{"id":17933,"date":"2016-02-08T13:00:29","date_gmt":"2016-02-08T09:00:29","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=17933"},"modified":"2016-02-08T13:25:11","modified_gmt":"2016-02-08T09:25:11","slug":"dusunm%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=17933","title":{"rendered":"D\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/1215.jpg\" rel=\"attachment wp-att-17934\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/1215-273x300.jpg\" alt=\"1215\" width=\"273\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-17934\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/1215-273x300.jpg 273w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/1215.jpg 432w\" sizes=\"auto, (max-width: 273px) 100vw, 273px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u0130nsan g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda bir \u00e7ox \u015feyl\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259min g\u00fcn g\u00f6r\u0259c\u0259yi i\u015fl\u0259ri, ged\u0259c\u0259yi yerl\u0259ri, ona deyil\u0259n yax\u015f\u0131 v\u0259 ya pis \u015feyi, i\u015fi v\u0259 ya m\u0259kt\u0259bi il\u0259 ba\u011fl\u0131 etdikl\u0259rini, uzunm\u00fcdd\u0259tli planlar\u0131n\u0131 v\u0259 s. Bunlara b\u0259nz\u0259r bir \u00e7ox fikir zehnini m\u0259\u015f\u011ful ed\u0259 bil\u0259r. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 vacibdir, lakin bu c\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r insan\u0131n beynind\u0259 laz\u0131mi q\u0259d\u0259r yer tutmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki daha t\u0259cili v\u0259 insan\u0131n \u0259b\u0259di h\u0259yat\u0131n\u0131 maraqland\u0131ran daha m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r var. \u0130nsan, \u0259vv\u0259la, \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259 \u0259traf\u0131ndak\u0131 b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n nec\u0259 yarad\u0131ld\u0131qlar\u0131n\u0131, onlar\u0131n nec\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259lidir. Bununla ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn varl\u0131qlar\u0131 yoxdan yaradan v\u0259 ya\u015fadan Allah\u0131 v\u0259 Onun isiml\u0259rini d\u0259rind\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259lidir. Daha sonra bu sonsuz q\u00fcdr\u0259t v\u0259 elm sahibi Yaradan\u0131n onu yaratma m\u0259qs\u0259dini v\u0259 ondan n\u0259l\u0259r t\u0259l\u0259b etdiyini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259lidir. Allah\u0131n ay\u0259l\u0259rini v\u0259 \u0259mrl\u0259rini \u0259n yax\u015f\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 yerin\u0259 yetirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259tiyy\u0259tli olmal\u0131d\u0131r. Onu g\u00f6zl\u0259y\u0259n \u00f6l\u00fcm\u00fc v\u0259 axir\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131 da unutmamal\u0131, daima bunu yad\u0131nda saxlayaraq davranmal\u0131d\u0131r. Onu bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131raraq q\u0259fl\u0259t\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259y\u0259n, fani, sonsuz h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 olmayan, h\u0259tta z\u0259r\u0259r ver\u0259n i\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259lidir. \u0130nsan\u0131n zehni qabiliyy\u0259ti, \u0259slind\u0259, \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>\u0130nsan bundan istifad\u0259 etm\u0259yi bilm\u0259li, zehnini laz\u0131ms\u0131z fikirl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful etm\u0259m\u0259lidir. G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131nda insan bir t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 bu m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bil\u0259r. H\u0259tta bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259kild\u0259, m\u00f6vzu-m\u00f6vzu, ay\u0259l\u0259rl\u0259 \u015f\u0259rh ed\u0259r\u0259k d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, g\u00fcn\u00fcn\u00fcn 9-10 saat\u0131n\u0131 i\u015f yerind\u0259 v\u0259 ya m\u0259kt\u0259bd\u0259 ke\u00e7ir\u0259n bir \u015f\u0259xs g\u00fcn \u0259rzind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259li \u00e7ox \u015feyl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Bunlar Quranda t\u0259rif edil\u0259n insan xarakterl\u0259ri, d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fchitl\u0259r ola bil\u0259r. Vicdan\u0131n\u0131 dinl\u0259m\u0259, n\u0259fsin\u0259 tabe olma, h\u0259s\u0259d, t\u0259vaz\u00f6karl\u0131q, t\u0259v\u0259kk\u00fcl, s\u0259bir