u00e7ind\u0259 nakaml\u0131q var. Ham\u0131s\u0131 \u00e7oxluq i\u00e7ind\u0259 dar\u0131xan, kar\u0131xan, \u00e7\u0131rp\u0131nan, \u00f6z\u00fcn\u0259 yer tapa bilm\u0259y\u0259n t\u0259nha insanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin alt\u0131 komediyas\u0131 meydana \u00e7\u0131xandan, XX \u0259srin otuzuncu ill\u0259rin\u0259 &#8211; C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n &#8220;D\u00f6n\u00fc\u015f&#8221;\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z &#8211; n\u0259srimiz, \u015feirimiz, dramaturgiyam\u0131z, t\u0259sviri s\u0259n\u0259timiz, musiqimiz \u00e7oxluq i\u00e7ind\u0259 T\u0259kin qiym\u0259tini anlad\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bu d\u00f6vrd\u0259 yaranan \u0259d\u0259biyyat, s\u0259n\u0259t \u00f6rn\u0259kl\u0259rimiz z\u0259nnimc\u0259, \u0259sas\u0259n, alt\u0131 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsin M.F.Axundzad\u0259nin, Mirz\u0259 C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin, Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabirin, C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n, \u018fzim \u018fzimzad\u0259nin (r\u0259ssaml\u0131qda), \u00dczeyir b\u0259y Hac\u0131b\u0259ylinin (musiqid\u0259) adlar\u0131yla ba\u011fl\u0131d\u0131r. &#8220;N\u0259d\u0259n bu parlaq yarad\u0131c\u0131lar\u0131n s\u0131ras\u0131nda b\u00f6y\u00fck&nbsp; H\u00fcseyn Cavidin ad\u0131 \u00e7\u0259kilmir?&#8221; Haql\u0131 suala cavab bel\u0259dir ki, bu&nbsp; m\u00fcqt\u0259dir s\u0259n\u0259tkar\u0131n \u00e7oxusunu n\u0259zml\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259sas\u0259n \u015e\u0259rq tarixini canland\u0131ran \u00f6lm\u0259z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 s\u0131rf Az\u0259ri t\u00fcrk xarakteri &#8211; Mirz\u0259 F\u0259t\u0259lid\u0259, Mirz\u0259 C\u0259lild\u0259, Sabird\u0259 oldu\u011fu kimi \u0259ks edilm\u0259yib. \u015e\u00fcbh\u0259siz, bu, \u0259d\u0259biyyat tariximizd\u0259 Cavid yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259mini azaltm\u0131r, bu, klassikin \u00f6z\u0259lliyinin, f\u0259rqliliyinin g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaman etibar\u0131yla b\u00f6y\u00fck bir b\u0259dii prosesin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li irsi durur. M\u0259nc\u0259,&nbsp; M.F.Axundzad\u0259&nbsp; yaln\u0131z dramaturgiyam\u0131z\u0131n, \u0259d\u0259bi t\u0259nqidimizin deyil, \u00e7a\u011fda\u015f n\u0259srimizin d\u0259 \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub. T\u0259k bir &#8220;Aldanm\u0131\u015f k\u0259vakib&#8221; hekay\u0259siyl\u0259 deyil, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 s\u0259hn\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259riyl\u0259. \u018fd\u0259biyyat tariximizd\u0259 t\u0259xmin\u0259n, el\u0259 bu d\u00f6vrd\u0259 yaranm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 hekay\u0259ni m\u00fcasir n\u0259srimizin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 say\u0131rlar. Onlardan biri Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanovun &#8220;Kitabi-\u018fsg\u0259riyy\u0259&#8221; hekay\u0259si \u0259r\u0259b-fars k\u0259lm\u0259l\u0259ri, izaf\u0259tl\u0259riyl\u0259 dolu, el\u0259 q\u0259liz bir dild\u0259 yaz\u0131l\u0131b ki, \u00f6z-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 maarif\u00e7ilik d\u0259y\u0259ri olan bu \u0259s\u0259ri \u00e7a\u011fda\u015f n\u0259srimizin, \u0259n az\u0131 dil bax\u0131m\u0131ndan ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 saymaq \u00e7\u0259tindir. