{"id":50369,"date":"2026-01-13T09:00:00","date_gmt":"2026-01-13T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=50369"},"modified":"2026-01-14T09:03:16","modified_gmt":"2026-01-14T05:03:16","slug":"ilham%c9%99-q%c9%99s%c9%99bova-qazax-asiqlarinin-yaradiciliginda-xix-%c9%99sr-xususi-m%c9%99rh%c9%99l%c9%99-t%c9%99skil-edir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=50369","title":{"rendered":"\u0130lham\u0259 Q\u0259s\u0259bova: Qazax a\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda XIX \u0259sr x\u00fcsusi m\u0259rh\u0259l\u0259 t\u0259\u015fkil edir"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Ilham\u0259-Q\u0259s\u0259bova.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"924\" height=\"630\" src=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Ilham\u0259-Q\u0259s\u0259bova.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-50377\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Ilham\u0259-Q\u0259s\u0259bova.jpg 924w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Ilham\u0259-Q\u0259s\u0259bova-300x205.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Ilham\u0259-Q\u0259s\u0259bova-768x524.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 924px) 100vw, 924px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda Qazax mahal\u0131n\u0131n da x\u00fcsusi yeri var. Daha \u00e7ox a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti il\u0259 tan\u0131nan Qazax mahal\u0131 saza-s\u00f6z\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n s\u0259n\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259ndir. \u018fsas\u0259n XIX \u0259srd\u0259n etibar\u0259n intensiv inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyan v\u0259 XX \u0259srd\u0259 \u00f6z zirv\u0259sin\u0259 \u00e7atan Qazax a\u015f\u0131q \u0259d\u0259biyyat\u0131 haqq\u0131nda 1930-cu ill\u0259rin m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259y\u0259rli m\u0259lumatlara rast g\u0259linir. Bu fakt b\u00f6lg\u0259d\u0259 a\u015f\u0131q m\u00fchitinin art\u0131q h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 yetkin bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu fikirl\u0259r filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent \u0130lham\u0259 Q\u0259s\u0259bovan\u0131n Qazax a\u015f\u0131q m\u00fchiti il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda yer al\u0131b.&nbsp;<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;h\u0259min yaz\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qazax a\u015f\u0131q m\u00fchiti G\u0259nc\u0259basar, Bor\u00e7al\u0131, Qaraba\u011f v\u0259 D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z a\u015f\u0131q m\u00fchitl\u0259ri il\u0259 s\u0131x s\u0259n\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri \u015f\u0259raitind\u0259 formala\u015fan, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sir n\u0259tic\u0259sind\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fib. Bu m\u00fchit\u0259 G\u0259d\u0259b\u0259y v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rinin a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin d\u0259 daxil edilm\u0259si daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Qazax a\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q bax\u0131m\u0131ndan inki\u015faf\u0131nda XIX \u0259sr x\u00fcsusi m\u0259rh\u0259l\u0259 t\u0259\u015fkil edir. Bel\u0259 ki, bu d\u00f6vr yeni ustad s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131 v\u0259 yeni saz havalar\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Qazax a\u015f\u0131qlar\u0131 G\u00f6y\u00e7\u0259, Tovuz, Bor\u00e7al\u0131 v\u0259 G\u0259d\u0259b\u0259y a\u015f\u0131q m\u00fchitl\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 daha s\u0131x s\u0259n\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri qurublar.<\/p>\n\n\n\n<p>Professor M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131 tarixi-co\u011frafi bax\u0131mdan sabit bir ad\u0131n m\u00f6vcud olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Goranboy\u2013Da\u015fk\u0259s\u0259n, G\u0259nc\u0259\u2013\u015e\u0259mkir\u2013Tovuz\u2013G\u0259d\u0259b\u0259y\u2013Qazax x\u0259ttind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n irimiqyasl\u0131 \u0259razini \u015f\u0259rti olaraq \u201cG\u0259nc\u0259basar a\u015f\u0131q m\u00fchiti\u201d adland\u0131r\u0131b. Lakin 2014-c\u00fc ild\u0259 m\u00fcdafi\u0259 olunan \u201cXX \u0259sr Qazax a\u015f\u0131q m\u00fchiti\u201d adl\u0131 dissertasiya i\u015fi bu m\u00fchitin m\u00fcst\u0259qil elmi t\u0259dqiqat obyekti kimi ayr\u0131ca \u00f6yr\u0259nilm\u0259sinin z\u0259ruriliyini ortaya qoyur. