![\"\"](\"http:\/\/s019.radikal.ru\/i643\/1606\/fe\/598e29a22874.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Azerbaycan\u0131n K\u00fclt\u00fcr ve Edebiyat Portal\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye temssilcisi<\/strong><\/p>\n USARE DERG\u0130S\u0130 7. SAYISINDAN<\/p>\n Bu toplumun en fazla duydu\u011fu s\u00f6zlerden birsi; \u201cKarde\u015f olunuz!\u201d de\u011fil mi? Toplum olarak ba\u015f\u0131m\u0131z dara geldi\u011finde, bir de konu bulunamad\u0131\u011f\u0131nda veya ge\u00e7i\u015ftirme zamanlar\u0131nda en \u00e7ok da camilerde konu\u015fulur karde\u015flik, sanki \u00e7ok d\u00fczg\u00fcn bir c\u00fcmle kurulmu\u015f gibi; \u201cHer zamankinden daha fazla ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011fu\u201d ifade edilerek! Azerbaycan\u0131n K\u00fclt\u00fcr ve Edebiyat Portal\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye temssilcisi USARE DERG\u0130S\u0130 7. SAYISINDAN Bu toplumun en fazla duydu\u011fu s\u00f6zlerden birsi; \u201cKarde\u015f olunuz!\u201d de\u011fil mi? Toplum olarak ba\u015f\u0131m\u0131z dara geldi\u011finde, bir de konu bulunamad\u0131\u011f\u0131nda veya ge\u00e7i\u015ftirme zamanlar\u0131nda en \u00e7ok da camilerde konu\u015fulur karde\u015flik, sanki \u00e7ok d\u00fczg\u00fcn bir c\u00fcmle kurulmu\u015f gibi; \u201cHer zamankinden daha fazla ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011fu\u201d ifade edilerek! […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-20946","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-usare"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20946"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20952,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20946\/revisions\/20952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nK\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc ve toplum hayat\u0131m\u0131z\u0131 ilgilendiren konular, e\u011fitici bir \u015fekilde her zaman g\u00fcndem konusu olabilir, olmal\u0131d\u0131r da. Buna bir s\u00f6z\u00fcm yok, olamaz da ama bir toplum i\u00e7in \u00e7ok ciddi de\u011feri olan bu ve benzer konular\u0131n, birileri taraf\u0131ndan s\u00fcrekli istismar ediliyor olmas\u0131 veya yasak savma kabilinden konu\u015fulmas\u0131 insanlar\u0131 rahats\u0131z eder diyece\u011fim ama rahats\u0131zl\u0131k duyuldu\u011funa pek rastlamad\u0131m a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Ba\u015fkas\u0131 ad\u0131na de\u011fil de kendi ad\u0131ma konu\u015fay\u0131m o zaman; beni rahats\u0131z ediyor!
\nBizim gibi toplumlar\u0131n sosyal yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren etkenlerden olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hayat\u00ee \u00f6nem ta\u015f\u0131yan karde\u015flik ve benzeri konular\u0131n, uzun g\u00f6r\u00fcnmek i\u00e7in hep \u00fczerine bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, bu y\u00fczden de bu t\u00fcr konu\u015fmalarla g\u00fc\u00e7lendirilece\u011fi zannedilen toplumsal yap\u0131, iyimser bakarsak belki gerilemiyor ama g\u00fc\u00e7lenmiyor da, de\u011ferlerin \u00fczerine basmakla boy uzam\u0131yor i\u015fte!
\nSosyal yap\u0131lanmada hayat\u00ee \u00f6nem ta\u015f\u0131yan konular\u0131n, gereken titizlik ve duyarl\u0131l\u0131kta anlat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu s\u00f6z\u00fcme al\u0131nganl\u0131k g\u00f6sterenlerin olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin edebiliyorum, o zaman ben de; \u201c\u015eayet anlat\u0131l\u0131yorsa etkisi neden g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor?\u201d derim.
