{"id":51720,"date":"2026-06-25T08:00:00","date_gmt":"2026-06-25T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=51720"},"modified":"2026-06-25T11:31:13","modified_gmt":"2026-06-25T07:31:13","slug":"yazici-mirhicab-abdullayevin-eks-qutbl%c9%99rin-dostlugu-eyni-adli-romani-haqqinda-risenziya","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=51720","title":{"rendered":"Yaz\u0131\u00e7\u0131 Mirhicab Abdullayevin \u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201d eyni adl\u0131 roman\u0131 haqq\u0131nda risenziya"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Necibe-xanim-Ilkin.webp\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"450\" height=\"253\" src=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Necibe-xanim-Ilkin.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-51726\" style=\"width:645px;height:auto\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Necibe-xanim-Ilkin.webp 450w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Necibe-xanim-Ilkin-300x169.webp 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>\u0130nsan g\u00fcl\u00fc\u015fl\u0259 g\u00f6z ya\u015flar\u0131 aras\u0131nda dola\u015fan bir varl\u0131qd\u0131r. Hz. M\u00f6vlana yaz\u0131rd\u0131 ki, \u201cEy insan \u0259n b\u00f6y\u00fck kitab s\u0259ns\u0259n, s\u0259n b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya g\u00f6z\u0259llikl\u0259rin\u0259 bir aynasan\u201d. B\u0259li, h\u0259yat\u0131n g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri insan\u0131n d\u00fcnyaya bax\u0131\u015flar\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fib.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131 Mirhicab Abdullayevin \u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201d \u0259s\u0259ri m\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u0259 c\u0259lb etdi. \u0130lk bax\u0131\u015fdan sad\u0259 bir qar\u015f\u0131durma \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015f kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr: din v\u0259 ateizm. Lakin \u0259s\u0259rin d\u0259rinliyin\u0259 vard\u0131qca ayd\u0131n olur ki, m\u00fc\u0259llif bu ziddiyy\u0259ti sad\u0259c\u0259 ideoloji m\u00fcbahis\u0259 kimi deyil, insan\u0131n daxili al\u0259minin, se\u00e7iml\u0259rinin v\u0259 m\u0259n\u0259vi axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131n b\u0259dii ifad\u0259si kimi t\u0259qdim edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Roman\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 duran iki dost \u2013 biri din\u0259 s\u0131\u011f\u0131nan, dig\u0259ri is\u0259 ateist d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259ni m\u0259nims\u0259y\u0259n obrazlar \u2013 \u0259slind\u0259 iki f\u0259rqli d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn simvoludur. Onlar\u0131n u\u015faql\u0131qdan ba\u015flayan dostlu\u011fu zaman ke\u00e7dikc\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 s\u0131na\u011fa \u00e7\u0259kilir. Maraql\u0131s\u0131 odur ki, m\u00fc\u0259llif bu ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliy\u0259 \u00e7evirmir, \u0259ksin\u0259, dialoq v\u0259 anla\u015fma z\u0259minind\u0259 saxlay\u0131r. Bu is\u0259 \u0259s\u0259rin \u0259n g\u00fccl\u00fc t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n biridir: ziddiyy\u0259tin i\u00e7ind\u0259 bel\u0259 insanl\u0131q v\u0259 dostluq qorunur. \u018fsas q\u0259hr\u0259manlar\u0131n eyni k\u0259ndd\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcb n\u0259sil qohumlu\u011fu olan iki \u0259ks q\u00fctbl\u00fc dostlar\u0131n h\u0259yat\u0131 m\u0259n\u0259 q\u0259rib\u0259 g\u0259ldi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259r f\u0259rqlilik v\u0259 dostluq m\u00f6vzusunda yaz\u0131lm\u0131\u015f bir \u0259s\u0259rdir. Ziddiyy\u0259tl\u0259r fonunda insan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin daha da do\u011fmala\u015fmas\u0131, \u00f6z yoluna d\u00fc\u015fm\u0259si q\u0259rib\u0259 hald\u0131r.<br>M\u0259hz \u0259s\u0259rin \u0259sas qay\u0259si iki g\u0259ncin biri ateist, biri din adam\u0131 olmaqla onlar\u0131n h\u0259yat d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin f\u0259rqliliyind\u0259n ibar\u0259tdir. M\u00fc\u0259llifin iki \u0259ks q\u00fctbl\u00fc dostlar\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 motivl\u0259ri \u0259sas\u0131nda yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u0259s\u0259ri \u0259slind\u0259 real h\u0259yat\u0131m\u0131zda h\u0259r an ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nib. U\u015faql\u0131qdan f\u0259rqli h\u0259yat t\u0259rzi ya\u015fayan dostlar h\u0259yata bax\u0131\u015flar\u0131nda da f\u0259rqli olmaqla bir-birini b\u0259z\u0259n anlay\u0131r, b\u0259z\u0259n is\u0259\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259z\u0259n is\u0259 valideynl\u0259rin bax\u0131\u015f\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259 yaln\u0131z \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 var. H\u0259yati ger\u00e7\u0259kl\u0259rin d\u0259rind\u0259n anlamaq, d\u0259rk etm\u0259k uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u0259n da\u011fa b\u0259nz\u0259yir. Bu iki dostun maraql\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, g\u00fclm\u0259li v\u0259 a\u011flamal\u0131 h\u0259yatlar\u0131 \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r. \u018fs\u0259ri oxuduqca hiss edirs\u0259n ki, insan h\u0259yat\u0131 q\u0259rib\u0259 t\u0259zadlardan ibar\u0259tdir. \u00dcst\u0259lik, bu t\u0259zadlar i\u00e7\u0259risind\u0259 insan \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, a\u011f\u0131ll\u0131 siyas\u0259ti, bacar\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 ayaq \u00fcst\u0259 durma\u011f\u0131 v\u0259 qalib olma\u011f\u0131 bacarmal\u0131d\u0131r. M\u0259hz m\u00fc\u0259llif q\u0259hr\u0259man\u0131n\u0131 bel\u0259 t\u0259rbiy\u0259 edir, bel\u0259 yeti\u015fdirir. Lakin bilm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, insan m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011framaq \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lmay\u0131b. \u0130nsan\u0131 m\u0259hv etm\u0259k olar, ancaq m\u0259\u011flub etm\u0259k olmaz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin ideya y\u00fck\u00fc olduqca aktuald\u0131r. M\u00fcasir c\u0259miyy\u0259td\u0259 tez-tez rast g\u0259lin\u0259n ideoloji q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259 fonunda m\u00fc\u0259llif oxucuya inc\u0259 bir mesaj verir: f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259k dem\u0259k deyil. \u018fksin\u0259, h\u0259qiqi dostluq m\u0259hz f\u0259rqlilikl\u0259rin q\u0259bulunda, qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fi anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaqda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Bu bax\u0131mdan roman yaln\u0131z iki f\u0259rdin hekay\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 \u00fcnvanlanan f\u0259ls\u0259fi bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Obrazlar\u0131n psixoloji t\u0259sviri d\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir. H\u0259r iki q\u0259hr\u0259man \u00f6z inanc\u0131nda s\u0259mimidir v\u0259 m\u00fc\u0259llif onlar\u0131n he\u00e7 birini \u00fcst\u00fcn v\u0259 ya z\u0259if m\u00f6vqed\u0259 g\u00f6st\u0259rmir. Bu balans \u0259s\u0259rin obyektivliyini qoruyur v\u0259 oxucuya s\u0259rb\u0259st d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k imkan\u0131 verir. Dialoqlar is\u0259 canl\u0131 v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr; oxucu sanki bu m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin i\u00e7ind\u0259 olur v\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 s\u00f6vq edilir.<br>\u018fs\u0259rd\u0259 rast g\u0259ldiyim m\u00fc\u0259yy\u0259n epizodlar\u0131n, ki\u00e7ik q\u0259hr\u0259manlar\u0131n h\u0259yat kredosu; z\u0259if v\u0259 c\u0131l\u0131z oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn onlara sata\u015f\u0131rlar, b\u0259z\u0259n ba\u015fqalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00f6y\u00fcl\u00fcrl\u0259r. Bir d\u0259 \u00f6vladlar\u0131n valideyin t\u0259r\u0259find\u0259n \u015fidd\u0259t almas\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259 Atab\u0259rkin atas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n, Mirayaz\u0131n is\u0259 anas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u015fidd\u0259t g\u00f6rm\u0259si \u00fcr\u0259ka\u011fr\u0131d\u0131c\u0131 m\u0259qamlard\u0131r. A\u00e7\u0131q deyim ki, \u00f6vlad\u0131n valideyn t\u0259r\u0259find\u0259n \u015fidd\u0259t g\u00f6rm\u0259si he\u00e7 bir halda do\u011fru deyil. Valideynin m\u0259qs\u0259di t\u0259rbiy\u0259 verm\u0259kdir, d\u00f6ym\u0259k is\u0259 t\u0259rbiy\u0259 deyil. \u015eidd\u0259t, qorxu, travma v\u0259 u\u015faqla\u015fma yarad\u0131r. U\u015faq fiziki a\u011fr\u0131dan daha \u00e7ox ruhu yaralan\u0131r. \u00d6z\u00fcn\u00fc d\u0259y\u0259rsiz, qorxmu\u015f v\u0259 t\u0259k hiss edir.<\/p>\n\n\n\n<p>U\u015faqlar\u0131n g\u00f6zl\u0259rind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin i\u015f\u0131\u011f\u0131, \u00fcr\u0259kl\u0259rind\u0259 is\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin \u00fcmidl\u0259ri, arzular\u0131 yeti\u015fir. Bu \u00fcr\u0259kd\u0259 sevgi \u00fc\u00e7\u00fcn sonsuz bir yer var. Amma t\u0259\u0259s\u00fcf ki, u\u015faqlar bu sevgini eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 hiss etmir. B\u0259z\u0259n qay\u011f\u0131, sevgi v\u0259 anlay\u0131\u015f onlar\u0131n \u0259lind\u0259n al\u0131n\u0131r. U\u015faq h\u00fcquqlar\u0131 sad\u0259c\u0259 qanun madd\u0259l\u0259ri deyil. Bu h\u00fcquqlar bir u\u015fa\u011f\u0131n g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259, qorxmadan dan\u0131\u015fa bilm\u0259sind\u0259, s\u0259hv ed\u0259nd\u0259 c\u0259zalanmaq yox, ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259k ist\u0259yind\u0259 gizlidir. H\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n ya\u015famaq, t\u0259hsil almaq, qorunmaq v\u0259 fikrini s\u0259rb\u0259st ifad\u0259 etm\u0259k h\u00fcququ var. Bu h\u00fcquqlar he\u00e7 bir zaman onlar\u0131n \u0259lind\u0259n al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Bel\u0259 m\u00fcnasib\u0259t sevgi ba\u011f\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259dir, b\u0259z\u0259n is\u0259 tam q\u0131r\u0131r. Ata il\u0259 \u00f6vlad\u0131n bar\u0131\u015fmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 is\u0259 bu m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, amma asan deyil. Bar\u0131\u015fma \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 \u015fey laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ata \u00f6z s\u0259hvini d\u0259rk etm\u0259li v\u0259 s\u0259mimi \u015f\u0259kild\u0259 \u00fczr ist\u0259m\u0259lidir. Davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdiyini \u0259m\u0259li il\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir. \u018fd\u0259bi bax\u0131mdan bel\u0259 epizodlar \u00e7ox g\u00fccl\u00fc t\u0259sir yarad\u0131r. Bu c\u00fcr s\u0259hn\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259llifin verm\u0259k ist\u0259diyi mesaj\u0131 a\u00e7\u0131r; Sevgi il\u0259 qorxu eyni evd\u0259 ya\u015faya bilm\u0259z. Aristotel yaz\u0131rd\u0131 ki, insan f\u00f6vq\u0259lad\u0259 varl\u0131qd\u0131r. \u018fslind\u0259 qanunsuz v\u0259 \u0259dal\u0259tsiz d\u00fcnyada ya\u015fayan insan b\u0259z\u0259n y\u0131rt\u0131c\u0131 heyvandan da t\u0259hl\u00fck\u0259li olur.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, u\u015faq n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259hv ets\u0259 d\u0259, d\u00f6y\u00fclm\u0259k \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu deyil. Y\u0259qin ki, bu yana\u015fmam do\u011fru v\u0259 vicdanl\u0131d\u0131r. Bu hadis\u0259d\u0259 \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 m\u0259qam odur ki, u\u015faq evd\u0259n qa\u00e7anda sanki \u0259dal\u0259t axtar\u0131r\u2026 Amma hara gedirs\u0259, eyni zorak\u0131l\u0131q m\u0259nz\u0259r\u0259si il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Bu epizod is\u0259 psixoloji v\u0259 \u0259d\u0259bi bax\u0131mdan \u00e7ox d\u0259rin bir m\u0259nan\u0131 a\u00e7\u0131r. Bu, m\u00fc\u0259llifin \u00e7ox g\u00fccl\u00fc bir mesaj\u0131d\u0131r: \u015fidd\u0259t t\u0259k bir ail\u0259nin problemi deyil, c\u0259miyy\u0259tin i\u00e7ind\u0259 k\u00f6k salm\u0131\u015f bir davran\u0131\u015f modelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fn b\u00f6y\u00fck faci\u0259 bilirsiz n\u0259dir? B\u0259z\u0259n u\u015faqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 onu qorumal\u0131 olanlar t\u0259r\u0259find\u0259n pozulur. Ail\u0259d\u0259 t\u0259tbiq olunan \u015fidd\u0259t, t\u0259zyiq v\u0259 s\u0259rt davran\u0131\u015flar u\u015fa\u011f\u0131n ruhunda sa\u011falmaz yaralar a\u00e7\u0131r. Halbuki u\u015faq t\u0259rbiy\u0259y\u0259 yox, anlay\u0131\u015fa, qorxuya yox, sevgiy\u0259 ehtiyac duyur. Unutmayaq ki, bu g\u00fcn qorxu il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n sabah ya \u00f6z\u00fcn\u0259 qapanacaq, ya da c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u00fcsyan ed\u0259c\u0259k. Sevgi il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faq is\u0259 sabah\u0131n \u0259n sa\u011flam, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li v\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259tli insan\u0131na \u00e7evril\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n geri qay\u0131d\u0131b atas\u0131ndan \u00fczr ist\u0259m\u0259si is\u0259 \u0259slind\u0259 onun \u201chaql\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn yox\u201d, t\u0259k qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bar\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu, m\u0259cburi bir bar\u0131\u015fd\u0131r, \u00fcr\u0259yin d\u0259rinliyind\u0259 yaranan sa\u011falma deyil. \u00d6vlad zamanla \u00f6z daxilind\u0259 bu a\u011fr\u0131n\u0131 emal edib ba\u011f\u0131\u015flama\u011fa haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r. Lakin bu da m\u00fctl\u0259q deyil \u2013 h\u0259r \u00f6vlad ba\u011f\u0131\u015flama\u011fa borclu deyil. \u00c7\u00fcnki b\u0259zi yaralar \u00e7ox d\u0259rin olur.<br>Sonra is\u0259 ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259 ba\u015flay\u0131r: U\u015faq fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259if oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn la\u011f obyektin\u0259 \u00e7evrilir. \u00d6z\u00fcn\u00fc qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yanl\u0131\u015f bir yol se\u00e7ir \u2013 d\u0259rsd\u0259n uzaqla\u015f\u0131b \u201ck\u00fc\u00e7\u0259 m\u00fchiti\u201dn\u0259 qo\u015fulur. Bu is\u0259 onun daha \u00e7ox s\u0259rtl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 yenid\u0259n \u015fidd\u0259t g\u00f6rm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada \u00e7ox inc\u0259 bir m\u0259qam var\u2026 U\u015faq pis oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn yox, qorunmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259yi\u015fir. Atan\u0131n ikinci d\u0259f\u0259 daha a\u011f\u0131r \u015f\u0259kild\u0259 d\u00f6ym\u0259si is\u0259 art\u0131q t\u0259rbiy\u0259 yox, acizlik v\u0259 yanl\u0131\u015f yana\u015fman\u0131n kulminasiyas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki valideyn \u00f6vlad\u0131n niy\u0259 d\u0259yi\u015fdiyini anlamaq \u0259v\u0259zin\u0259, sad\u0259c\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 reaksiya verir. Bu epizoddan \u00e7\u0131xan \u0259sas n\u0259tic\u0259 bel\u0259dir: \u015eidd\u0259t problemi h\u0259ll etmir, problemi d\u0259rinl\u0259\u015fdirir\u2026 Qorxu il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faq ya i\u00e7\u0259 qapan\u0131r, ya da \u00fcsyankar olur\u2026 \u018fsl t\u0259rbiy\u0259 is\u0259 anlamaq, dinl\u0259m\u0259k v\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259kdir\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fd\u0259bi bax\u0131mdan bu obraz \u00e7ox canl\u0131d\u0131r. O u\u015faq \u0259slind\u0259 minl\u0259rl\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n simvoludur \u2013 sevilm\u0259k ist\u0259y\u0259n, amma bunu yanl\u0131\u015f yollarla axtaran bir ruh. U\u015faq d\u00fcnyaya bo\u015f bir s\u0259hif\u0259 kimi g\u0259lir. O s\u0259hif\u0259y\u0259 yaz\u0131lan ilk s\u00f6zl\u0259r is\u0259 ail\u0259nin, m\u0259kt\u0259bin v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin m\u0259suliyy\u0259tidir. T\u0259hsil v\u0259 t\u0259rbiy\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n formala\u015fmas\u0131nda \u0259sas s\u00fctunlard\u0131r. Lakin bu s\u00fctunlar he\u00e7 vaxt u\u015fa\u011f\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 \u0259zm\u0259m\u0259lidir. \u0130nsan azad do\u011fulsa da, \u00f6z ata-babalarn\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 q\u0259ddar qanunlar\u0131n qulu kimi ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259, insan\u0131 inki\u015faf etdir\u0259n v\u0259 t\u0259rbiy\u0259l\u0259ndir\u0259n onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259t v\u0259 m\u00fchitdir. \u0130nsan bir f\u0259rd olaraq ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259tin \u00f6vlad\u0131d\u0131r. Bu m\u0259nada m\u00fc\u0259llifin yaratd\u0131\u011f\u0131 b\u0259zi obrazlar \u00f6zl\u0259rinin yaratd\u0131\u011f\u0131 q\u0259ddar qanunlar\u0131n\u0131 icra etm\u0259kl\u0259, z\u0259if d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 irad\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00e7irkin bir c\u0259miyy\u0259tin yarad\u0131c\u0131s\u0131na \u00e7evrilirl\u0259r. \u018fs\u0259rd\u0259 u\u015faqlar\u0131n t\u0259hsili il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rib\u0259likl\u0259r ba\u015f veir. \u018fslind\u0259 t\u0259hsil sad\u0259c\u0259 bilik verm\u0259k deyil.