{"id":9416,"date":"2014-07-04T06:02:11","date_gmt":"2014-07-04T06:02:11","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=9416"},"modified":"2014-07-04T06:02:11","modified_gmt":"2014-07-04T06:02:11","slug":"cografi-t%c9%99cridl%c9%99r-n%c9%99-ucun-t%c9%99kamul-f%c9%99rziyy%c9%99sin%c9%99-d%c9%99lil-deyil","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=9416","title":{"rendered":"Co\u011frafi t\u0259cridl\u0259r n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kam\u00fcl f\u0259rziyy\u0259sin\u0259 d\u0259lil deyil?"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/1403978461_torul-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/1403978461_torul-1.jpg\" alt=\"1403978461_torul-1\" width=\"163\" height=\"218\" class=\"aligncenter size-full wp-image-9417\" \/><\/a><\/p>\n<p>T\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n canl\u0131lar t\u0259sad\u00fcfl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lmi\u015f v\u0259 yen\u0259 t\u0259sad\u00fcfl\u0259rl\u0259 inki\u015faf etmi\u015fdir. Bundan t\u0259qrib\u0259n 3.8 milyard il \u0259vv\u0259l d\u00fcnyada he\u00e7 bir canl\u0131 yox ik\u0259n \u0259vv\u0259lc\u0259 canl\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259r, sonra \u00e7oxh\u00fcceyr\u0259li kompleks canl\u0131lar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lmi\u015f v\u0259 getdikc\u0259 daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b n\u00f6vl\u0259r ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, darvinizm\u0259 \u0259sas\u0259n t\u0259bi\u0259td\u0259ki b\u0259zi amill\u0259r sad\u0259 cans\u0131z elementl\u0259rd\u0259n \u00e7ox kompleks v\u0259 q\u00fcsursuz dizayna malik canl\u0131lar meydana g\u0259tirmi\u015fdir. Bu iddian\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n, \u0259vv\u0259la, t\u0259bi\u0259td\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n bel\u0259 bir g\u00fcc\u00fcn olub-olmad\u0131\u011f\u0131na baxmaq laz\u0131md\u0131r. Daha a\u00e7\u0131q des\u0259k, bu c\u00fcr t\u0259kam\u00fcl\u00fc h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259c\u0259k t\u0259bii mexanizml\u0259r varm\u0131? Bu g\u00fcn t\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259si adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z neodarvinist model bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 iki \u0259sas mexanizm ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr: \u201ct\u0259bii se\u00e7m\u0259\u201d v\u0259 \u201cmutasiya\u201d. N\u0259z\u0259riyy\u0259nin \u0259sas iddias\u0131 bel\u0259dir: \u201cT\u0259bii se\u00e7m\u0259 v\u0259 mutasiya bir-birl\u0259rini tamamlayan iki mexanizmdir. T\u0259kam\u00fcl xarakterli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin m\u0259nb\u0259yi canl\u0131lar\u0131n genetik qurulu\u015funda meydana g\u0259l\u0259n t\u0259sad\u00fcfi mutasiyalard\u0131r. Mutasiyalar\u0131n s\u0259b\u0259b oldu\u011fu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r t\u0259bii se\u00e7m\u0259 mexanizmi vasit\u0259sil\u0259 se\u00e7ilir, bel\u0259likl\u0259, canl\u0131lar t\u0259kam\u00fcl ke\u00e7irirl\u0259r\u201d. Lakin bu mexanizml\u0259rin i\u015fl\u0259m\u0259diyi ortaya \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra t\u0259kam\u00fcl t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 \u0259lav\u0259 olaraq t\u0259cridl\u0259r, y\u0259ni izolyasiyalar v\u0259 populyasiya dal\u011falar\u0131n\u0131 f\u0259rziyy\u0259nin h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259si kimi iddia etm\u0259\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Bu ssenarini bir az t\u0259hlil etdikd\u0259 is\u0259, \u0259slind\u0259 ortada konkret \u201ct\u0259kam\u00fcl mexanizminin\u201d olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259rik. \u00c7\u00fcnki n\u0259 t\u0259bii se\u00e7m\u0259, n\u0259 mutsiyalar populyasiya dal\u011falar\u0131 , n\u0259 d\u0259 t\u0259cridl\u0259r n\u00f6vl\u0259rin t\u0259kam\u00fcl ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri v\u0259 bir-birl\u0259rin\u0259 \u00e7evrilm\u0259l\u0259ri iddias\u0131na \u0259n ki\u00e7ik t\u00f6hf\u0259 verm\u0259yibl\u0259r. Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 is\u0259 izolyasiyalar\u0131 , co\u011frafi t\u0259cridl\u0259ri ara\u015fd\u0131raca\u011f\u0131q.<br \/>\nCo\u011frafi t\u0259crid anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259m elmi dair\u0259l\u0259rd\u0259, h\u0259m d\u0259 ictimaiyy\u0259td\u0259 hakim olan fikir elmi bax\u0131mdan h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u0259ks etdirmir. X\u00fcsusil\u0259 b\u0259z\u0259n h\u0259m yerli, h\u0259m d\u0259 xarici m\u0259tbuatlarda m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat \u0259skikliyind\u0259n qaynaqlanan yanl\u0131\u015f fikirl\u0259r\u0259 rast g\u0259l\u0259 bilirik. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 g\u0259lin co\u011frafi t\u0259crid anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n n\u0259 oldu\u011fu il\u0259 tan\u0131\u015f olaq.<br \/>\nEyni n\u00f6vd\u0259n olan canl\u0131lar bir quru \u0259razisinin \u00e7\u00f6km\u0259si v\u0259 ya qit\u0259l\u0259rin bir-birind\u0259n ayr\u0131lmas\u0131 kimi s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n co\u011frafi t\u0259cridl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131rlar. Bel\u0259 olan halda, iki ayr\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki canl\u0131lar aras\u0131nda f\u0259rqli bir genetik x\u00fcsusiyy\u0259t meydana \u00e7\u0131x\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, co\u011frafi t\u0259cridl\u0259r populyasiyalar\u0131 bir-birind\u0259n ay\u0131r\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, quruda ya\u015fayan canl\u0131lar geni\u015f \u00e7\u00f6ll\u0259r v\u0259 sularla, ya da y\u00fcks\u0259k da\u011flarla bir-birind\u0259n ayr\u0131l\u0131rlar.1 \u018fg\u0259r bir populyasiya co\u011frafi olaraq iki v\u0259 ya daha \u00e7ox b\u00f6lg\u0259y\u0259 ayr\u0131l\u0131rsa, aralar\u0131ndak\u0131 f\u0259rq getdikc\u0259 \u00e7oxal\u0131r v\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t sonra bu f\u0259rqli \u0259razil\u0259rd\u0259ki canl\u0131lar f\u0259rqli co\u011frafi irql\u0259r meydana g\u0259tirir.2 Bu ayr\u0131l\u0131q populyasiyalar aras\u0131nda gen ax\u0131n\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alacaq h\u0259dd\u0259 \u00e7atd\u0131qda, daha \u0259vv\u0259l bir-biri il\u0259 ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259t da\u015f\u0131yan bir n\u00f6v\u00fcn f\u0259rqli variasiyalar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 b\u0259nz\u0259rlik azalm\u0131\u015f olur.<br \/>\nBu m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259kam\u00fcl\u00e7\u00fcl\u0259rin yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m\u0259qam bel\u0259dir: t\u0259kam\u00fcl t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 ayr\u0131 qit\u0259l\u0259rd\u0259, ya da m\u00fchitl\u0259rd\u0259 ya\u015fama\u011fa m\u0259cbur qalan canl\u0131lar\u0131n f\u0259rqli bir n\u00f6v\u0259 \u00e7evrildikl\u0259rini iddia edirl\u0259r. Halbuki, f\u0259rqli \u0259razil\u0259rd\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan f\u0259rqli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 sahib canl\u0131lar populyasiya f\u0259rqlilikl\u0259rind\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyil. O \u0259razid\u0259 c\u00fctl\u0259\u015fm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalan canl\u0131lar\u0131n genetik kombinasiyalar\u0131 s\u0259rh\u0259dli qal\u0131r v\u0259 genl\u0259rind\u0259ki m\u00fc\u0259yy\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r daha \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r. Lakin yepyeni canl\u0131 n\u00f6v\u00fc q\u0259tiyy\u0259n meydana g\u0259lmir, g\u0259l\u0259 d\u0259 bilm\u0259z. T\u0259kam\u00fcl\u00e7\u00fcl\u0259r n\u00f6vl\u0259rin m\u0259n\u015f\u0259yi m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 izolyasiya il\u0259 a\u00e7\u0131qlama g\u0259tirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 bu q\u0259d\u0259r \u00e7oxlu sayda n\u00f6v\u00fcn nec\u0259 