kimi y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u00f6vzunu bir-bir ya\u015fayaraq d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r, h\u0259m d\u0259 bu m\u00f6vzular \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259kild\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k d\u0259rinl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r. \u018fsas odur ki, insan bu f\u00fcrs\u0259tl\u0259ri g\u00f6rs\u00fcn v\u0259 yax\u015f\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirsin. <\/p>\n<p>\u018ftraf\u0131nda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r\u0259: \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rin a\u00e7mas\u0131ndan s\u0259mada qu\u015flar\u0131n u\u00e7mas\u0131na, n\u0259f\u0259s ald\u0131\u011f\u0131 oksigenin nisb\u0259tind\u0259n v\u0259 canl\u0131lara verdiyi faydadan \u00fcr\u0259yinin d\u00f6y\u00fcnm\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r bir \u00e7ox m\u00f6vzunu \u0259trafl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bil\u0259r. Suallar ver\u0259r\u0259k, cavablar\u0131n\u0131 axtararaq, ad\u0259t hal\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f izahlardan k\u0259nara \u00e7\u0131xaraq d\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flayar. Allah Quranda m\u00f6minl\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n insanlar oldu\u011funu bel\u0259 bildirir:<\/p>\n<p>H\u0259qiq\u0259t\u0259n, g\u00f6yl\u0259rin v\u0259 yerin yarad\u0131lmas\u0131nda, gec\u0259 il\u0259 g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn bir-birini \u0259v\u0259z etm\u0259sind\u0259 a\u011f\u0131l sahibl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259lill\u0259r vard\u0131r.O k\u0259sl\u0259r ki, ayaq \u00fcst\u0259 olanda da, oturanda da, uzananda da Allah\u0131 xat\u0131rlar, g\u00f6yl\u0259rin v\u0259 yerin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r (v\u0259 dey\u0259rl\u0259r): \u201cEy R\u0259bbimiz! S\u0259n bunlar\u0131 bo\u015f yer\u0259 yaratmam\u0131san! S\u0259n pak v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259ss\u0259n! Bizi c\u0259h\u0259nn\u0259m odunun \u0259zab\u0131ndan qoru! (Ali-\u0130mran sur\u0259si, 190-191)<\/p>\n<p>D\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 n\u0259l\u0259r mane olur? Bir m\u0259s\u0259l\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckd\u0259 insan\u0131n diqq\u0259ti ba\u015fqa \u015feyl\u0259r\u0259 yay\u0131na bil\u0259r. M\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259 haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259rk\u0259n insan bird\u0259n-bir\u0259 sabah ed\u0259c\u0259yi laz\u0131ms\u0131z i\u015f v\u0259 ya \u0259lind\u0259 tutdu\u011fu q\u0259l\u0259m haqq\u0131nda fikirl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r. Fikrin da\u011f\u0131lmas\u0131 is\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259yin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. H\u0259m\u00e7inin bir m\u0259s\u0259l\u0259 haqq\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumat olmad\u0131qda da insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 qabiliyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u0259dd\u0259 q\u0259d\u0259r ir\u0259lil\u0259yir. Amma bu da d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 mane olan s\u0259b\u0259b deyil. \u0130nsan nec\u0259 v\u0259 n\u0259 haqda d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259c\u0259yini bil\u0259rs\u0259, o sah\u0259d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259kmill\u0259\u015fdir\u0259r v\u0259 laz\u0131m g\u0259l\u0259rs\u0259, biliyini d\u0259 art\u0131ra bil\u0259r. Ancaq d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 mane olan \u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259n biri, \u015f\u00fcbh\u0259siz, \u00fclf\u0259tdir, y\u0259ni hadis\u0259l\u0259r\u0259 al\u0131\u015fqanl\u0131q eyn\u0259yinin ard\u0131ndan baxmaqd\u0131r. \u0130nsan h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259s\u0259, d\u00fcnyaya g\u0259ldiyi andan etibar\u0259n \u0259traf\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259ri t\u0259bii qar\u015f\u0131laya bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, canl\u0131lardak\u0131 qeyri-adi dizayn\u0131 g\u00f6rm\u0259z. H\u0259mi\u015f\u0259 g\u00f6rm\u0259y\u0259 ad\u0259t etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u0131\u015fqan\u0131n \u00f6z \u00e7\u0259kisind\u0259n 200-300 d\u0259f\u0259 a\u011f\u0131r