{"id":22192,"date":"2016-09-11T15:00:53","date_gmt":"2016-09-11T11:00:53","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=22192"},"modified":"2016-09-11T17:26:29","modified_gmt":"2016-09-11T13:26:29","slug":"oxucu-q%c9%99lbin%c9%99-unvanlanan-poeziya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=22192","title":{"rendered":"&#8220;OXUCU Q\u018fLB\u0130N\u018f \u00dcNVANLANAN POEZ\u0130YA&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/s017.radikal.ru\/i404\/1609\/c4\/e68995e41f12.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Poeziya h\u0259mi\u015f\u0259 h\u0259yatla birg\u0259 add\u0131mlay\u0131r. C\u0259miyy\u0259td\u0259 ba\u015f ver\u0259n sosial-siyasi prosesl\u0259r, insan m\u0259n\u0259viyyat\u0131 v\u0259 onun m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi, z\u0259rif hissl\u0259r, k\u00f6vr\u0259k duy\u011fular b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m sahibl\u0259rini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n m\u00f6vzular olmu\u015fdur. D\u00fcnya d\u0259yi\u015fdikc\u0259, c\u0259miyy\u0259td\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r bir-birini \u0259v\u0259z etdikc\u0259 \u0259d\u0259bi al\u0259md\u0259 d\u0259 yenilikl\u0259r ba\u015f verir, yeni m\u00f6vzular, yeni imzalar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, t\u0259z\u0259 poetik s\u0259sl\u0259r e\u015fidilir. 1980-ci ill\u0259rin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda \u0259d\u0259biyyata g\u0259l\u0259n istedadl\u0131 \u015fair-publisist Rafiq Oday \u015feird\u0259n \u015feir\u0259, kitabdan kitaba ke\u00e7dikc\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc deyib, he\u00e7 k\u0259si yams\u0131lamadan d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259rini poetik misralar\u0131n axar\u0131nda ifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<br \/>\nOxuculara t\u0259qdim olunan \u201cQ\u0259rib ruhlar\u0131n n\u0259\u011fm\u0259si\u201d kitab\u0131n\u0131 v\u0259r\u0259ql\u0259dikc\u0259 bir daha y\u0259qin etdim ki, Rafiq Oday\u0131n poeziyas\u0131 etno-milli ba\u011flar\u0131 il\u0259 klassik \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 k\u00f6kl\u0259nib. M\u0259hz bu z\u0259ngin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rd\u0259n qaynaqland\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 onun \u015feirl\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259 orijinal s\u0259viyy\u0259si il\u0259 h\u0259ssas v\u0259 geni\u015f oxucu auditoriyas\u0131nda g\u00fccl\u00fc rezonans do\u011furub.<br \/>\nBigan\u0259liy\u0259 k\u0259skin etiraz, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkin obrazl\u0131 ifad\u0259si, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q duy\u011fular\u0131 R.Oday\u0131n son ill\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131ra \u015feirl\u0259rin \u0259sas qay\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. R.Oday m\u0259nsub oldu\u011fu \u0259d\u0259bi n\u0259slin se\u00e7il\u0259n v\u0259 sevil\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi d\u0259d\u0259-baba ocaqlar\u0131n\u0131n ya\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nin