ortaya \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 onlar\u0131n bax\u0131\u015f t\u0259rzin\u0259 g\u00f6r\u0259 olduqca \u00e7\u0259tin bir suald\u0131r. \u0130zolyasiya termini d\u0259 t\u0259kam\u00fcl\u00e7\u00fcl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yeni bir n\u00f6v \u0259m\u0259l\u0259g\u0259tir\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259 kimi t\u0259qdim olunur. Amma elmi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r izolyasiya il\u0259 yeni n\u00f6v\u00fcn meydana g\u0259lm\u0259sinin qeyri-m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nEyni v\u0259ziyy\u0259t insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259sasl\u0131d\u0131r. Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki f\u0259rqli irql\u0259r co\u011frafi izolyasiyalar vasit\u0259sil\u0259 f\u0259rqli irqi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 sahib olublar. B\u0259zi insanlarda qara d\u0259rililik x\u00fcsusiyy\u0259ti \u00fcst\u00fcn olmu\u015f (dominant), bunlar eyni \u0259razid\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 v\u0259 \u00f6z aralar\u0131nda \u00e7oxald\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qara d\u0259rili irq meydana g\u0259tirmi\u015fdir. Q\u0131y\u0131q g\u00f6zl\u00fc uzaq \u015f\u0259rq irql\u0259ri d\u0259 eyni \u015f\u0259kild\u0259dir. \u018fg\u0259r co\u011frafi izolyasiya olmasayd\u0131, y\u0259ni d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn irql\u0259r \u0259srl\u0259r boyunca bir-biri il\u0259 h\u0259r zaman qar\u0131\u015f\u0131q ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qursayd\u0131lar, onda h\u0259r k\u0259s metis olard\u0131: z\u0259ncil\u0259r, a\u011f d\u0259rilil\u0259r, q\u0131y\u0131q g\u00f6zl\u00fcl\u0259r olmaz, insanlar\u0131n ham\u0131s\u0131 m\u0259rk\u0259z\u0259 uy\u011funla\u015fmada olard\u0131lar. B\u0259z\u0259n co\u011frafi s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n \u00f6tr\u00fc bir-birind\u0259n ayr\u0131 qalan variasiyalar yenid\u0259n bir yer\u0259 g\u0259tirildikd\u0259 bir-birl\u0259ri il\u0259 c\u00fctl\u0259\u015fmirl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fcasir biologiyada n\u00f6v anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 alt n\u00f6v deyil, ayr\u0131 n\u00f6v hal\u0131na g\u0259lmi\u015f olurlar. Buna n\u00f6v \u0259m\u0259l\u0259g\u0259lm\u0259 (speciation) deyilir.<br \/>\nT\u0259kam\u00fcl\u00e7\u00fcl\u0259r is\u0259 bu anlay\u0131\u015fdan ba\u015fqa m\u0259nalar \u00e7\u0131xar\u0131rlar: \u201cT\u0259bi\u0259td\u0259 n\u00f6v \u0259m\u0259l\u0259g\u0259lm\u0259 var, y\u0259ni yeni canl\u0131 n\u00f6vl\u0259ri t\u0259bii mexanizml\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir, dem\u0259li, b\u00fct\u00fcn n\u00f6vl\u0259r bu formada ortaya \u00e7\u0131x\u0131b\u201d. Amma burada \u00e7ox b\u00f6y\u00fck v\u0259 gizli yalan var.<br \/>\n1) Bir-birl\u0259rind\u0259n izolyasiya olunmu\u015f A v\u0259 B variasiyalar\u0131 bir araya g\u0259tiril\u0259nd\u0259 c\u00fctl\u0259\u015fm\u0259m\u0259 hal\u0131 ola bil\u0259r. Amma bu v\u0259ziyy\u0259t, ad\u0259t\u0259n, c\u00fctl\u0259\u015fm\u0259 davran\u0131\u015f\u0131ndan qaynaqlan\u0131r. Y\u0259ni A v\u0259 B variasiyalar\u0131na aid f\u0259rdl\u0259r dig\u0259r variasiyalar\u0131 yad g\u00f6rd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn onu \u00f6zl\u0259rin\u0259 yax\u0131n hiss etmir v\u0259 c\u00fctl\u0259\u015fmirl\u0259r. Lakin c\u00fctl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 mane olan he\u00e7 bir genetik uy\u011funsuzluq yoxdur. Q\u0131sas\u0131, genetik m\u0259lumat bax\u0131m\u0131ndan yen\u0259 d\u0259 eyni n\u00f6vl\u0259rdirl\u0259r.<br \/>\n\u00c7.Darvinin Qalapaqos adalar\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 etdiyi bir\u0259bitd\u0259n qu\u015flar\u0131n\u0131n ayr\u0131 n\u00f6vl\u0259r hesab edilib t\u0259kam\u00fcl\u0259 d\u0259lil kimi g\u00f6st\u0259rilm\u0259 s\u0259b\u0259bi d\u0259 el\u0259 budur.