{"id":20696,"date":"2016-07-05T13:00:54","date_gmt":"2016-07-05T09:00:54","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=20696"},"modified":"2016-07-05T15:56:46","modified_gmt":"2016-07-05T11:56:46","slug":"q%c9%99rbin-islam-siyas%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=20696","title":{"rendered":"Q\u0259rbin \u0130slam siyas\u0259ti&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/ayselxanim.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/ayselxanim-300x225.jpg\" alt=\"ayselxanim\" width=\"300\" height=\"225\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-20697\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/ayselxanim-300x225.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/ayselxanim.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u0130slamofobiya anlay\u0131\u015f\u0131 11 sentyabr hadis\u0259sind\u0259n sonra m\u0259\u015fhurla\u015fd\u0131. Bu hadis\u0259 d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn tarazl\u0131qlar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131\u011f\u0131lc\u0131m oldu. Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u0130slam dinin\u0259 v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kilik yay\u0131ld\u0131, zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131 \u00e7oxald\u0131.<\/p>\n<p>11 sentyabr 2001-ci il v\u0259 ya m\u0259\u015fhur ad\u0131 il\u0259 9\/11 h\u00fccumlar\u0131 t\u0259qrib\u0259n 3.000 insan\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 itirm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi. Bu h\u0259min g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r tarixin \u0259n qanl\u0131 terror hadis\u0259si idi. 11 sentyabrdan bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r ke\u00e7\u0259n 15 il \u0259rzind\u0259 is\u0259 t\u0259qrib\u0259n 150.000 n\u0259f\u0259r terror h\u00fccumlar\u0131nda h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib. 2000-ci ild\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 3.500, 2011-ci ild\u0259 7.000, 2014-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 32.865 n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131b. Terror h\u00fccumlar\u0131na m\u0259ruz qalan \u00f6lk\u0259 say\u0131 62-y\u0259 y\u00fcks\u0259lib. 11 sentyabrdan sonra terrorizm yay\u0131l\u0131b v\u0259 daha \u00e7ox can alma\u011fa ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130slam \u0259leyhdarl\u0131\u011f\u0131 artd\u0131qca milyonlarla m\u00fcs\u0259lman t\u0259l\u0259y\u0259 sal\u0131n\u0131r. M\u00fcs\u0259lmanlar terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda t\u0259qib edilir. AB\u015e-\u0131n Terrorla M\u00fcbariz\u0259 Milli M\u0259rk\u0259zinin siyah\u0131lar\u0131nda 1.200.000 m\u00fcs\u0259lman qeydiyyata sal\u0131n\u0131b. 5 il \u00f6nc\u0259 bu r\u0259q\u0259m 230.000 idi. Bir \u00e7ox amerikal\u0131 siyah\u0131ya d\u00fc\u015fm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcs\u0259lman dostlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini minimuma endirib. \u00abU\u00e7u\u015funa qada\u011fa qoyulanlar\u00bb siyah\u0131s\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda 47.000 n\u0259f\u0259rin t\u0259yyar\u0259y\u0259 minm\u0259si qada\u011fan olunub, bir \u00e7ox amerikal\u0131 ancaq ikinci axtar\u0131\u015fdan sonra t\u0259yyar\u0259y\u0259 min\u0259 bilir.<\/p>\n<p>Ancaq buna baxmayaraq, h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 ya\u015fama\u011fa, h\u0259yatlar\u0131na davam etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Ya\u015fad\u0131qlar\u0131 c\u0259miyy\u0259tl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fma\u011fa v\u0259 \u00f6zl\u0259rini h\u0259min c\u0259miyy\u0259tin bir hiss\u0259si kimi g\u00f6rm\u0259y\u0259 c\u0259hd edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Q\u0259rbd\u0259 ya\u015fayan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n h\u0259yatlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar aparan t\u0259\u015fkilatlar maraql\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edirl\u0259r. Bunlardan b\u0259zil\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salaq:<\/p>\n<p>&#8220;The Guardian&#8221; q\u0259zetind\u0259 2015-ci ilin son aylar\u0131nda n\u0259\u015fr edil\u0259n bir m\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Uelsd\u0259 ya\u015fayan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n yar\u0131s\u0131 burada do\u011fulub b\u00f6y\u00fcy\u00fcb v\u0259 73%-i \u00f6z\u00fcn\u00fc ingilis hesab edir.