tapda\u011f\u0131nda qalmas\u0131na d\u00f6z\u0259 bilmir, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc do\u011frayan baltalar\u0131n ucbat\u0131ndan yuxudan ay\u0131la bilm\u0259y\u0259n igidl\u0259ri haraylay\u0131r. Bu harayda publisistik pafos \u015feriyy\u0259tl\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k b\u0259dii-f\u0259ls\u0259fi m\u0259zmunun ifad\u0259sini ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirir: <\/p>\n<p>Tor g\u00f6r\u0259r g\u00f6z\u00fcm\u00fcz burundan uzaq,<br \/>\n\u00dcr\u0259k \u015faxta udar, p\u00fcsk\u00fcr\u0259r sazaq,<br \/>\nXeyri yox, min dey\u0259k, milyon da yazaq,<br \/>\n\u018fli balta tutan \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcks\u0259.<\/p>\n<p>\u00dcn\u00fcm\u00fcz s\u0259rh\u0259d\u0259 \u00e7atar dayanar,<br \/>\nS\u0259brimiz son h\u0259dd\u0259 \u00e7atar dayanar,<br \/>\nDa\u011fda yatan igid \u00e7\u0259tin oyanar,<br \/>\n\u018fli balta tutan \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcks\u0259.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, klassik b\u0259dii \u0259n\u0259n\u0259, genetik yadda\u015f v\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 R.Oday\u0131 haray salma\u011fa vadar edir. V\u0259t\u0259n \u00f6vladlar\u0131n\u0131 real yox, m\u0259n\u0259vi yuxudan oyatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259y\u0259can t\u0259bili \u00e7al\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u201cKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u201dda deyildiyi kimi, \u201col zaman da o\u011fuz yigidl\u0259rin\u0259 n\u0259 q\u0259za g\u0259ls\u0259, uy\u011fudan g\u0259lirdi\u201d. Milli-etnik yadda\u015fdan s\u00fcz\u00fcl\u00fcb g\u0259l\u0259n bu duy\u011fu R.Oday\u0131n \u201c\u018fli balta tutan \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcks\u0259\u201d \u015feirind\u0259n g\u0259tirdiyimiz \u00f6rn\u0259kd\u0259 \u00e7ox tutarl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur.<br \/>\n\u015eairin vaxtil\u0259 xalq artisti Q\u0259dir R\u00fcst\u0259mova h\u0259sr etdiyi \u201cQaraba\u011f \u015fik\u0259st\u0259si\u201d poemas\u0131nda amans\u0131z ya\u011f\u0131n\u0131 m\u0259hv etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f, m\u00fcbarizlik duy\u011fular\u0131, \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk hissl\u0259ri unutqanl\u0131\u011f\u0131n v\u0259hd\u0259tind\u0259 birl\u0259\u015fir. \u00d6z\u00fcn\u00fcq\u0131naq hissl\u0259ri oxucunu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 vadar edir: <\/p>\n<p>Q\u0259dir min \u0259zabla \u015fik\u0259st\u0259 deyir,<br \/>\nQaraba\u011f \u015fik\u0259stdir, \u015fik\u0259st\u0259 deyil.<br \/>\nBizim g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n k\u00f6lg\u0259nin<br \/>\nG\u00fcnah\u0131, bil, \u00f6zg\u0259 bir k\u0259sd\u0259 deyil.