\nBir konuyu anlatan ki\u015finin, \u00f6ncelikle s\u00f6ze nereden ve nas\u0131l ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmesi kadar dinleyenlerin dikkatini \u00e7ekmeyi ba\u015farmas\u0131 da elbette ki gerekecektir. B\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131nda maksat h\u00e2s\u0131l olmayacakt\u0131r h\u00e2liyle. Mesela \u00e7ok \u00f6nemli bir ayr\u0131nt\u0131 oldu\u011fu halde karde\u015f olunmas\u0131n\u0131 isteyen makamdan yeterince ve hakk\u0131yla s\u00f6z edilmemesi, dinleyenlerde gereken etkiyi g\u00f6steremiyor bana g\u00f6re! Bu, b\u00fcy\u00fck bir eksikliktir ve kay\u0131pt\u0131r! Konunun \u00f6nemi bak\u0131m\u0131ndan i\u015fe buradan ba\u015flan\u0131lmal\u0131 derim \u015fahsen. Muhabbet, hatta a\u015f\u0131r\u0131 sevgi duyulan bir k\u0131s\u0131m insanlar\u0131n s\u00f6zleri, kulaklarda ve s\u00f6ylemlerde dalga dalga dola\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken, Allah ve Peygamberinden gelen \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 orta yerde durdu\u011fu halde g\u00f6r\u00fclemeyen kapal\u0131l\u0131k pek de masum olmasa gerek!
\nKarde\u015flik konusu s\u0131k\u00e7a g\u00fcndeme getirilmesine ra\u011fmen nas\u0131l karde\u015f olunaca\u011f\u0131na dair kapsaml\u0131 bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmamas\u0131n\u0131 da bir eksiklik olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr hep. Belki duyanlar olabilir ama ben bu konuda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir a\u00e7\u0131klama duymad\u0131m. Toplum olarak bizim i\u015flerimizin neden b\u00f6yle oldu\u011funa verilecek bir cevab\u0131n oldu\u011funu da zannetmiyorum.
\n\u201c(Res\u00fbl\u00fcm!) Sana vahyedilen Kitab’\u0131 oku ve namaz\u0131 k\u0131l.\u201d (Ankebut 29\/45) ayeti nas\u0131l d\u00een\u00ee bir emirse, \u201cM\u00fc\u2019minler ancak karde\u015ftirler.\u201d (Hucurat 49\/10) buyrularak, ba\u015fka bir se\u00e7enek b\u0131rakmay\u0131p di\u011fer olu\u015fumlara kap\u0131lar\u0131 kapatan ayet ya da \u201c\u2026Ey Allah\u2019\u0131n kullar\u0131! Karde\u015f olunuz!\u201d (M\u00fcslim-Birr) hadis-i \u015ferifinde belirtilen edinim de bir tavsiye de\u011fil d\u00een\u00ee bir emirdir anlad\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re. Bu i\u015f, neden bir tavsiye gibi yani yap\u0131lsa da olur, yap\u0131lmasa da olur \u015feklinde anla\u015f\u0131l\u0131yor o zaman? Bu anlay\u0131\u015fta bir eksiklik ya da yanl\u0131\u015fl\u0131k var diyorum bu y\u00fczden!
\nBu edinimle insanlardan, \u00f6zellikle de M\u00fcsl\u00fcmanlardan enerjilerini, herkesin huzur ve refah\u0131na katk\u0131da bulunacak \u015fekilde kullanmalar\u0131 istenmiyor mu?
\nHani baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan; \u201cB\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcn!\u201d deniliyor ya, bu karde\u015f olma i\u015fi de \u00f6yle bir \u015fey olmal\u0131d\u0131r i\u015fte. B\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n huzur ve mutlulu\u011fu, g\u00fcvende olmalar\u0131 esas al\u0131nmaktad\u0131r bu y\u00f6ntemle. Muar\u0131zlar, hangi noktaya ya da hangi noktadan sald\u0131racaklar\u0131n\u0131 iyi bilirler ya, i\u015fte bu y\u00fczden karde\u015flik s\u00f6m\u00fcrgecilerin hedefi olmu\u015ftur gizliden gizliye.