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, Qazax mahal\u0131n\u0131n z\u0259ngin folklor n\u00fcmun\u0259l\u0259ri co\u011frafi bax\u0131mdan iki b\u00f6y\u00fck a\u015f\u0131q m\u00fchiti \u2014 G\u00f6y\u00e7\u0259 v\u0259 Bor\u00e7al\u0131 m\u00fchitl\u0259rinin s\u0259n\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri fonunda formala\u015f\u0131b, onda Qazax a\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda v\u0259 ifa t\u0259rzind\u0259 bu iki m\u00fchitin t\u0259sirini ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Qazax a\u015f\u0131qlar\u0131 ifa\u00e7\u0131l\u0131qda y\u00fcks\u0259k pe\u015f\u0259karl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, el \u015fairl\u0259ri kimi d\u0259 poetik yarad\u0131c\u0131l\u0131qda f\u0259al olublar. Miskin \u018fli, \u00c7oban \u018ffqan, Mirz\u0259 S\u0259m\u0259d, Hac\u0131 Qaracayev, Qulu M\u0259\u015f\u0259diyev, A\u011famal\u0131 Sadiq \u018ff\u0259ndi, Temraz Novruzlu, Al\u0131 Baba, Akif S\u0259m\u0259d v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 bu bax\u0131mdan diqq\u0259ti c\u0259lb edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ustad s\u0259viyy\u0259li a\u015f\u0131qlar\u0131n yaratd\u0131qlar\u0131 a\u015f\u0131q havalar\u0131n\u0131n bir qismi klassik Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin adlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, M.P.Vaqif t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cVaqifi\u201d, M.V. Vidadi t\u0259r\u0259find\u0259n is\u0259 \u201cQazax yurd yeri\u201d adl\u0131 a\u015f\u0131q havalar\u0131 meydana g\u0259lib.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, Qazax a\u015f\u0131q m\u00fchitind\u0259 \u201cQazax s\u0259bz\u0259si\u201d, \u201cVaqif g\u00f6z\u0259ll\u0259m\u0259si\u201d, \u201cS\u0259m\u0259nd\u0259ri\u201d, A\u015f\u0131q Avd\u0131n\u0131n \u201c\u0130nc\u0259 g\u00fcl\u00fc\u201d, \u018fdh\u0259m \u018fr\u0259bovun \u201c\u018fr\u0259bi\u201d, A\u015f\u0131q C\u0259lal Q\u0259hr\u0259manovun \u201cC\u0259lalo\u011flu\u201d kimi a\u015f\u0131q havalar\u0131 geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u201cQazax s\u0259bz\u0259si\u201d a\u015f\u0131q havas\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 m\u0259clisl\u0259rd\u0259 ifa olunur, lakin b\u0259zi hallarda \u201cGilanar\u201d a\u015f\u0131q havas\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda t\u0259qdim edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qazax mahal\u0131nda a\u015f\u0131qlardan daha \u00e7ox \u201cKoro\u011flu\u201d, \u201cAbbas v\u0259 G\u00fclg\u0259z\u201d, \u201cA\u015f\u0131q Q\u0259rib\u201d, \u201c\u018fsli v\u0259 K\u0259r\u0259m\u201d, \u201cDilq\u0259m\u201d, \u201cAl\u0131 xan v\u0259 P\u0259ri xan\u0131m\u201d, \u201cQa\u00e7aq K\u0259r\u0259m\u201d dastanlar\u0131n\u0131n, h\u0259m\u00e7inin A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259rin s\u0259f\u0259rl\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n r\u0259vay\u0259tl\u0259rin s\u00f6yl\u0259nilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tini tan\u0131dan ustad s\u0259n\u0259tkarlardan biri d\u0259 \u201cYan\u0131q K\u0259r\u0259m\u201d, \u201cQaytarma\u201d, \u201cBa\u015f Sar\u0131tel\u201d, \u201cRuhani\u201d v\u0259 dig\u0259r saz havalar\u0131n\u0131n b\u0259nz\u0259rsiz ifa\u00e7\u0131s\u0131, sin\u0259d\u0259ft\u0259r ustad a\u015f\u0131q \u018fdal\u0259t N\u0259sibov olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Qazax a\u015f\u0131q m\u00fchiti qad\u0131n a\u015f\u0131qlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 d\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fib. A\u015f\u0131q Pakiz\u0259 Musak\u00f6yl\u00fc, A\u015f\u0131q Solmaz Kosayeva, A\u015f\u0131q Kifay\u0259t D\u0259rgahquliyeva, A\u015f\u0131q L\u00fctfiyy\u0259 Musayeva m\u00fchitin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 Qazax a\u015f\u0131q m\u00fchitinin g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri bu m\u0259kt\u0259bin z\u0259ngin irsini u\u011furla davam etdirirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda Qazax mahal\u0131n\u0131n da x\u00fcsusi yeri var. Daha \u00e7ox a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti il\u0259 tan\u0131nan Qazax mahal\u0131 saza-s\u00f6z\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n s\u0259n\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259ndir. \u018fsas\u0259n XIX \u0259srd\u0259n etibar\u0259n intensiv inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyan v\u0259 XX \u0259srd\u0259 \u00f6z zirv\u0259sin\u0259 \u00e7atan Qazax a\u015f\u0131q \u0259d\u0259biyyat\u0131 haqq\u0131nda 1930-cu ill\u0259rin m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259y\u0259rli m\u0259lumatlara rast g\u0259linir. Bu fakt b\u00f6lg\u0259d\u0259 a\u015f\u0131q [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-50369","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50369","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50369"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50369\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50378,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50369\/revisions\/50378"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}