<\/p>\n<p>2008-ci ild\u0259 CSA t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, Fransada ya\u015fayan m\u00fcs\u0259lmanlar c\u0259miyy\u0259t\u0259 yax\u015f\u0131 inteqrasiya olduqlar\u0131na inan\u0131rlar. Apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 14% \u00f6z\u00fcn\u00fc ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 frans\u0131z, 60% is\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259m frans\u0131z, h\u0259m d\u0259 m\u00fcs\u0259lman hesab edir. 22%-in is\u0259 frans\u0131zdan \u0259vv\u0259l \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcs\u0259lman hesab etdiyi qeyd olunur.<\/p>\n<p>M\u00fcs\u0259lmanlar ya\u015fad\u0131qlar\u0131 c\u0259miyy\u0259tl\u0259r\u0259 inteqrasiya olduqlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcns\u0259l\u0259r bel\u0259, s\u0131rf dini m\u0259nsubiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 m\u0259ruz qald\u0131qlar\u0131 dan\u0131lmaz faktd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130slamofobiyan\u0131n s\u0259b\u0259bini ara\u015fd\u0131rd\u0131qda is\u0259 median\u0131n burada \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Fransada ke\u00e7iril\u0259n sor\u011fuda i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rin 78%-i median\u0131n q\u0259r\u0259zli m\u00f6vqe tutdu\u011funu bildirir. Mediada \u0130slam \u0259leyhin\u0259 ifad\u0259l\u0259r<\/p>\n<p>getdikc\u0259 art\u0131r. \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n 50%-i \u00f6lk\u0259 siyas\u0259tinin d\u0259 \u0130slam \u0259leyhdarl\u0131\u011f\u0131nda rol oynad\u0131\u011f\u0131, siyasi fikirl\u0259rin \u0130slamofobik hadis\u0259l\u0259ri art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 fikrini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu ara\u015fd\u0131rmalar median\u0131n xalq\u0131 istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259d\u0259ki g\u00fcc\u00fcn\u00fc ortaya qoyur. Media xalq\u0131 bu \u015f\u0259kild\u0259 y\u00f6nl\u0259ndir\u0259rk\u0259n, \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 varl\u0131 \u0259r\u0259bl\u0259rin s\u0259rv\u0259tl\u0259rini nec\u0259 x\u0259rcl\u0259dikl\u0259ri, Londonun \u0259r\u0259b \u015feyxl\u0259rinin sevdiyi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n biri oldu\u011fu kimi x\u0259b\u0259rl\u0259r\u0259 \u00e7ox da yer verilmir.<\/p>\n<p>M\u00fcs\u0259lman i\u015f qad\u0131nlar\u0131 da ingilis c\u0259miyy\u0259tind\u0259 yax\u015f\u0131 yer tuturlar. Misir m\u0259n\u015f\u0259li z\u0259ngin i\u015f adam\u0131n\u0131n q\u0131z\u0131 olan Camilla Al-Fayed, \u0259r\u0259b \u0259silli Shelina Janmohamed v\u0259 Pakistan \u0259silli Farmida Bi elit t\u0259b\u0259q\u0259y\u0259 aid m\u0259\u015fhur m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar aras\u0131ndad\u0131rlar. \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 yer tutmu\u015f daha bir \u00e7ox tan\u0131nm\u0131\u015f m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n var. Bu insanlar\u0131n m\u00fcs\u0259lman olmalar\u0131 he\u00e7 zaman m\u0259nfi \u015f\u0259kild\u0259 mediada s\u0259sl\u0259ndirilmir. Onlar B\u00f6y\u00fck Britaniyada \u00e7ox etibarl\u0131 say\u0131l\u0131r v\u0259 he\u00e7 kim onlar\u0131n terror\u00e7u olmas\u0131ndan, \u00f6zl\u0259rin\u0259 v\u0259 ya \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir z\u0259r\u0259r verm\u0259sind\u0259n qorxmur. \u0130ngilisl\u0259r z\u0259ngin \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 geyim, da\u015f\u0131nmaz \u0259mlak, h\u0259tta futbol klublar\u0131n\u0131 bel\u0259 satmaqdan \u00e7\u0259kinmirl\u0259r.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, bildiyiniz kimi, m\u00fcasir Dubay\u0131n memar\u0131 da ingilisl\u0259rdir. Dubayda son 10-15 ild\u0259 tikil\u0259n binalar\u0131n, dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi ingilisl\u0259rdir. H\u0259tta bu layih\u0259l\u0259rin bir \u00e7oxu ingilis podrat\u00e7\u0131 firmalar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Dubayda uzun ill\u0259rdir ya\u015fayan bir \u00e7ox ingilis v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 var. Bu insanlar\u0131n da he\u00e7 bir \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlardan qaynaqlanan narahatl\u0131qlar\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>O zaman ortaya bu n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r: Q\u0259rb \u00fc\u00e7\u00fcn qorxulu olan insanlar\u0131n m\u00fcs\u0259lman olmas\u0131 deyil, onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t i\u00e7ind\u0259ki m\u00f6vqel\u0259ridir. Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 ya\u015fayan az g\u0259lirli m\u00fcs\u0259lmanlar ictimai m\u00f6vqel\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 al\u00e7ald\u0131l\u0131r v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li q\u0259bul edilirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bunun yax\u0131n zamandak\u0131 \u00f6rn\u0259yini Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin Suriya miqrantlar\u0131n\u0131 se\u00e7\u0259rk\u0259n g\u00f6rd\u00fck. Bir \u00e7ox Avropa \u00f6lk\u0259si t\u0259hsilli suriyal\u0131lar\u0131 se\u00e7\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 kiml\u0259ri g\u00f6rm\u0259k ist\u0259dikl\u0259rini bildirmi\u015fdil\u0259r. Fikirl\u0259rini is\u0259 bu \u015f\u0259kild\u0259 \u0259sasland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar ki, bu insanlar ali t\u0259hsill\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Avropa c\u0259miyy\u0259tin\u0259 daha yax\u015f\u0131 inteqrasiya olacaqlar v\u0259 problem yaratmayacaqlar.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 olaraq, media kiml\u0259ri yax\u015f\u0131 olaraq q\u0259l\u0259m\u0259 verirs\u0259, kiml\u0259r haqq\u0131nda m\u00fcsb\u0259t fikir yarad\u0131rsa, xalq\u0131n da bu y\u00f6nd\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndiyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. V\u0259 Q\u0259rb medias\u0131 bu g\u00fcn \u00f6z m\u0259nf\u0259\u0259tin\u0259 uy\u011fun m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259siz g\u00f6st\u0259rib, dig\u0259rl\u0259rini terrorist olaraq t\u0259qdim edirs\u0259, bu \u015f\u0259kild\u0259 Avropada v\u0259 d\u00fcnyada terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 u\u011fursuz olacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Do\u011fru olan, \u0130slam\u0131n yanl\u0131\u015f izah edilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan radikal qruplarla, ideologiya il\u0259 fikri m\u00fcbariz\u0259 aparmaqd\u0131r. Terror\u00e7ular\u0131n yanl\u0131\u015f ideologiyalar\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn fikirl\u0259rl\u0259 aradan qald\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fn vacib olan radikalizml\u0259 h\u0259qiqi \u0130slam aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rqi d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoymaq, izah etm\u0259kdir. \u0130slam ad\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131xan radikal qruplar -t\u0259tbiq etdikl\u0259ri insanl\u0131qdan uzaq h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rd\u0259n d\u0259 rahat \u015f\u0259kild\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259c\u0259yi kimi &#8211; \u0130slam\u0131n \u0259slind\u0259n \u00e7ox uzaq, az\u011f\u0131n anlay\u0131\u015fa sahibdirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bu insanlar inand\u0131qlar\u0131 do\u011frular\u0131 Qurandan deyil, \u0130slam ad\u0131ndan uydurulmu\u015f b\u0259zi xurafatlardan al\u0131rlar. Etdikl\u0259ri h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri m\u00fcq\u0259dd\u0259s g\u00f6r\u00fcr v\u0259 bu yolda h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6z al\u0259ml\u0259rind\u0259 &#8220;ibad\u0259t&#8221; kimi q\u0259bul edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u0259ks t\u0259bli\u011fat apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 do\u011frunun izah edilm\u0259si \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. \u0130slam\u0131n m\u00fcasir, elm\u0259, inc\u0259s\u0259n\u0259t\u0259 \u00f6n\u0259m ver\u0259n, ayd\u0131n, m\u00fct\u0259r\u0259qqi v\u0259 h\u0259r c\u00fcr zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 qada\u011fan ed\u0259n y\u00f6n\u00fc g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. \u0130slam\u0131n sevgini, qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131, s\u00fclh\u00fc v\u0259 \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 ed\u0259n din oldu\u011fu izah edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Aysel V\u0259lizad\u0259<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130slamofobiya anlay\u0131\u015f\u0131 11 sentyabr hadis\u0259sind\u0259n sonra m\u0259\u015fhurla\u015fd\u0131. Bu hadis\u0259 d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn tarazl\u0131qlar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131\u011f\u0131lc\u0131m oldu. Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u0130slam dinin\u0259 v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kilik yay\u0131ld\u0131, zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131 \u00e7oxald\u0131. 11 sentyabr 2001-ci il v\u0259 ya m\u0259\u015fhur ad\u0131 il\u0259 9\/11 h\u00fccumlar\u0131 t\u0259qrib\u0259n 3.000 insan\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 itirm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi. Bu h\u0259min g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r tarixin \u0259n qanl\u0131 terror hadis\u0259si [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-20696","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20696"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20705,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20696\/revisions\/20705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}