\nEvrensel boyutta d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyen bir olu\u015fum karde\u015flik de\u011fildir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n huzur ve selameti \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131z bir hayata ba\u011fl\u0131d\u0131r, bu da evrensel boyutu olan karde\u015flikle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ancak. Do\u011fru anlat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in konu insanlar taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131lam\u0131yor zaten. Karde\u015fli\u011fin gereklili\u011fini ve \u00f6nemini anlamak i\u00e7in daha ne kadar sava\u015flar olmal\u0131d\u0131r ki? \u0130nsanl\u0131k \u00e2leminin huzur ve selameti, \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131z bir hayata ba\u011fl\u0131d\u0131r, buna ak\u0131l sahibi hi\u00e7bir kimsenin itiraz\u0131 olamaz. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir taraf\u0131nda ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ya da t\u00fcm insanlar\u0131n karde\u015f olduklar\u0131n\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnelim, elinden gelse kimse \u00f6l\u00fcp gitmek ister mi b\u00f6yle bir d\u00fcnyadan! B\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re i\u015fin \u00f6z\u00fc demek ki anlat\u0131lam\u0131yor!
\nKendi \u00f6z karde\u015flerinin karde\u015flik hakk\u0131n\u0131 yerine getirmeyenler\/getiremeyenler, nesep y\u00f6n\u00fcnden yani ana-babalar\u0131 ya da bunlardan biri ayn\u0131 olma bak\u0131m\u0131ndan karde\u015f olmayan ki\u015filer, nas\u0131l karde\u015f olacaklar peki? Keskin bir virajdan ana artere girilmesi tam da buras\u0131 olsa gerek!
\nPeki, o zaman karde\u015flik nas\u0131l ifade edilmelidir ya da nas\u0131l anla\u015f\u0131lmal\u0131 ve nas\u0131l ya\u015fanmal\u0131d\u0131r?
\nPeygamber Efendimizin; \u201cKarde\u015flerimi g\u00f6rmeyi ne kadar da arzulard\u0131m.\u201d buyurmalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda sahabenin; \u201cSenin karde\u015flerin biz de\u011fil miyiz?\u201d diye sormalar\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k da: \u201cSizler benim arkada\u015flar\u0131ms\u0131n\u0131z. Benim karde\u015flerim hen\u00fcz d\u00fcnyaya gelmediler. Onlar, beni g\u00f6rmeden bana inan\u0131rlar!\u201d ifadeleri, karde\u015f edinimi konusuna \u00e7ok \u00f6nemli bir boyut kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Buradan, karde\u015fli\u011fin arkada\u015fl\u0131ktan bir kademe daha ileri bir makam veya edinim oldu\u011funu anlamaktay\u0131z. Ayr\u0131ca Peygamber Efendimizin, kendisi \u00fczerinden devam ettirdi\u011fi espride, somut olarak kendisini g\u00f6rmedikleri halde teredd\u00fcts\u00fcz kabullenenlerin g\u00f6sterdikleri \u00f6zveriye bir g\u00f6ndermede bulunmas\u0131 da karde\u015f olman\u0131n ayr\u0131 bir boyutunu i\u015faret etmektedir.
\nArkada\u015fl\u0131kla karde\u015fli\u011fin aras\u0131ndaki en \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131k da bu olsa gerek; arkada\u015fl\u0131k ki\u015fi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 iken karde\u015flik, evrensel boyutta b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 ya da b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u2019minleri kapsamaktad\u0131r, \u00fcstelik birbirlerini tan\u0131malar\u0131na da gerek yoktur.
\nSorumluluk bak\u0131m\u0131ndan anne ve babadan sonra iyilik yap\u0131lacak ilk ki\u015fi karde\u015f oldu\u011funa g\u00f6re, s\u00f6z konusu edinimin, toplumda huzur ve s\u00fck\u00fbnun sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan m\u00fckemmel bir \u00e7\u00f6z\u00fcm oldu\u011funu g\u00f6rmeye engel olan nedir o zaman?
