{"id":10887,"date":"2015-01-19T15:02:53","date_gmt":"2015-01-19T11:02:53","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=10887"},"modified":"2015-01-19T15:02:53","modified_gmt":"2015-01-19T11:02:53","slug":"qadinhuquqlari-il%c9%99-birg%c9%99-dunyaya-g%c9%99lir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=10887","title":{"rendered":"Qad\u0131n,h\u00fcquqlar\u0131 il\u0259 birg\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lir"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/aysel.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/aysel-231x300.jpg\" alt=\"aysel\" width=\"231\" height=\"300\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-10776\" \/><\/a><\/p>\n<p>Qad\u0131n, haqlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lir. Ona bu haqlar\u0131 Allah verib.<\/p>\n<p>B\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n tarixl\u0259rd\u0259 qad\u0131nlara verilmi\u015f haqlar h\u0259r il qeyd edilir. Qad\u0131nlar\u0131n ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r t\u0259hsil alma haqq\u0131, d\u00f6vl\u0259t m\u0259muru ola bilm\u0259k haqq\u0131, se\u00e7ilm\u0259k v\u0259 se\u00e7m\u0259k haqq\u0131 buna n\u00fcmun\u0259 ola bil\u0259r. D\u00fcnyan\u0131n normal q\u0259bul etdiyi bu v\u0259ziyy\u0259tin k\u00f6k\u00fcnd\u0259ki anormal hal is\u0259 \u00e7ox az insan t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6r\u00fcnm\u0259sidir.<\/p>\n<p>Bu q\u0259rib\u0259 anlay\u0131\u015f h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l qad\u0131nlar\u0131n haqlar\u0131n\u0131n hans\u0131 m\u0259ntiql\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sual\u0131 il\u0259 ba\u015flay\u0131r. Qad\u0131n\u0131n sahib oldu\u011fu \u0259n t\u0259bii haqlar\u0131n\u0131 kim v\u0259 nec\u0259 \u0259lind\u0259n ala bil\u0259r? Qad\u0131na haqlar\u0131n\u0131 geri verm\u0259k \u201cm\u0259d\u0259niyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricisi\u201d kimi nec\u0259 q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n<p>Qad\u0131n, haqlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lir. Ona bu haqlar\u0131 Allah verib. Quran bu haqlar\u0131n v\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rin b\u0259hs edildiyi, qad\u0131n\u0131n t\u0259rifl\u0259ndiyi v\u0259 ona \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259rin verildiyi r\u0259hb\u0259rimizdir. Qurana g\u00f6r\u0259 qad\u0131n fikirl\u0259rin\u0259 d\u0259y\u0259r veril\u0259n d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7isi, m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011f\u0131 bacaran v\u0259 eyni zamanda g\u00f6z\u0259lliyin v\u0259 z\u0259raf\u0259tin simvolu olan bir \u00e7i\u00e7\u0259kdir. Quranda bildiril\u0259n qad\u0131n\u0131n m\u0259suliyy\u0259tl\u0259ri ki\u015fil\u0259rinkind\u0259n f\u0259rqli deyil. Eyni zamanda qad\u0131n d\u0259y\u0259rli oldu\u011fundan daima qorunmu\u015fdur. Allah Quranda qad\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcn tutmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 ke\u00e7mi\u015fd\u0259 v\u0259 ya indiki d\u00f6vrd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n haqlar\u0131na m\u0259hdudiyy\u0259t qoyulmas\u0131 saxta inanc, fikir v\u0259 ideologiyalar\u0131n m\u0259hsuludur. Saxta ideologiyalar\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 bu qada\u011falar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 qeyd olunacaq bir m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t deyil, \u0259ksin\u0259 b\u00f6y\u00fck bir n\u00f6qsand\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130slam dininin qad\u0131na olan qay\u011f\u0131s\u0131na baxmayaraq, b\u0259zi \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 qad\u0131n haqlar\u0131na olan istismar\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. X\u00fcsusil\u0259, b\u0259zi c\u0259miyy\u0259tl\u0259r \u0130slam dini \u0259v\u0259zin\u0259 olduqca t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 az\u011f\u0131n xurafat dininin qaydalar\u0131n\u0131 t\u0259tbiq edirl\u0259r. Bu yanl\u0131\u015f inanc\u0131n \u0259n diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n t\u0259r\u0259fi is\u0259 h\u0259yat\u0131n h\u0259r an\u0131nda sevgi yerin\u0259 nifr\u0259tin daha \u00fcst\u00fcn olmas\u0131d\u0131r. Bu anlay\u0131\u015fda \u0259n \u00e7ox nifr\u0259t b\u0259sl\u0259nil\u0259nl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 qad\u0131nd\u0131r. Qad\u0131n