<br \/>\n2) \u018fn vacib m\u0259qam is\u0259 odur ki, haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131lan n\u00f6v \u0259m\u0259l\u0259g\u0259lm\u0259si genetik m\u0259lumat art\u0131m\u0131 deyil, \u0259ksin\u0259, m\u0259lumat itkisi prosesidir. M\u00fcxt\u0259lifl\u0259\u015fm\u0259nin s\u0259b\u0259bi, variasiyalardan birinin v\u0259 ya h\u0259r ikisinin yeni genetik m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259l\u0259ri deyil. Bel\u0259 bir proses m\u00fcmk\u00fcn deyil. M\u0259s\u0259l\u0259n, iki variasiyadan biri yeni bir z\u00fclal molekuluna, yeni bir ferment\u0259, yeni bir orqana sahib olmur v\u0259 ortada bir ir\u0259lil\u0259yi\u015f yoxdur. \u018fksin\u0259, daha \u0259vv\u0259ll\u0259r f\u0259rqli genetik m\u0259lumatlar\u0131 eyni m\u0259kanda birl\u0259\u015fdir\u0259n populyasiya (m\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259m uzun, h\u0259m d\u0259 q\u0131sa t\u00fck x\u00fcsusiyy\u0259tini; h\u0259m a\u00e7\u0131q, h\u0259m d\u0259 t\u00fcnd r\u0259ng x\u00fcsusiyy\u0259tini \u0259ks etdir\u0259n populyasiya) \u0259v\u0259zin\u0259, indi genetik m\u0259lumat bax\u0131m\u0131ndan daha kas\u0131b iki populyasiya var. Lakin son ill\u0259rd\u0259 apar\u0131lan elmi t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r dar populyasiyalar\u0131n genetik c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin lehin\u0259 yox, \u0259leyhin\u0259 oldu\u011funu ortaya qoymu\u015fdur. Dar populyasiyalar yeni n\u00f6v \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirm\u0259k bir t\u0259r\u0259f\u0259 qals\u0131n, \u0259ksin\u0259, ciddi genetik pozuntular \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131rlar. Bunun s\u0259b\u0259bi dar populyasiyalarda f\u0259rdl\u0259rin daima dar genetik hovuz \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 c\u00fctl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ridir. Buna g\u00f6r\u0259 normal halda heteroziqot olan f\u0259rdl\u0259r getdikc\u0259 homoziqota \u00e7evrilirl\u0259r. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259 normal halda resessiv olan pozulmu\u015f genl\u0259r dominant gen\u0259 \u00e7evrilir v\u0259 bel\u0259likl\u0259, populyasiyada getdikc\u0259 daha \u00e7ox genetik pozuntu v\u0259 x\u0259st\u0259lik \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r.3<br \/>\nBu m\u00f6vzunu t\u0259dqiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn toyuqlar \u00fcz\u0259rind\u0259 35 il davam ed\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rd\u0259 dar populyasiyada saxlan\u0131lan toyuqlar\u0131n getdikc\u0259 genetik c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ifl\u0259diyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. Toyuqlar\u0131n yumurtlamas\u0131 100%-d\u0259n 80%-\u0259, \u00e7oxalma faizi d\u0259 93%-d\u0259n 74%-\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Ancaq insanlar\u0131n \u015f\u00fcurlu m\u00fcdaxil\u0259si il\u0259, y\u0259ni ba\u015fqa b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259tiril\u0259n toyuqlar\u0131n populyasiyaya qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 bu genetik z\u0259ifl\u0259m\u0259 prosesi dayanm\u0131\u015f v\u0259 toyuqlar normal hala d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015flar.4<br \/>\nN\u0259tic\u0259 olaraq, n\u00f6v \u0259m\u0259l\u0259g\u0259lm\u0259sinin t\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n he\u00e7 bir t\u0259r\u0259fi yoxdur. \u00c7\u00fcnki t\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259si canl\u0131 n\u00f6vl\u0259rinin ham\u0131s\u0131n\u0131n sad\u0259d\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b\u0259 do\u011fru t\u0259sad\u00fcfl\u0259r yolu il\u0259 ortaya \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edir. Eyni zamanda, t\u0259cridl\u0259r t\u0259kam\u00fcl \u00fc\u00e7\u00fcn irsi istiqam\u0259tl\u0259ndirilm\u0259mi\u015f, y\u0259ni t\u0259sad\u00fcfi material verir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259cridl\u0259r canl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259yin \u0259lveri\u015fli v\u0259 n\u0259yin