<\/p>\n<p>Qaraba\u011f a\u011fr\u0131s\u0131, bu g\u00f6rk\u0259mli s\u0259n\u0259tkara olan sonsuz ehtiram v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t, ictimai d\u0259rdl\u0259r Rafiq Oday\u0131n poeziyas\u0131nda heyr\u0259tamiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 sufi ideyalar\u0131 il\u0259 ah\u0259ngdar bir harmoniya yarad\u0131r. \u201c\u00d6ld\u00fc Sona b\u00fclb\u00fcll\u0259r\u201d \u015feirini oxuyandan sonra hiss edirs\u0259n ki, \u0259n\u0259n\u0259 v\u0259 novatorluq \u0259sl istedad\u0131n poetik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rind\u0259 birl\u0259\u015f\u0259nd\u0259 poeziyan\u0131n m\u00f6c\u00fcz\u0259si yaran\u0131r v\u0259 bu m\u00f6c\u00fcz\u0259 oxucunu sehirl\u0259yib \u00f6z axar\u0131na al\u0131r:<\/p>\n<p>Axd\u0131 g\u00f6z\u00fcn qoras\u0131,<br \/>\nHan\u0131 a\u011f\u0131-qaras\u0131?!<br \/>\nKanla M\u0259kan aras\u0131,<br \/>\nYoldu \u201cSona b\u00fclb\u00fcll\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>D\u00fcnya ki\u00e7ik n\u00f6qt\u0259dir,<br \/>\n\u0130nsan ona m\u00fcqt\u0259dir.<br \/>\nMeyrac eyl\u0259di Q\u0259dir,<br \/>\n\u00d6ld\u00fc \u201cSona b\u00fclb\u00fcll\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>\u201cKanla M\u0259kan aras\u0131nda\u201d \u00f6m\u00fcr s\u00fcr\u0259n b\u0259\u015f\u0259r \u00f6vlad\u0131n\u0131n f\u0259rdi ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131, sosial d\u0259rdl\u0259rini \u00fcrfani-f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rl\u0259 v\u0259hd\u0259td\u0259 bundan  g\u00f6z\u0259l nec\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k olar?!<br \/>\nDaxili-m\u0259n\u0259vi iztirablar\u0131n, a\u011fr\u0131 v\u0259 h\u0259y\u0259canlar\u0131n do\u011furdu\u011fu \u00fcrfani d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin poetik t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus ifad\u0259sini Rafiq Oday\u0131n poeziyas\u0131nda ayd\u0131nca m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. R.Oday\u0131n \u201cAxtarmay\u0131n m\u0259ni\u201d, \u201cGedim\u201d, \u201cQ\u0259brim, m\u0259ni q\u0259bul et\u201d, \u201cBilir\u0259m\u201d, \u201cKimdi\u201d v\u0259 dig\u0259r \u015feirl\u0259rind\u0259 d\u0259rvi\u015f, e\u015fq, q\u0259rib, d\u0259rgah, m\u0259l\u0259k, iblis kimi s\u00f6zl\u0259r sufi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259qamlar\u0131n\u0131 t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 milli-etnik yadda\u015f\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus cizgil\u0259rini \u0259ks etdirir.<br \/>\n\u201cRuhum m\u0259ni t\u0259rk edir\u201d \u015feirind\u0259 t\u00fcrk mifoloji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 islami \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r poetik bir harmoniyada birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n m\u0259n\u0259vi-\u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259rini ifad\u0259 edir. M\u0259lumdur ki, sufi yol\u00e7ular s\u00f6z vur\u011funu olduqlar\u0131 kimi saza, musiqiy\u0259 d\u0259 candan a\u015fiqdirl\u0259r. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131qda t\u0259s\u0259vv\u00fcf \u0259d\u0259biyyat\u0131, t\u0259riq\u0259t poeziyas\u0131 terminl\u0259ri i\u015fl\u0259ndiyi kimi xalq\u0131m\u0131z\u0131n musiqi repertuar\u0131nda sufi havalar\u0131, t\u0259s\u0259vv\u00fcf musiqisi ifad\u0259l\u0259ri d\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin musiqi repertuar\u0131nda \u201c\u00dcrfani\u201d, \u201cQurdo\u011flu\u201d, \u201cM\u0259nsuri\u201d v\u0259 sair\u0259 kimi sufi havalar\u0131 m\u00f6vcuddur. \u201cRuhum m\u0259ni t\u0259rk edir\u201d \u015feirind\u0259 lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n dini-\u00fcrfani fikirl\u0259ri ictimai d\u0259rdl\u0259rin ziddiyy\u0259tli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259ri il\u0259 eyni m\u00fcst\u0259vid\u0259 t\u0259svir edilir. \u201cD\u00fcnyaya iyn\u0259nin ulduzundan ke\u00e7ib g\u0259l\u0259n\u201d lirik q\u0259hr\u0259man m\u00f6vcudat\u0131n sirl\u0259rini d\u0259rk etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qca h\u0259yat\u0131n \u00e7irkinlikl\u0259ri onu bezdirir, t\u0259s\u0259llisini \u201cSar\u0131tel\u201d havas\u0131nda tap\u0131r. Saz\u0131n-s\u00f6z\u00fcn v\u0259hd\u0259ti b\u00fct\u00fcn \u00fcrfan adamlar\u0131 kimi onun da ruhunu sakitl\u0259\u015fdirir, \u201cSar\u0131tel\u201din melodiyalar\u0131 onu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259, yerin-g\u00f6y\u00fcn sirl\u0259rin\u0259 vaqif olma\u011fa s\u0259sl\u0259yir:<\/p>\n<p>Gah m\u0259l\u0259kl\u0259r aras\u0131nda,<br \/>\nGah ilbisl\u0259r k\u00f6\u00e7\u00fcnd\u0259,<br \/>\nQ\u0259rib-q\u0259rib \u015f\u0259rqi dedim,<br \/>\nQ\u0259rib k\u0259sl\u0259r k\u00f6\u00e7\u00fcnd\u0259,<br \/>\nYol gedir\u0259m yoxluqlara,<br \/>\nQ\u0259rib hissl\u0259r k\u00f6\u00e7\u00fcnd\u0259, &#8211;<br \/>\nBu g\u00f6y\u00fcn yeddinci qat\u0131,<br \/>\nBu da yerin t\u0259kidir.<br \/>\nBir \u201cSar\u0131tel\u201d havas\u0131 \u00e7al,<br \/>\nRuhum m\u0259ni t\u0259rk edir.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, bu b\u0259nd sufi poeziyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n r\u0259mzl\u0259ri v\u0259 t\u00fcrk mifoloji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin \u0259ski anlay\u0131\u015flar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015fdur. Burada m\u0259l\u0259k, iblis, q\u0259rib s\u00f6zl\u0259ri t\u0259s\u0259vv\u00fcf poeziyas\u0131ndan g\u0259l\u0259n f\u0259ls\u0259fi semantikan\u0131 bildirir. Tan\u0131nm\u0131\u015f folklor\u015f\u00fcnas M\u0259h\u0259rr\u0259m Qas\u0131ml\u0131n\u0131n q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, qul, miskin, yaz\u0131q, divan\u0259, abdal v\u0259 sair t\u0259x\u0259ll\u00fcsl\u0259r kimi a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tind\u0259 q\u0259rib ad &#8211; titulu da Tanr\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259nd\u0259nin acizliyini g\u00f6st\u0259r\u0259n \u0259lam\u0259tdir. Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bu q\u0259bil ad &#8211; titullar\u0131n geni\u015f yay\u0131lmas\u0131 h\u0259min \u0259lam\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259m klassik poeziyada, h\u0259m d\u0259 a\u015f\u0131q \u0259d\u0259biyyat\u0131nda q\u0259rib k\u0259lm\u0259si sufi m\u0259zmunlu r\u0259mz kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Allah\u0131n sonsuz q\u00fcdr\u0259tini d\u0259rk etm\u0259k ist\u0259y\u0259n b\u0259nd\u0259 \u201cv\u00fccudla v\u0259hd\u0259t\u0259 girm\u0259yinc\u0259, Allaha qovu\u015fmay\u0131nca \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201cyetim\u201d \u201cyaz\u0131q\u201d, \u201cs\u0259fil\u201d v\u0259 ya \u201cq\u0259rib\u201d say\u0131r\u201d.