{"id":9464,"date":"2014-07-08T14:18:14","date_gmt":"2014-07-08T14:18:14","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=9464"},"modified":"2014-07-08T14:18:14","modified_gmt":"2014-07-08T14:18:14","slug":"quranda-m%c9%99zh%c9%99b-ayri-seckiliyi-yoxdur","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=9464","title":{"rendered":"Quranda m\u0259zh\u0259b ayr\u0131-se\u00e7kiliyi yoxdur"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/1400062562_974630_1405130569770863_1700319430_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/1400062562_974630_1405130569770863_1700319430_n-190x300.jpg\" alt=\"1400062562_974630_1405130569770863_1700319430_n\" width=\"190\" height=\"300\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-9465\" srcset=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/1400062562_974630_1405130569770863_1700319430_n-190x300.jpg 190w, http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/1400062562_974630_1405130569770863_1700319430_n.jpg 610w\" sizes=\"auto, (max-width: 190px) 100vw, 190px\" \/><\/a><\/p>\n<p>2004-c\u00fc ild\u0259 \u018fbu Musa Z\u0259rqavinin r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 qurulan v\u0259 daha sonra \u018fl-Qaid\u0259 terror t\u0259\u015fkilat\u0131na qat\u0131lan, indiki ad\u0131 il\u0259 \u0130\u015e\u0130D 2006-c\u0131 ild\u0259 \u018fbu \u00d6m\u0259r \u0259l-Ba\u011fdadinin r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 \u0130raq \u0130slam d\u00f6vl\u0259tini qurduqlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlad\u0131lar. 2011-ci ild\u0259 \u018fl-Qaid\u0259nin Suriya qolu olaraq qurulan \u018fl-Nusra C\u0259bh\u0259si il\u0259 birl\u0259\u015fib ad\u0131n\u0131 \u0130raq \u015eam \u0130slam d\u00f6vl\u0259ti (\u0130\u015e\u0130D) olaraq d\u0259yi\u015fdirdi. El\u0259 h\u0259min il \u018fl-Qaid\u0259nin \u0130\u015e\u0130D-i tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 Suriya t\u0259msil\u00e7isinin \u018fl-Nusra C\u0259bh\u0259si oldu\u011funu a\u00e7\u0131qlamas\u0131ndan sonra \u0130\u015e\u0130D-in ad\u0131 daha da g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. \u0130raq\u0131n ikinci b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259ri olan Mosulu i\u015f\u011fal etm\u0259sinin ard\u0131ndan uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcnd\u0259m m\u00f6vzusu olma\u011fa davam edir. <\/p>\n<p>B\u0259s \u0130\u015e\u0130D-i bu q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc ed\u0259n n\u0259dir?<br \/>\n200.000-d\u0259n art\u0131q \u0259sg\u0259ri olan, ehtiyatda olan \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rl\u0259 500.000-d\u0259n art\u0131q ordusu olan \u0130raq, say\u0131 10 minl\u0259 ifad\u0259 edil\u0259n bu qrupla\u015fma qar\u015f\u0131s\u0131nda niy\u0259 aciz qald\u0131?<\/p>\n<p> M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 siyasi prizmadan baxd\u0131qda h\u0259r \u015fey ayd\u0131n olur \u0259slind\u0259. \u00d6lk\u0259 \u0259halisinin 40%-\u0259 yax\u0131n\u0131n\u0131 s\u00fcnnil\u0259rin t\u0259\u015fkil etdiyi \u0130raqda \u0259halinin t\u0259xmin\u0259n 55%-i is\u0259 \u015fi\u0259l\u0259rdir. \u0130raqda \u0130\u015e\u0130D-i g\u00fccl\u0259ndir\u0259n \u0259sas s\u0259b\u0259b is\u0259 2006-c\u0131 ild\u0259 iqtidara g\u0259l\u0259n \u0130raq ba\u015f naziri Nuri \u0259l-Malikinin \u0130raq\u0131 \u015fi\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259ti faktoru oldu. Beni Malik q\u0259bil\u0259sin\u0259 (a\u015fir\u0259tin\u0259) m\u0259nsub olan Maliki Ba\u011fdadda \u00dcsul El-Din kollecind\u0259n m\u0259zun olduqdan sonra Ba\u011fdad universitetinin \u0259d\u0259biyyat fak\u00fclt\u0259sini bitirir. 