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u0130smay\u0131l b\u0259y Qutqa\u015f\u0131nl\u0131n\u0131n frans\u0131zca yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;R\u0259\u015fid b\u0259y v\u0259 S\u0259ad\u0259t xan\u0131m&#8221; hekay\u0259sini yeni n\u0259srimizin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi q\u0259bul ets\u0259k, yen\u0259 d\u0259 \u015feir&nbsp; tariximizd\u0259 oldu\u011fu kimi, n\u0259srimizd\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259bi \u00f6rn\u0259kl\u0259rimizin ibtidaisini yad dil\u0259 ba\u011flam\u0131\u015f oluruq. \u018flb\u0259tt\u0259, h\u0259min \u0259s\u0259rl\u0259r \u0259d\u0259biyyat tariximizd\u0259 qal\u0131r v\u0259 qalmal\u0131d\u0131r. Amma XIX \u0259srd\u0259 bir az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259l\u0259m sahibinin frans\u0131zca b\u0259dii \u0259s\u0259r yazmas\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r f\u0259r\u0259hli faktd\u0131rsa v\u0259 bu fakt, h\u0259tta Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin \u00f6z\u00fcn\u00fc heyran qoyubsa, bu g\u00fcn biziml\u0259 bizim dild\u0259 dan\u0131\u015fan n\u0259srimiz (t\u0259krar edir\u0259m, h\u0259m dramaturgiyam\u0131z, h\u0259m d\u0259 n\u0259srimiz) Axundzad\u0259nin komediyalar\u0131ndan ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dil b\u0259dii \u0259d\u0259biyyat\u0131n \u0259n vacib v\u0259 \u0259sas \u00fcns\u00fcr\u00fcd\u00fcrs\u0259, &#8220;Aldanm\u0131\u015f k\u0259vakib&#8221; \u00e7a\u011fda\u015f dilimiz bax\u0131m\u0131ndan bizd\u0259n \u00e7ox-\u00e7ox uzaqd\u0131r. Amma eyni m\u00fc\u0259llifin, eyni zaman k\u0259siyind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 komediyalar\u0131, bug\u00fcnk\u00fc s\u0259hn\u0259mizd\u0259n d\u0259 yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kimi, ham\u0131n\u0131n anlad\u0131\u011f\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259sl\u0259nir. S\u0259hn\u0259d\u0259 oynan\u0131lan \u0259s\u0259ri kitabda oxuyark\u0259n, bu m\u0259tnl\u0259rin n\u0259sr v\u0259 komediya kimi janr f\u0259rql\u0259rinin yaln\u0131z forma etibar\u0131yla ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bu \u0259s\u0259rl\u0259rin klassika say\u0131lma\u011f\u0131n\u0131n bir s\u0259b\u0259bi d\u0259 odur ki, o d\u00f6vr\u00fcn libaslar\u0131nda \u00e7a\u011fda\u015f\u0131m\u0131z insanlar\u0131n xarakterl\u0259ri canlan\u0131r. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, \u0259srl\u0259rd\u0259n-\u0259srl\u0259r\u0259 ke\u00e7\u0259n \u00c7OXLUQ i\u00e7ind\u0259 dar\u0131xan T\u018fKL\u018fR\u0130N faci\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p>Molla \u0130brahim X\u0259lilin f\u0131r\u0131ldaqlar\u0131na sidq-\u00fcr\u0259kl\u0259 inanan avamlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 Hac\u0131 Nuri&nbsp; s\u00f6z\u00fc e\u015fidilm\u0259y\u0259n q\u0259ribdir. Maarif\u0259, t\u0259hsil\u0259, d\u00fcnyan\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259 can atan \u015eahbaz b\u0259y d\u0259 d\u0259rvi\u015f M\u0259st\u0259li \u015fahlar \u00e7oxlu\u011funda v\u0259 caduya inanan sad\u0259l\u00f6vh qad\u0131nlar qar\u015f\u0131s\u0131nda t\u0259kdir. Qarag\u00fcruh i\u00e7ind\u0259 i\u015f\u0131ql\u0131 f\u0259rdin t\u0259kliyi v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti \u0259vv\u0259ll\u0259rd\u0259 qeyd etdiyim kimi, N.V\u0259zirovun, \u018f.Haqverdiyevin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n ke\u00e7ir v\u0259 M.C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin \u00f6lm\u0259z &#8220;\u00d6l\u00fcl\u0259r&#8221;ind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k zirv\u0259sin\u0259 ucal\u0131r. Hac\u0131 Nurinin ay\u0131q s\u00f6zl\u0259rin\u0259 yox, Molla \u0130brahim X\u0259lill\u0259rin q\u0131z\u0131l s\u00f6vd\u0259sin\u0259 inananlar\u0131n varisl\u0259ri \u015eeyx N\u0259srullah\u0131n \u00f6l\u00fcl\u0259ri dirild\u0259c\u0259yin\u0259&nbsp; etiqad edirl\u0259r v\u0259 bu \u00c7OXLU\u011eUN i\u00e7ind\u0259 \u0130sg\u0259nd\u0259r i\u00e7m\u0259sin, neyl\u0259sin?