uy\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131na q\u0259rar ver\u0259 bilm\u0259z. \u018flaq\u0259li olaraq da bu f\u0259rziyy\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259tli say\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn genetik m\u0259lumat art\u0131ran mexanizml\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259lidirl\u0259r. G\u00f6z\u00fc, qula\u011f\u0131, \u00fcr\u0259yi, a\u011fciy\u0259ri, qanadlar\u0131, ayaqlar\u0131 v\u0259 ya dig\u0259r orqan v\u0259 sisteml\u0259ri olmayan canl\u0131lar\u0131n bunlar\u0131 nec\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu orqan v\u0259 sisteml\u0259ri a\u00e7\u0131qlayan genetik m\u0259lumat\u0131n haradan g\u0259ldiyini izah etm\u0259lidirl\u0259r. Onsuz da m\u00f6vcud olan bir canl\u0131 n\u00f6v\u00fcn\u00fcn genetik m\u0259lumat itkisin\u0259 m\u0259ruz qalaraq ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si, \u015f\u00fcbh\u0259siz, t\u0259kam\u00fcll\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si olmayan hald\u0131r. B\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131 \u00fcst\u00fcn g\u00fcc, q\u00fcvv\u0259t sahibi olan R\u0259bbimiz yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Sonda t\u00f6vsiy\u0259 olaraq onu da qeyd edim ki, \u0259sass\u0131z oldu\u011fu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcxt\u0259lif elm sah\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fcbut olunmu\u015f f\u0259rziyy\u0259l\u0259rl\u0259 vaxt itirm\u0259k, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fclli miqdarda pullar x\u0259rcl\u0259m\u0259k v\u0259 elmin m\u0259qs\u0259dind\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131x\u0131b c\u0259miyy\u0259t\u0259, mill\u0259t\u0259, d\u00f6vl\u0259t\u0259 he\u00e7 bir t\u00f6hf\u0259 verm\u0259m\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, Allah\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 canl\u0131lardak\u0131 kompleks sisteml\u0259ri \u00f6yr\u0259nib elmi-texniki, tibbi v\u0259 s. istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, m\u00fcqayis\u0259 olunmaz \u00fcst\u00fcnl\u00fckd\u00fcr .<br \/>\nM\u0259nb\u0259l\u0259r<br \/>\n1. Prof. Dr. Ali Demirsoy, Kal\u0131t\u0131m ve Evrim, Meteksan Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1995, s.690<br \/>\n2. Prof. Dr. Ali Demirsoy, Ya\u015fam\u0131n Temel Kurallar\u0131, Genel Biyoloji\/Genel Zooloji, Cilt-I, K\u0131s\u0131m-I, Ankara, 1993, s.606<br \/>\n3. M. E. Soul\u00e9 and L. S. Mills, &#8220;Enhanced: No need to isolate genetics&#8221;, Science, 1998, vol. 282, s\u0259h. 1658.<br \/>\n4. R. L. Westemeier, J. D. Brawn, J. D. Brawn, S. A. Simpson, T. L. Esker, R. W. Jansen, J. W. Walk, E. L. Kershner, J. L. Bouzat and K. N. Paige, &#8220;Tracking the long-term decline and recovery of an isolated population&#8221;, Science, 1998, vol. 282, s\u0259h. 1695.<\/p>\n<p>To\u011frul \u0130brahimov<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n canl\u0131lar t\u0259sad\u00fcfl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lmi\u015f v\u0259 yen\u0259 t\u0259sad\u00fcfl\u0259rl\u0259 inki\u015faf etmi\u015fdir. Bundan t\u0259qrib\u0259n 3.8 milyard il \u0259vv\u0259l d\u00fcnyada he\u00e7 bir canl\u0131 yox ik\u0259n \u0259vv\u0259lc\u0259 canl\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259r, sonra \u00e7oxh\u00fcceyr\u0259li kompleks canl\u0131lar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lmi\u015f v\u0259 getdikc\u0259 daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b n\u00f6vl\u0259r ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, darvinizm\u0259 \u0259sas\u0259n t\u0259bi\u0259td\u0259ki b\u0259zi amill\u0259r sad\u0259 cans\u0131z elementl\u0259rd\u0259n \u00e7ox kompleks v\u0259 q\u00fcsursuz dizayna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-9416","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9416"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9419,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9416\/revisions\/9419"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}