Quranla ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u00e7ox sayda xurafatlarla ikinci d\u0259r\u0259c\u0259liinsan hesab edilmi\u015f, d\u0259y\u0259rsizl\u0259\u015fdirilmi\u015f, c\u0259miyy\u0259td\u0259n, sosial h\u0259yatdan, h\u0259tta b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 h\u0259yatdan t\u0259crid edilm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 uzun ill\u0259r \u00e7\u0259k\u0259n qad\u0131na qar\u015f\u0131 t\u0259zyiq v\u0259 sevgisizlik siyas\u0259tinin m\u00f6vcud oldu\u011fu halda, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259t qanunlarda v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat t\u0259rzind\u0259 m\u00f6vcuddur. Lakin x\u00fcsusil\u0259, son d\u00f6vrd\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 Afrika kimi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 meydana g\u0259l\u0259n daxili qar\u015f\u0131durmalar, xurafat zehniyy\u0259tinin hakim oldu\u011fu radikal qruplar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rd\u0259 \u00f6zl\u0259rini daha qabar\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259ri, m\u00fchasir\u0259 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f yerl\u0259rin artmas\u0131 qad\u0131n haqlar\u0131na t\u0259tbiq olunan istismar terrorunu daha da g\u00fccl\u0259ndirmi\u015fdir. \u0130raq, Suriya, K\u0259\u015fmir, \u018ffqan\u0131stan, \u015e\u0259rqi T\u00fcrk\u00fcstan, Sudan, Somali, Myanma kimi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 qad\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n cinay\u0259t, i\u015fg\u0259nc\u0259 v\u0259 t\u0259cav\u00fcz kimi hadis\u0259l\u0259r olduqca b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259dir. Lakin bu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 qar\u015f\u0131durmalar artd\u0131qca qad\u0131nlar haqq\u0131ndak\u0131 bu v\u0259ziyy\u0259tk\u00f6lg\u0259d\u0259 qal\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsan Haqlar\u0131 \u0130zl\u0259m\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 6 fevral tarixind\u0259 n\u0259\u015fr etdiyi \u201cHe\u00e7 kim t\u0259hl\u00fck\u0259siz deyil\u201d (\u201cNo one is safe\u201d) ba\u015fl\u0131ql\u0131 105 s\u0259hif\u0259lik hesabatda \u0130raqdan b\u0259hs edilirdi. Hesabatda \u0259sas g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u00f6vzu is\u0259 h\u0259bsxanalarda g\u00fcnahs\u0131z olaraq saxlan\u0131lan, d\u00f6y\u00fcl\u0259n, m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259kill\u0259rd\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259 v\u0259 t\u0259cav\u00fcz\u0259 m\u0259ruz qalan iraql\u0131 qad\u0131nlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti idi. \u0130nsan qa\u00e7\u0131rman\u0131n, i\u015fg\u0259nc\u0259nin, qad\u0131n edam\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259cav\u00fcz hadis\u0259l\u0259rinin d\u0259h\u015f\u0259tind\u0259n b\u0259hs olunurdu.<\/p>\n<p>Hesabatda \u0130raq\u0131n h\u0259d\u0259f al\u0131nmas\u0131n\u0131n, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, vacibs\u0259b\u0259bi var. Burada x\u00fcsusil\u0259, demokratiyan\u0131n inki\u015faf etm\u0259sind\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259n v\u0259 m\u00fcst\u0259qill\u0259\u015f\u0259n bir d\u00f6vl\u0259t olan \u0130raqda qad\u0131n haqlar\u0131n\u0131n hans\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 oldu\u011funun g\u00f6st\u0259rilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunurdu. Bel\u0259 ki, demokratiyala\u015fma m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7atmam\u0131\u015f dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin nec\u0259 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k el\u0259 d\u0259 \u00e7\u0259tin deyil.<\/p>\n<p>1995-ci ild\u0259 HillariKlintonun \u201cQad\u0131n haqlar\u0131 insan haqlar\u0131d\u0131r\u201d \u015f\u0259klind\u0259ki vur\u011fusu olduqca do\u011frudur. Lakin bu fikrin h\u0259yata ke\u00e7\u0259 bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qad\u0131n haqlar\u0131 m\u00f6vzusundak\u0131 raz\u0131la\u015fmalar, n\u00fcmayi\u015fl\u0259r, b\u0259zi qruplar\u0131n aqressivreaksiyalar\u0131 v\u0259 s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 Q\u0259rb m\u0259d\u0259niyy\u0259tini ya\u015famaq s\u0259yl\u0259ri ist\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259ni verm\u0259y\u0259c\u0259k. Qad\u0131n haqlar\u0131n\u0131n insan haqq\u0131 