cismi asanl\u0131qla metrl\u0259rl\u0259 uza\u011fa da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun \u00e7ox m\u00fch\u00fcm detal oldu\u011funu, qar\u0131\u015fqaya bu c\u00fcr \u00e7\u0259tin i\u015fi h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259n mexanizmi kimin verdiyini he\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259z. \u00d6z\u00fcn\u00fcn bel\u0259 bir \u015feyi \u0259sla ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yini is\u0259 a\u011fl\u0131na bel\u0259 g\u0259tirm\u0259z. <\/p>\n<p>Bir qu\u015fun qanad\u0131ndak\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, qanad mexanizminin x\u00fcsusi dizayn t\u0259l\u0259b etdiyinin f\u0259rqin\u0259 varmaz. Halbuki d\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n insan birc\u0259 t\u00fck\u00fc bel\u0259 \u0259lin\u0259 al\u0131b, onu h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259dqiq ed\u0259r\u0259k \u00e7ox m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r. T\u00fckd\u0259ki nizamdan t\u00fck\u00fc t\u0259\u015fkil ed\u0259n madd\u0259nin m\u00f6hk\u0259mliyin\u0259 q\u0259d\u0259r bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm detal\u0131 \u00f6z\u00fc tapa bil\u0259r. Birc\u0259 t\u00fck\u0259 baxaraq onun \u00fcz\u0259rind\u0259ki yarad\u0131l\u0131\u015f d\u0259lill\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bil\u0259r. Ancaq bunu da bildirm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u00fclf\u0259tsiz d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn insan\u0131n m\u00fctl\u0259q \u00e7ox \u015fey bilm\u0259sin\u0259 ehtiyac yoxdur. Sad\u0259c\u0259 \u0259traf\u0131ndak\u0131 canl\u0131lara, s\u0259maya v\u0259 h\u0259tta \u00f6z b\u0259d\u0259nin\u0259 diqq\u0259tl\u0259 baxmas\u0131 kifay\u0259tdir. Allah buna \u201cQaf\u201d sur\u0259sind\u0259 bel\u0259 bir n\u00fcmun\u0259 il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir: <\/p>\n<p>M\u0259g\u0259r onlar ba\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259ki g\u00f6y\u0259 bax\u0131b onu nec\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, nec\u0259 b\u0259z\u0259diyimizi v\u0259 orada he\u00e7 bir yar\u0131q olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fcrl\u0259rmi?!El\u0259c\u0259 d\u0259 yeri nec\u0259 d\u00f6\u015f\u0259diyimizi, orada m\u00f6hk\u0259m duran da\u011flar yaratd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, h\u0259r c\u00fcr g\u00f6z\u0259l n\u00f6vd\u0259n (meyv\u0259) yeti\u015fdirdiyimizi g\u00f6rm\u00fcrl\u0259rmi?!(B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 R\u0259bbin\u0259 t\u0259r\u0259f) d\u00f6n\u00fcb qay\u0131dan h\u0259r bir b\u0259nd\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn ibr\u0259t d\u0259rsi v\u0259 \u00f6y\u00fcd-n\u0259sih\u0259t olsun dey\u0259 etdik.Biz g\u00f6yd\u0259n b\u0259r\u0259k\u0259tli su endirdik, sonra onunla ba\u011flar v\u0259 bi\u00e7il\u0259n tax\u0131l d\u0259n\u0259l\u0259ri yeti\u015fdirdik.H\u0259m d\u0259 tumurcuqlar\u0131 bir-birinin \u00fcst\u00fcn\u0259 d\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f, h\u00fcnd\u00fcr xurma a\u011faclar\u0131 (bitirdik). B\u0259nd\u0259l\u0259r\u0259 ruzi olsun dey\u0259! Biz onunla \u00f6l\u00fc bir m\u0259ml\u0259k\u0259ti cana g\u0259tirdik. (Q\u0259birl\u0259rd\u0259n dirilib) \u00e7\u0131xmaq da bel\u0259dir! (Qaf sur\u0259si, 6-11)<\/p>\n<p>X\u0259yal\u0259 S\u0259f\u0259rova<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda bir \u00e7ox \u015feyl\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259min g\u00fcn g\u00f6r\u0259c\u0259yi i\u015fl\u0259ri, ged\u0259c\u0259yi yerl\u0259ri, ona deyil\u0259n yax\u015f\u0131 v\u0259 ya pis \u015feyi, i\u015fi v\u0259 ya m\u0259kt\u0259bi il\u0259 ba\u011fl\u0131 etdikl\u0259rini, uzunm\u00fcdd\u0259tli planlar\u0131n\u0131 v\u0259 s. Bunlara b\u0259nz\u0259r bir \u00e7ox fikir zehnini m\u0259\u015f\u011ful ed\u0259 bil\u0259r. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 vacibdir, lakin bu c\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r insan\u0131n beynind\u0259 laz\u0131mi q\u0259d\u0259r yer tutmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-17933","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17933","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17933"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17935,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17933\/revisions\/17935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}