1960-c\u0131 ild\u0259 \u015fi\u0259 meyilli \u0130slami Dava partiyas\u0131 s\u0131ralar\u0131na qat\u0131l\u0131r. \u0130ran-\u0130raq m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u0130ran\u0131n \u0130slam ke\u015fik\u00e7il\u0259ri ordu korpusuna ba\u011fl\u0131 olan milis b\u00f6l\u00fckl\u0259rin n\u0259zar\u0259tini \u0259lind\u0259 saxlayan Maliki \u0130raq \u0259razil\u0259rind\u0259 \u0130ran leyhin\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar h\u0259yata ke\u00e7irirdi. N\u0259hay\u0259t \u0130slami Dava partiyas\u0131 2006-c\u0131 ild\u0259 se\u00e7kil\u0259rd\u0259 qalib g\u0259lir, el\u0259 h\u0259min ild\u0259 \u018fbu \u00d6m\u0259r \u0259l-Ba\u011fdadi s\u00fcnni \u0130raq \u0130slam d\u00f6vl\u0259tini elan edir (\u0130\u015e\u0130D-in ilkin formas\u0131). <\/p>\n<p>Malikinin iqtidar\u0131 ill\u0259rind\u0259 s\u00fcnnil\u0259r\u0259 ikinci sinif v\u0259t\u0259nda\u015f kimi m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rilir, iqtidarda s\u00fcnni tayfalardan dem\u0259k olar ki, t\u0259msil olunan olmurdu. \u0130nanc\u0131n\u0131 siyas\u0259t\u0259 \u0259ks etdir\u0259n Malikinin atd\u0131\u011f\u0131 bu yanl\u0131\u015f add\u0131m s\u00fcnnil\u0259ri d\u00f6vl\u0259t\u0259 k\u00fcsd\u00fcr\u00fcr. Hal-haz\u0131rda is\u0259 buraxd\u0131\u011f\u0131 s\u0259hvin k\u0259ffar\u0259sini \u0130raqdak\u0131 anarxiya v\u0259 xaosla verir. \u0130\u015e\u0130D d\u00f6vl\u0259tin k\u00fcsd\u00fcrd\u00fcy\u00fc s\u00fcnni a\u015fir\u0259tl\u0259r say\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00fccl\u0259ndirdi v\u0259 d\u00f6vl\u0259tini qurdu. T\u0259xmin\u0259n h\u0259r 10 \u0259sg\u0259rin 4-\u00fc s\u00fcnni olan \u0130raq ordusunun b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u0259cbur qalmad\u0131qca vuru\u015fmur, s\u00fcnni tayfa r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 geri \u00e7\u0259kilirdil\u0259r. Praktika onu g\u00f6st\u0259rir ki \u00f6gey \u00f6vlad m\u00fcnasib\u0259ti ist\u0259nil\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin m\u0259nf\u0259\u0259tin\u0259 zidd olan n\u0259tic\u0259l\u0259r verir, qar\u015f\u0131durma yarad\u0131r, anarxiyaya benzin t\u00f6k\u00fcb alovland\u0131r\u0131r.<br \/>\n\u0130\u00e7l\u0259rind\u0259 radikallar\u0131n qism\u0259n az oldu\u011fu hesab edil\u0259n \u015fi\u0259liyin \u201c\u0259n\u0259n\u0259vi din\u201d oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si dig\u0259r m\u0259zh\u0259b n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini q\u0131c\u0131qland\u0131r\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 onlar\u0131n iqtidara arxa \u00e7evirm\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. <\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi din\u0259 q\u0131sa bir bax\u0131\u015f ke\u00e7ir\u0259k. Qeyd edim ki, \u0259n\u0259n\u0259vi din m\u00fcc\u0259rr\u0259d bir anlay\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 nisbidir. \u018fn\u0259n\u0259vi din dedikd\u0259 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 haql\u0131 olan dini h\u0259yat t\u0259rzi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmur. \u00c7\u00fcnki \u0130raqda, \u0130randa \u0259n\u0259n\u0259vi din dedikd\u0259 \u015fi\u0259lik n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulursa, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259, S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131nda v\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi din s\u00fcnnilik say\u0131l\u0131r, bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u015fi\u0259lik qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi din kimi q\u0259bul olunmu\u015f olur. Y\u0259ni bir m\u0259zh\u0259b\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi din ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 verm\u0259kl\u0259 onun \u0130slam\u0131 tam anlam\u0131 il\u0259 \u0259ks etdirdiyini s\u00f6yl\u0259m\u0259k tamamil\u0259 yanl\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131 b\u0259s bu m\u0259zh\u0259b probleml\u0259ri hardan g\u0259lir v\u0259 qayna\u011f\u0131 n\u0259dir? \u0130slam dininin t\u0259k qayna\u011f\u0131 olan Qurana baxd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda n\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015flikl\u0259, n\u0259 d\u0259 radikall\u0131qla qar\u015f\u0131la\u015fa bil\u0259rik.<\/p>\n<p>\u201cHicr\u201d sur\u0259sinin 9-cu ay\u0259sind\u0259 d\u0259 deyildiyi kimi, Quran t\u0259hrif olunmay\u0131b v\u0259 hal-haz\u0131rda m\u0259zh\u0259bl\u0259r aras\u0131nda ayr\u0131l\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b deyil. Quran m\u00fcs\u0259lmanlara birl\u0259\u015fdiricilik ruhunu, s\u00fclh\u00fc v\u0259 sevgini a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 halda, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda fitn\u0259 \u00e7\u0131xarmaq ist\u0259y\u0259n qruplar t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00f6nl\u0259ndiril\u0259n alim f\u0259tvalar\u0131 v\u0259 hz.Muh\u0259mm\u0259din (s\u0259v) v\u0259fat\u0131ndan 300-500 il sonra q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nan r\u0259vay\u0259tl\u0259rin onun ad\u0131ndan kimi m\u00fcs\u0259lmanlara t\u0259lqin v\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259si zehinl\u0259rd\u0259 m\u0259zh\u0259b\u00e7ilik toxumunun \u0259kilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. \u201cN\u0259hl\u201d sur\u0259sinin 89-cu ay\u0259sind\u0259 Quran\u0131n \u0130slam\u0131n t\u0259k qayna\u011f\u0131 oldu\u011fu, hiday\u0259t axtaran m\u00fcs\u0259lmanlara yol g\u00f6st\u0259rici r\u0259hb\u0259r oldu\u011fu vur\u011fulan\u0131r. \u201cBiz Quran\u0131 s\u0259n\u0259 h\u0259r \u015feyi (dini h\u00f6kml\u0259ri, halal-haram\u0131, g\u00fcnah\u0131 v\u0259 savab\u0131) izah etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, m\u00fcs\u0259lmanlara da bir hiday\u0259t, m\u0259rh\u0259m\u0259t v\u0259 m\u00fcjd\u0259 olaraq nazil etdik!\u201d (N\u0259hl sur\u0259si, 89)<br \/>\nLakin Quran\u0131n yet\u0259rinc\u0259 oxunmad\u0131\u011f\u0131, oxunsa da h\u0259r h\u0259rfin\u0259 1000 savab almaq ad\u0131 il\u0259 \u0259r\u0259bc\u0259 oxundu\u011fu c\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259lqinl\u0259rl\u0259, pey\u011f\u0259mb\u0259r ad\u0131na anlad\u0131lan yalan r\u0259vay\u0259tl\u0259r v\u0259 Qurana uy\u011fun olmayan h\u0259disl\u0259r anlatmaqla ist\u0259nil\u0259n t\u0259riq\u0259ti yaymaq olar. Bunun olmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn e\u015fidil\u0259n m\u0259lumatlar\u0131n do\u011frulu\u011funu yoxlamaq, haqq\u0131 batild\u0259n ay\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn insanlar Quran haqq\u0131nda m\u0259lumatl\u0131 olmal\u0131d\u0131rlar. Qurani-k\u0259rimd\u0259 bildirilir ki, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin Allaha \u00fcmm\u0259tind\u0259n yegan\u0259 \u015fikay\u0259ti olacaq, o da q\u00f6vm\u00fcn Quran\u0131 t\u0259rk edilmi\u015f bir kitab hal\u0131na salmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki Quran\u0131 bir k\u0259nara qoyub h\u0259r qayna\u011f\u0131 etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259 