{"id":7757,"date":"2014-02-14T12:19:41","date_gmt":"2014-02-14T12:19:41","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=7757"},"modified":"2014-02-14T12:19:41","modified_gmt":"2014-02-14T12:19:41","slug":"hikm%c9%99t-m%c9%99likzad%c9%99-hazirki-sosial-asililiq-%c9%99d%c9%99bi-muhitd%c9%99ki-durgunlugun-v%c9%99-geril%c9%99m%c9%99nin-%c9%99sas-s%c9%99b%c9%99bidir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=7757","title":{"rendered":"Hikm\u0259t M\u018fL\u0130KZAD\u018f: \u201cHaz\u0131rk\u0131 sosial as\u0131l\u0131l\u0131q \u0259d\u0259bi m\u00fchitd\u0259ki dur\u011funlu\u011fun v\u0259 geril\u0259m\u0259nin \u0259sas s\u0259b\u0259bidir\u201d"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/1897696_223635257822054_237753214_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/1897696_223635257822054_237753214_n-300x234.jpg\" alt=\"1897696_223635257822054_237753214_n\" width=\"300\" height=\"234\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-7758\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/1897696_223635257822054_237753214_n-300x234.jpg 300w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/1897696_223635257822054_237753214_n.jpg 350w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u015eair-publisist Hikm\u0259t M\u0259likzad\u0259nin \u00e7a\u011fda\u015f \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri var. Onun \u0259d\u0259bi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, yaz\u0131 maneras\u0131 dig\u0259r yazarlar\u0131m\u0131zdan se\u00e7ilir. B\u0259lk\u0259 d\u0259 bu, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0259d\u0259bi t\u0259nqid\u0259 daha \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir. Halbuki 15 elmi-publisist kitab\u0131n, 3 \u015feir kitab\u0131n\u0131n v\u0259 onlarca elmi m\u0259qal\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifi kimi \u0259d\u0259bi m\u00fchitd\u0259 \u00e7oxdan m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259 bilib. O, h\u0259m d\u0259 g\u0259nc n\u0259sild\u0259n olan yazarlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda bir n\u00f6v k\u00f6rp\u00fc rolunu da oynay\u0131r. Onun \u201cHans\u0131 janr v\u0259 formada, hans\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 yaz\u0131rs\u0131n\u0131z yaz\u0131n, amma yazd\u0131qlar\u0131n\u0131z \u0259d\u0259biyyat olsun, \u0259d\u0259biyyat\u0131 yarad\u0131n\u201d \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 da g\u0259ncl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259lib. <\/p>\n<p> Bel\u0259likl\u0259, \u201c\u018fd\u0259bi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259\u201d rubrikas\u0131nda \u201cH\u0259ft\u0259 i\u00e7i\u201dnin suallar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin v\u0259 Az\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r Birliyinin \u00fczv\u00fc, Prezident t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc, \u201cX\u0259lil Rza\u201d m\u00fckafat\u0131 lauerat\u0131 Hikm\u0259t M\u0259likzad\u0259 cavabland\u0131r\u0131r. M\u00fcsahibimiz s\u00f6hb\u0259t\u0259 m\u00fcasir \u0259d\u0259bi m\u00fchitd\u0259ki dur\u011funluqdan, bunun s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n ba\u015flay\u0131r:<\/p>\n<p> &#8211; B\u0259llidir ki, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259t sovet \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus pill\u0259l\u0259rd\u0259 var-g\u0259l ed\u0259 bilirdi. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 g\u00fccl\u00fc q\u0259l\u0259m sahibl\u0259ri yeti\u015firdi. Biz onlar\u0131 g\u00f6rd\u00fck, oxuduq v\u0259 ara-s\u0131ra t\u0259hlil\u0259r\u0259 c\u0259lb etdik. Baxmayaraq ki, sovet \u0259d\u0259biyyat\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 olsa da, x\u00fcsusi maraq kontekstind\u0259 c\u0259r\u0259yan edirdi, \u0259d\u0259biyyat \u00fc\u00e7\u00fcn arzuolunan s\u0259viyy\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259 bilirdi. Onda sual olunur: b\u0259s, bu g\u00fcn s\u0259rb\u0259st \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259li \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00fcmumi inki\u015fafa cavab vermir? S\u0259mimi etiraf ed\u0259k ki, son 30 ilin \u0259d\u0259bi \u00e7\u0259k-\u00e7evirl\u0259ri bir n\u00f6v klan\u00e7\u0131l\u0131q mahiyy\u0259ti da\u015f\u0131y\u0131r. Sanki bir qrup \u015f\u0259xs maraq \u0259hat\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lacaq q\u0259l\u0259m adam\u0131n\u0131 g\u00fccl\u00fc t\u0259bli\u011fata c\u0259lb etm\u0259kl\u0259 biz\u0259 tan\u0131\u015f \u0259d\u0259biyyat \u00fcf\u00fcql\u0259rind\u0259 azman\u00e7\u0131 c\u0131\u011f\u0131r a\u00e7maq ist\u0259yir. M\u0259s\u0259l\u0259n, yax\u0131ndan, uzaqdan barmaqla g\u00f6st\u0259ril\u0259n Ramiz R\u00f6v\u015f\u0259n \u0259d\u0259bi x\u00fclyas\u0131, az qala poeziya allah\u0131na \u00e7evrilmi\u015f Salam Sarvan \u201chasar\u0131\u201d, yaxud r\u0259ngli \u00fcf\u00fcq fonunda qabard\u0131lan \u00c7ingiz Abdullayev \u201cb\u0259\u015f\u0259rililiyi\u201d bu ger\u00e7\u0259k mexanizmin m\u0259qs\u0259dli formalar\u0131ndan biridir. \u018fslin\u0259 qalsa n\u0259 Ramiz R\u00f6v\u015f\u0259n, n\u0259 Salam Sarvan, n\u0259 d\u0259 dig\u0259rl\u0259ri m\u00f6vcud v\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u0259 boyas\u0131z \u0259d\u0259bi reformalar\u0131n ictimai xarakterini a\u00e7a bilm\u0259k g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik deyill\u0259r. \u0130ctimai f\u0259ls\u0259f\u0259d\u0259 bel\u0259 bir c\u0259r\u0259yan var &#8211; iddia istedad\u0131n qat\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nidir. A\u00e7\u0131\u011f\u0131, adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyim bu q\u0259l\u0259m sahibl\u0259ri \u00f6zl\u0259rinin poetik t\u0259b\u0259dd\u00fclatlar\u0131n\u0131 iddia il\u0259 \u0259hat\u0259l\u0259yirl\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n onlar\u0131n poeziyas\u0131 \u00f6zl\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 daxilin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. M\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259m Ramizin, h\u0259m d\u0259 Salam\u0131n indi yazd\u0131qlar\u0131 yar\u0131bayar\u0131 \u0259vv\u0259l yazd\u0131qlar\u0131n\u0131n kopiyas\u0131d\u0131r. Yaxud g\u0259nc \u0259d\u0259bi m\u00fchit israr\u00e7\u0131 bir iddia il\u0259 \u0259d\u0259biyyata h\u00fccum \u00e7\u0259kib. Bu h\u0259ml\u0259nin sonunda b\u00f6y\u00fck bir bo\u015fluq durur. <\/p>\n<p> &#8211; M\u0259nas\u0131z iddialar \u0259d\u0259biyyat\u0131 u\u00e7uruma yuvarlayacaqsa, m\u00fcasir g\u0259nc n\u0259slin bu t\u0259rzd\u0259 yeti\u015fm\u0259sin\u0259 l\u00fczum varm\u0131?<br \/>\n &#8211; \u018fd\u0259bi ovqatl\u0131, poetik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li g\u0259ncl\u0259rimiz var. Lakin onlar da m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada \u201c\u0259d\u0259biyyat klanlar\u0131\u201dn\u0131n \u015finelini geyindikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259db\u0259xtdirl\u0259r. Y\u0259ni m\u00fcasir \u0259d\u0259biyyat bu \u00e7\u0259k-\u00e7evird\u0259 he\u00e7 n\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilmir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 \u0259d\u0259bi m\u00fchitd\u0259 z\u0259ifl\u0259m\u0259, par\u00e7alanma, geril\u0259m\u0259 yaran\u0131r. \u018fd\u0259biyyatdak\u0131 dur\u011funlu\u011fa g\u0259linc\u0259, bunun s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri q\u0259l\u0259m adamlar\u0131n\u0131n bo\u011fazdan yuxar\u0131 t\u0259qdimat\u0131d\u0131rsa, dig\u0259r s\u0259b\u0259b \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin sat\u0131n al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Tam s\u0259mimi deyir\u0259m ki, bu g\u00fcn he\u00e7 bir \u0259d\u0259bi t\u0259nqid\u00e7i \u0259d\u0259biyyat xatirin\u0259 t\u0259hlil aparm\u0131r.