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259hsil \u2013 u\u015fa\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yi, se\u00e7m\u0259yi, sual verm\u0259yi \u00f6yr\u0259tm\u0259kdir. \u018fg\u0259r u\u015faq qorxudan susursa, dem\u0259li o, t\u0259hsil alm\u0131r, sad\u0259c\u0259 ita\u0259t etm\u0259yi \u00f6yr\u0259nir. Halbuki h\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n fikrini ifad\u0259 etm\u0259k, sual verm\u0259k v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc inki\u015faf etdirm\u0259k h\u00fcququ var. T\u0259rbiy\u0259 is\u0259 c\u0259za il\u0259 deyil, n\u00fcmun\u0259 il\u0259 verilm\u0259lidir. Valideyinin v\u0259 m\u00fc\u0259llimin davran\u0131\u015f\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n h\u0259yat d\u0259rsidir. \u018fg\u0259r t\u0259rbiy\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda t\u0259zyiq, al\u00e7altma v\u0259 ya \u015fidd\u0259t t\u0259tbiq olunursa, bu art\u0131q t\u0259rbiy\u0259 yox, h\u00fcquq pozuntusudur. U\u015faq s\u0259hv ed\u0259 bil\u0259r \u2013 bu onun inki\u015faf\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sidir. Burda A.S.Pu\u015fkinin bir s\u00f6z\u00fc yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcr: \u201cH\u0259r s\u0259hvin arxas\u0131nda bir insan q\u00fcruru dayan\u0131r\u201d. Amma h\u0259min s\u0259hvl\u0259r\u0259 veril\u0259n reaksiya onun g\u0259l\u0259c\u0259k \u015f\u0259xsiyy\u0259rni m\u00fc\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ox vacib bir m\u0259qam da budur ki, u\u015faq \u00f6z h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 bilm\u0259lidir. \u00d6z\u00fcn\u00fc ifad\u0259 etm\u0259yi, \u201cyox\u201d dem\u0259yi, haqs\u0131zl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n u\u015faq daha sa\u011flam v\u0259 g\u00fccl\u00fc \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 \u00e7evrilir. H\u00fcquqlar\u0131n\u0131 bil\u0259n u\u015faq h\u0259m \u00f6z\u00fcn\u00fc qoruyar, h\u0259m d\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n h\u00fcquqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t etm\u0259yi \u00f6yr\u0259n\u0259r. Bu g\u00fcn u\u015fa\u011fa nec\u0259 yana\u015f\u0131r\u0131qsa sabah c\u0259miyy\u0259t d\u0259 el\u0259 formala\u015facaq. Qorxu il\u0259 b\u00f6y\u00fcd\u00fcl\u0259n n\u0259sil susqun v\u0259 ya aqressiv, sevgi, anlay\u0131\u015f v\u0259 h\u00fcquq \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n n\u0259sil is\u0259 azad d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li, \u0259dal\u0259tli v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli olacaq. Unutmayaq ki, u\u015fa\u011fa veril\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259rbiy\u0259 \u2013 onun h\u00fcquqular\u0131na h\u00f6rm\u0259t etm\u0259kdir. \u018fslind\u0259 m\u00f6hk\u0259m insan d\u00fcnyada h\u0259r \u015feyi irad\u0259y\u0259, x\u0259yalp\u0259r\u0259st insan t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u0259, duy\u011fulu insan sevgiy\u0259 aid edir. Dostayevski yaz\u0131rd\u0131 ki, insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sirri yaln\u0131z ya\u015famaqda deyil, n\u0259yin namin\u0259 ya\u015fama\u011f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201d iki cildlik roman kimi yaln\u0131z iki dostun taleyini deyil, b\u00fct\u00f6v bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemini, sosial m\u00fchiti v\u0259 m\u0259n\u0259vi irsi \u0259hat\u0259 ed\u0259n geni\u015fh\u0259cmli b\u0259dii-f\u0259ls\u0259fi \u0259s\u0259r t\u0259siri ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. M\u00fc\u0259llif burada hadis\u0259l\u0259ri t\u0259kc\u0259 f\u0259rdi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 saxlam\u0131r, onlar\u0131 daha geni\u015f \u2013 ictimai, dini v\u0259 ideoloji kontekstd\u0259 t\u0259qdim edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 personajlar\u0131n olmas\u0131 roman\u0131n panoramik xarakterini g\u00fccl\u0259ndirir. H\u0259r bir obraz m\u00fc\u0259yy\u0259n bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 x\u0259ttini, h\u0259yat t\u0259rzini v\u0259 d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc t\u0259msil edir. X\u00fcsusil\u0259 seyid n\u0259slin\u0259 m\u0259nsub olan q\u0259hr\u0259manlar\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259s\u0259rin \u0259sas ideya qatlar\u0131ndan birini t\u0259\u015fkil edir. Bu n\u0259sil \u00fcz\u0259rind\u0259n m\u00fc\u0259llif h\u0259m \u0259n\u0259n\u0259vi dini d\u0259y\u0259rl\u0259ri, h\u0259m d\u0259 bu d\u0259y\u0259rl\u0259rin m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 nec\u0259 q\u0259bul olundu\u011funu v\u0259 ya sor\u011fuland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ustal\u0131qla g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Maraql\u0131 m\u0259qamlardan biri d\u0259 odur ki, eyni k\u00f6kd\u0259n, eyni m\u0259n\u0259vi irsd\u0259n g\u0259l\u0259n insanlar\u0131n bel\u0259 f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r\u0259 sahib olmas\u0131 \u0259s\u0259rd\u0259 t\u0259bii v\u0259 inand\u0131r\u0131c\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks olunub. Bu, m\u00fc\u0259llifin insan psixologiyas\u0131na d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki o, oxucuya s\u00fcbut edir ki, m\u0259nsubiyy\u0259t v\u0259 ya soy-k\u00f6k insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini tam m\u00fc\u0259yy\u0259n etmir; h\u0259r k\u0259s \u00f6z daxili d\u00fcnyas\u0131, ya\u015fad\u0131qlar\u0131 v\u0259 se\u00e7iml\u0259ri il\u0259 formala\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ki \u0259sas dostun \u2013 biri din\u0259 ba\u011fl\u0131, dig\u0259ri is\u0259 ateist d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li \u2013 x\u0259tti is\u0259 bu geni\u015f obrazlar sisteminin m\u0259rk\u0259zi oxunu t\u0259\u015fkil edir. Onlar\u0131n m\u00fcnasib\u0259ti dig\u0259r personajlar\u0131n fonunda daha da d\u0259rinl\u0259\u015fir v\u0259 kontrast daha ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu qar\u015f\u0131durma t\u0259kc\u0259 fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 inam, \u015f\u00fcbh\u0259, axtar\u0131\u015f v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259rk etm\u0259 prosesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259 t\u0259qdim olunan epizodlar sad\u0259c\u0259 ail\u0259 hadis\u0259si deyil, b\u00fct\u00f6v bir c\u0259miyy\u0259tin aynas\u0131 kimi qar\u015f\u0131m\u0131zda dayan\u0131r. M\u00fc\u0259llif burada bir u\u015fa\u011f\u0131n taleyi \u00fcz\u0259rind\u0259n ill\u0259rl\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f yanl\u0131\u015f t\u0259rbiy\u0259 \u00fcsullar\u0131n\u0131, sevgid\u0259n uzaq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri v\u0259 \u015fidd\u0259tin do\u011furdu\u011fu faci\u0259vi n\u0259tic\u0259l\u0259ri inc\u0259likl\u0259 a\u00e7\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6vlad\u0131n ilk d\u0259f\u0259 \u015fidd\u0259t\u0259 m\u0259ruz qald\u0131qdan sonra evd\u0259n uzaqla\u015fmas\u0131 onun daxilind\u0259ki q\u0131r\u0131lman\u0131n, \u0259dal\u0259t axtar\u0131\u015f\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Lakin o, s\u0131\u011f\u0131nacaq tapd\u0131\u011f\u0131 h\u0259r evd\u0259 eyni m\u0259nz\u0259r\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r: ata il\u0259 o\u011ful aras\u0131nda t\u0259krarlanan zorak\u0131l\u0131q s\u0259hn\u0259l\u0259ri. Bu is\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, problem f\u0259rdi yox, ictimai xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u015eidd\u0259t, sanki n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n bir \u201ct\u0259rbiy\u0259 \u00fcsulu\u201d kimi q\u0259bul olunub. U\u015fa\u011f\u0131n geri d\u00f6n\u00fcb atas\u0131ndan \u00fczr ist\u0259m\u0259si is\u0259 zahir\u0259n bar\u0131\u015f kimi g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259 onun daxili t\u0259slimiyy\u0259tidir. Bu, sevgid\u0259n do\u011fan bir yax\u0131nla\u015fma yox, t\u0259kliyin v\u0259 \u00fcmidsizliyin m\u0259cbur etdiyi bir add\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonra u\u015fa\u011f\u0131n c\u0259miyy\u0259t i\u00e7ind\u0259 al\u00e7ald\u0131lmas\u0131, fiziki z\u0259ifliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 la\u011fa qoyulmas\u0131 onun psixologiyas\u0131nda yeni bir d\u00f6n\u00fc\u015f yarad\u0131r. O, \u00f6z\u00fcn\u00fc qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yanl\u0131\u015f yola \u00fcz tutur, t\u0259hsild\u0259n uzaqla\u015f\u0131r v\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259 m\u00fchitin\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259nir. Bu se\u00e7im onun mahiyy\u0259tind\u0259n yox, \u015f\u0259raitd\u0259n do\u011fur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnki o, sevgi il\u0259 deyil, qorxu il\u0259 b\u00f6y\u00fcd\u00fclm\u00fc\u015f bir ruhdur. Atan\u0131n ikinci d\u0259f\u0259 daha amans\u0131z \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6vlad\u0131n\u0131 d\u00f6ym\u0259si is\u0259 \u0259s\u0259rin \u0259n a\u011f\u0131r n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu m\u0259qamda art\u0131q ayd\u0131n olur ki, \u015fidd\u0259t t\u0259rbiy\u0259 vasit\u0259si deyil, acizliyin v\u0259 anla\u015f\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n ifad\u0259sidir. Ata \u00f6vlad\u0131n\u0131 anlam\u0131r, sad\u0259c\u0259 onu d\u0259yi\u015fdirm\u0259k ist\u0259yir \u2013 \u00f6z\u00fc d\u0259 zorla. Bu epizodun \u0259n b\u00f6y\u00fck f\u0259ls\u0259fi y\u00fck\u00fc is\u0259 budur: Sevgi olmayan yerd\u0259 t\u0259rbiy\u0259 yoxdur, qorxu olan yerd\u0259 is\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t formala\u015fm\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llif bu obraz vasit\u0259sil\u0259 biz\u0259 bir sual \u00fcnvanlay\u0131r; biz u\u015faqlar\u0131 nec\u0259 b\u00f6y\u00fcd\u00fcr\u00fck \u2013 anlayaraq, yoxsa s\u0131nd\u0131raraq? T\u0259bii ki, bu \u0259s\u0259rd\u0259ki kimi s\u0131nd\u0131raraq\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin ikinci b\u00f6lm\u0259sind\u0259 is\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin daha da m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdiyi, personajlar\u0131n daxili d\u00fcnyas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ilkin bax\u0131\u015fda g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n m\u0259n\u0259vi \u00e7atlar\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 hiss olunur. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259llif art\u0131q sad\u0259c\u0259 hadis\u0259l\u0259ri n\u0259ql etmir, oxucunu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259, t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda se\u00e7im etm\u0259y\u0259 yox, h\u0259r iki t\u0259r\u0259fi anlama\u011fa s\u00f6vq edir. B\u0259dii dilin sad\u0259liyi v\u0259 ax\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 is\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li s\u00fcjet x\u0259ttin\u0259 baxmayaraq, oxucunu yormur. \u018fksin\u0259, h\u0259r yeni obraz v\u0259 hadis\u0259 \u0259s\u0259rin ideya y\u00fck\u00fcn\u00fc bir q\u0259d\u0259r d\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259tic\u0259 olaraq, \u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201d t\u0259kc\u0259 \u0259ks d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li iki insan\u0131n dostlu\u011fu deyil, eyni zamanda bir n\u0259slin, bir c\u0259miyy\u0259tin v\u0259 f\u0259rqli d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rinin k\u0259si\u015fdiyi n\u00f6qt\u0259d\u0259 yaranan d\u0259rin f\u0259ls\u0259fi m\u00fczakir\u0259dir. Bu \u0259s\u0259r oxucunu yaln\u0131z oxuma\u011fa deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini yenid\u0259n g\u00f6zd\u0259n ke\u00e7irm\u0259y\u0259 vadar ed\u0259n d\u0259y\u0259rli bir \u0259d\u0259bi n\u00fcmun\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Obrazlar\u0131n psixoloji t\u0259sviri d\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir. H\u0259r iki q\u0259hr\u0259man \u00f6z inanc\u0131nda s\u0259mimidir v\u0259 m\u00fc\u0259llif onlar\u0131n he\u00e7 birini \u00fcst\u00fcn v\u0259 ya z\u0259if m\u00f6vqed\u0259 g\u00f6st\u0259rmir. Bu balans \u0259s\u0259rin obyektivliyini qoruyur v\u0259 oxucuya s\u0259rb\u0259st d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k imkan\u0131 verir. Dialoqlar is\u0259 canl\u0131 v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr; oxucu sanki bu m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin i\u00e7ind\u0259 olur v\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 s\u00f6vq edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259dii dil bax\u0131m\u0131ndan \u0259s\u0259r sad\u0259, lakin t\u0259sirli \u00fcslubla q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131b. M\u00fc\u0259llif a\u011f\u0131r f\u0259ls\u0259fi m\u00f6vzunu oxunaql\u0131 v\u0259 anla\u015f\u0131ql\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim etm\u0259yi bacar\u0131b. Bu da roman\u0131 geni\u015f oxucu k\u00fctl\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atan edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201d iki cildlik roman kimi yaln\u0131z iki dostun taleyini deyil, insanl\u0131\u011f\u0131n ortaq d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 i\u015f\u0131q tutan, b\u00fct\u00f6v bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemini, sosial m\u00fchiti v\u0259 m\u0259n\u0259vi irsi \u0259hat\u0259 ed\u0259n, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc qurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan geni\u015fh\u0259cmli b\u0259dii-f\u0259ls\u0259fi \u0259s\u0259r t\u0259siri ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. M\u00fc\u0259llif burada hadis\u0259l\u0259ri t\u0259kc\u0259 f\u0259rdi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 saxlam\u0131r, onlar\u0131 daha geni\u015f \u2013 ictimai, dini v\u0259 ideoloji kontekstd\u0259 t\u0259qdim edir. Bu roman oxucunu m\u00fchakim\u0259 etm\u0259y\u0259 deyil, anlama\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r v\u0259 m\u0259hz bu x\u00fcsusiyy\u0259ti il\u0259 yadda qal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin \u0259sas q\u0259hr\u0259manlar\u0131ndan olan Atab\u0259rkin \u0259vv\u0259ll\u0259r sakit u\u015faq olmas\u0131, lakin c\u0131l\u0131z u\u015faq oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn ona qar\u015f\u0131 t\u0259zyiql\u0259r, b\u00f6y\u00fck sava\u015flar, m\u00fcbariz\u0259l\u0259rd\u0259n sonra avara u\u015faqlara qo\u015fulmas\u0131 v\u0259 sonda atas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 d\u00f6y\u00fclm\u0259si v\u0259 s. onu h\u0259yat \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoymu\u015fdur. Lakin haz\u0131rl\u0131\u011fa getm\u0259si, Ramiz m\u00fc\u0259llimin, atas\u0131n\u0131n m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259ri onu avara\u00e7\u0131l\u0131qdan uzaqla\u015fd\u0131r\u0131b t\u0259hsil almaq, savadl\u0131 olmaq kimi niyy\u0259tin arxas\u0131nca aparm\u0131\u015fd\u0131r. O, art\u0131q institutda oxuyur v\u0259 burda da X\u0259lil adl\u0131 bir t\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 birlikd\u0259 qal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259sad\u00fcf\u0259n \u00e7ayxanada rast g\u0259ldiyi \u015f\u0259h\u0259r u\u015faqlar\u0131 il\u0259 sava\u015f onu yenid\u0259n qisas almaq kimi fikirl\u0259r\u0259 s\u00f6vq ets\u0259 d\u0259, evind\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 B\u0259sti arvad\u0131n v\u0259 \u00e7ayxana sahibin m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259ri il\u0259, bir d\u0259 atas\u0131n\u0131n qorxusundan bu m\u0259s\u0259l\u0259ni beynind\u0259 g\u00f6t\u00fcr-qoy ed\u0259n Atab\u0259rk s\u0259birli olmaq yolunu se\u00e7ir. Lakin sava\u015f zaman\u0131 dostu X\u0259lilin ona k\u00f6m\u0259k etm\u0259m\u0259si ona qar\u015f\u0131 dostlu\u011fun, inam\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. X\u0259lil\u0259 olan qarda\u015fl\u0131q sevgisi, dost g\u00fcv\u0259nliyi yox olma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Bu hadis\u0259 onun h\u0259yat\u0131nda birinci d\u0259f\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131ndan bel\u0259 q\u0259rara g\u0259lir ki, art\u0131q he\u00e7 bir dosta inanmaq v\u0259 g\u00fcv\u0259nm\u0259k laz\u0131m deyil. H\u0259tta dostlar\u0131n bel\u0259 g\u00fcv\u0259nsizliyinin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn s\u0259hvinin oldu\u011funu anlay\u0131r. Onlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tini oldu\u011fu hal kimi q\u0259bul ed\u0259r\u0259k i\u00e7ind\u0259ki incikliyin \u00fcst\u00fcnd\u0259n x\u0259tt \u00e7\u0259kir.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rkin t\u0259sad\u00fcf\u0259n rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259sl\u0259n onlar\u0131n rayonundan olan v\u0259 \u00e7ox imkanl\u0131 bir o\u011flan \u2013 Turalla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 X\u0259lild\u0259n ayr\u0131l\u0131b onunla qalmas\u0131 onun h\u0259yat\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f yarad\u0131r. Atab\u0259rkin t\u0259klifini q\u0259bul ed\u0259n Tural dostu Eminl\u0259 birlikd\u0259 kiray\u0259d\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 ev\u0259 Atab\u0259rkin d\u0259 qalmas\u0131na imkan yarad\u0131r. Kiray\u0259 pulunu ver\u0259n Tural\u0131n imkanl\u0131 dostlar\u0131 il\u0259 h\u0259r gec\u0259 qumar oynamas\u0131, ev\u0259 q\u0131zlar g\u0259tirm\u0259si hallar\u0131n\u0131 Atab\u0259rki narahat etmir, \u0259ksin\u0259 Tural\u0131n imkanl\u0131, qorxmaz dostlar\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015f olur v\u0259 art\u0131q bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 t\u0259k olmamas\u0131na sevinir. Turalla Emin d\u0259rsl\u0259r\u0259 getmir, pul verib qiym\u0259t yazd\u0131r\u0131rsa da, amma \u00e7ox b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t\u0259 malik idil\u0259r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n haradan qaynaqlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131ran v\u0259 b\u00fct\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259n Atab\u0259rk \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015fey \u00e7ox da qaranl\u0131q qalm\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Turalgilin art\u0131q 4-c\u00fc kursda olmas\u0131 onlar\u0131n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259 vidala\u015fmas\u0131na az bir vaxt qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bil\u0259n Atab\u0259rk \u00f6z\u00fcn\u0259 tezlikl\u0259 kiml\u0259s\u0259 qalma\u011f\u0131 fikrini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. \u00c7ox ke\u00e7mir ki, Turalgild\u0259 tan\u0131\u015f oldu\u011fu B\u0259hruzla s\u00f6hb\u0259t edir v\u0259 \u00fcr\u0259yini ona a\u00e7\u0131r. B\u0259hruz Atab\u0259rkin sakit, art\u0131q s\u00f6z dan\u0131\u015fmayan birisi oldu\u011funu bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn onu dostlar\u0131 il\u0259 qalma\u011f\u0131na imkan yarad\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, Turalgilin \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etm\u0259si v\u0259 Atab\u0259rkin ba\u015fqa adamlarla qalmas\u0131 \u0259s\u0259rd\u0259 davaml\u0131 olaraq onun t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 izl\u0259nilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rib\u0259 oras\u0131d\u0131r ki, Atab\u0259rk kiray\u0259 pulu verm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, h\u0259r t\u0259r\u0259fli fikirl\u0259\u015fir, yaxud dostlar\u0131n\u0131n bel\u0259 pullu olmas\u0131 onu h\u0259r an d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr. Onda pula h\u0259rislik yaran\u0131r. Bunu dostlar\u0131na deyir v\u0259 onlar\u0131n s\u00f6zl\u0259rind\u0259 tez-tez i\u015fl\u0259tdiyi \u201cday\u0131\u201dn\u0131n kim oldu\u011fu onda maraq yarad\u0131r. Otaq yolda\u015f\u0131 Ruslan\u0131n ad g\u00fcn\u00fcnd\u0259 \u201cday\u0131\u201d dedik\u0259ri adamla g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri zaman\u0131 day\u0131n\u0131n diqq\u0259t \u00e7\u0259kdiyi Atab\u0259rk onun \u00e7ox xo\u015funa g\u0259lir. Atab\u0259rk ona \u00fcr\u0259yini a\u00e7\u0131r v\u0259 kim oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131r. Bir t\u0259miz, sad\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259nin pula bu q\u0259d\u0259r h\u0259risliyi \u201cday\u0131\u201dn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr v\u0259 onunla a\u00e7\u0131q dan\u0131\u015f\u0131r. Sad\u0259c\u0259 orda bir \u015feyi tam vur\u011fulay\u0131r ki, Atab\u0259rkl\u0259 bir otaqda qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r o\u011flan k\u00fc\u00e7\u0259 u\u00e7\u015faqlar\u0131 olmaqla brab\u0259r h\u0259m d\u0259 narkoman olublar. \u201cDay\u0131\u201d onlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259n tap\u0131b g\u0259tirib onlara himay\u0259darl\u0131q edib. Bel\u0259likl\u0259, onlar haqq\u0131nda v\u0259 \u00f6z\u00fc bar\u0259d\u0259 Atab\u0259rk\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q ver\u0259n \u201cday\u0131\u201d h\u0259m d\u0259 ona bu i\u015fin n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llif a\u011fsaqqal \u201cday\u0131\u201d il\u0259 Atab\u0259rkin dialoqunu verir. Bu dialoq biz\u0259 \u00e7ox \u015feyi deyir. Dem\u0259li, h\u0259min \u201cday\u0131\u201d bir t\u0259r\u0259fd\u0259n k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 avara g\u0259z\u0259n u\u015faqlar\u0131 onlara guya \u201cdayaq\u201d durmaq m\u0259s\u0259di il\u0259 g\u0259tirir. \u018fslind\u0259 onlardan ba\u015fqa c\u00fcr istifad\u0259 edir. Y\u0259ni bir d\u0259st\u0259 ba\u015fs\u0131\u00e7\u0131 kimi bu cavanlardan v\u0259 h\u0259tta Atab\u0259rkin dost dediyi g\u00fcl\u0259\u015f\u00e7i, idman\u00e7\u0131 B\u0259hruzdan da bu m\u0259qs\u0259d \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edir. N\u0259dir a\u011fsaqqal\u0131n g\u0259ncl\u0259ri c\u0259lb etdiyi i\u015f, yaxud pul qazanmaq yolu? S\u00f6hb\u0259tin sonunda \u201cday\u0131\u201d n\u0131n bir s\u00f6z\u00fc Atab\u0259rk\u0259 \u00e7ox tan\u0131\u015f g\u0259lir v\u0259 yad\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr ki, bu s\u00f6z\u00fc ona Ramiz m\u00fc\u0259llim demi\u015fdi:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 O\u011flum, ist\u0259r m\u0259nfi i\u015fl\u0259r olsun, ist\u0259r m\u00fcsb\u0259t i\u015fl\u0259r, ham\u0131s\u0131n\u0131n \u0259n professional\u0131 t\u0259hsili, elmi, savad\u0131 olan g\u00fccl\u00fc \u201cma\u015fennik\u201d \u2013 savad\u0131, t\u0259hsili olan \u201cma\u015fennik\u201ddi.<br>Ramiz m\u00fc\u0259limin bu s\u00f6zl\u0259ril\u0259 Valeh day\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u0259rini beyinin s\u00fczg\u0259cind\u0259n ke\u00e7ir\u0259n Atab\u0259rk pulsuz kas\u0131b olunca, d\u0259l\u0259duz ol, pullu ol, fikirl\u0259rini d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 x\u0259yal\u0131nda ya\u015fatd\u0131. Bu fikirl\u0259rl\u0259 Valeh day\u0131ya yenid\u0259n m\u00fcraci\u0259t ets\u0259 d\u0259 \u00e7ox g\u00f6t\u00fcr qoy etm\u0259kl\u0259, onun fikirl\u0259rini bir daha xat\u0131rlad\u0131. \u201cBir \u015feyi unutma ki, bizim i\u015fimiz \u00e7ox a\u011f\u0131r v\u0259 qorxulu i\u015fdir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada m\u00f6vzuya ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. M\u00fc\u0259llif \u0259s\u0259rd\u0259 \u00e7ox d\u00fczg\u00fcn n\u00f6qt\u0259y\u0259 toxunaraq ke\u00e7mi\u015fimizd\u0259n \u00fcz\u00fc b\u0259ri c\u0259miyy\u0259tin \u00e7irkabl\u0131\u011f\u0131n\u0131 birba\u015fa a\u00e7\u0131r. M\u00f6vzu \u00e7ox real v\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131d\u0131r \u2013 bu, sad\u0259c\u0259 \u0259d\u0259bi x\u0259tt yox, c\u0259miyy\u0259tin i\u00e7ind\u0259 olan bir problemdir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llif g\u0259ncl\u0259rin h\u0259yat yolunda qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259li t\u0259sirl\u0259ri ustal\u0131qla a\u00e7\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 \u201ca\u011fsaqqal\u201d ad\u0131 alt\u0131nda gizl\u0259n\u0259n, amma \u0259slind\u0259 m\u0259n\u0259vi a\u015f\u0131nmaya s\u0259b\u0259b olan \u201cday\u0131\u201d obraz\u0131 c\u0259miyy\u0259tin ac\u0131 reall\u0131\u011f\u0131n\u0131 simvoliz\u0259 edir. Bu tip insanlar g\u0259ncl\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259sizliyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k onlara asan qazanc v\u0259dl\u0259ri verir, n\u0259tic\u0259d\u0259 is\u0259 onlar\u0131 d\u0259l\u0259duzluq v\u0259 ya narkomaniya kimi \u00e7\u0131x\u0131lmaz yollara s\u00fcr\u00fckl\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rk obraz\u0131 bu bax\u0131mdan \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. O, h\u0259yat\u0131n\u0131n formala\u015fma m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 \u2013 institutun ikinci kursunda \u2013 se\u00e7im qar\u015f\u0131s\u0131nda qal\u0131r. Bu se\u00e7im t\u0259kc\u0259 maddi yox, h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi se\u00e7imdir: z\u0259hm\u0259tl\u0259 qazanmaq, yoxsa q\u0131sa yolla \u201cqazanmaq\u201d. M\u00fc\u0259llif bu konflikt vasit\u0259sil\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, insan\u0131n \u0259sl d\u0259y\u0259ri onun se\u00e7diyi yoldad\u0131r. \u018fs\u0259rd\u0259ki \u201cday\u0131\u201dlar sad\u0259c\u0259 f\u0259rdi obraz deyil, onlar b\u00fct\u00f6v bir sosial problemin \u2013 g\u0259ncl\u0259rin yanl\u0131\u015f istiqam\u0259t\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirilm\u0259sinin simvoludur. Bu bax\u0131mdan \u0259s\u0259r oxucuya bir x\u0259b\u0259rdarl\u0131qd\u0131r: h\u0259r parlayan yol q\u0131z\u0131l deyil v\u0259 asan qazanc\u0131n sonu \u00e7ox vaxt u\u00e7urumdur. Bu m\u00f6vzu el\u0259 bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, onu yum\u015faq dem\u0259k b\u0259z\u0259n t\u0259sirini azald\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada \u201cday\u0131\u201d obraz\u0131 sad\u0259c\u0259 m\u0259nfi tip deyil. O, c\u0259miyy\u0259tin i\u00e7ind\u0259 k\u00f6k salm\u0131\u015f m\u0259n\u0259vi \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259nin a\u00e7\u0131q simvoludur. Bel\u0259 adamlar \u201ca\u011fsaqqal\u201d ad\u0131 alt\u0131nda h\u00f6rm\u0259t qazansa da, \u0259slind\u0259 g\u0259ncl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259yini o\u011furlayan, onlar\u0131n taleyi il\u0259 oynayan gizli da\u011f\u0131d\u0131c\u0131lard\u0131r. Onlar\u0131n t\u0259klif etdiyi \u201casan qazanc\u201d \u0259slind\u0259 bir t\u0259l\u0259dir. Bu t\u0259l\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n g\u0259nc \u0259vv\u0259lc\u0259 ki\u00e7ik add\u0131mlarla ba\u015flay\u0131r, sonra is\u0259 geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir bataql\u0131\u011fa bat\u0131r. D\u0259l\u0259duzluq v\u0259 narkomaniya bu yolun sad\u0259c\u0259 iki \u00fcz\u00fcd\u00fcr \u2013 h\u0259r ikisinin sonu is\u0259 eyni faci\u0259dir: m\u0259hv olmu\u015f h\u0259yat, da\u011f\u0131lm\u0131\u015f ail\u0259, itirilmi\u015f g\u0259l\u0259c\u0259k.<br>Atab\u0259rk kimi g\u0259ncl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran se\u00e7im is\u0259 \u00e7ox k\u0259skindir: ya \u00f6z z\u0259hm\u0259ti il\u0259 ayaqda durmaq, ya da bu c\u00fcr \u201cday\u0131\u201dlar\u0131n k\u00f6lg\u0259sind\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tini itirm\u0259k. Bu m\u0259qamda m\u00fc\u0259llif sanki oxucuya s\u0259sl\u0259nir \u2013 \u0259g\u0259r g\u0259nc bu yolda azac\u0131q t\u0259r\u0259dd\u00fcd ets\u0259, onu g\u00f6zl\u0259y\u0259n u\u00e7urum qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fn t\u0259hl\u00fck\u0259lisi is\u0259 budur ki, bu \u201cday\u0131\u201dlar c\u0259miyy\u0259td\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 if\u015fa olunmur, b\u0259z\u0259n h\u0259tta q\u0259bul edilir. Bu is\u0259 art\u0131q t\u0259kc\u0259 f\u0259rdi yox, ictimai faci\u0259dir. G\u0259ncl\u0259ri qorumaq \u0259v\u0259zin\u0259 onlar\u0131 bu bataql\u0131\u011fa it\u0259l\u0259y\u0259n bel\u0259 \u201cb\u00f6y\u00fckl\u0259r\u201d \u0259slind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ridir. Bu, bir ittihamd\u0131r. V\u0259 bu ittiham\u0131n h\u0259d\u0259fi konkret obrazdan \u00e7ox, bel\u0259 hallara g\u00f6z yuman c\u0259miyy\u0259tin \u00f6z\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rki m\u00f6hk\u0259m t\u0259limatland\u0131ran Valeh day\u0131 onun ali savadl\u0131 olmas\u0131ndan yax\u015f\u0131 dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ox g\u00f6z\u0259l istifad\u0259 edir v\u0259 \u201casan qazanc\u201d yoluyla ona pul qazand\u0131r\u0131r. Otaq dostlar\u0131 bunu bel\u0259 g\u00f6r\u00fcb Atab\u0259rkd\u0259n ayr\u0131l\u0131rlar. D\u0259l\u0259duzluq yolu il\u0259 \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri puldan \u00e7ox ke\u00e7mir ki, \u00f6z\u00fcn\u0259 ma\u015f\u0131n da ala bil\u0259n g\u0259nc t\u0259l\u0259b\u0259 i\u015fiyl\u0259 f\u0259xr edir v\u0259 k\u0259ndd\u0259 atas\u0131gili yax\u015f\u0131 i\u015f\u0259 girmi\u015f\u0259m dem\u0259kl\u0259 onlar\u0131 aldad\u0131r v\u0259 h\u0259tta onlara da k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rir. Atab\u0259rk Valeh day\u0131n\u0131n \u0259n \u201csevimli\u201d, \u0259n \u201csavadl\u0131\u201d d\u0259l\u0259duzu olur. Onun tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 ist\u0259diyi kimi \u201csavadl\u0131\u201d \u015f\u0259kild\u0259 yerin\u0259 yetirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Dostlar\u0131na tap\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u015fl\u0259ri d\u0259 ona tap\u015f\u0131r\u0131r. Onun \u0259lin\u0259 \u00e7oxlu pul g\u0259ldiyi \u00fc\u00e7\u00fcn dostlar\u0131 ona pax\u0131ll\u0131q etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 ondan ayr\u0131l\u0131rlar. \u00d6zl\u0259ri Valeh day\u0131n\u0131n dediyi tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 t\u0259kc\u0259 h\u0259ll etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. Bel\u0259likl\u0259 3 n\u0259f\u0259rlik qrup a\u011f\u0131na-bozuna baxmadan kimi g\u0259ldi aldatma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar. Qar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131xan