\nKarde\u015f olmak, ki\u015finin kendisini a\u015famas\u0131, karde\u015f oldu\u011fu ki\u015fiyi kendisine tercihe haz\u0131r olmas\u0131, gerekti\u011finde ise tercihini karde\u015f edindi\u011fi ki\u015fi lehine kullanmas\u0131 ve onu \u00f6nde tutmas\u0131 veya en alt \u00e7izgide bir tarifle; karde\u015f edindi\u011fi ki\u015fi, kendisine kar\u015f\u0131 ayn\u0131 duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermese bile onu kendisi bilmesidir.
\nKarde\u015f edinilen ki\u015finin, kendisini karde\u015f edinen ki\u015fiyi ayn\u0131 sorumlulukta karde\u015f bilmesi ise kendi bilece\u011fi bir i\u015ftir. Yani karde\u015f olmak, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 getirisi olan bir edinim de\u011fildir. Dinde istenilen karde\u015flik budur anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla. \u00c7oklar\u0131m\u0131z\u0131n bildi\u011fi gibi ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze bu anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7selle\u015ftiren say\u0131s\u0131z \u00f6rnekler vard\u0131r, verilebilir de, ancak konuya \u00f6rnekler getirmek yerine, ki\u015finin kendisi \u00f6rnek olabilmelidir derim \u015fahsen.
\nKarde\u015f olmak, kar\u015f\u0131daki ki\u015finin \u00f6zel hayat\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, onun hayat\u0131n\u0131n her alan\u0131 ile alakadar olmakt\u0131r ya da b\u00f6yle davranmak \u00fczere sorumluluk almakt\u0131r. Ya da \u015f\u00f6yle diyelim; karde\u015flik, karde\u015f edindi\u011fi ki\u015fiyi zimmetlenmektir, ba\u015fka bir deyi\u015fle karde\u015f edindi\u011fi ki\u015fiyi her bak\u0131mdan zimmetine almakt\u0131r.
\nHadis-i \u015feriflerdeki tarifler ise karde\u015fli\u011fin detaylar\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 saymaktad\u0131r. Karde\u015f edindi\u011fi ki\u015fiye zulmetmemek, onu zalim\/e\/lere, d\u00fc\u015fmana teslim etmemek, onun ihtiyac\u0131n\u0131 gidermek, s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131ndan kurtarmak, varsa kusurunu \u00f6rtmek, aleyhinde konu\u015fulan veya kurgularda bulunulan bir ortamda onu m\u00fcdafaa etmek, onu k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrecek her t\u00fcrl\u00fc davran\u0131\u015f ve s\u00f6zden uzak durmak, bunlardan baz\u0131lar\u0131 belki de en \u00f6nemlilerinden baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca hadis-i \u015ferifte; bulundu\u011fu mecliste, din karde\u015finin aleyhinde konu\u015fulurken ona yard\u0131m etmeye ve onu m\u00fcdafaa etmeye g\u00fcc\u00fc yeterken, bu yard\u0131mda bulunmayan kimseyi Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n d\u00fcnya ve ahirette zelil edece\u011finin haber verilmesi i\u015fe daha farkl\u0131 bir boyut kazand\u0131rmaktad\u0131r.
\nEvrensel olan karde\u015fli\u011fin yerele hatta \u00e7evreye indirgenmesi, bu edinim ve olu\u015fumun \u00f6l\u00fcm ferman\u0131d\u0131r. Bu durumda bunu yok etmeye \u00e7al\u0131\u015fan, yok eden kim olursa olsun yukar\u0131daki tariflere g\u00f6re su\u00e7ludur. Bu su\u00e7, evrenselden \u00f6te \u00e2lemleri ilgilendiren, \u00e2lemleri hedef alan bir su\u00e7tur. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz zaman i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funluk sak\u0131n bu su\u00e7u i\u015fliyor olmas\u0131n!
\nM\u00fcsl\u00fcman toplumlar karde\u015flikten uzak kalmakla \u00f6l\u00fcmlerine veya yatalak durumlar\u0131na kesilen ferman\u0131 onaylam\u0131\u015f olmaktad\u0131rlar demek in\u015fallah su\u00e7 de\u011fildir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"