<\/p>\n<p> &#8211; Siz\u00e7\u0259, niy\u0259? N\u0259d\u0259n ir\u0259li g\u0259lir bu?<br \/>\n &#8211; T\u0259cr\u00fcb\u0259m\u0259 \u0259saslanaraq dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, haz\u0131rk\u0131 sosial as\u0131l\u0131l\u0131q \u0259d\u0259bi m\u00fchitd\u0259ki dur\u011funlu\u011fun v\u0259 geril\u0259m\u0259nin \u0259sas s\u0259b\u0259bidir. Burada vicdan\u0131n yar\u0131ya q\u0259d\u0259r azalmas\u0131 istisnad\u0131r. Nec\u0259 ki, h\u0259kim \u201cHipokrat\u201d and\u0131 i\u00e7ir, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u00e7\u0131 Alah\u0131n \u201col!\u201d k\u0259lm\u0259sin\u0259 k\u00f6n\u00fcl verm\u0259lidir. \u018fks t\u0259qdird\u0259 \u0259n apar\u0131c\u0131 t\u0259nqid\u00e7i bel\u0259, adi bir c\u0131zma-qara\u00e7\u0131n\u0131 B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259rifl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259hkumdur. Unutmayaq ki, 30-40 il bundan \u0259vv\u0259l yeti\u015fmi\u015f g\u00f6rk\u0259mli \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z m\u0259hz sovet \u0259d\u0259bi t\u0259nqidinin t\u0259sirind\u0259n d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259si qazan\u0131blar. M\u00fcasir \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin 40 il sonra \u00fc\u00e7\u00fcn M\u0259mm\u0259d Araz yeti\u015fdir\u0259c\u0259yin\u0259 inanm\u0131ram. Konkret des\u0259k, bug\u00fcnk\u00fc \u0259d\u0259bi t\u0259nqid sad\u0259 bir m\u0259dhiyy\u0259 xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p> &#8211; M\u0259g\u0259r indiki g\u0259nc n\u0259slin i\u00e7\u0259risind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin M\u0259mm\u0259d Araz\u0131 yoxdur?<br \/>\n &#8211; M\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, bug\u00fcnk\u00fc n\u0259sil \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259lki n\u0259sl\u0259 ox\u015fama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmamal\u0131d\u0131r. Nec\u0259 ki, h\u0259r k\u0259sin \u00f6z ad\u0131 var, el\u0259c\u0259 d\u0259 qoy h\u0259r k\u0259sin \u00f6z \u0259d\u0259bi-poetik yolu olsun. \u018fg\u0259r bel\u0259 olmayacaqsa, sabahk\u0131 g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn barmaq uzadaca\u011f\u0131m\u0131z kims\u0259 olmayacaq.<\/p>\n<p> &#8211; \u00c7oxlar\u0131 m\u00fctali\u0259nin vacibliyini vur\u011fulay\u0131rlar. Siz d\u0259 bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<br \/>\n &#8211; \u018fslind\u0259 m\u00fctali\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada h\u0259m laz\u0131md\u0131r, h\u0259m d\u0259 buna ehtiyac yoxdur. Birinci s\u0259b\u0259b g\u0259nc yazar t\u00f6vsiy\u0259 \u0259sas\u0131nda, tutaq ki, Salam Sarvan\u0131 oxuma\u011fa m\u0259cburdur. \u018fmin olaq ki, h\u0259min g\u0259nc bir-iki aya Salam Sarvana ox\u015fayacaq, ya da onun \u0259d\u0259bi \u00fcslubunu t\u0259krar ed\u0259n bir yazara \u00e7evril\u0259c\u0259k. Bel\u0259 bir g\u0259nc\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n he\u00e7 bir ehtiyac\u0131 yoxdur. \u0130kinci s\u0259b\u0259b m\u00fctali\u0259 \u0259d\u0259biyyata s\u00fcr\u0259tli m\u0259nims\u0259m\u0259l\u0259r, o\u011furlamalar, t\u0259krarlama v\u0259 h\u0259tta t\u0259qlid\u00e7ilik g\u0259tirir. Bel\u0259 hallarda da \u0259d\u0259biyyat m\u0259hv\u0259 m\u0259hkumdur. \u018fn d\u0259h\u015f\u0259tlisi odur ki, m\u00fctali\u0259 m\u00fcasir m\u00fchitd\u0259 \u0259d\u0259bi ifad\u0259l\u0259ri korlay\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf do\u011furan bir hal da odur ki, iqtidar m\u00fcxalif\u0259ti q\u0259bul etm\u0259diyi kimi, haz\u0131rk\u0131 \u0259d\u0259bi m\u00fchit d\u0259 t\u0259nqidi q\u0259bul etmir. \u00c7\u00fcnki \u0259s\u0259bi t\u0259nqid ictimai m\u0259nas\u0131n\u0131 dem\u0259k olar ki, itirib. 