<br \/>\nR.Oday milli-etnik yadda\u015fdan g\u0259l\u0259n bu duy\u011funu ustal\u0131qla b\u0259ndin m\u0259zmununa hopdurmu\u015f, klassik \u0259d\u0259bi \u0259n\u0259n\u0259d\u0259n s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla b\u0259hr\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<br \/>\nQeyd ed\u0259k ki, \u015fairin lirik \u201cm\u0259n\u201di bir \u00fcrfan yol\u00e7usu kimi Allaha qovu\u015fub, onun q\u00fcdr\u0259t v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tini d\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131r:<\/p>\n<p>Qo\u015fulub q\u0259rib durnaya,<br \/>\nQ\u0259rib-q\u0259rib k\u00f6\u00e7\u00fcm gedir.<br \/>\n\u0130lahi, bir yol a\u00e7 m\u0259n\u0259,<br \/>\nBu yerl\u0259rd\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcm gedim.<\/p>\n<p>\u0130lahi e\u015fq\u0259 tap\u0131nan q\u0259hr\u0259man\u0131n ba\u015fl\u0131ca ist\u0259yi m\u0259n\u0259vi buxovlardan azad olub \u00f6z\u00fcn\u00fc anlamaq d\u0259rdidir. Bu sirr onu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fckc\u0259 azadl\u0131q arzusu daha da \u015fidd\u0259tl\u0259nir:<\/p>\n<p>Yaran\u0131\u015fdan bel\u0259y\u0259mmi,<br \/>\nAzadamm\u0131, k\u00f6l\u0259y\u0259mmi?!<br \/>\nZ\u0259ncir k\u0259sir bil\u0259yimi,<br \/>\nDizl\u0259rimd\u0259n g\u00fcc\u00fcm gedir. <\/p>\n<p>Lirik q\u0259hr\u0259man\u0131n bu m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tini c\u0259miyy\u0259td\u0259ki yaramazl\u0131qlardan qurtar\u0131b kamilliy\u0259 can atan m\u00fc\u0259llifin \u00f6z\u00fcn\u00fcn xarakterik x\u00fcsusiyy\u0259ti kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirm\u0259k olar. M\u0259hz bu keyfiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 XXI \u0259srin \u00fcrfan yol\u00e7usu, \u201cM\u0259n kim\u0259m? \u2013 Bir bik\u0259s\u00fc bi\u00e7ar\u0259v\u00fc bixaniman\u2026\u201d \u2013 dey\u0259 d\u0259rdl\u0259ri il\u0259 ba\u015f-ba\u015fa qalan, \u00f6z\u00fcn\u0259 sual verib cavab alan F\u00fczuli q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131 xat\u0131rlad\u0131r. R.Oday\u0131n lirik \u201cm\u0259n\u201di M\u0259cnun kimi s\u0259ad\u0259tini yerl\u0259rd\u0259 yox, \u201cQ\u0259rib durnalar k\u00f6\u00e7\u00fcnd\u0259\u201d axtar\u0131r. O, ilahi e\u015fq bad\u0259sini \u201cbir piyal\u0259 a\u011fu da olsa, \u015f\u0259rb\u0259t kimi i\u00e7ib\u201d maddi d\u00fcnyan\u0131 t\u0259rk etm\u0259k, m\u0259n\u0259vi al\u0259m\u0259 qovu\u015f\u00admaq ist\u0259yi il\u0259 h\u0259qiq\u0259tin d\u0259rkin\u0259 can at\u0131r:<\/p>\n<p>Daha g\u00f6yl\u0259r qona\u011f\u0131yam,<br \/>\nYerd\u0259 axtarmay\u0131n m\u0259ni. <\/p>\n<p>Bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s yol\u00e7uluq n\u0259fsind\u0259n azad olmaq ist\u0259y\u0259n \u00fcrfan adamlar\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259vi \u0259xlaq \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri il\u0259 eyni m\u0259qamda birl\u0259\u015fir. \u201cBir \u00f6zg\u0259 m\u0259kan arad\u0131m, dad\u0131ma Yaradan g\u0259ldi\u201d- h\u00f6km\u00fc R.Oday\u0131n \u00fcrfani d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin f\u0259ls\u0259fi-\u0259xlaqi t\u0259sdiqi kimi s\u0259sl\u0259nir.