{"id":53225,"date":"2026-09-08T08:00:00","date_gmt":"2026-09-08T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53225"},"modified":"2026-09-09T11:45:25","modified_gmt":"2026-09-09T07:45:25","slug":"filoloq-qirgiz-akinligi-il%c9%99-az%c9%99rbaycan-asiq-s%c9%99n%c9%99tinin-oxsar-v%c9%99-f%c9%99rqli-c%c9%99h%c9%99tl%c9%99rini-aciqlayib","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=53225","title":{"rendered":"Filoloq Q\u0131r\u011f\u0131z ak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin ox\u015far v\u0259 f\u0259rqli c\u0259h\u0259tl\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131b"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2026\/3\/1200x630\/17887695226055415091_1200x630.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q\u0131r\u011f\u0131z v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin m\u00fch\u00fcm ortaq c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 epik yarad\u0131c\u0131l\u0131qla ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Q\u0131r\u011f\u0131z xalq\u0131n\u0131n milli-m\u0259d\u0259ni yadda\u015f\u0131nda \u201cManas\u201d dastan\u0131 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Manas\u00e7\u0131lar dastan\u0131 m\u00fcxt\u0259lif ifa \u00fcslublar\u0131 il\u0259, geni\u015f epik m\u0259tnl\u0259ri yadda\u015fda qoruyaraq v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n hallarda improvizasiya imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r. Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q m\u00fchitind\u0259 d\u0259 dastan\u00e7\u0131l\u0131q \u0259n\u0259n\u0259si olduqca z\u0259ngindir. \u201cKoro\u011flu\u201d, \u201cA\u015f\u0131q Q\u0259rib\u201d, \u201c\u018fsli v\u0259 K\u0259r\u0259m\u201d, \u201cAbbas v\u0259 G\u00fclg\u0259z\u201d, \u201cTahir v\u0259 Z\u00f6hr\u0259\u201d kimi dastanlar\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 yay\u0131lmas\u0131nda a\u015f\u0131qlar m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. Bu dastanlar\u0131n ifas\u0131 zaman\u0131 n\u0259sr v\u0259 n\u0259zmin, s\u00f6z v\u0259 musiqinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259si yaran\u0131r. H\u0259m Q\u0131r\u011f\u0131z, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fchitind\u0259 dastan\u00e7\u0131 yaln\u0131z haz\u0131r m\u0259tni t\u0259krarlayan ifa\u00e7\u0131 deyil, onu \u00f6z ifa\u00e7\u0131l\u0131q imkanlar\u0131na uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim ed\u0259n yarad\u0131c\u0131 s\u0259n\u0259tkard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunu&nbsp;<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent \u0130lham\u0259 Q\u0259s\u0259bova s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O qeyd edib ki, Q\u0131r\u011f\u0131z ak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131ql\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n f\u0259rql\u0259r var. \u201cAz\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259ti zaman ke\u00e7dikc\u0259 daha sistemli poetik v\u0259 musiqi qurulu\u015funa malik s\u0259n\u0259t kompleksin\u0259 \u00e7evrilib. Burada saz havalar\u0131n\u0131n z\u0259ngin sistemi, a\u015f\u0131q \u015feirinin m\u00fcxt\u0259lif janrlar\u0131, dastan repertuar\u0131 v\u0259 ustad-\u015fagird \u0259n\u0259n\u0259si bir-biri il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf edib. A\u015f\u0131\u011f\u0131n s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z s\u00f6z yaratmaq v\u0259 ifa etm\u0259k qabiliyy\u0259ti il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 saz \u00e7almaq, havalar\u0131 tan\u0131maq, dastan s\u00f6yl\u0259m\u0259k v\u0259 a\u015f\u0131q repertuar\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259m\u0259kl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fib. Q\u0131r\u011f\u0131z ak\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda is\u0259 poetik improvizasiya v\u0259 s\u00f6z yar\u0131\u015fmas\u0131 daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r. Ak\u0131n\u0131n ictimai m\u00f6vqeyi, onun xalq qar\u015f\u0131s\u0131nda fikir s\u00f6yl\u0259m\u0259k, hadis\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirm\u0259k v\u0259 sosial m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri poetik formada ifad\u0259 etm\u0259k qabiliyy\u0259ti m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Ak\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat, m\u0259h\u0259bb\u0259t, t\u0259bi\u0259t, ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, insan xarakteri v\u0259 xalq\u0131n tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vzular geni\u015f yer tutur. Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q poeziyas\u0131nda da bu m\u00f6vzulara rast g\u0259lins\u0259 d\u0259, burada m\u0259h\u0259bb\u0259t lirikas\u0131n\u0131n, q\u0259hr\u0259manl\u0131q motivl\u0259rinin, V\u0259t\u0259n v\u0259 yurd sevgisinin, dini-f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin, t\u0259bi\u0259t t\u0259svirl\u0259rinin v\u0259 sosial m\u00f6vzular\u0131n daha geni\u015f poetik sistem daxilind\u0259 ifad\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir\u201d,- dey\u0259 \u0130.Q\u0259s\u0259bova vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dosent h\u0259r iki \u0259n\u0259n\u0259nin ya\u015famas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u0259sas mexanizml\u0259rin ustad-\u015fagird m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri oldu\u011funu deyib: \u201cAz\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tind\u0259 \u015fagirdin ustad yan\u0131nda uzun m\u00fcdd\u0259t t\u0259hsil almas\u0131, saz \u00e7alma\u011f\u0131, a\u015f\u0131q havalar\u0131n\u0131, \u015feir formalar\u0131n\u0131 v\u0259 dastanlar\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259si s\u0259n\u0259t \u0259n\u0259n\u0259sinin \u0259sas prinsipl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. Ustad yaln\u0131z texniki bilikl\u0259ri \u00f6yr\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259llim deyil, h\u0259m d\u0259 s\u0259n\u0259t d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc v\u0259 \u0259xlaq prinsipl\u0259rini \u015fagird\u0259 \u00f6t\u00fcr\u0259n m\u0259n\u0259vi r\u0259hb\u0259rdir. Q\u0131r\u011f\u0131zlarda da s\u0259n\u0259tkar\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259lki ustadlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259m\u0259si, epik repertuar\u0131 v\u0259 poetik ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259si, daha sonra f\u0259rdi \u00fcslubunu formala\u015fd\u0131rmas\u0131 \u0259n\u0259n\u0259nin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min edir. H\u0259r iki s\u0259n\u0259t m\u00fchitind\u0259 s\u0259n\u0259tkar\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259ki m\u00f6vqeyi d\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir. Ak\u0131n v\u0259 a\u015f\u0131q xalq\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259n \u00e7\u0131xan, onun d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 duy\u011fular\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n s\u0259n\u0259tkarlard\u0131r. Onlar toy v\u0259 \u015f\u0259nlikl\u0259rd\u0259, m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rasiml\u0259rd\u0259, el m\u0259clisl\u0259rind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f, ictimai hadis\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirmi\u015f, xalq\u0131n sevincini v\u0259 k\u0259d\u0259rini s\u00f6z\u0259 v\u0259 musiqiy\u0259 \u00e7evirmi\u015fl\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n a\u015f\u0131q v\u0259 ak\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131z musiqi v\u0259 poeziya hadis\u0259si kimi deyil, h\u0259m d\u0259 xalq\u0131n sosial-m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm komponenti kimi qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><sub><em><strong>M\u00fcxbir \u2013 Fidan \u018flizad\u0259<\/strong><\/em><\/sub><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259nb\u0259:\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">https:\/\/azertag.az\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0131r\u011f\u0131z v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin m\u00fch\u00fcm ortaq c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 epik yarad\u0131c\u0131l\u0131qla ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Q\u0131r\u011f\u0131z xalq\u0131n\u0131n milli-m\u0259d\u0259ni yadda\u015f\u0131nda \u201cManas\u201d dastan\u0131 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Manas\u00e7\u0131lar dastan\u0131 m\u00fcxt\u0259lif ifa \u00fcslublar\u0131 il\u0259, geni\u015f epik m\u0259tnl\u0259ri yadda\u015fda qoruyaraq v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n hallarda improvizasiya imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r. Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q m\u00fchitind\u0259 d\u0259 dastan\u00e7\u0131l\u0131q \u0259n\u0259n\u0259si olduqca z\u0259ngindir. \u201cKoro\u011flu\u201d, \u201cA\u015f\u0131q Q\u0259rib\u201d, \u201c\u018fsli v\u0259 K\u0259r\u0259m\u201d, &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-53225","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medeniyyat","latest_post"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53225"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53234,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53225\/revisions\/53234"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}