30-40 il \u0259vv\u0259l t\u0259nqid t\u0259rbiy\u0259 vasit\u0259siydi, bu g\u00fcn o d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik fakt\u0131d\u0131r. M\u0259n \u00f6z\u00fcm irili-x\u0131rdal\u0131 onlarla \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 elmi-filoloji yaz\u0131lar q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fam. \u0130ndi onlar\u0131n \u00e7oxu yazd\u0131\u011f\u0131m q\u0259r\u0259zsiz t\u0259nqid\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259n\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n k\u0259silibl\u0259r. Burada, haradasa sevinm\u0259li m\u0259qamlar da var. R\u0259hm\u0259tlik B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na etdiyim s\u0259mimi t\u0259nqidi yana\u015fmaya g\u00f6r\u0259 m\u0259n\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr yollam\u0131\u015fd\u0131. H\u0259tta \u201cRespublika\u201d q\u0259zetinin redaksiyas\u0131nda \u00fcnvan\u0131ma xo\u015f s\u00f6z dem\u0259kl\u0259 bir m\u0259sl\u0259h\u0259t d\u0259 vermi\u015fdi: \u201c\u00c7al\u0131\u015f h\u0259mi\u015f\u0259 bir sif\u0259t t\u0259nqid\u00e7i ol\u201d. Y\u0259ni b\u00f6y\u00fckl\u00fck t\u0259nqidi ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k v\u0259 onu h\u0259zm etm\u0259kdir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, indi \u0259d\u0259bi sabah\u0131na inanmaq ist\u0259diyim q\u0259l\u0259m sahibl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti t\u0259nqid\u0259 \u201ciqtidar-m\u00fcxalif\u0259t\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si kimi bax\u0131r. Halbuki Belinskinin fikrinc\u0259 des\u0259k, onlar bir \u015feyi unutmas\u0131nlar \u2013 ax\u0131, t\u0259nqid b\u00f6y\u00fck t\u0259rbiy\u0259 vasit\u0259sidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eair-publisist Hikm\u0259t M\u0259likzad\u0259nin \u00e7a\u011fda\u015f \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri var. Onun \u0259d\u0259bi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, yaz\u0131 maneras\u0131 dig\u0259r yazarlar\u0131m\u0131zdan se\u00e7ilir. B\u0259lk\u0259 d\u0259 bu, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u0259d\u0259bi t\u0259nqid\u0259 daha \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir. Halbuki 15 elmi-publisist kitab\u0131n, 3 \u015feir kitab\u0131n\u0131n v\u0259 onlarca elmi m\u0259qal\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifi kimi \u0259d\u0259bi m\u00fchitd\u0259 \u00e7oxdan m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259 bilib. O, h\u0259m d\u0259 g\u0259nc n\u0259sild\u0259n olan yazarlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda bir n\u00f6v [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-7757","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edeb"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7757","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7757"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7757\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7760,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7757\/revisions\/7760"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7757"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7757"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7757"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}