<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130sg\u0259nd\u0259r i\u00e7\u0259rdi,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>L\u0259q\u0259bi d\u0259 Kefli \u0130sg\u0259nd\u0259rdi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc onu<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>diri \u00f6l\u00fcl\u0259rin d\u0259rdi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yoxsa o da,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>bir po\u00e7t m\u0259muru olar,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0259 d\u0259rdl\u0259n\u0259r, n\u0259 i\u00e7\u0259rdi,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00d6mr\u00fc \u00f6l\u00fcl\u0259r i\u00e7ind\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sakit, s\u0259ssiz ke\u00e7\u0259rdi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Q\u0131namay\u0131n \u0130sg\u0259nd\u0259ri,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>yaman olur anlamaq d\u0259rdi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>D\u0259rd t\u0259k onda deyil ki, \u0130sg\u0259nd\u0259r \u00f6l\u00fcl\u0259rin dirildiyin\u0259 inanan Hac\u0131 H\u0259s\u0259nl\u0259rin \u00e7oxlu\u011funda t\u0259kdir. D\u0259rd h\u0259m d\u0259 ondad\u0131r ki, \u00f6l\u00fcl\u0259rin dirildiyin\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, inanmayan &#8220;po\u00e7t m\u0259murlar\u0131&#8221; da \u00e7oxlu\u011fun r\u0259yiyl\u0259 raz\u0131la\u015fmal\u0131d\u0131rlar, avaml\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 durmaqdan qorxub \u00e7\u0259kinirl\u0259r. Konformist c\u0259miyy\u0259td\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n, anlayan, anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259 bilm\u0259y\u0259n v\u0259 dey\u0259rs\u0259 bel\u0259, \u00c7OXLU\u011eUN e\u015fitm\u0259y\u0259c\u0259yi bir \u015f\u0259raitd\u0259 T\u018fKL\u0130K T\u0130LS\u0130M\u0130N\u0130 q\u0131rmaq asan deyil. C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n Oqtay\u0131 da h\u0259yat\u0131ndan art\u0131q sevdiyi teatr al\u0259mind\u0259 t\u0259kdir, pulun, var-d\u00f6vl\u0259tin h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00fcst\u00fcn \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131, h\u0259r \u015fey\u0259 qadir oldu\u011fu, sevdiyinin bel\u0259, sat\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 m\u00fchitd\u0259 Ayd\u0131n da t\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fg\u0259r \u0259d\u0259biyyatda bu z\u0259ngin personajlar silsil\u0259sini b\u00f6y\u00fck nasir v\u0259 dramaturqlar yarad\u0131bsa, \u015feird\u0259 bunu Sabir edib v\u0259 bu insan m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259rinin i\u00e7ind\u0259 \u015fair \u00f6z\u00fc t\u0259p\u0259-t\u0259nhad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Derl\u0259r usan, h\u0259rv\u0259z\u00fc h\u0259dyan dem\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00fcc g\u0259tirir d\u0259rd, usana bilmir\u0259m.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Yaxud:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Surtuqlu m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 t\u0259kfir\u0259 qoyan bu<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u00f6\u015fd\u00fckl\u00fc m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 neyl\u0259rdin, ilahi?!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yaxud bular\u0131n bunca n\u00fcfuzu olacaqm\u0131\u015f, &#8211;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Be\u015f-\u00fc\u00e7 bu s\u00fcx\u0259ndanlar\u0131 neyl\u0259rdin, ilahi?!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qeyr\u0259tli donosbazlar\u0131m\u0131z i\u015f bacar\u0131rk\u0259n, &#8211;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u0259nb\u0259l, d\u0259li \u015feytanlar\u0131 neyl\u0259rdin, ilahi?!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Yaxud:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Eyl\u0259 bilirdim ki, d\u0259xi s\u00fcbh olub,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u00fcr\u011fi-s\u0259h\u0259r t\u0259k bir a\u011f\u0131z banlad\u0131m.