hesab edirl\u0259r. Allah Quran\u0131 kifay\u0259t g\u00f6rs\u0259 bel\u0259 onlar dini ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn Quran\u0131 natamam g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. Buna s\u0259b\u0259b is\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u0259zh\u0259bi Quranda g\u00f6rm\u0259m\u0259l\u0259ridir. Bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fs\u0259l\u0259r, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m \u201cdin\u201d Quranda yoxdursa, inanc\u0131m yanl\u0131\u015fd\u0131r des\u0259l\u0259r, ixtilaflar da bit\u0259r \u0259slind\u0259. Ancaq n\u0259 etm\u0259li, s\u0259mimiyy\u0259t h\u0259r igidin i\u015fi deyil. \u201cPey\u011f\u0259mb\u0259r d\u0259 \u201cEy R\u0259bbim! H\u0259qiq\u0259t\u0259n, q\u00f6vm\u00fcm bu Quran\u0131 t\u0259rk etmi\u015fdi!\u201d \u2013 dey\u0259c\u0259k.\u201d (Furqan sur\u0259si, 30)<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259halisinin 95%-d\u0259n \u00e7oxu inancl\u0131 m\u00fcs\u0259lmand\u0131r. Yarad\u0131l\u0131\u015f fitr\u0259ti g\u0259r\u0259yi olaraq h\u0259r bir m\u00fcs\u0259lman g\u0259nc, Allaha ibad\u0259t etm\u0259k v\u0259 onun r\u0131zas\u0131n\u0131 qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn saleh \u0259m\u0259ll\u0259r etm\u0259k ist\u0259yir. Lakin bunu nec\u0259 ed\u0259c\u0259yini bilmir, ibad\u0259t qaydalar\u0131n\u0131 v\u0259 dini ya\u015fama \u015f\u0259klini \u00f6yr\u0259n\u0259c\u0259yi qaynaqlar axtarma\u011fa ba\u015flay\u0131r. \u0130slam\u0131 ya\u015famaq ist\u0259y\u0259n bu g\u0259nc\u0259 se\u00e7im \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fi\u0259lik v\u0259 s\u0259l\u0259filik t\u0259qdim olunur. Halbuki, ilk t\u0259qdim olunmal\u0131 olan Quran\u0131 oxumaq olmal\u0131d\u0131. \u00c7\u00fcnki Allah\u0131n insanlara g\u00f6nd\u0259rdiyi din Qurandad\u0131r v\u0259 h\u0259r bir m\u00fcs\u0259lman dinini ya\u015famas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Allah\u0131n bildirdiyi kimi t\u0259k-t\u0259k a\u00e7\u0131qlanm\u0131\u015f olan ay\u0259l\u0259ri oxumal\u0131 v\u0259 \u0130slam\u0131 Qurandan \u00f6yr\u0259nm\u0259lidir. Quranda, y\u0259ni \u0130slamda radikall\u0131q yoxdur, fitn\u0259 t\u00f6r\u0259tm\u0259k q\u0259tl etm\u0259kd\u0259n daha pis davran\u0131\u015f kimi say\u0131l\u0131r v\u0259 q\u0131nan\u0131r. H\u0259tta sava\u015f\u0131n q\u0131z\u011f\u0131n an\u0131nda bel\u0259 aman ist\u0259y\u0259n\u0259 aman ver dey\u0259n dinimiz var. \u201c\u018fg\u0259r (basq\u0131na u\u011frayan) m\u00fc\u015frikl\u0259rd\u0259n biri s\u0259nd\u0259n aman ist\u0259s\u0259, ona aman ver ki, Allah k\u0259lam\u0131n\u0131 (Quran\u0131) dinl\u0259sin. Sonra onu \u0259min oldu\u011fu yer\u0259 \u00e7atd\u0131r. \u00c7\u00fcnki onlar (haqq\u0131) bilm\u0259y\u0259n bir tayfad\u0131r!\u201d (T\u00f6vb\u0259 sur\u0259si, 9)<\/p>\n<p>M\u0259zh\u0259b probleml\u0259rinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 h\u0259r \u00f6lk\u0259 kimi Az\u0259rbaycanda da \u0259n do\u011fru add\u0131m \u201c\u0259n\u0259n\u0259vi dinin\u201d, y\u0259ni \u015fi\u0259liyin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si v\u0259 model olaraq t\u0259qdim edilm\u0259si deyil, h\u0259r k\u0259sin inanc\u0131na h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131lmas\u0131, lakin eyni zamanda d\u00f6vl\u0259tin radikalizm\u0259 qar\u015f\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fi aparmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu ya\u015fanan \u201c\u0259n\u0259n\u0259vi din\u201d \u00f6z\u00fc d\u0259 bir