h\u0259r k\u0259si aldadaraq b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 pul \u0259ld\u0259 ed\u0259n Sa\u015fa, Ruslan, Qabil telefonlar\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u00fcb gizl\u0259nirl\u0259r. Aldanan \u015f\u0259xl\u0259r polis\u0259 \u015fikay\u0259t edirl\u0259r. Valeh day\u0131 ba\u015fda olmaqla d\u0259l\u0259duz d\u0259st\u0259 tutulur. Atab\u0259rkin tutulmas\u0131 b\u00fct\u00fcn k\u0259nd\u0259 yay\u0131l\u0131r. Atas\u0131 C\u0259sar\u0259t v\u0259 o biri u\u015faqlar\u0131n da valideynl\u0259ri h\u0259bs olunan u\u015faqlar\u0131n ard\u0131nca g\u0259lib m\u0259s\u0259l\u0259nin n\u0259 yerd\u0259 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcl\u0259r. Valideynl\u0259r \u00e7ox \u00e7\u0259tinlikl\u0259 pul tap\u0131b onlar\u0131 h\u0259bsd\u0259n tan\u0131\u015fl\u0131q yolu il\u0259 azad edirl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, Atab\u0259rk v\u0259 onun d\u0259l\u0259duz dostlar\u0131 bu yoldan m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq ayr\u0131l\u0131rlar. Lakin pula h\u0259rislik Atab\u0259rki rahat buraxm\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>O, yenid\u0259n Sa\u015fa il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 s\u0259l\u0259m\u00e7i qadlnlarla onu tan\u0131\u015f etm\u0259yini xahi\u015f edir. Atab\u0259rk \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u0259d\u0259ni g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k \u015firin dilini i\u015f\u0259 sal\u0131b h\u0259min qad\u0131nlara \u00f6z\u00fcn\u00fcn inand\u0131rmaqla \u00e7ox miqdarda pul m\u0259nims\u0259yib aradan \u00e7\u0131x\u0131r. Bu s\u00f6hb\u0259t d\u0259 k\u0259ndd\u0259 yay\u0131l\u0131r. Atas\u0131 ikinci d\u0259f\u0259 infakt ke\u00e7ir\u0259n Atab\u0259rkin atas\u0131 o\u011flunu \u00e7oxlu danlay\u0131r. \u00d6z\u00fcn\u00fc do\u011fruya \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn min bir dil t\u00f6k\u0259n Atab\u0259rk yalanlar\u0131 il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Lakin h\u0259min qad\u0131nlar\u0131n adamlar\u0131 pois\u0259 \u015fikay\u0259t etm\u0259kl\u0259 onun evinin yerini tap\u0131r v\u0259 C\u0259sar\u0259t ki\u015fid\u0259n pulun bir hiss\u0259sini geri qaytara\u0131l\u0131r. M\u00fc\u0259llifin s\u00fcjeti bu istiqam\u0259td\u0259 davam etdirm\u0259yi maraql\u0131d\u0131r, amma burada bir m\u0259qam\u0131 d\u0259qiql\u0259\u015fdir\u0259k: bu art\u0131q sad\u0259c\u0259 \u201cs\u0259rg\u00fcz\u0259\u015ft\u201d yox, a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 cinay\u0259t yoluna s\u00fcr\u00fc\u015fm\u0259 x\u0259ttidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rk v\u0259 dostlar\u0131n\u0131n ilk d\u0259f\u0259 tutulub valideynl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n xilas edilm\u0259si \u0259slind\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olmal\u0131 idi. Amma \u0259ksin\u0259, bu \u201cc\u0259zas\u0131zl\u0131q hissi\u201d onlarda daha b\u00f6y\u00fck riskl\u0259r\u0259 getm\u0259k c\u0259sar\u0259ti yarad\u0131r. Bu art\u0131q xarakterl\u0259rin z\u0259if t\u0259r\u0259fini a\u00e7\u0131r \u2013 m\u0259suliyy\u0259tsizlik v\u0259 asan qazanca meyl. X\u00fcsusil\u0259 qad\u0131nlar\u0131 h\u0259d\u0259f almalar\u0131 onlar\u0131n m\u0259n\u0259vi eni\u015fini daha da k\u0259skin g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n m\u0259qam odur ki, dostluq anlay\u0131\u015f\u0131 da d\u0259yi\u015fir. \u018fvv\u0259l b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir-birin\u0259 dayaq olan bu insanlar indi ortaq cinay\u0259t \u00fcz\u0259rind\u0259 birl\u0259\u015firl\u0259r. Y\u0259ni \u201c\u0259ks q\u00fctbl\u0259r\u201d ideyas\u0131 varsa, bu q\u00fctbl\u0259rd\u0259n biri art\u0131q qaranl\u0131q t\u0259r\u0259f\u0259 tam ke\u00e7m\u0259k \u00fczr\u0259dir. Bu bel\u0259 davam ed\u0259nd\u0259 bel\u0259 suallar meydana \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rk bunu niy\u0259 edir \u2013 ehtiyac, yoxsa tamah?<\/p>\n\n\n\n<p>Dostlar\u0131n aras\u0131nda t\u0259r\u0259dd\u00fcd ed\u0259n varm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Qad\u0131n qurbanlardan biri sonradan hadis\u0259l\u0259rin gedi\u015fini d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259rmi?<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yolun sonu nec\u0259 olacaq \u2013 if\u015fa, yoxsa daxili pe\u015fmanl\u0131q?<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131q Atab\u0259rk v\u0259 dostlar\u0131 \u0259vv\u0259lki s\u0259hvl\u0259rind\u0259n d\u0259rs \u00e7\u0131xarmaq \u0259v\u0259zin\u0259 daha da d\u0259rin\u0259 getmi\u015fdil\u0259r. Onlar s\u0259l\u0259m\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur, x\u00fcsusil\u0259 qad\u0131nlar\u0131 aldadaraq asan yolla b\u00f6y\u00fck pullar qazan\u0131rd\u0131lar. Q\u0131sa zamanda \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri bu \u201cu\u011fur\u201d onlar\u0131 daha da arxay\u0131nla\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, m\u0259suliyy\u0259tsizliy\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259mi\u015fdi. Amma h\u0259r \u015feyin bir sonu oldu\u011fu kimi, bu i\u015fl\u0259rin d\u0259 \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131r. Aldad\u0131lan insanlar\u0131n \u015fikay\u0259tl\u0259ri art\u0131r, h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 qar\u0131\u015f\u0131r v\u0259 qurulan saxta sistem bir anda da\u011f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu x\u0259b\u0259r Atab\u0259rkin ail\u0259sin\u0259 ild\u0131r\u0131m kimi d\u00fc\u015f\u00fcr. Onsuz da o\u011flunun \u0259vv\u0259lki \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n sars\u0131lm\u0131\u015f atas\u0131 bu d\u0259f\u0259 d\u00f6z\u0259 bilm\u0259di \u2013 ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri e\u015fid\u0259n kimi infarkt ke\u00e7irir. Bu hadis\u0259 t\u0259kc\u0259 bir ail\u0259nin yox, bir insan\u0131n yanl\u0131\u015f se\u00e7iml\u0259rinin ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 taley\u0259 nec\u0259 t\u0259sir etdiyini ac\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoydu.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rk institutu da asan yolla, m\u00fcxt\u0259lif saxta \u00fcsullarla bitirmi\u015fdi. Amma qar\u015f\u0131da onu ba\u015fqa bir m\u0259suliyy\u0259t g\u00f6zl\u0259yirdi \u2014 h\u0259rbi xidm\u0259t. O is\u0259 bu m\u0259suliyy\u0259td\u0259n yay\u0131nmaq ist\u0259yirdi. \u018fsg\u0259rliy\u0259 getm\u0259k fikri Atab\u0259rki narahat edir, i\u00e7ind\u0259 qorxu v\u0259 qa\u00e7maq ist\u0259yi yarad\u0131rd\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 yen\u0259 k\u00f6hn\u0259 v\u0259rdi\u015fin\u0259 qay\u0131d\u0131r \u2013 asan yol axtarma\u011fa ba\u015flad\u0131. M\u00fcxt\u0259lif planlar qurur, nec\u0259 olursa-olsun bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xmaq ist\u0259yirdi. Lakin bu d\u0259f\u0259 v\u0259ziyy\u0259t \u0259vv\u0259lkil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli idi. Art\u0131q etdiyi s\u0259hvl\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri onu add\u0131m-add\u0131m izl\u0259yirdi. Qa\u00e7maq ist\u0259dikc\u0259 daha \u00e7ox \u00e7\u0131x\u0131lmaz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Onun day\u0131s\u0131 vaxtil\u0259 Rusiyada ya\u015fam\u0131\u015f, i\u015fl\u0259mi\u015f v\u0259 ail\u0259 sahibi olmu\u015fdur. Sonra day\u0131s\u0131 r\u0259hm\u0259t\u0259 getdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn ail\u0259si korluq \u00e7\u0259km\u0259sin dey\u0259 k\u0259nd\u0259 g\u0259tirmi\u015fdil\u0259r. Day\u0131s\u0131n\u0131n 18 ya\u015fl\u0131 R\u0259na adl\u0131 q\u0131z\u0131 vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rk \u0259sg\u0259rlikd\u0259n yay\u0131nmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyaya getm\u0259y\u0259 q\u0259rar verir. O, bu add\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6rt-basd\u0131r etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn day\u0131s\u0131n\u0131n q\u0131z\u0131n\u0131n \u201cata yurdu \u00fc\u00e7\u00fcn dar\u0131x\u0131ram\u201d b\u0259han\u0259sini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr v\u0259 guya onu ziyar\u0259t ad\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n uzaqla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin bu x\u0259b\u0259r ail\u0259y\u0259 a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 olur. Atas\u0131 o\u011flunun bu h\u0259r\u0259k\u0259tind\u0259n d\u0259rin sars\u0131nt\u0131 ke\u00e7irir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. Bu hadis\u0259 Atab\u0259rkin h\u0259yat\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7evrilir. Atas\u0131n\u0131n yax\u0131n dostu onu ba\u015fa salaraq, s\u0259hvl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rini d\u0259rk etm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir v\u0259 Atab\u0259rki k\u0259nd\u0259 qaytar\u0131r. O, \u0259vv\u0259lc\u0259 atas\u0131n\u0131n m\u0259zar\u0131n\u0131 ziyar\u0259t edir. Bu ziyar\u0259t onun daxilind\u0259 b\u00f6y\u00fck pe\u015fmanl\u0131q v\u0259 vicdan \u0259zab\u0131 yarad\u0131r. Daha sonra Atab\u0259rk art\u0131q qa\u00e7\u0131\u015f yolunun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131r v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tini q\u0259bul ed\u0259r\u0259k h\u0259rbi komissarl\u0131\u011fa gedir. Bu add\u0131m onun h\u0259yat\u0131nda yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 olur \u2013 s\u0259hvl\u0259rd\u0259n d\u0259rs alma v\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259k ist\u0259yi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin \u0259sas q\u0259hr\u0259manlar\u0131ndan biri, Atab\u0259rkin u\u015faql\u0131q dostu Mirayaz da instituta q\u0259bul olur. O, t\u0259hsil \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259lir v\u0259 xalas\u0131 u\u015faqlar\u0131 R\u00fcf\u0259t v\u0259 Ceyhunla birlikd\u0259 xalas\u0131 evind\u0259 qalma\u011fa ba\u015flay\u0131r. \u015e\u0259h\u0259r h\u0259yat\u0131 is\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259rind\u0259n daha \u00e7\u0259tin olur. Onlar tezlikl\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin dala\u015fqan v\u0259 aqressiv u\u015faqlar\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar. Bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr, h\u0259tta d\u00f6y\u00fcl\u00fcrl\u0259r. Bu v\u0259ziyy\u0259t onlar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 inam\u0131n\u0131 sars\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin Ceyhun v\u0259 Mirayaz daha a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 sakit davran\u0131r. Onlar anlay\u0131r ki, g\u00fccl\u0259 deyil, d\u00fczg\u00fcn s\u00f6z v\u0259 davran\u0131\u015fla v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259yi\u015fm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ceyhun \u00f6z m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259ri il\u0259 h\u0259min u\u015faqlarla dan\u0131\u015f\u0131r, problemi sakit \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259ri bir-birind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rma\u011fa nail olur. Bu hadis\u0259 onlara bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259r m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin yolu zorak\u0131l\u0131qdan ke\u00e7mir \u2013 b\u0259z\u0259n \u0259n g\u00fccl\u00fc silah a\u011f\u0131ll\u0131 dan\u0131\u015f\u0131q v\u0259 anlay\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rk art\u0131q \u0259sg\u0259rlikd\u0259n qay\u0131d\u0131r. Ancaq d\u0259l\u0259duzluq v\u0259 \u201catan\u015fik\u201d oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 k\u0259s ona i\u015f vermir. Atas\u0131 onun \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n infarkt ke\u00e7irib \u00f6ld\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 qohumlar\u0131 yiy\u0259 durmur. M\u00fc\u0259llif Atab\u0259rk obraz\u0131n\u0131n faci\u0259sini daha da d\u0259rinl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r. Maraql\u0131 t\u0259r\u0259fi odur ki, Atab\u0259rk t\u0259kc\u0259 c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259dd edil\u0259n bir insan deyil, h\u0259m d\u0259 ke\u00e7mi\u015f \u0259m\u0259ll\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalan bir obrazd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fsg\u0259rlikd\u0259n qay\u0131td\u0131qdan sonra onun i\u015f tapa bilm\u0259m\u0259si t\u0259sad\u00fcfi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. \u00c7\u00fcnki insan\u0131n qazand\u0131\u011f\u0131 etibar ill\u0259rl\u0259 formala\u015f\u0131r, lakin bir ne\u00e7\u0259 yanl\u0131\u015f add\u0131mla m\u0259hv ola bilir. D\u0259l\u0259duzluq etmi\u015f, atas\u0131na qar\u015f\u0131 h\u00f6rm\u0259tsizlik g\u00f6st\u0259rmi\u015f bir \u015f\u0259xsin c\u0259miyy\u0259tin etimad\u0131n\u0131 qazanmas\u0131 \u00e7\u0259tin olur. Atas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00fcnahkar hiss etm\u0259si d\u0259 onun daxilind\u0259 a\u011f\u0131r bir m\u0259n\u0259vi y\u00fck yarad\u0131r. Qohumlar\u0131n ondan uzaq durmas\u0131 is\u0259 Atab\u0259rkin t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131r. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 obraz iki yoldan birini se\u00e7\u0259 bil\u0259r; Ya kin v\u0259 nifr\u0259t i\u00e7ind\u0259 daha da u\u00e7uruma yuvarlanar; ya da s\u0259hvl\u0259rini anlayaraq d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc yenid\u0259n qurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015far.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fd\u0259bi bax\u0131mdan ikinci yol daha maraql\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00c7\u00fcnki oxucu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n t\u0259sirli obraz he\u00e7 vaxt q\u00fcsursuz insan deyil, s\u0259hvl\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k d\u0259yi\u015f\u0259n v\u0259 m\u0259n\u0259vi y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 can atan insand\u0131r. Atab\u0259rkin qar\u015f\u0131s\u0131na el\u0259 bir hadis\u0259 v\u0259 ya \u015f\u0259xs \u00e7\u0131xara bil\u0259r ki, ona son bir \u015fans versin. O zaman \u0259s\u0259rin \u0259sas ideyas\u0131 da g\u00fccl\u0259n\u0259r: insan ke\u00e7mi\u015find\u0259n qa\u00e7a bilm\u0259z, amma ke\u00e7mi\u015finin \u0259siri olmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 d\u0259 deyil. Bu, Atab\u0259rkin xarakter inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 z\u0259min yarada bil\u0259r.<br>N\u0259hay\u0259t atas\u0131n\u0131n dostu Yadigar m\u00fc\u0259llim onu i\u015f\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. 