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259ng \u015fik\u0259st eyl\u0259di bal\u00fc p\u0259rim,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Banlama\u011f\u0131n hasilini anlad\u0131m.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bir d\u0259 m\u0259ni vurma, aman, s\u0259ngdil,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>R\u0259hm el\u0259, n\u0131qq\u0131lday\u0131ram indi m\u0259n.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>A\u011flamay\u0131n, a\u011flamay\u0131n, c\u00fcc\u0259l\u0259r,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Banlamaram, banlamaram bir daha.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Banlamamaqd\u0131r siz\u0259 \u0259hdim m\u0259nim,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u00f6yl\u0259mir\u0259m: anlamaram bir daha!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6rn\u0259k g\u0259tirdikc\u0259 g\u0259tirm\u0259k ist\u0259yirs\u0259n, adam Sabir d\u0259rdin\u0259, Sabir nisgilin\u0259, Sabir t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131na ac\u0131maqdan qurtula bilmir.<\/p>\n\n\n\n<p>Anlamaq d\u0259rdind\u0259n, t\u0259nhal\u0131q \u0259zab\u0131ndan qurtulma\u011f\u0131n bir xilas yolu g\u00fcl\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Sabirin \u015feirl\u0259 yazd\u0131qlar\u0131n\u0131, \u018fzim \u018fzimzad\u0259 r\u0259smd\u0259 canland\u0131rd\u0131qlar\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli h\u0259yat e\u015fqiyl\u0259 dolu musiqli komediyalar\u0131nda s\u0259hn\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ar\u015f\u0131n mal alan&#8221; xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259n nisgilli d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 ona&nbsp; sevinc, \u015fadyanal\u0131q ovqat\u0131 b\u0259x\u015f ed\u0259n, yaralar\u0131na m\u0259lh\u0259m qoyan t\u0259s\u0259lli olub. Ke\u00e7\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan s\u0259n\u0259tinin he\u00e7 bir \u0259s\u0259rind\u0259 &#8220;Ar\u015f\u0131n mal alan&#8221;da oldu\u011fu q\u0259d\u0259r nikbinlik ruhu, ya\u015famaq h\u0259v\u0259si, sevib-sevilm\u0259k ist\u0259yi yoxdur. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli \u00f6z musiqili komediyalar\u0131n\u0131n h\u0259m d\u0259 libretto m\u00fc\u0259llifi kimi klassik dramaturqlar\u0131m\u0131z\u0131n s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Amma dig\u0259r b\u00f6y\u00fck dramaturqlar\u0131m\u0131zdan f\u0259rqli olaraq \u00dczeyir b\u0259y personajlar\u0131n\u0131 yaln\u0131z s\u00f6z vasit\u0259siyl\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 musiqi diliyl\u0259 yarad\u0131r. &#8220;Ar\u015f\u0131n mal alan&#8221;da h\u0259r personaj\u0131n&nbsp; musiqi&nbsp; obraz\u0131 var &#8211; \u018fsg\u0259rl\u0259 G\u00fcl\u00e7\u00f6hr\u0259nin lirik obrazlar\u0131, V\u0259liyl\u0259 Tellinin komik obrazlar\u0131, Xalayla Soltan b\u0259yin qocaf\u0259ndi yumoristik obrazlar\u0131, azac\u0131q da nostalji hissl\u0259rl\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015f nisgilli&nbsp; ovqatlar\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Obraz, xarakter r\u0259ngar\u0259ngliyi bax\u0131m\u0131ndan &#8220;O olmas\u0131n, bu olsun&#8221; da bel\u0259dir. Bu \u0259s\u0259rd\u0259 d\u0259 h\u0259r personaj\u0131n \u00f6z musiqi s\u0259ciyy\u0259si var. Amma &#8220;O olmas\u0131n, bu olsun&#8221;un b\u00fct\u00fcn m\u0259z\u0259li \u00fcns\u00fcrl\u0259riyl\u0259 yana\u015f\u0131, s\u00fcjetinin d\u0259rinliyin\u0259 varanda g\u00f6r\u00fcrs\u0259n ki, burada da \u00fcst qat\u0131n alt\u0131nda h\u0259zin bir t\u0259klik motivi var. M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad, n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00fclm\u0259li g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259 &#8211; t\u0259kdir, t\u0259nhad\u0131r.