oldu\u011funun bilinm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusil\u0259, xurafatlar\u0131n t\u0259siri alt\u0131ndak\u0131 m\u00fcs\u0259lman c\u0259miyy\u0259tl\u0259r\u0259 qad\u0131n\u0131n Quranda nec\u0259 t\u0259svir olundu\u011fu izah edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, qad\u0131n haqlar\u0131n\u0131n istismar\u0131 sad\u0259c\u0259 \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00f6vcud olan problem deyil. Bu, eyni zamanda, bir \u00e7ox yanl\u0131\u015f ideologiyalar\u0131n n\u0259tic\u0259si olan bir f\u0259lak\u0259tdir. X\u00fcsusil\u0259, \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 bu istismar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nsa, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada bu problemin h\u0259ll olunmas\u0131na yol a\u00e7\u0131lacaq. Quranda bildirildiyi \u015f\u0259kild\u0259 qad\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc v\u0259 onun qorunmas\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, qad\u0131nlar\u0131n cinay\u0259t, istismar, i\u015fg\u0259nc\u0259 v\u0259 t\u0259cav\u00fcz kimi qorxunc t\u0259dbiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131n\u0131n da qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nacaq. Qad\u0131na d\u0259y\u0259r ver\u0259n c\u0259miyy\u0259tl\u0259r dig\u0259r c\u0259miyy\u0259tl\u0259r\u0259 d\u0259n\u00fcmun\u0259 olacaq v\u0259 qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 yanl\u0131\u015f t\u0259dbiql\u0259rin d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259sind\u0259 aradan qalxmas\u0131na da yol a\u00e7acaq.<\/p>\n<p>Qad\u0131na layiq oldu\u011fu d\u0259y\u0259ri ver\u0259n c\u0259miyy\u0259tl\u0259r daima m\u00fcst\u0259qill\u0259\u015f\u0259n, xo\u015fb\u0259xt v\u0259 inki\u015faf ed\u0259n c\u0259miyy\u0259tl\u0259rdir. Qad\u0131na d\u0259y\u0259r ver\u0259n c\u0259miyy\u0259tl\u0259r z\u0259ifl\u0259m\u0259z, \u0259ksin\u0259, daima inki\u015faf ed\u0259r v\u0259 demokratikl\u0259\u015f\u0259rl\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, qad\u0131nlar\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 layiq oldu\u011fu d\u0259y\u0259rin verilm\u0259si b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin ehtiyac\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Unudulmamal\u0131d\u0131r ki, \u0259g\u0259r yanl\u0131\u015f inanc v\u0259 ya ideologiyan\u0131n g\u0259tirdiyi t\u0259xribatlardan qurtulmaq ist\u0259nilirs\u0259, o t\u0259xribata sad\u0259c\u0259 reaksiya g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259k deyil, yanl\u0131\u015f inanc\u0131 do\u011fru inancla \u0259v\u0259z etm\u0259klaz\u0131md\u0131r. Bel\u0259 ki, qad\u0131nlar\u0131n layiq oldu\u011fu d\u0259y\u0259ri g\u00f6rm\u0259l\u0259ri v\u0259 z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259km\u0259m\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259miyy\u0259tl\u0259r\u0259 Allah`\u0131n qad\u0131na verdiyi d\u0259y\u0259rin bildirilm\u0259si vacibdir. Bunun da t\u0259k yolu c\u0259miyy\u0259tl\u0259r\u0259 d\u00fczg\u00fcn t\u0259hsilinverilm\u0259sidir<\/p>\n<p>Aysel V\u0259lizad\u0259<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qad\u0131n, haqlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lir. Ona bu haqlar\u0131 Allah verib. B\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n tarixl\u0259rd\u0259 qad\u0131nlara verilmi\u015f haqlar h\u0259r il qeyd edilir. Qad\u0131nlar\u0131n ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r t\u0259hsil alma haqq\u0131, d\u00f6vl\u0259t m\u0259muru ola bilm\u0259k haqq\u0131, se\u00e7ilm\u0259k v\u0259 se\u00e7m\u0259k haqq\u0131 buna n\u00fcmun\u0259 ola bil\u0259r. D\u00fcnyan\u0131n normal q\u0259bul etdiyi bu v\u0259ziyy\u0259tin k\u00f6k\u00fcnd\u0259ki anormal hal is\u0259 \u00e7ox az insan t\u0259r\u0259find\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-10887","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10887","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10887"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10887\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10889,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10887\/revisions\/10889"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10887"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10887"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10887"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}