3 il\u0259 yax\u0131n d\u00f6vl\u0259t i\u015find\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n Atab\u0259rk ham\u0131n\u0131n inam\u0131n\u0131 qazan\u0131r. Yadigar m\u00fc\u0259llimin o\u011flu Sahill\u0259 yax\u0131n dost olur. Onun Sevil adl\u0131 bir q\u0131z\u0131 ist\u0259m\u0259si v\u0259 atas\u0131n\u0131n bu q\u0131za raz\u0131 olmamas\u0131 ata o\u011ful aras\u0131nda naraz\u0131l\u0131q yarad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>O\u011flunu yola g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Atab\u0259rki bu i\u015f\u0259 s\u00f6vq ed\u0259n Yadigar m\u00fc\u0259llim: \u2013 \u201cS\u0259nin \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 des\u0259n ed\u0259r\u0259m deyir. Atab\u0259rk\u0259. S\u0259n \u00e7al\u0131\u015f Sahili yola g\u0259tir. O q\u0131zdan uzaq dursun\u201d. Atab\u0259rk is\u0259 yeni v\u0259zif\u0259 arzusunda oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn o\u011flu Sahilin bu sevdadan uzaqla\u015fmas\u0131na s\u00f6z verir. Lakin \u00e7ox ke\u00e7mir ki, onun yalan\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Sahil\u0259 \u201cbu sevgid\u0259n uzaq olma\u201d dey\u0259n Atab\u0259rk onun atas\u0131na is\u0259 \u201cdar\u0131xma, arxay\u0131n olun dey\u0259r\u0259k\u201d vaxt\u0131 uzad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yadigar m\u00fc\u0259llim onu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b danlay\u0131r v\u0259 i\u015fd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r. B\u00fct\u00fcn n\u0259sil k\u00f6k\u00fc Sahili bu q\u0131zdan ay\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dar\u00fck g\u00f6r\u00fcr. V\u0259 n\u0259hay\u0259t onu T\u00fcrkiy\u0259 g\u0259zm\u0259y\u0259 aparan atas\u0131 ona yalvar\u0131b imkanl\u0131, v\u0259zif\u0259li bir ki\u015finin q\u0131z\u0131n\u0131 alma\u011f\u0131 ondan xahi\u015f edir. Sahil raz\u0131la\u015f\u0131r, lakin bir \u015f\u0259rtl\u0259 ki, ist\u0259diyi ma\u015f\u0131n\u0131 alarsan dey\u0259. Bel\u0259 d\u0259 olur. V\u0259 atas\u0131 il\u0259 \u015f\u0259rt k\u0259sir ki, toya Atab\u0259rk d\u0259 g\u0259lsin. N\u0259hay\u0259t, toy olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada m\u00fc\u0259llif maraql\u0131 psixoloji v\u0259 m\u0259n\u0259vi qar\u015f\u0131durma yarad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 Atab\u0259rkin xarakterind\u0259ki d\u0259yi\u015fimin tam olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. O, \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 ham\u0131n\u0131n etibar\u0131n\u0131 qazansa da, v\u0259zif\u0259 h\u0259risliyi qar\u015f\u0131s\u0131nda yenid\u0259n k\u00f6hn\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 qay\u0131d\u0131r. Bu da oxucuda bel\u0259 bir sual yarad\u0131r: insan h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259yi\u015fmi\u015fdi, yoxsa sad\u0259c\u0259 \u015f\u0259rait onu d\u0259yi\u015fmi\u015f kimi g\u00f6st\u0259rirdi?<\/p>\n\n\n\n<p>Toy s\u0259hn\u0259si is\u0259 hadis\u0259l\u0259rin kulminasiya n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki burada bir ne\u00e7\u0259 insan\u0131n taleyi k\u0259si\u015fir: Yadigar m\u00fc\u0259llim \u00f6z irad\u0259sini o\u011fluna q\u0259bul etdirdiyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Sahil zahir\u0259n atas\u0131n\u0131n ist\u0259yin\u0259 boyun \u0259yir, amma daxilind\u0259 Sevil\u0259 olan hissl\u0259ri ya\u015fay\u0131r. Atab\u0259rk is\u0259 h\u0259m dostunu, h\u0259m d\u0259 ona \u0259l uzatm\u0131\u015f Yadigar m\u00fc\u0259llimi aldatd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259n\u0259vi m\u0259\u011flubiyy\u0259t ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sevil is\u0259 bu q\u0259rarlar\u0131n \u0259n \u00e7ox t\u0259sir etdiyi insanlardan biridir. Toy g\u00fcn\u00fc Atab\u0259rkin i\u015ftirak etm\u0259si x\u00fcsusi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. O, m\u0259clisd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc qonaq kimi deyil, vicdan m\u0259hk\u0259m\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran m\u00fctt\u0259him kimi hiss ed\u0259 bil\u0259r. Ham\u0131 oynay\u0131b-g\u00fcl\u0259rk\u0259n onun g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnd\u0259n Yadigar m\u00fc\u0259llimin ona etdiyi yax\u015f\u0131l\u0131qlar, Sahilin dostlu\u011fu v\u0259 \u00f6z yalanlar\u0131 ke\u00e7ir.<br>M\u00fc\u0259llif dramatik x\u0259tti g\u00fccl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rdi, toyda g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z bir hadis\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259rdi: Sahil son anda h\u0259qiq\u0259ti etiraf edib evlilikd\u0259n imtina ed\u0259 bil\u0259r\u2026.Sevil m\u0259clis\u0259 g\u0259lib v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r\u2026Yaxud Atab\u0259rk vicdan \u0259zab\u0131na d\u00f6zm\u0259y\u0259r\u0259k h\u0259r \u015feyi a\u00e7\u0131b dan\u0131\u015fa bil\u0259rdi v\u0259 s.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu sonuncu variant Atab\u0259rkin xarakter inki\u015faf\u0131 bax\u0131m\u0131ndan daha t\u0259sirli g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. \u00c7\u00fcnki o zaman o, ilk d\u0259f\u0259 v\u0259zif\u0259ni, m\u0259nf\u0259\u0259ti deyil, h\u0259qiq\u0259ti se\u00e7mi\u015f olard\u0131. Bel\u0259likl\u0259, \u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 ke\u00e7mi\u015f Atab\u0259rkin, indiki Atab\u0259rk\u0259 \u00e7evril\u0259n q\u0259hr\u0259man\u0131n \u0259sl d\u0259yi\u015fimi m\u0259hz h\u0259min m\u0259qamda tamamlanar. Oxucu da onun c\u0259zalanmas\u0131ndan \u00e7ox, m\u0259n\u0259vi dir\u00e7\u0259li\u015finin \u015fahidi olard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nstitutu bitirib h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 yollanan Mirayaz ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. H\u0259rbi hiss\u0259d\u0259 ba\u015f \u00e7avu\u015f Elvinin kobud davran\u0131\u015flar\u0131, \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 s\u0259rt v\u0259 b\u0259z\u0259n d\u0259 yersiz m\u00fcnasib\u0259ti g\u0259nc \u0259sg\u0259rin q\u0259lbind\u0259 d\u0259rin naraz\u0131l\u0131q yarad\u0131rd\u0131. G\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 Elvinin n\u00f6vb\u0259ti t\u0259hqiramiz h\u0259r\u0259k\u0259ti Mirayaz\u0131 son h\u0259dd\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131. O, q\u0259z\u0259bin \u0259sirin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k \u00e7ox a\u011f\u0131r bir add\u0131m atma\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. El\u0259 h\u0259min an anas\u0131n\u0131n ill\u0259r \u00f6nc\u0259 dediyi s\u00f6zl\u0259r qula\u011f\u0131nda s\u0259sl\u0259ndi: \u201cO\u011flum, insan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259b\u0259si ba\u015fqas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 deyil, \u00f6z q\u0259z\u0259bi \u00fcz\u0259rind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259dir\u201d.<br>Bu s\u00f6zl\u0259r Mirayaz\u0131 silk\u0259l\u0259yir. O, bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259 \u0259vv\u0259l d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fc fikird\u0259n utanaraq geri \u00e7\u0259kildi.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min g\u00fcnd\u0259n sonra \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259, nizam-intizama v\u0259 yolda\u015flar\u0131na d\u0259st\u0259k olma\u011fa h\u0259sr etir. \u00dc\u00e7 ay sonra Elvin t\u0259rxis olunur. Onun yerin\u0259 t\u0259yin edil\u0259n yeni ba\u015f \u00e7avu\u015f tamamil\u0259 f\u0259rqli xarakter\u0259 malik idi. O, s\u0259rtliyi \u0259dal\u0259tl\u0259, t\u0259l\u0259bkarl\u0131\u011f\u0131 is\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259 bilirdi. Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 h\u0259rbi hiss\u0259d\u0259 sa\u011flam nizam-intizam yarand\u0131. Mirayaz da bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrildi. \u018fsg\u0259rl\u0259r aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 birlik m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndi. O zaman Mirayaz ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fc ki, b\u0259z\u0259n bir insan\u0131n q\u0259z\u0259bd\u0259n vazke\u00e7m\u0259si onlarla insan\u0131n h\u0259yat\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hadis\u0259 sonradan Mirayazla Elvinin yollar\u0131n\u0131n yenid\u0259n k\u0259si\u015fm\u0259si v\u0259 \u0259s\u0259rin m\u00f6vzusunun daha d\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 yax\u015f\u0131 z\u0259min yarada bil\u0259r. Bu s\u00fcjet x\u0259tti insan\u0131n daxilind\u0259 ged\u0259n m\u0259n\u0259vi sava\u015f\u0131n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259sidir. Mirayaz\u0131n t\u0259hqir v\u0259 haqs\u0131zl\u0131q qar\u015f\u0131s\u0131nda q\u0259z\u0259b\u0259 qap\u0131lmas\u0131 t\u0259bii g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, lakin onun son anda anas\u0131n\u0131n s\u0259sini xat\u0131rlayaraq a\u011f\u0131r bir s\u0259hvd\u0259n d\u00f6nm\u0259si obraz\u0131n m\u0259n\u0259vi g\u00fcc\u00fcn\u00fc ortaya qoyur. \u00c7\u00fcnki \u0259sl q\u0259hr\u0259manl\u0131q q\u0259z\u0259bin \u0259siri olmaqda deyil, ona qalib g\u0259lm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Elvinin h\u0259rbi hiss\u0259d\u0259n getm\u0259sind\u0259n sonra nizam-intizam\u0131n v\u0259 sa\u011flam m\u00fchitin yaranmas\u0131 is\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, r\u0259hb\u0259rlikd\u0259 \u0259dal\u0259t v\u0259 insani m\u00fcnasib\u0259t olduqda kollektivd\u0259 d\u0259 m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir. Bu hadis\u0259l\u0259r oxucuya bir daha anlad\u0131r ki, zorak\u0131l\u0131q he\u00e7 vaxt \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu deyil; s\u0259bir, t\u0259mkin v\u0259 d\u00fczg\u00fcn q\u0259rar b\u0259z\u0259n \u0259n \u00e7\u0259tin probleml\u0259rin bel\u0259 h\u0259llin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u018fs\u0259rd\u0259 x\u00fcsusil\u0259 anan\u0131n m\u0259n\u0259vi t\u0259sirinin vur\u011fulanmas\u0131 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. Bir anan\u0131n \u00f6vlad\u0131na verdiyi t\u0259rbiy\u0259, ill\u0259r sonra bel\u0259, onu faci\u0259li bir add\u0131mdan \u00e7\u0259kindir\u0259 bilir. Bu da ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rinin insan taleyind\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u0259sirli m\u0259qamlardan biridir.<br>\u018fs\u0259rin \u0259sas q\u0259hr\u0259man\u0131 olan Atab\u0259rk \u00f6z\u00fcn\u0259 pul y\u0131\u011f\u0131b ma\u015f\u0131n almaq fikrin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. K\u0259nd\u00e7isi ma\u015f\u0131n alveri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan Elv\u00fcsala m\u00fcraci\u0259t edir. Onunla s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fib G\u00fcrc\u00fcstana gedirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259, Atab\u0259rk Elv\u00fcsal\u0131n d\u0259l\u0259duz oldu\u011funu bilir. Ona g\u00f6r\u0259 onunla ehtiyatla davran\u0131r. Lakin Elv\u00fcsal\u0131n etibarl\u0131 adam olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bils\u0259 d\u0259, onun qurdu\u011fu t\u0259l\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. G\u00fcrc\u00fcstanda Qafur v\u0259 Elv\u00fcsal\u0131n \u0259lbir olub Atab\u0259rkin pulunu m\u0259nims\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 dramatik g\u0259rginlik qat\u0131r. Lakin Atab\u0259rk \u00f6z soyuqqanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirmir, v\u0259ziyy\u0259ti d\u00fczg\u00fcn t\u0259hlil edir v\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin istifad\u0259 etdiyi \u00fcsulla onlar\u0131 m\u0259\u011flub edir. Bu m\u0259qamda q\u0259hr\u0259man\u0131n \u00e7evik z\u0259kas\u0131, psixoloji \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc v\u0259 hadis\u0259l\u0259ri idar\u0259 etm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 \u015firin dili il\u0259 onlar\u0131n \u0259liyl\u0259 ma\u015f\u0131nla geri d\u00f6n\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rk qarda\u015f\u0131n\u0131n toyunu edir. Lakin Elv\u00fcsal\u0131n girov qalmas\u0131 v\u0259 sonunun n\u0259 g\u00f6zl\u0259y\u0259c\u0259yini bil\u0259n Qafur Atab\u0259rkin \u0259misin\u0259 \u015fikay\u0259t edib yalvar\u0131r. Yaln\u0131z \u0259misinin s\u00f6z\u00fcyl\u0259 Atab\u0259rk ma\u015f\u0131n\u0131 sat\u0131b \u00f6z pulunu g\u00f6t\u00fcr\u00fcr v\u0259 qalan\u0131n\u0131 Qafura verir. Bel\u0259likl\u0259, Atab\u0259rkin ma\u015f\u0131n oyunu bel\u0259 bitir.<br>Bu hadis\u0259 x\u0259tti Atab\u0259rkin xarakterini a\u00e7an maraql\u0131 epizodlardan biridir. Burada m\u00fc\u0259llif sad\u0259c\u0259 bir ma\u015f\u0131n alverind\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 hiyl\u0259, etibar, \u0259dal\u0259t v\u0259 m\u0259n\u0259vi se\u00e7iml\u0259rd\u0259n b\u0259hs edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla bel\u0259, m\u00fc\u0259llif Atab\u0259rki yaln\u0131z qisas alan v\u0259 ya \u00f6z haqq\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259 geri qayotaran bir obraz kimi t\u0259qdim etmir. \u018fs\u0259rin \u0259n t\u0259sirli m\u0259qamlar\u0131ndan biri d\u0259 sonluqdur. Qafurun \u00e7ar\u0259siz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 Atab\u0259rkin \u0259misinin xahi\u015find\u0259n sonra onun ma\u015f\u0131n\u0131 sataraq \u00f6z pulunu g\u00f6t\u00fcrm\u0259si, qalan m\u0259bl\u0259\u011fi is\u0259 Qafura qaytarmas\u0131 q\u0259hr\u0259man\u0131n daxilind\u0259ki m\u0259rh\u0259m\u0259t hissini g\u00f6st\u0259rir. Bu davran\u0131\u015f Atab\u0259rkin m\u0259qs\u0259dinin qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fi m\u0259hv etm\u0259k deyil, sad\u0259c\u0259 \u00f6z haqq\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k oldu\u011funu s\u00fcbut edir. \u018fs\u0259rin bu hiss\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259llif oxucuya bel\u0259 bir fikir a\u015f\u0131lay\u0131r: hiyl\u0259 il\u0259 qazan\u0131lan qazanc uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc olmur, insan gec-tez \u00f6z \u0259m\u0259ll\u0259rinin n\u0259tic\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. Eyni zamanda, \u0259dal\u0259t qisasdan daha \u00fcst\u00fcn d\u0259y\u0259rdir v\u0259 h\u0259qiqi g\u00fcc m\u0259rh\u0259m\u0259tl\u0259 tamamlananda m\u0259n\u0259vi q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 \u00e7evrilir. Hiyl\u0259nin t\u0259l\u0259sind\u0259 Atab\u0259rkin \u0259dal\u0259t oyunu, a\u011f\u0131lla qazan\u0131lan q\u0259l\u0259b\u0259sin\u0259 yol a\u00e7\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Qarda\u015f\u0131na toy ed\u0259n Atab\u0259rk toyun pulu il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 ma\u015f\u0131n al\u0131r. \u00c7ox ke\u00e7mir ki, sevdiyi q\u0131za el\u00e7i g\u00f6nd\u0259rir, \u201ch\u0259\u201d sini al\u0131r v\u0259 bir-iki ay ke\u00e7m\u0259mi\u015f \u00f6z\u00fcn\u0259 toy edir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn Yadigar m\u00fc\u0259llim\u0259 v\u0259 onun kollektivin\u0259 d\u0259v\u0259tnam\u0259 veir. Toyu idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 Yadigar m\u00fc\u0259llim\u0259 h\u0259val\u0259 edir. Toyunda Yadigar m\u00fc\u0259llimi apar\u0131c\u0131 qoymas\u0131 onun n\u00fcfuzundan istifad\u0259 etm\u0259k v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 h\u00f6rm\u0259t qazandlrmaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcdm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyildi. Onun hesab\u0131na toya g\u0259l\u0259n d\u0259, n\u0259m\u0259r yazd\u0131ran da \u00e7ox idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir ne\u00e7\u0259 ay ke\u00e7ir i\u015fsiz qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7mi\u015f \u201cs\u0259n\u0259t\u201dini i\u015f\u0259 salma\u011f\u0131 fikirl\u0259\u015fir. O, Yadigar m\u00fc\u0259llimin onu i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 heyf almaq niyy\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r an plan c\u0131z\u0131rd\u0131. Onun o\u011flu, y\u0259ni dostu Sahill\u0259 oyun qurmaq fikrin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bir ildi evl\u0259n\u0259n Sahilin art\u0131q bir \u00f6vlad\u0131 da var. Onu sevgilisi Sevill\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k niyy\u0259ti atas\u0131ndan qisas alma\u011f\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 yolu idi. Art\u0131q bir \u00f6vlad\u0131 olan Sahili ke\u00e7mi\u015fd\u0259 sevdiyi q\u0131z Sevill\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t bilir. Sahil t\u0259t\u0259dd\u00fct ets\u0259 d\u0259 \u00f6z fikrind\u0259 qal\u0131r. \u00d6nc\u0259 bac\u0131 dediyi Sevili \u00e7ox \u00e7\u0259tinlikl\u0259 yola g\u0259tirib v\u0259 onun Sahill\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 imkan yarad\u0131r. \u00c7ox ke\u00e7mir ki, bu arzusuna \u00e7at\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rk b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 Yadigar m\u00fc\u0259llimd\u0259n qisas almaq \u00fc\u00e7\u00fcn edir. Vaxtil\u0259 onu i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f v\u0259 ona v\u0259zif\u0259 verm\u0259mi\u015fdir. Bel\u0259likl\u0259, Sevil\u0259 i\u00e7ki verib onun bakir\u0259liyini pozan Sahil pe\u015fiman\u00e7\u0131l\u0131q \u00e7\u0259ks\u0259 d\u0259 Atab\u0259rk onu