&nbsp; Pulagir &#8220;obrazavonskil\u0259r&#8221;, muzdla yaz\u0131 \u00e7ap ed\u0259n q\u0259zet\u00e7il\u0259r, s\u00f6zd\u0259 bas\u0131b-k\u0259s\u0259n, mahiyy\u0259tc\u0259 qorxaq qo\u00e7ular, insan\u0131n meymuna b\u0259nz\u0259m\u0259sind\u0259n d\u0259m vuran \u0259yal\u0259t &#8220;darvini&#8221;, ala-yar\u0131m\u00e7\u0131q osmanl\u0131 dilind\u0259 konu\u015fan zat, borca d\u00fc\u015f\u00fcb borclar\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k\u00e7\u00fcn q\u0131z\u0131n\u0131 b\u0259db\u0259xt etm\u0259y\u0259 haz\u0131r olan ata, M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad\u0131 \u0259vv\u0259l \u00e7irkin say\u0131b, sonra ona \u0259r\u0259 getm\u0259y\u0259 raz\u0131l\u0131q ver\u0259n (raz\u0131san? h\u0259, h\u0259) qulluq\u00e7u v\u0259 n\u0259hay\u0259t, qanqster \u00fcsuluyla M\u0259\u015f\u0259dini aldad\u0131b ni\u015fanl\u0131s\u0131n\u0131 \u0259lind\u0259n alan sinik S\u0259rv\u0259r&#8230; Karikatura \u00fcslubunda t\u0259qdim olunan personajlar i\u00e7ind\u0259 M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad \u0259n sad\u0259l\u00f6vh insan, h\u0259r yalana sidq-\u00fcr\u0259kl\u0259 inanan, asan aldanan, s\u0259xav\u0259tli (h\u0259tta f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131 &#8220;dostlar\u0131n\u0131n&#8221; hamam pulunu da \u00f6d\u0259y\u0259n), g\u00fcc\u00fc birc\u0259 bi\u00e7ar\u0259 hambala \u00e7atan M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad eyb\u0259c\u0259r \u00e7oxluq i\u00e7ind\u0259 yegan\u0259 g\u00fcnahs\u0131z \u015f\u0259xsdir. T\u0259nqid h\u0259d\u0259fin\u0259 m\u0259ruz qalan M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad\u0131n yegan\u0259 g\u00fcnah\u0131 g\u0259nc q\u0131za tamah salmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259cnundan M\u0259\u015f\u0259di \u0130bada uzanan yol, \u0259lb\u0259tt\u0259 \u015f\u0259rtidir, y\u0259qin ki, m\u0259s\u0259l\u0259nin bel\u0259 qoyulu\u015fu m\u00fcbahis\u0259 v\u0259 etiraz do\u011fura bil\u0259r. Amma bu m\u00f6vzunu ifrat h\u0259dd\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqla bir vacib m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 diqq\u0259ti \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259dim: \u00c7OXLUQ i\u00e7ind\u0259 T\u018fKL\u0130K yaln\u0131z ayr\u0131-ayr\u0131 f\u0259rdl\u0259rin b\u0259las\u0131 deyil, \u00fcmum\u0259n c\u0259miyy\u0259tin d\u0259rdi, m\u00fchitin b\u00f6y\u00fck faci\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><em>25-26 noyabr 2025<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/\">https:\/\/edebiyyatqazeti.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Universitetd\u0259 oxudu\u011fum ill\u0259rd\u0259 Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259&nbsp; haqq\u0131nda kurs i\u015fi yazm\u0131\u015fd\u0131m. Universitet m\u00fc\u0259llimim, g\u00f6rk\u0259mli t\u0259nqid\u00e7i, teatr\u015f\u00fcnas C\u0259f\u0259r C\u0259f\u0259rov yaz\u0131m\u0131 oxuyub \u0259sas\u0259n b\u0259y\u0259nmi\u015fdi, amma bir fikrim\u0259 ciddi etiraz\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdi. Hiss\u0259 qap\u0131laraq Mirz\u0259 F\u0259t\u0259lini b\u00fct\u00fcn Avropa dramaturqlar\u0131ndan &#8211; Molyerd\u0259n, \u015eillerd\u0259n \u00fcst\u00fcn qoymu\u015fdum. &#8220;He\u00e7 vaxt bel\u0259 populist yana\u015fmalara uyma, &#8211; dedi m\u0259n\u0259 C\u0259f\u0259r m\u00fc\u0259llim, &#8211; bel\u0259 iddialardan, h\u0259tta yalan\u00e7\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-50038","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50038","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50038"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50038\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50043,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50038\/revisions\/50043"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}