<br \/>\nD\u0259rd v\u0259 e\u015fq \u015fairin t\u0259s\u0259vv\u00fcf m\u0259zmunlu \u015feirl\u0259rinin ba\u015fl\u0131ca istiqam\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. \u201cBir qoca d\u0259rvi\u015f\u0259m\u201d \u2013 dey\u0259 d\u00fcnya mal\u0131ndan imtina ed\u0259r\u0259k sufi ustadlar\u0131n yolunu davam etdir\u0259n Rafiq Oday\u0131n dini-f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin poetik m\u0259nz\u0259r\u0259si d\u0259rdd\u0259n v\u0259 sevgid\u0259n ba\u015flayan iztirabl\u0131 m\u0259qamlar\u0131n ifad\u0259sind\u0259 daha ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<p>Tanr\u0131m, son ricam budur,<br \/>\nM\u0259ni verdiyin d\u0259rd\u0259,<br \/>\nBir d\u0259 s\u00f6z\u00fcm\u0259 tap\u015f\u0131r.<br \/>\nS\u0259nd\u0259n \u00f6zg\u0259 kimim var,<br \/>\nM\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u0259 tap\u015f\u0131r. <\/p>\n<p>Bu dua-monoloqda m\u00fc\u0259llif tanr\u0131n\u0131 ona b\u0259x\u015f etdikl\u0259rini sonsuz co\u015fqu il\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r. H\u0259r \u015fey\u0259 qane oldu\u011funu \u015f\u00fckranl\u0131q hissi il\u0259 bildirir. Bu dini-estetik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sufil\u0259r\u0259 m\u0259xsus ya\u015fam t\u0259rzinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus ifad\u0259si kimi diqq\u0259ti \u00e7\u0259kir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u015fair dua, Allaha yalvar\u0131\u015f s\u0259ciyy\u0259si da\u015f\u0131yan \u015feiri \u201cTanr\u0131m, pay\u0131n \u00e7ox olsun\u201d  adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Sosial d\u0259rdl\u0259rin \u00fcrfani g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rl\u0259 h\u0259mah\u0259ng s\u0259sl\u0259\u015fm\u0259si bu \u015feirin s\u0259ciyy\u0259vi c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri kimi xarakteriz\u0259 oluna bil\u0259r.<br \/>\nT\u0259nqid\u00e7i Vaqif Yusifli Sumqay\u0131t \u0259d\u0259bi m\u00fchitind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u018f\u015fr\u0259f Veys\u0259llinin, M\u0259mm\u0259d \u0130lqar\u0131n, \u0130brahim \u0130lyasl\u0131n\u0131n, Sabir Sarvan\u0131n v\u0259 dig\u0259r \u015fairl\u0259rin \u0259n\u0259n\u0259vi formalarda q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131qlar\u0131 \u015feirl\u0259ri y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k Rafiq Oday\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda xalq \u015feiri \u00fcslubunun yerini ayr\u0131ca qeyd ed\u0259r\u0259k yaz\u0131r: \u201cRafiq Oday\u0131n \u015feirl\u0259ri bizim a\u015f\u0131q poeziyam\u0131z\u0131n, xalq \u015feirinin \u0259n yax\u015f\u0131 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u00f6kl\u0259nir. Bu g\u00fcn ham\u0131 qo\u015fma, g\u0259rayl\u0131 yaz\u0131r, amma \u0259sl qo\u015fma, g\u0259rayl\u0131 v\u0259 heca \u015feirl\u0259rinin m\u00fck\u0259mm\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259ri \u00e7ox az yaran\u0131r. Rafiq Oday ist\u0259r \u00f6z f\u0259rdi d\u00fcnyas\u0131n\u0131n hiss v\u0259 h\u0259y\u0259canlar\u0131n\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00fcnyan\u0131n, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fchitin hadis\u0259 v\u0259 olaylar\u0131n\u0131 ifad\u0259 etm\u0259kl\u0259, Az\u0259rbaycan \u015feirinin bu g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259kill\u0259rin\u0259 \u00fcz tutur\u201d.