sakitl\u0259\u015fdirir. Sevil\u0259 \u00e7oxlu pul x\u0259rcl\u0259y\u0259n Sahild\u0259n ata anas\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nir. \u018flin\u0259 ke\u00e7\u0259n pulu Sevil\u0259 x\u0259rcl\u0259y\u0259n Sahili ba\u015fqa yola \u00e7\u0259km\u0259k fikrin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n Atab\u0259rk Sahili ba\u015fqa rayonlarda atas\u0131n\u0131n ad\u0131ndan istifad\u0259 edib i\u015f\u0259 d\u00fcz\u0259ltm\u0259k ad\u0131ndan \u00e7ox adamlarla tan\u0131\u015f olur. Yadigar m\u00fc\u0259llimi tan\u0131yan k\u0259nd adamlar\u0131 ona inan\u0131b i\u015f\u0259 d\u00fcz\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Sahil\u0259 pul verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, \u00e7oxlu qazanc \u0259ld\u0259 edirl\u0259r. Bu hiss\u0259d\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Atab\u0259rkin xarakterind\u0259ki m\u0259nfi c\u0259h\u0259tl\u0259r art\u0131q t\u0259sad\u00fcfi h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r deyil, m\u0259qs\u0259dli v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f bir x\u0259tt\u0259 \u00e7evrilir. O, qazand\u0131\u011f\u0131 n\u00fcfuzdan xeyirxah i\u015fl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, \u015f\u0259xsi maraqlar\u0131 v\u0259 qisas hissi \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edir. Toyunda Yadigar m\u00fc\u0259llimin n\u00fcfuzundan yararlanaraq qazanc \u0259ld\u0259 etm\u0259si, sonra is\u0259 h\u0259min insan\u0131n ail\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 gizli plan qurmas\u0131 onun m\u0259n\u0259vi a\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259 x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n m\u0259qam Atab\u0259rkin qisas hissinin onu \u0259xlaqi s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u015fma\u011fa s\u00f6vq etm\u0259sidir. Vaxtil\u0259 v\u0259zif\u0259 ala bilm\u0259m\u0259sini ba\u011f\u0131\u015flamayan q\u0259hr\u0259man Yadigar m\u00fc\u0259llim\u0259 birba\u015fa deyil, onun \u0259n h\u0259ssas n\u00f6qt\u0259si olan o\u011flu Sahil vasit\u0259sil\u0259 z\u0259rb\u0259 vurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Sevil v\u0259 Sahilin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yaranmas\u0131nda vasit\u0259\u00e7i olmas\u0131 da saf niyy\u0259td\u0259n deyil, m\u0259krli hesablamadan ir\u0259li g\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sahil is\u0259 burada z\u0259if irad\u0259li bir obraz kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. O, \u0259vv\u0259lc\u0259 t\u0259r\u0259dd\u00fct ets\u0259 d\u0259, Atab\u0259rkin t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k h\u0259m \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131nda, h\u0259m d\u0259 sonradan insanlar\u0131n etibar\u0131ndan sui-istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 ciddi s\u0259hvl\u0259r\u0259 yol verir. K\u0259nd adamlar\u0131n\u0131n Yadigar m\u00fc\u0259llimin ad\u0131na inanaraq pul verm\u0259l\u0259ri c\u0259miyy\u0259td\u0259 n\u00fcfuz v\u0259 etibar anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Lakin h\u0259min etibardan qazanc m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259si \u0259s\u0259rin \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 m\u0259qamlar\u0131ndan biridir. Bu hiss\u0259 oxucuya bir h\u0259qiq\u0259ti xat\u0131rlad\u0131r: qisas hissi insan\u0131n vicdan\u0131n\u0131 \u00fcst\u0259l\u0259y\u0259nd\u0259, o art\u0131q ba\u015fqalar\u0131na deyil, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6z m\u0259n\u0259viyyat\u0131na z\u0259rb\u0259 vurur. Atab\u0259rk qazanc \u0259ld\u0259 ets\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259 m\u0259n\u0259vi u\u00e7uruma do\u011fru s\u00fcr\u00fckl\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u0259s\u0259rin \u0259vv\u0259lki hiss\u0259l\u0259rind\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, burada t\u0259kc\u0259 hadis\u0259l\u0259r deyil, h\u0259m d\u0259 insan xarakterl\u0259rinin, m\u0259n\u0259vi se\u00e7iml\u0259rin v\u0259 h\u0259yat\u0131n ziddiyy\u0259tl\u0259rinin t\u0259sviri \u0259sas yer tutur. \u018fs\u0259rin ad\u0131 da t\u0259sad\u00fcfi se\u00e7ilm\u0259yib. \u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 f\u0259rqli d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259, f\u0259rqli \u0259xlaqi prinsipl\u0259r\u0259 v\u0259 f\u0259rqli h\u0259yat yollar\u0131na malik insanlar\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini ifad\u0259 edir. \u018fs\u0259rd\u0259 Atab\u0259rk, Mirayaz, Sahil, Elv\u00fcsal v\u0259 dig\u0259r obrazlar m\u00fcxt\u0259lif xarakterl\u0259ri t\u0259msil edirl\u0259r. B\u0259zil\u0259ri vicdan\u0131, d\u00fcr\u00fcstl\u00fcy\u00fc v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00f6n plana \u00e7\u0259kirs\u0259, dig\u0259rl\u0259ri \u015f\u0259xsi maraqlar\u0131, maddi qazanc\u0131 v\u0259 ya ehtiraslar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcn tuturlar. M\u0259hz bu f\u0259rql\u0259r s\u00fcjetin \u0259sas h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 budur ki, m\u00fc\u0259llif q\u0259hr\u0259manlar\u0131 a\u011f v\u0259 qara r\u0259ngl\u0259rd\u0259 t\u0259qdim etmir. H\u0259r bir obraz\u0131n daxilind\u0259 m\u00fcbariz\u0259 gedir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Mirayaz\u0131n \u0259sg\u0259rlikd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u0259n\u0259vi sars\u0131nt\u0131 v\u0259 q\u0259z\u0259b hissi onun daxilind\u0259ki insanl\u0131q duy\u011fular\u0131 il\u0259 toqqu\u015fur. Anas\u0131n\u0131n s\u0259sini xat\u0131rlamas\u0131 v\u0259 yanl\u0131\u015f add\u0131mdan geri \u00e7\u0259kilm\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, insan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qalas\u0131 onun vicdan\u0131d\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Atab\u0259rkin h\u0259yat\u0131 da oxucuya m\u00fch\u00fcm bir h\u0259qiq\u0259ti \u00e7atd\u0131r\u0131r. \u0130nsan\u0131n qazand\u0131\u011f\u0131 h\u00f6rm\u0259t t\u0259kc\u0259 v\u0259zif\u0259 v\u0259 ya var-d\u00f6vl\u0259tl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fcr. Dostluq, etibar v\u0259 d\u00fczg\u00fcn se\u00e7iml\u0259r insan taleyini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas amill\u0259rdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259 dostluq m\u00f6vzusu x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. M\u00fc\u0259llif g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259sl dostluq insanlar\u0131n ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 deyil, bir-birini anlamaq v\u0259 q\u0259bul etm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulur. \u018fks q\u00fctbl\u0259r b\u0259z\u0259n bir-birini tamamlay\u0131r, b\u0259z\u0259n is\u0259 qar\u015f\u0131durma yarad\u0131r. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u0259s\u0259rin ad\u0131 onun ideya y\u00fck\u00fcn\u00fc tam \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mirayaz dostu V\u00fcqar\u0131n atas\u0131 N\u0259riman ki\u015fini bibisi Yegan\u0259nin 50 ya\u015fl\u0131 bald\u0131z\u0131 il\u0259 evl\u0259ndirm\u0259rk ist\u0259yir. Bu bar\u0259d\u0259 birisinin qarda\u015f\u0131 F\u0259rhad m\u00fc\u0259llim N\u0259riman ki\u015fini x\u0259b\u0259r almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Mirayaz\u0131n \u0259misi Mirba\u011f\u0131ra x\u0259b\u0259r g\u00f6nd\u0259rir. Mirba\u011f\u0131r bac\u0131s\u0131 Yegan\u0259nin N\u0259riman ki\u015fiyl\u0259 ail\u0259 qurmas\u0131na raz\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Mirayaza bildirir. Lakin n\u0259 olur olsun N\u0259riman ki\u015fini F\u0259rhad m\u00fc\u0259llimin tan\u0131mas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Mirba\u011f\u0131rla N\u0259riman ki\u015finin onun yan\u0131na getm\u0259sind\u0259n \u00f6tr\u00fc \u0259ld\u0259n ayaqdan ged\u0259n Mirayaz \u00f6z \u0259hdin\u0259 \u00e7at\u0131r. N\u0259hay\u0259t, Mirayaz\u0131n ne\u00e7\u0259 m\u00fcdd\u0259t \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259diyi bu plan\u0131n onun xeyrin\u0259 he\u00e7 n\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcb sad\u0259c\u0259 susma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. Bu epizod Mirayaz obraz\u0131n\u0131n daxili al\u0259mini v\u0259 onun insanlara m\u00fcnasib\u0259td\u0259 yol verdiyi s\u0259hvl\u0259ri g\u00f6st\u0259r\u0259n maraql\u0131 bir hadis\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mirayaz dostu V\u00fcqar\u0131n atas\u0131n\u0131n taleyin\u0259 bigan\u0259 qalm\u0131r, onun ail\u0259 qurmas\u0131na k\u00f6m\u0259k etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn xeyli z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259kir. O, m\u00fcxt\u0259lif adamlar aras\u0131nda vasit\u0259\u00e7ilik edir, Mirba\u011f\u0131rla dan\u0131\u015f\u0131r, N\u0259riman ki\u015finin F\u0259rhad m\u00fc\u0259lliml\u0259 tan\u0131\u015f olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni edir. Hadis\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131ndan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, Mirayaz bu i\u015f\u0259 yaln\u0131z dostluq namin\u0259 deyil, m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6z i\u015fl\u0259rinin d\u0259 yoluna d\u00fc\u015f\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcmid ed\u0259r\u0259k qo\u015fulur. M\u0259hz burada obraz\u0131n insani z\u0259ifliyi \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r.<br>Lakin h\u0259yat \u00e7ox vaxt insan\u0131n hesablad\u0131\u011f\u0131 kimi olmur. Mirayaz\u0131n qurdu\u011fu plan ba\u015f tutur, insanlar \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7at\u0131rlar, amma h\u0259min u\u011furdan ona he\u00e7 bir pay d\u00fc\u015fm\u00fcr. \u018fksin\u0259, b\u00fct\u00fcn z\u0259hm\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n adam k\u0259narda qal\u0131r. H\u0259tta toy m\u0259rasimin\u0259 d\u0259 d\u0259v\u0259t olunmamas\u0131 onun q\u0259lbind\u0259 d\u0259rin inciklik yarad\u0131r. Bu v\u0259ziyy\u0259t Mirayaz\u0131n insanlardan g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rinin pu\u00e7a \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Epizodun \u0259sas ideyas\u0131 budur ki, yax\u015f\u0131l\u0131q ed\u0259n insan onu m\u00fctl\u0259q qar\u015f\u0131l\u0131q almaq \u00fc\u00e7\u00fcn etm\u0259m\u0259lidir. Mirayaz\u0131n m\u0259yuslu\u011fu da m\u0259hz g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rinin do\u011frulmamas\u0131ndan yaran\u0131r. O, \u0259traf\u0131ndak\u0131 insanlar\u0131n q\u0259dirbilm\u0259zliyini v\u0259 nax\u0259l\u0259fliyini g\u00f6r\u0259r\u0259k \u0259s\u0259bil\u0259\u015fir. Ancaq onun susmas\u0131 t\u0259sad\u00fcfi deyil. Bu susqunluq art\u0131q s\u00f6z\u00fcn deyil, h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin n\u0259tic\u0259sidir. Mirayaz anlay\u0131r ki, b\u0259z\u0259n insan\u0131n \u00e7\u0259kdiyi z\u0259hm\u0259tin qiym\u0259tini ba\u015fqalar\u0131 verm\u0259s\u0259 d\u0259, h\u0259min z\u0259hm\u0259t onun \u00f6z m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259dii bax\u0131mdan bu hadis\u0259 oxucuya bel\u0259 bir fikir a\u015f\u0131lay\u0131r: insan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259yuslu\u011fu d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n deyil, yax\u015f\u0131l\u0131q etdiyi adamlardan g\u00f6rd\u00fcy\u00fc etinas\u0131zl\u0131qdan yaran\u0131r. Mirayaz\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 inciklik d\u0259 m\u0259hz bu m\u0259n\u0259vi z\u0259rb\u0259d\u0259n qaynaqlan\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, m\u00fc\u0259llif ba\u015fqalar\u0131n\u0131 m\u0259qs\u0259din\u0259 \u00e7atd\u0131ran v\u0259 qurulan k\u00f6rp\u00fcn\u00fcn o tay\u0131nda qalan Mirayaz\u0131n k\u0259narda qalmas\u0131n\u0131 \u00e7ox t\u0259sirli \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mirayaz dostu V\u00fcqar\u0131n atas\u0131n\u0131 evl\u0259ndirib ist\u0259diyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 ed\u0259 bilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn qald\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 davam etm\u0259kd\u0259 idi. O, u\u015faql\u0131qdan \u00e7ox sevdiyi ibad\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur v\u0259 dostu Fuadla ibad\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131r. \u00c7ox ke\u00e7mir ki, z\u0259vvarlarla m\u0259\u015fh\u0259d ziyar\u0259tin\u0259 gedir. Babas\u0131 Seyid C\u0259f\u0259r a\u011fa din\u0259 ba\u011flanmas\u0131na \u00e7ox k\u00f6m\u0259k edir. Mirayaz bir g\u00fcn babas\u0131na i\u015fi bar\u0259d\u0259 s\u00f6z a\u00e7\u0131r v\u0259 dostu Yadigar m\u00fc\u0259llim\u0259 bu bar\u0259d\u0259 dem\u0259sini xahi\u015f edir\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llif Mirayaz\u0131n h\u0259yat\u0131nda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir. \u018fg\u0259r \u0259vv\u0259lki hadis\u0259l\u0259rd\u0259 o, insanlar\u0131n nax\u0259l\u0259fliyi v\u0259 q\u0259dirbilm\u0259zliyi il\u0259 \u00fczl\u0259\u015firdis\u0259, burada tale onun qar\u015f\u0131s\u0131na f\u0259rqli qap\u0131lar a\u00e7\u0131r. Mirayaz dostu V\u00fcqar\u0131n atas\u0131n\u0131n ail\u0259 qurmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259rdiyi s\u0259yl\u0259rin b\u0259hr\u0259sini \u00f6z\u00fc g\u00f6rm\u0259s\u0259 d\u0259, h\u0259yat\u0131n yaln\u0131z bir hadis\u0259d\u0259n ibar\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131r. O, m\u0259yuslu\u011fa qap\u0131l\u0131b dayanmaq \u0259v\u0259zin\u0259, ruh\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yolda Mirayaz\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck dayaqlar\u0131ndan biri babas\u0131 Seyid C\u0259f\u0259r a\u011fa olur. M\u00fc\u0259llif burada a\u011fsaqqal obraz\u0131n\u0131n ail\u0259d\u0259ki rolunu \u00f6n plana \u00e7\u0131xar\u0131r. Seyid C\u0259f\u0259r a\u011fa t\u0259kc\u0259 n\u0259v\u0259sin\u0259 dini bilikl\u0259r a\u015f\u0131lam\u0131r, h\u0259m d\u0259 ona h\u0259yat yolunda d\u0259st\u0259k olur. Mirayaz\u0131n i\u015f m\u0259s\u0259l\u0259sini \u00f6z\u00fcn\u0259 d\u0259rd etm\u0259si v\u0259 bunu babas\u0131 il\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259si onlar\u0131n aras\u0131ndak\u0131 etibar\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir. Hadis\u0259l\u0259rin kulminasiya n\u00f6qt\u0259si Seyid C\u0259f\u0259r a\u011fan\u0131n Yadigar m\u00fc\u0259llimin yan\u0131na getm\u0259si il\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk bax\u0131\u015fdan qap\u0131lar\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Lakin burada N\u0259rgiz xalan\u0131n m\u00fcdaxil\u0259si m\u00fch\u00fcm m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. O, qap\u0131dan geri d\u00f6n\u0259n a\u011fsaqqal\u0131 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 geri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r v\u0259 o\u011fluna Mirayaz\u0131n i\u015f\u0259 q\u0259bul olunmas\u0131n\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131r. Bu s\u0259hn\u0259 Az\u0259rbaycan ail\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259 ehtiram\u0131n, seyid n\u0259slin\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n h\u00f6rm\u0259tin v\u0259 insanl\u0131q d\u0259y\u0259rl\u0259rinin b\u0259dii ifad\u0259si kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<br>Mirayaz\u0131n nazirlikd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 is\u0259 sad\u0259c\u0259 i\u015f tapmas\u0131 deyil. Bu, onun s\u0259brinin, inam\u0131n\u0131n v\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u00f6hk\u0259mliyinin m\u00fckafat\u0131d\u0131r. M\u00fc\u0259llif g\u00f6st\u0259rir ki, insan b\u0259z\u0259n bir qap\u0131dan cavab ala bilm\u0259y\u0259nd\u0259 taleyin ba\u015fqa bir qap\u0131s\u0131 onun \u00fcz\u00fcn\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131r. Mirayaz da m\u0259hz s\u0259bir v\u0259 \u00fcmid say\u0259sind\u0259 h\u0259yat\u0131nda yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoyur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hiss\u0259nin \u0259sas ideyas\u0131 ondan ibar\u0259tdir ki, insan yax\u015f\u0131 niyy\u0259tini, inam\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259brini itirm\u0259dikd\u0259 gec-tez z\u0259hm\u0259tinin b\u0259hr\u0259sini g\u00f6r\u00fcr. Mirayaz\u0131n h\u0259yat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r t\u0259sdiql\u0259yir ki, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q v\u0259 a\u011fsaqqal xeyir-duas\u0131 b\u0259z\u0259n insan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131lmayan qap\u0131lar\u0131 da a\u00e7ma\u011fa qadirdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hadis\u0259l\u0259rin \u00fcst\u00fcnd\u0259n bir il ke\u00e7ir. Mirayaz dindar oldu\u011fu halda d\u0259yi\u015fib olur deist. Bir il \u0259rzind\u0259 Yadigar m\u00fc\u0259llim, Yegan\u0259 xan\u0131m\u0131n qayn\u0131 F\u0259rhad m\u00fc\u0259llim d\u0259 i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. Bundan ba\u015fqa iki bir birini sev\u0259n Sevil v\u0259 Sahilin o\u011ful \u00f6vladlar\u0131 r\u0259hm\u0259t\u0259 gedir. Sahil h\u0259r g\u00fcn g\u00f6z ya\u015flar\u0131 t\u00f6k\u00fcr. \u018fs\u0259rin \u0259sas q\u0259hr\u0259man\u0131 Atab\u0259rk is\u0259 d\u0259l\u0259duzluq \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n uzaq d\u00fc\u015f\u00fcr. S\u0259d\u0259r\u0259k bazar\u0131nda aya 800 manat maa\u015fa i\u015fl\u0259yir. 2 il he\u00e7 bir d\u0259l\u0259duzluq etmir. Lakin Ravil adl\u0131 d\u0259l\u0259duz dostu onu \u015fir\u0259y\u0259 \u00e7\u0259kib yenid\u0259n oyuna sal\u0131r. Sahil ail\u0259sin\u0259, atas\u0131gil\u0259 fikir vermir. Ancaq Sevill\u0259 ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunu g\u00f6r\u0259n n\u0259n\u0259si N\u0259rgiz xala Atab\u0259rki \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b o\u011flu Sahili Sevild\u0259n ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 xahi\u015f edir. Atab\u0259rk \u00f6z plan\u0131n\u0131 i\u015f\u0259 sal\u0131r. N\u0259rgiz n\u0259n\u0259 ona bu i\u015fi h\u0259ll etmk \u00fc\u00e7\u00fcn 15 min manat pul verir. Atab\u0259rk Sevili yoldan \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn dostu Ravill\u0259 onu tan\u0131\u015f edir. Ravil Sevil\u0259 vurulur. Sevil z\u0259ng ed\u0259r\u0259k Sahil\u0259 a\u011fz\u0131na g\u0259l\u0259ni deyib ondan uzaqla\u015f\u0131r v\u0259 Ravill\u0259 e\u015fq ya\u015fay\u0131r. Bel\u0259c\u0259 Sahild\u0259n ayr\u0131lan Sevil Ravil\u0259 qo\u015fulub qa\u00e7\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00fcjet x\u0259tti \u0259s\u0259rd\u0259 ciddi dramatik d\u00f6n\u00fc\u015f yarad\u0131r. Burada dostluq, ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, m\u0259n\u0259vi d\u0259yi\u015fiklik, x\u0259yan\u0259t, manipulyasiya v\u0259 insan xarakterinin m\u00fcr\u0259kk\u0259b t\u0259r\u0259fl\u0259ri bir-birin\u0259 qar\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hadis\u0259l\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259n bir ilin ke\u00e7m\u0259si q\u0259hr\u0259manlar\u0131n taleyind\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Bir zamanlar ibad\u0259t\u0259 ba\u011fl\u0131 olan Mirayaz\u0131n deizm\u0259 y\u00f6n\u0259lm\u0259si onun daxili axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131n v\u0259 h\u0259yat hadis\u0259l\u0259rinin t\u0259sirinin n\u0259tic\u0259si kimi t\u0259qdim olunur. O, art\u0131q hadis\u0259l\u0259r\u0259 dini deyil, daha \u00e7ox f\u0259ls\u0259fi v\u0259 rasional baxma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Tarixi v\u0259 b\u0259dii \u0259d\u0259biyyata mara\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 da onun d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir il \u0259rzind\u0259 Yadigar m\u00fc\u0259llim v\u0259 F\u0259rhad m\u00fc\u0259llimin i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u0259s\u0259rd\u0259 sosial \u0259dal\u0259tsizlik v\u0259 h\u0259yat\u0131n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z t\u0259r\u0259fl\u0259rini qabard\u0131r. Bir zamanlar n\u00fcfuz sahibi olan insanlar\u0131n bird\u0259n-bir\u0259 \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si h\u0259yat\u0131n d\u0259yi\u015fk\u0259nliyini n\u00fcmayi\u015f etdirir. Sahil v\u0259 Sevilin \u00f6vladlar\u0131n\u0131 itirm\u0259si is\u0259 \u0259s\u0259rin \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 m\u0259qamlar\u0131ndan biridir. Bu faci\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini daha da m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdirir. Sahilin h\u0259r g\u00fcn g\u00f6z ya\u015f\u0131 t\u00f6km\u0259si ata sevgisinin v\u0259 itki a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin \u0259sas q\u0259hr\u0259man\u0131 Atab\u0259rk obraz\u0131 x\u00fcsusil\u0259 maraql\u0131d\u0131r. O, iki ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 d\u0259l\u0259duzluqdan uzaq qal\u0131b halal z\u0259hm\u0259tl\u0259 dolanma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu, onun d\u0259yi\u015fm\u0259k ist\u0259yind\u0259n x\u0259b\u0259r verir. Lakin Ravilin t\u0259siri il\u0259 yenid\u0259n k\u00f6hn\u0259 yola qay\u0131tmas\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, insan\u0131n ke\u00e7mi\u015fi b\u0259z\u0259n onu buraxm\u0131r. Burada m\u00fc\u0259llifin \u0259sas suallar\u0131ndan biri budur: insan h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259rmi, yoxsa z\u0259if m\u0259qam\u0131nda yen\u0259 \u0259vv\u0259lki s\u0259hvl\u0259rin\u0259 qay\u0131d\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nc\u0259, insan d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r, lakin d\u0259yi\u015fm\u0259k sad\u0259c\u0259 bir q\u0259rar deyil, uzun v\u0259 \u00e7\u0259tin bir prosesdir. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f v\u0259rdi\u015fl\u0259r, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi v\u0259 xarakter x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri insan\u0131n daxilind\u0259 iz qoyur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 insan b\u0259z\u0259n z\u0259if m\u0259qamlar\u0131nda, maddi s\u0131x\u0131nt\u0131da, ehtiras\u0131n v\u0259 ya q\u0259z\u0259bin t\u0259siri alt\u0131nda k\u00f6hn\u0259 s\u0259hvl\u0259rin\u0259 qay\u0131da bil\u0259r. Atab\u0259rk obraz\u0131 da bunu g\u00f6st\u0259rir. O, h\u0259yat\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n u\u011furlar qazansa da, daxilind\u0259ki tamah, asan qazanc h\u0259v\u0259si v\u0259 mac\u0259rap\u0259r\u0259stlik hissi tam aradan qalxmam\u0131\u015fd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 f\u00fcrs\u0259t yarananda yenid\u0259n k\u00f6hn\u0259 yolun cazib\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu, onun d\u0259yi\u015fm\u0259diyini deyil, d\u0259yi\u015fimin h\u0259l\u0259 tam ba\u015fa \u00e7atmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin verdiyi m\u00fch\u00fcm mesajlardan biri budur ki, insan\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259n t\u0259kc\u0259 zaman deyil. D\u0259yi\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc irad\u0259, \u00f6z\u00fcn\u0259 n\u0259zar\u0259t v\u0259 h\u0259r g\u00fcn \u00f6z \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u018fks halda ke\u00e7mi\u015f s\u0259hvl\u0259r f\u00fcrs\u0259t g\u00f6zl\u0259y\u0259n k\u00f6lg\u0259 kimi insan\u0131 izl\u0259yir. Bu bax\u0131mdan Atab\u0259rkin taleyi oxucuya bel\u0259 bir sual \u00fcnvanlay\u0131r:<br>\u201c\u0130nsan ke\u00e7mi\u015find\u0259n qa\u00e7a bil\u0259rmi, yoxsa h\u0259qiqi d\u0259yi\u015fiklik yaln\u0131z insan \u00f6z n\u0259fsi \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131qda m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hz bu sual \u0259s\u0259rin psixoloji d\u0259rinliyini art\u0131r\u0131r v\u0259 Atab\u0259rk obraz\u0131n\u0131 sad\u0259c\u0259 m\u00fcsb\u0259t v\u0259 ya m\u0259nfi q\u0259hr\u0259man deyil, h\u0259yatda oldu\u011fu kimi ziddiyy\u0259tli v\u0259 canl\u0131 bir insan kimi t\u0259qdim edir. \u018fs\u0259rin ba\u015fqa bir hiss\u0259sin\u0259 qay\u0131daq. M\u00fc\u0259llif hadis\u0259l\u0259rin q\u0259rib\u0259 gedi\u015fl\u0259rini oxucuya a\u00e7\u0131qlay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259rgiz xalan\u0131n n\u0259v\u0259si Sahili Sevild\u0259n ay\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Atab\u0259rkd\u0259n k\u00f6m\u0259k ist\u0259m\u0259si hadis\u0259l\u0259r\u0259 yeni intriqa g\u0259tirir. Atab\u0259rkin pul qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Sevilin h\u0259yat\u0131na m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259si onun m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n h\u0259l\u0259 d\u0259 tam d\u0259yi\u015fm\u0259diyini g\u00f6st\u0259rir. Ravilin Sevil\u0259 vurulmas\u0131 v\u0259 Sevilin Sahild\u0259n uzaqla\u015fmas\u0131 is\u0259 hadis\u0259l\u0259rin kulminasiya n\u00f6qt\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. Bu hiss\u0259d\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck faci\u0259 yaln\u0131z bir ail\u0259nin da\u011f\u0131lmas\u0131 deyil. \u018fn b\u00f6y\u00fck faci\u0259 insanlar\u0131n bir-birin\u0259 olan etimad\u0131n\u0131 itirm\u0259sidir. H\u0259r k\u0259s \u00f6z a\u011fr\u0131s\u0131, \u00f6z mara\u011f\u0131 v\u0259 \u00f6z arzular\u0131 il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edir. N\u0259tic\u0259d\u0259 dostluq, sevgi v\u0259 ail\u0259 ba\u011flar\u0131 s\u0131na\u011fa \u00e7\u0259kilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fg\u0259r bu x\u0259tt davam etdiril\u0259rs\u0259, maraql\u0131 sual yaran\u0131r: Sevil h\u0259qiq\u0259t\u0259n Ravili sevir, yoxsa sad\u0259c\u0259 \u00f6vlad itkisi v\u0259 ail\u0259daxili b\u00f6hran\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda yanl\u0131\u015f se\u00e7im edir? Bu sual g\u0259l\u0259c\u0259k hadis\u0259l\u0259rin \u0259sas h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Bu hiss\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 \u0259s\u0259rin emosional y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r v\u0259 q\u0259hr\u0259manlar\u0131 daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b, ziddiyy\u0259tli xarakterl\u0259r kimi t\u0259qdim edir. Oxucu art\u0131q hadis\u0259l\u0259ri yaln\u0131z \u201cyax\u015f\u0131\u201d v\u0259 \u201cpis\u201d q\u0259hr\u0259manlar \u00fcz\u0259rind\u0259n deyil, insan t\u0259bi\u0259tinin m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi prizmas\u0131ndan izl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llifin yazd\u0131qlar\u0131ndan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, hadis\u0259l\u0259ri sad\u0259c\u0259 ard-arda d\u00fczm\u00fcr, q\u0259hr\u0259manlar\u0131n taleyini zamanla d\u0259yi\u015fdir\u0259r\u0259k onlar\u0131n m\u0259n\u0259vi v\u0259 psixoloji inki\u015faf\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu, roman \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacib x\u00fcsusiyy\u0259tdir. X\u00fcsusil\u0259 Mirayaz\u0131n dindarl\u0131qdan deizm\u0259 ke\u00e7m\u0259si, Atab\u0259rkin d\u0259yi\u015fm\u0259k ist\u0259s\u0259 d\u0259 yenid\u0259n k\u00f6hn\u0259 m\u00fchitin t\u0259sirin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si, Sahilin \u00f6vlad itkisi il\u0259 sars\u0131lmas\u0131 kimi m\u0259qamlar obrazlar\u0131n daxili al\u0259mini a\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkan yarad\u0131r. \u018fd\u0259biyyatda \u0259n maraql\u0131 q\u0259hr\u0259manlar q\u00fcsursuz olanlar deyil, daxili m\u00fcbariz\u0259 ya\u015fayanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada bel\u0259 fikir formala\u015f\u0131r: \u201c\u0130nsan b\u0259z\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259ninin deyil, \u00f6z ke\u00e7mi\u015finin m\u0259\u011flubuna \u00e7evrilir. \u018fn \u00e7\u0259tin sava\u015f is\u0259 insan\u0131n \u00f6z i\u00e7ind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 sava\u015fd\u0131r\u201d. M\u0259nim diqq\u0259timi \u0259n \u00e7ox \u00e7\u0259k\u0259n obrazlardan biri Atab\u0259rkdir. \u00c7\u00fcnki o, n\u0259 tam yax\u015f\u0131d\u0131r, n\u0259 d\u0259 tam pis. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259yi\u015fm\u0259k ist\u0259yir, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 k\u00f6hn\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259r v\u0259 m\u00fchit onu yenid\u0259n \u00f6z girdab\u0131na \u00e7\u0259kir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 obrazlar oxucuya daha canl\u0131 v\u0259 inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<br>Atab\u0259rk dostu Sahil\u0259 etdiyi x\u0259yan\u0259td\u0259n sonra i\u015fin \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131r v\u0259 ondan \u00fczr ist\u0259yir. Bu d\u0259f\u0259 Ravili Sahilin g\u00f6z\u00fcnd\u0259n salan Atab\u0259rk Sevili yenid\u0259n qaytar\u0131b Sahil\u0259 t\u0259hvil verir. Atab\u0259rkin etdiyi d\u0259l\u0259duzlu\u011fa g\u00f6r\u0259 polis\u0259 \u00e7oxlu \u015fikay\u0259tl\u0259r olunur. Sahili d\u0259 bu i\u015f\u0259 yenid\u0259n qo\u015fur. Sahil, Sevil\u0259 v\u0259 Atab\u0259rk birlikd\u0259 bu d\u0259f\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n ad\u0131na olan bank kart\u0131na \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri pulu k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259kl\u0259 \u00e7oxlu qazanc \u0259ld\u0259 edir v\u0259 gedib rayonda kef edirl\u0259r. \u015eikay\u0259t\u00e7il\u0259rin say\u0131 \u00e7oxal\u0131r v\u0259 onlar polis\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131rlar. Atab\u0259rk h\u0259r \u015feyi Sahilin \u00fcst\u00fcn\u0259 at\u0131r. Yadigar m\u00fc\u0259llim o\u011flundan imtina edir. Onlar\u0131n h\u0259r ikisi tutulur. Art\u0131q onlar\u0131n h\u0259bsd\u0259 olmas\u0131ndan 2 il ke\u00e7ir. Yadigar m\u00fc\u0259llimin anas\u0131 yalvar\u0131r ki, Sahili \u00e7\u0131xars\u0131n. Yadigar m\u00fc\u0259llim m\u0259cbur olub b\u00fct\u00fcn \u015fikay\u0259t\u00e7il\u0259rin pulunu \u00f6d\u0259yir v\u0259 t\u0259bii ki, Atab\u0259rkl\u0259 birlikd\u0259 azad olunurlar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u018fdal\u0259tin gecik\u0259n h\u00f6km\u00fc\u201d \u2013 \u018fs\u0259rin bu hiss\u0259sind\u0259 dostluq, x\u0259yan\u0259t v\u0259 tamah\u0131n insan taleyin\u0259 vurdu\u011fu z\u0259rb\u0259 t\u0259svir olunur. Atab\u0259rk \u0259vv\u0259lc\u0259 etdiyi x\u0259yan\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fczr ist\u0259s\u0259 d\u0259, yanl\u0131\u015f yoldan d\u00f6nm\u00fcr v\u0259 Sahili yenid\u0259n cinay\u0259t \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 c\u0259lb edir. N\u0259tic\u0259d\u0259 qazanc v\u0259 rahat h\u0259yat arzusu onlar\u0131 h\u0259bsxanaya apar\u0131r. \u018fn a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259ni is\u0259 g\u00fcnah\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini ba\u015fqas\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 atan Atab\u0259rk vurur. M\u00fc\u0259llif g\u00f6st\u0259rir ki, yalan v\u0259 d\u0259l\u0259duzluq \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan xo\u015fb\u0259xtlik uzun s\u00fcrm\u00fcr, gec-tez h\u0259r k\u0259s \u00f6z \u0259m\u0259linin qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131r. Bu hiss\u0259 oxucunu vicdan, m\u0259suliyy\u0259t v\u0259 d\u00fczg\u00fcn se\u00e7iml\u0259r bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 vadar edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rk m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xandan bir m\u00fcdd\u0259t sonra yen\u0259 \u00f6z i\u015fini davam etdirir. Bu d\u0259f\u0259 bank kartlar\u0131ndan bir \u00e7ox adamlar\u0131 aldatma\u011fa ba\u015flay\u0131r. T\u00fcrm\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra 1 d\u0259f\u0259 2 ay m\u00fcdd\u0259tin\u0259 inzibati h\u0259bsd\u0259 olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Sahilin is\u0259 ba\u015f\u0131 Sevil\u0259 qar\u0131\u015f\u0131r. Sahil 2 il t\u00fcrm\u0259d\u0259 olan vaxt\u0131 Sevil onun ald\u0131\u011f\u0131 ev\u0259 bir o\u011flan g\u0259tirmi\u015f v\u0259 onunla ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. Sahil ev\u0259 g\u0259l\u0259n zaman Sevil h\u0259min o\u011flana yan \u00e7evirir. D\u0259liy\u0259 d\u00f6n\u0259n o\u011flan onu aldad\u0131b pullar\u0131n\u0131 yey\u0259n Sevilin \u00fcst\u00fcn\u0259 at\u0131laraq sa\u00e7lar\u0131n\u0131 topa topa ba\u015f\u0131ndan qopar\u0131r. K\u0259ll\u0259 beyin travmas\u0131 alan Sevil x\u0259st\u0259xanaya yerl\u0259\u015fdirilir. H\u0259min o\u011flan h\u0259bs olunur. Sahil he\u00e7 yerd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259k ba\u015f\u0131na ba\u015fqa c\u00fcr d\u0259l\u0259duzlu\u011fa ba\u015flay\u0131r. Bu d\u0259f\u0259 b\u0259zi adamlar\u0131 \u00f6yr\u0259dib atas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k, plan qurur. Guya Sahil bizd\u0259n bu q\u0259d\u0259r pul al\u0131b vermir \u2013 \u201c\u018fg\u0259r verm\u0259s\u0259niz o\u011flunuzu sa\u011f g\u00f6rm\u0259y\u0259c\u0259ksini\u201d deyirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131q Yadigar m\u00fc\u0259llim yen\u0259 d\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131 tutaraq pulu verib can\u0131n\u0131 qurtar\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n g\u00fcnah\u0131 kimd\u0259 idi? Sahild\u0259, yoxsa atas\u0131nda?