m\u0259zh\u0259bdir v\u0259 m\u0259zh\u0259b oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 \u0130slam dinini tam anlam\u0131 il\u0259 t\u0259msil etmir. Qeyri- \u0259n\u0259n\u0259vi dinin f\u0259rdl\u0259ri d\u0259 bu \u00f6lk\u0259nin v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131d\u0131r v\u0259 d\u00f6vl\u0259t ist\u0259nil\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n ona arxa \u00e7evirm\u0259sinin \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, mara\u011f\u0131nda deyil. H\u0259l\u0259 d\u0259 at\u0259\u015fk\u0259s \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fayan d\u00f6vl\u0259timizd\u0259 xarici k\u0259\u015ffiyyat idar\u0259l\u0259rinin provokatorlu\u011funu ed\u0259n sap\u0131 \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259n olan baltalara ehtiyac\u0131m\u0131z yoxdur v\u0259 bu zehniyy\u0259tli radikal g\u0259ncliyin yeti\u015fm\u0259m\u0259si, \u00e7\u0259tinlikl\u0259 qurulmu\u015f sabitliyin pozulmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn dini radikalizm\u0259 qar\u015f\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015find\u0259 bu i\u015fin \u0259hli olan ilahiyyat\u00e7\u0131lar v\u0259 intellektual g\u0259ncl\u0259r d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcvafiq qurumlar\u0131na d\u0259st\u0259k olmal\u0131, bu real t\u0259hl\u00fck\u0259ni \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n g\u00f6r\u00fcb h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259li v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 \u0130raqa v\u0259 Suriyaya \u00e7evirm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259rin \u00f6n\u00fc k\u0259silm\u0259lidir.<br \/>\nH\u0259r bir m\u00fcs\u0259lman birlik v\u0259 b\u0259rab\u0259rlik i\u00e7ind\u0259 olmal\u0131, Quran\u0131 r\u0259hb\u0259r alaraq \u0130slam\u0131n sevgi v\u0259 s\u00fclh dini oldu\u011funu unutmamal\u0131, h\u0259tta \u00f6z dinind\u0259n olmayanlarla bel\u0259 \u0259n g\u00f6z\u0259l t\u0259rzd\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apar dey\u0259n R\u0259bbimizin ay\u0259sini xat\u0131rlamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cHam\u0131l\u0131qla Allah\u0131n ipin\u0259 (dinin\u0259, Qurana) m\u00f6hk\u0259m sar\u0131l\u0131n v\u0259 (firq\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcb bir-birinizd\u0259n) ayr\u0131lmay\u0131n!\u201d (Ali-\u0130mran sur\u0259si 103)<\/p>\n<p>Ramil R\u00fcst\u0259mov<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2004-c\u00fc ild\u0259 \u018fbu Musa Z\u0259rqavinin r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 qurulan v\u0259 daha sonra \u018fl-Qaid\u0259 terror t\u0259\u015fkilat\u0131na qat\u0131lan, indiki ad\u0131 il\u0259 \u0130\u015e\u0130D 2006-c\u0131 ild\u0259 \u018fbu \u00d6m\u0259r \u0259l-Ba\u011fdadinin r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 \u0130raq \u0130slam d\u00f6vl\u0259tini qurduqlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlad\u0131lar. 2011-ci ild\u0259 \u018fl-Qaid\u0259nin Suriya qolu olaraq qurulan \u018fl-Nusra C\u0259bh\u0259si il\u0259 birl\u0259\u015fib ad\u0131n\u0131 \u0130raq \u015eam \u0130slam d\u00f6vl\u0259ti (\u0130\u015e\u0130D) olaraq d\u0259yi\u015fdirdi. El\u0259 h\u0259min il \u018fl-Qaid\u0259nin \u0130\u015e\u0130D-i tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-9464","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9464"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9467,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9464\/revisions\/9467"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}