<br \/>\nProfessor V.Yusiflinin bu elmi q\u0259na\u0259ti Rafiq Oday poeziyas\u0131n\u0131n x\u0259lqi forma v\u0259 \u015f\u0259kill\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli oldu\u011fu kimi, bu \u015feirl\u0259rin m\u0259zmununun da bir ne\u00e7\u0259 y\u00f6n\u00fcmd\u0259n t\u0259hlilini aparmaq z\u0259rur\u0259tini ortaya qoyur. Bu bax\u0131mdan onun g\u0259rayl\u0131lar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi qeyd etm\u0259yi m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun hesab edirik. \u00c7\u00fcnki R.Oday\u0131n \u0259xlaqi-f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin \u00fcrfani mahiyy\u0259ti onun g\u0259rayl\u0131 janr\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox \u00f6z\u00fcn\u00fcn poetik t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u00fc tap\u0131r. T\u0259s\u0259vv\u00fcf m\u0259zmunlu poeziya \u00f6rn\u0259kl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 oldu\u011fu kimi Rafiq Oday\u0131n bir s\u0131ra g\u0259rayl\u0131lar\u0131nda da haqq yol\u00e7usunun m\u0259n\u0259vi iztirablar\u0131, yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131n sirl\u0259rini d\u0259rk etm\u0259k c\u0259hdi, Tanr\u0131 sevgisi m\u00fcxt\u0259lif b\u0259dii deyiml\u0259r, f\u0259ls\u0259fi suallar vasit\u0259si il\u0259 ifad\u0259 olunur. Silsil\u0259 t\u0259krir v\u0259 epitetl\u0259r, t\u0259\u015fbeh v\u0259 m\u00fcbali\u011f\u0259l\u0259r onun \u00fcrfani d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini \u0259lvan poetik \u00e7alarlarla z\u0259nginl\u0259\u015fdirib emosional ruhu daha da g\u00fccl\u0259ndirir:<\/p>\n<p>B\u0259\u015f\u0259r yalan, b\u0259nd\u0259 yalan,<br \/>\nS\u0259nd\u0259 yalan, m\u0259n d\u0259 yalan.<br \/>\nAx\u0131 m\u0259ni m\u0259nd\u0259n alan,<br \/>\nM\u0259ni m\u0259nd\u0259n ed\u0259n kimdi?!<\/p>\n<p>H\u0259r n\u0259s\u0259ns\u0259, donun b\u0259lli,<br \/>\nN\u0259 olacaq sonun \u2013 b\u0259lli.<br \/>\nDivan b\u0259lli, qanun b\u0259lli,<br \/>\nHaqqa sar\u0131 ged\u0259n kimdi?! <\/p>\n<p>Bu c\u00fcr suallar vasit\u0259si il\u0259 onu narahat ed\u0259n b\u0259\u015f\u0259ri cavab axtarmaq, haqq yol\u00e7usunun i\u00e7 al\u0259mini i\u015f\u0131qland\u0131rmaq onun t\u0259s\u0259vv\u00fcf \u015feirl\u0259rinin \u0259sas ideya-m\u0259zmun x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini t\u0259\u015fkil edir. \u015eairin \u201cVar\u201d r\u0259difli g\u0259rayl\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6rn\u0259k g\u0259tir\u0259n professor Vaqif Yusifli yaz\u0131r ki, \u201cYunis \u0130mr\u0259y\u0259 xitab\u0259n yaz\u0131lan bu g\u0259rayl\u0131da \u00fcrfan poeziyas\u0131ndan g\u0259l\u0259n k\u00fcl\u0259kl\u0259r \u0259sir v\u0259 arzulayaq ki, Rafiq Oday bu yoldan \u2013 Yunis \u0130mr\u0259 yolundan d\u00f6nm\u0259sin\u201d.