<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin m\u0259ntiqin\u0259 g\u00f6r\u0259 g\u00fcnah\u0131 yaln\u0131z bir n\u0259f\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 qoymaq \u00e7\u0259tindir. Sahil art\u0131q yetkin insand\u0131r v\u0259 etdiyi d\u0259l\u0259duzluqlara, aldatmalara g\u00f6r\u0259 birba\u015fa m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. O, do\u011fru yolu se\u00e7m\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 yenid\u0259n cinay\u0259t\u0259 \u0259l at\u0131r, h\u0259tta atas\u0131n\u0131n m\u0259rh\u0259m\u0259tind\u0259n v\u0259 sevgisind\u0259n sui-istifad\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin Yadigar m\u00fc\u0259llimin d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n pay\u0131 var. \u00c7\u00fcnki o, o\u011flunun s\u0259hvl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rini d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k onu m\u0259suliyy\u0259td\u0259n qurtarma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. B\u0259z\u0259n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q g\u00fcz\u0259\u015ft v\u0259 kor-koran\u0259 valideyn sevgisi insan\u0131 d\u00fcz yola g\u0259tirm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 onu daha da c\u0259sar\u0259tl\u0259ndirir. M\u0259nc\u0259, bu hiss\u0259nin \u0259sas ideyas\u0131 bel\u0259dir: Atan\u0131n sevgisi o\u011fulu xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t etm\u0259di, \u00e7\u00fcnki o\u011ful d\u0259yi\u015fm\u0259k ist\u0259m\u0259di. Yadigar m\u00fc\u0259llim s\u0259hv etdi, amma cinay\u0259tl\u0259ri t\u00f6r\u0259d\u0259n yen\u0259 d\u0259 Sahilin \u00f6z\u00fc idi. Bu hiss\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 bir fikir d\u0259 uy\u011fun olar: \u201cValideyn \u00f6vlad\u0131n\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc bir m\u00fcdd\u0259t da\u015f\u0131ya bil\u0259r, amma onun vicdan\u0131n\u0131 da\u015f\u0131ya bilm\u0259z\u201d.<br>Atab\u0259rkl\u0259 Yadigar m\u00fc\u0259llimi bar\u0131\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Mirayaz onlar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcr. Onlar is\u0259 ke\u00e7mi\u015fd\u0259n b\u0259ri olan sirl\u0259rini a\u00e7\u0131r, s\u0259hvl\u0259rini bir birinin \u00fcz\u00fcn\u0259 deyir v\u0259 Atab\u0259rk \u0259s\u0259bi halda uzaqla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Atab\u0259rk bir m\u00fcdd\u0259t yaratd\u0131\u011f\u0131 komandas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 s\u0259n\u0259tini davam etdirir. Amma polis \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 kameralar, telefonun \u201cemail\u201d kodu vasit\u0259sil\u0259 Atab\u0259rk v\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi qrupu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015faraq \u00f6z i\u015fl\u0259rini g\u00f6r\u00fcr\u00fcl\u0259r. \u018fm\u0259liyyat axtar\u0131\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 Atab\u0259rk v\u0259 dostlar\u0131 d\u0259l\u0259duzluq f\u0259aliyy\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri zaman tutulublar. Birs\u00f6zl\u0259, \u0259s\u0259rimizin q\u0259hr\u0259man\u0131 Atab\u0259rk bu d\u0259d\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t\u0259 azadl\u0131qdan m\u0259hrum edilir. Mirayaz is\u0259 2 ildir \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259diyi \u0259s\u0259ri bitirm\u0259kd\u0259 idi. B\u0259li, \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf olsun ki, \u0259s\u0259rin q\u0259hr\u0259man\u0131 Atab\u0259rk \u00f6z h\u0259yat\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n roman\u0131 h\u0259bsxanada oxuyacaq\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Son olaraq \u0259s\u0259r haqq\u0131nda bel\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201d roman\u0131 insan xarakterinin m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyini, dostlu\u011fun s\u0131naqlar\u0131n\u0131, ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini v\u0259 yanl\u0131\u015f se\u00e7iml\u0259rin ac\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n sosial-psixoloji \u0259s\u0259r t\u0259siri ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. M\u00fc\u0259llif hadis\u0259l\u0259ri sad\u0259c\u0259 n\u0259ql etmir, eyni zamanda oxucunu insan taleyi, vicdan, m\u0259suliyy\u0259t v\u0259 h\u0259yat\u0131n verdiyi d\u0259rsl\u0259r haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 vadar edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin \u0259sas q\u0259hr\u0259man\u0131 Atab\u0259rk m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 ziddiyy\u0259tli xarakterdir. O, b\u0259z\u0259n pe\u015fmanl\u0131q hissi ke\u00e7irir, ba\u011f\u0131\u015flanmaq ist\u0259yir, lakin h\u0259r d\u0259f\u0259 yenid\u0259n yanl\u0131\u015f se\u00e7iml\u0259rin \u0259sirin\u0259 \u00e7evrilir. M\u00fc\u0259llif bu obraz vasit\u0259sil\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, insan\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 m\u0259hv ed\u0259n t\u0259kc\u0259 bir s\u0259hv deyil, s\u0259hvl\u0259rd\u0259n n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmamaqd\u0131r. Atab\u0259rk\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u015fans verilir, dostlar\u0131 v\u0259 yax\u0131nlar\u0131 ona k\u00f6m\u0259k etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, amma o, d\u0259yi\u015fm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 eyni yola qay\u0131d\u0131r v\u0259 n\u0259hay\u0259t, \u00f6z \u0259m\u0259ll\u0259rinin qurban\u0131na \u00e7evrilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sahil obraz\u0131 is\u0259 ba\u015fqa bir faci\u0259ni t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirir. O, dostluq, sevgi v\u0259 ail\u0259 aras\u0131nda qal\u0131b d\u00fczg\u00fcn q\u0259rarlar verm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir. Sevil\u0259 olan kor-koran\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, atas\u0131n\u0131n m\u0259rh\u0259m\u0259tind\u0259n sui-istifad\u0259 etm\u0259si v\u0259 asan qazanc arxas\u0131nca getm\u0259si onun h\u0259yat\u0131n\u0131 \u00e7\u0131x\u0131lmaz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sal\u0131r. Bu obraz oxucuya g\u00f6st\u0259rir ki, insan b\u0259z\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259nind\u0259n deyil, \u00f6z z\u0259iflikl\u0259rind\u0259n m\u0259\u011flub olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Yadigar m\u00fc\u0259llim \u0259s\u0259rin \u0259n t\u0259sirli obrazlar\u0131ndan biridir. O, \u00f6vlad sevgisinin s\u0259rh\u0259d tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir. Lakin m\u00fc\u0259llif inc\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q g\u00fcz\u0259\u015ft v\u0259 daim ba\u011f\u0131\u015flamaq b\u0259z\u0259n t\u0259rbiy\u0259 vasit\u0259si deyil, yeni s\u0259hvl\u0259r\u0259 yol a\u00e7an amil\u0259 \u00e7evril\u0259 bilir. Yadigar m\u00fc\u0259llimin faci\u0259si ondad\u0131r ki, o, o\u011flunu xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni edir, amma o\u011flunun se\u00e7iml\u0259rini d\u0259yi\u015fdir\u0259 bilmir.<\/p>\n\n\n\n<p>Mirayaz is\u0259 \u0259s\u0259rd\u0259 vicdan\u0131n v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i m\u00f6vqeyinin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. O, hadis\u0259l\u0259rin i\u00e7ind\u0259 olsa da, daha \u00e7ox onlar\u0131 analiz edir, insanlar\u0131 bar\u0131\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 sonda b\u00fct\u00fcn ya\u015fananlar\u0131 \u0259s\u0259r\u0259 \u00e7evir\u0259r\u0259k h\u0259yat\u0131n g\u00fczg\u00fcs\u00fcn\u00fc oxucunun qar\u015f\u0131s\u0131na qoyur.<\/p>\n\n\n\n<p>Roman\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc t\u0259r\u0259fi onun h\u0259yatiliyi v\u0259 real insan xarakterl\u0259rin\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259sidir. Burada n\u0259 tamamil\u0259 ideal q\u0259hr\u0259man, n\u0259 d\u0259 yaln\u0131z qara r\u0259ngl\u0259 t\u0259svir olunan m\u0259nfi obrazlar var. H\u0259r k\u0259s \u00f6z s\u0259hvl\u0259ri, z\u0259iflikl\u0259ri v\u0259 se\u00e7iml\u0259ri il\u0259 t\u0259qdim olunur. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 oxucu hadis\u0259l\u0259ri oxuyark\u0259n onlar\u0131 h\u0259yatda g\u00f6rd\u00fcy\u00fc insanlarla m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259 bilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rin sonlu\u011fu x\u00fcsusi diqq\u0259t\u0259 layiqdir. Atab\u0259rkin \u00f6z h\u0259yat\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n roman\u0131 h\u0259bsxanada oxumas\u0131 g\u00fccl\u00fc b\u0259dii simvoldur. Bu, insan\u0131n ke\u00e7mi\u015find\u0259n qa\u00e7a bilm\u0259diyini, h\u0259r bir \u0259m\u0259lin gec-tez qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Sanki m\u00fc\u0259llif dem\u0259k ist\u0259yir ki, h\u0259yat\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 h\u00f6km b\u0259z\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259nin h\u00f6km\u00fcnd\u0259n daha a\u011f\u0131r olur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumilikd\u0259, \u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201d dostluq, x\u0259yan\u0259t, sevgi, valideyn-\u00f6vlad m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, vicdan v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t m\u00f6vzular\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n, oxucunu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n v\u0259 m\u0259n\u0259vi n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarma\u011fa s\u00f6vq ed\u0259n maraql\u0131 bir romand\u0131r. \u018fs\u0259rin \u0259sas mesaj\u0131 sad\u0259, lakin d\u0259y\u0259rlidir: insan\u0131n taleyini t\u0259sad\u00fcfl\u0259r deyil, etdiyi se\u00e7iml\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonda bu d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259rin m\u00fc\u0259llifi, yaz\u0131\u00e7\u0131 Mirhicab Abdullayev\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etm\u0259yi \u00f6z\u00fcm\u0259 borc bilir\u0259m. Onu dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, yaz\u0131\u00e7\u0131 olaraq Mirhicab Abdullayev bu \u0259s\u0259rd\u0259 insan xarakterinin m\u00fcr\u0259kk\u0259b qatlar\u0131n\u0131, dostluq, x\u0259yan\u0259t, pe\u015fman\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259yi\u015fm\u0259 kimi m\u00f6vzular\u0131 ustal\u0131qla q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b. O, oxucunu hadis\u0259l\u0259rin i\u00e7\u0259risin\u0259 \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u0259yi v\u0259 h\u0259yat h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoyma\u011f\u0131 bacar\u0131b. M\u00fc\u0259llif bu \u0259s\u0259rl\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, insan taleyi yaln\u0131z ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 verdiyi q\u0259rarlardan formala\u015f\u0131r. Onun yaratd\u0131\u011f\u0131 obrazlar uzun m\u00fcdd\u0259t oxucunun yadda\u015f\u0131nda qal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201d m\u00fc\u0259llifin h\u0259yat m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rinin, insan psixologiyas\u0131na d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259dliyinin v\u0259 b\u0259dii t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u00fcn u\u011furlu v\u0259hd\u0259tidir. \u018fs\u0259r h\u0259m d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr, h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xarma\u011fa s\u00f6vq edir. M\u00fc\u0259llif oxucuya haz\u0131r h\u00f6kml\u0259r vermir, \u0259ksin\u0259, onu insan\u0131n d\u0259yi\u015f\u0259 bilm\u0259si, s\u0259hvl\u0259ri v\u0259 vicdan\u0131 haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t edir. Bu da \u0259s\u0259rin v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fcllifin \u0259n b\u00f6y\u00fck u\u011furlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131 sad\u0259 h\u0259yat hadis\u0259l\u0259rind\u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259n\u0259vi m\u0259na \u00e7\u0131xarma\u011f\u0131 bacar\u0131b, insan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin i\u015f\u0131ql\u0131 v\u0259 qaranl\u0131q t\u0259r\u0259fl\u0259rini obyektiv \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks etdirib. Bu x\u00fcsusiyy\u0259t \u0259s\u0259ri daha t\u0259sirli v\u0259 yaddaqalan edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Birs\u00f6zl\u0259, \u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201dt\u0259kc\u0259 dostluq haqq\u0131nda deyil, h\u0259m d\u0259 insan\u0131n \u00f6z vicdan\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259si haqq\u0131nda bir \u0259s\u0259rdir. M\u00fc\u0259llif bu \u0259s\u0259rl\u0259 oxucuya xat\u0131rlad\u0131r ki, h\u0259yat\u0131n \u0259n \u00e7\u0259tin yollar\u0131nda bel\u0259 insan\u0131 insan ed\u0259n onun se\u00e7iml\u0259ri v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p>U\u011furlar dil\u0259yi il\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259cib\u0259 \u0130lkin<br>AYB-nin, AJB-nin, D\u00fcnya T\u00fcrk Yazarlar Birliyinin \u00fczv\u00fc. Prezident m\u00fckafat\u00e7\u0131s\u0131,<br>\u201cAzad Q\u0259l\u0259m\u201d q\u0259zetinin v\u0259 jurnal\u0131n\u0131n ba\u015f redaktoru<br>\u015eair-publisit, yaz\u0131\u00e7\u0131, ictimai xadim<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/planetinfo.az\/\">https:\/\/planetinfo.az\/<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan g\u00fcl\u00fc\u015fl\u0259 g\u00f6z ya\u015flar\u0131 aras\u0131nda dola\u015fan bir varl\u0131qd\u0131r. Hz. M\u00f6vlana yaz\u0131rd\u0131 ki, \u201cEy insan \u0259n b\u00f6y\u00fck kitab s\u0259ns\u0259n, s\u0259n b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya g\u00f6z\u0259llikl\u0259rin\u0259 bir aynasan\u201d. B\u0259li, h\u0259yat\u0131n g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri insan\u0131n d\u00fcnyaya bax\u0131\u015flar\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fib. Yaz\u0131\u00e7\u0131 Mirhicab Abdullayevin \u201c\u018fks q\u00fctbl\u0259rin dostlu\u011fu\u201d \u0259s\u0259ri m\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u0259 c\u0259lb etdi. \u0130lk bax\u0131\u015fdan sad\u0259 bir qar\u015f\u0131durma \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015f kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr: din v\u0259 ateizm. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-51720","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51720","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51720"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51720\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51727,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51720\/revisions\/51727"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}