{"id":1010,"date":"2013-02-26T04:41:06","date_gmt":"2013-02-26T04:41:06","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=1010"},"modified":"2013-11-01T04:29:45","modified_gmt":"2013-11-01T04:29:45","slug":"xocali-soyqirimindan-21-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=1010","title":{"rendered":"Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 21 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/xocali.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/xocali-300x182.jpg\" alt=\"\" title=\"xocali\" width=\"300\" height=\"182\" class=\"alignleft size-medium wp-image-1011\" \/><\/a><br \/>\nM\u0259hz bu g\u00fcn Xocal\u0131n\u0131n ad\u0131 m\u0259hv olmu\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r siyah\u0131s\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb<\/p>\n<p> Bu g\u00fcn Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 21-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr. M\u0259hz bu g\u00fcn Xocal\u0131n\u0131n ad\u0131 m\u0259hv olmu\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r siyah\u0131s\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb. 1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Xank\u0259ndind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 h\u00fccum edib.<\/p>\n<p> Qeyd ed\u0259k ki, h\u00fccumdan \u0259vv\u0259l fevral\u0131n 25-i ax\u015famdan etibar\u0259n \u015f\u0259h\u0259r toplardan v\u0259 a\u011f\u0131r zirehli texnikadan \u015fidd\u0259tli at\u0259\u015f\u0259 tutulma\u011fa ba\u015flan\u0131l\u0131b. \u015e\u0259h\u0259rin m\u00fcdafi\u0259 sistemini da\u011f\u0131dan d\u00fc\u015fm\u0259n gec\u0259 yar\u0131s\u0131 Xocal\u0131ya girib. Erm\u0259nil\u0259rin h\u00fccumunu g\u00f6r\u0259n \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisinin bir qismi A\u011fdam istiqam\u0259tind\u0259 qa\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsa da \u015f\u0259h\u0259r \u0259traf\u0131nda gizl\u0259n\u0259n erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131 dinc insanlar\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirib. \u0130stintaqla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, Xocal\u0131 faci\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin 5379 n\u0259f\u0259r \u0259halisi deportasiyaya m\u0259ruz qal\u0131b, 613 n\u0259f\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 63 n\u0259f\u0259r azya\u015fl\u0131 u\u015faq, 106 n\u0259f\u0259r qad\u0131n v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib, 8 ail\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 m\u0259hv edilib, 487 n\u0259f\u0259r m\u00fcxt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259li b\u0259d\u0259n x\u0259sar\u0259tl\u0259ri al\u0131b, 1275 n\u0259f\u0259r \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rd\u0259n 150 n\u0259f\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 68 qad\u0131n v\u0259 26 u\u015fa\u011f\u0131n taleyi bu g\u00fcn\u0259d\u0259k m\u0259lum deyil. Qanunsuz erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri m\u00fchasir\u0259d\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b qa\u00e7ma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 milli m\u0259nsubiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 yollarda, ke\u00e7idl\u0259rd\u0259, me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259qib ed\u0259r\u0259k v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcbl\u0259r. Habel\u0259 az\u011f\u0131nla\u015fm\u0131\u015f erm\u0259ni h\u0259rb\u00e7il\u0259ri \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131qla, i\u015fg\u0259nc\u0259 ver\u0259r\u0259k q\u0259tl\u0259 yetiribl\u0259r. M\u00fchasir\u0259d\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b qa\u00e7ma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olan sakinl\u0259r t\u0259qib edil\u0259r\u0259k K\u0259tik me\u015f\u0259sind\u0259, Nax\u00e7\u0131vanik yolunda, Qaraqaya \u0259traf\u0131nda, D\u0259hraz k\u0259ndi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda, \u015eelli istiqam\u0259tind\u0259, \u018fsg\u0259ran asfalt yolunun 86-c\u0131 kilometrliyind\u0259 v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirili\u00e7l\u0259r. \u018fsir g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rd\u0259n 18 n\u0259f\u0259ri \u018fsg\u0259ran rayon daxili i\u015fl\u0259r \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259 verilm\u0259kl\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb. H\u00fccum zaman\u0131 dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 a\u011flas\u0131\u011fmaz v\u0259h\u015filikl\u0259r t\u00f6r\u0259dilib, d\u00f6z\u00fclm\u0259z i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r verilib, insanlar\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131n d\u0259risi soyulub, m\u00fcxt\u0259lif \u0259zalar\u0131 k\u0259silmi\u015f, g\u00f6zl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. Habel\u0259 qad\u0131nlar\u0131n qar\u0131nlar\u0131 yar\u0131l\u0131b, adamlar diri-diri torpa\u011fa basd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 ya yand\u0131r\u0131l\u0131b, meyitl\u0259r zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qal\u0131b. Xocal\u0131da m\u00fclki \u0259halinin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sini s\u00fcbut ed\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 faktlardan biri d\u0259 budur ki, h\u0259min g\u00fcn \u0259halinin qa\u00e7\u0131b qurtarmaq ist\u0259y\u0259n xeyli hiss\u0259si \u0259razid\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131nda \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n x\u00fcsusi haz\u0131rlanm\u0131\u015f pusqularda g\u00fcll\u0259l\u0259nibl\u0259r. Xocal\u0131ya h\u00fccum ed\u0259n erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259ri \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na 170 milyon dollardan art\u0131q ziyan vurub. \u015e\u0259h\u0259rin toxuculuq fabriki, onlarla ictimai ia\u015f\u0259 obyekti da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. <\/p>\n<p> Xocal\u0131da m\u00fclki \u0259halinin planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sini s\u00fcbut ed\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 faktlardan biri h\u0259min g\u00fcn \u0259halinin zorak\u0131l\u0131qdan qa\u00e7\u0131b qurtarmaq ist\u0259y\u0259n hiss\u0259sinin \u0259razid\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131nda \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n x\u00fcsusi haz\u0131rlanm\u0131\u015f pusqularda g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259sidir. Xocal\u0131dan \u00e7\u0131xan \u0259halinin Nax\u00e7\u0131vanik k\u0259ndi \u0259razil\u0259rind\u0259 pulemyot, avtomat v\u0259 ba\u015fqa at\u0131c\u0131 silahlardan g\u00fcll\u0259baran edilm\u0259si bunu bir daha t\u0259sdiql\u0259yir. B\u00fct\u00fcn bunlar erm\u0259nil\u0259rin 20 il \u00f6nc\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri qeyri-insani h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 m\u0259hz soyq\u0131r\u0131m\u0131 niyy\u0259tinin dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fkar sur\u0259td\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. \u0130stintaqla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, erm\u0259nil\u0259r beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquqda yolverilm\u0259z say\u0131lan soyq\u0131r\u0131m\u0131 cinay\u0259tin\u0259 \u015f\u00fcurlu, m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259, bil\u0259r\u0259kd\u0259n \u0259l at\u0131b, misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259tliamlar t\u00f6r\u0259dibl\u0259r. BMT Ba\u015f M\u0259clisinin 1946-c\u0131 il 11 dekabr tarixli 96 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259sind\u0259 qeyd olunur ki, genosid, insan qruplar\u0131n\u0131n ya\u015famaq h\u00fcququnu tan\u0131mamaqla insan m\u0259nliyini t\u0259hqir edir, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi dayaqlardan m\u0259hrum edir. Bel\u0259 b\u0259dnam \u0259m\u0259ll\u0259r BMT-nin m\u0259qs\u0259d v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259 tam ziddir. BMT Ba\u015f M\u0259clisinin 9 dekabr 1948-ci il tarixli 260 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f v\u0259 1961-ci ild\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259n \u201cGenosid cinay\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d Konvensiyada genosid cinay\u0259tinin h\u00fcquqi \u0259sas\u0131 t\u0259sbit olunub. Konvensiyaya qo\u015fulan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r s\u00fclh v\u0259 yaxud m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u00f6r\u0259dilm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, genosidin beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131 pozan cinay\u0259t oldu\u011funu t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k, onun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 s\u0259b\u0259bkarlar\u0131n\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259yi \u00f6hd\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcbl\u0259r. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u00fc zaman\u0131 h\u0259min konvensiyada t\u0259sbit olunmu\u015f genosid cinay\u0259tini t\u0259\u015fkil ed\u0259n b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259ll\u0259r t\u0259tbiq olunub.<\/p>\n<p> Erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 cinay\u0259t \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar s\u00fclh v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 m\u00fcharib\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri t\u00f6r\u0259tmi\u015f 239 n\u0259f\u0259r, habel\u0259 \u00fcmumi cinay\u0259tl\u0259r kateqoriyas\u0131na aid banditizm, q\u0259sd\u0259n adam\u00f6ld\u00fcrm\u0259 v\u0259 dig\u0259r cinay\u0259tl\u0259r t\u00f6r\u0259tmi\u015f 48 n\u0259f\u0259r, c\u0259mi 287 n\u0259f\u0259r bar\u0259sind\u0259 t\u0259qsirl\u0259ndiril\u0259n \u015f\u0259xs qismind\u0259 c\u0259lbetm\u0259 q\u0259rarlar\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p> \u0130stintaqla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, 25 fevral 1992-ci il tarixd\u0259, saat 22 rad\u0259l\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistandan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisin\u0259 qanunsuz ke\u00e7irilmi\u015f silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r, habel\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n mill\u0259t\u00e7i erm\u0259nil\u0259rind\u0259n t\u0259\u015fkil olunmu\u015f qanunsuz silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r\u0131 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n komandir hey\u0259ti v\u0259 h\u0259rbi texnikas\u0131 il\u0259 birg\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7ibl\u0259r. H\u00fccumda 366-c\u0131 alay\u0131n komandiri Zarviqorov Yuri Yurevi\u00e7 v\u0259 mayor Ohanyan Seyran Mu\u015feqovi\u00e7in komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda alay\u0131n 2-ci batalyonu, Nabokix Yevgeni Aleksandrovi\u00e7in komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 3-c\u00fc batalyonu, h\u0259m\u00e7inin 1-ci batalyonun q\u0259rargah r\u0259isi \u00c7it\u00e7iyan Valeriy \u0130saakovi\u00e7, habel\u0259 alayda xidm\u0259t ed\u0259n 50-d\u0259n \u00e7ox erm\u0259ni v\u0259 dig\u0259r mill\u0259tl\u0259rd\u0259n olan zabit v\u0259 gizirl\u0259r i\u015ftirak edibl\u0259r. Eyni zamanda, h\u00fccum zaman\u0131 90-dan \u00e7ox tank, piyadalar\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f ma\u015f\u0131n\u0131, top, D-30 qaubitsas\u0131 v\u0259 dig\u0259r m\u00fcasir h\u0259rbi texnikadan istifad\u0259 olunub.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259hz bu g\u00fcn Xocal\u0131n\u0131n ad\u0131 m\u0259hv olmu\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r siyah\u0131s\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb Bu g\u00fcn Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 21-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr. M\u0259hz bu g\u00fcn Xocal\u0131n\u0131n ad\u0131 m\u0259hv olmu\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r siyah\u0131s\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb. 1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Xank\u0259ndind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 h\u00fccum edib. Qeyd ed\u0259k ki, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1010","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-home"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1010","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1010"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1010\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1316,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1010\/revisions\/1316"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}