<br \/>\nDiqq\u0259t ets\u0259k, do\u011furdan da R.Oday\u0131n bir s\u0131ra g\u0259rayl\u0131lar\u0131 il\u0259 Yunis \u0130mr\u0259nin poeziyas\u0131 aras\u0131nda m\u0259zmun yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 ruh ox\u015farl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k olar. N\u00fcmun\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Yunis \u0130mr\u0259nin \u201cBir g\u00f6r m\u0259ni e\u015fq neyl\u0259di\u201d \u015feirind\u0259n bir b\u0259nd\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k:<\/p>\n<p>\u00c7\u0131rp\u0131n\u0131ram yana-yana,<br \/>\nE\u015fq boyad\u0131 m\u0259ni qana.<br \/>\nN\u0259 aqil\u0259m, n\u0259 divana,<br \/>\nG\u0259l g\u00f6r m\u0259ni e\u015fq neyl\u0259di?!<\/p>\n<p>R.Oday \u201cVar\u201d r\u0259difi g\u0259rayl\u0131s\u0131nda yaz\u0131r:<\/p>\n<p>Y\u00f6n \u00e7evirib da\u011fa-da\u015fa,<br \/>\nBulaq oldu g\u00f6z\u00fcm \u2013 da\u015fan,<br \/>\nN\u0259 g\u00f6z\u00fcmd\u0259 a\u011fdan ni\u015fan,<br \/>\nN\u0259 g\u00f6z\u00fcm\u00fcn qaras\u0131 var. <\/p>\n<p>Yaxud Yunis \u0130mr\u0259nin \u201c\u0130\u00e7\u0259ri\u201d adl\u0131 \u015feirin\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, Rafiq Oday\u0131n bu b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkird\u0259n yarad\u0131c\u0131l\u0131qla b\u0259hr\u0259l\u0259ndiyini ayd\u0131n g\u00f6rm\u0259k olar:<\/p>\n<p>M\u0259ni m\u0259nd\u0259n sorma m\u0259nd\u0259 deyil\u0259m,<br \/>\n\u018fksimdir bo\u015f g\u0259zir, dondan i\u00e7\u0259ri.<\/p>\n<p>S\u0259nin e\u015fqin m\u0259ni m\u0259nd\u0259n al\u0131bd\u0131,<br \/>\n\u015eirin d\u0259rddi bu d\u0259rmandan i\u00e7\u0259ri. <\/p>\n<p>Bel\u0259 misallar\u0131n say\u0131n\u0131 art\u0131ra da bil\u0259rik. M\u0259qs\u0259dimiz Yunis \u0130mr\u0259 poeziyas\u0131 il\u0259 R.Oday\u0131n \u015feirl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcqayis\u0259 apar\u0131b, onlar\u0131 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirm\u0259k deyil, bu m\u00fcqayis\u0259l\u0259rl\u0259 R.Oday\u0131n t\u0259s\u0259vv\u00fcf poeziyas\u0131n\u0131n klassik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 k\u00f6kl\u0259ndiyini, sufi ideyalar\u0131n bir s\u0131ra elementl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 davam etdirdiyini g\u00f6st\u0259rm\u0259kdir.<br \/>\nRafiq Oday h\u0259yat\u0131n \u0259n x\u0131rda real g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259rini \u00f6z\u00fcn\u00fcn duyub d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi ifad\u0259 etm\u0259yi bacar\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259dir ki, onun \u015feirl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin poetik m\u0259zmununda f\u0259ls\u0259fi-estetik ideallar apar\u0131c\u0131 m\u00f6vqed\u0259 dayan\u0131r. O, h\u0259yat\u0131n g\u0259rdi\u015fin\u0259, yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131n sirrin\u0259, \u0259n ba\u015f\u00adl\u0131cas\u0131 is\u0259 insan fitr\u0259tin\u0259 filosof g\u00f6z\u00fc il\u0259 bax\u0131r v\u0259 poetik q\u0259na\u0259tl\u0259rini m\u0259naland\u0131rark\u0259n oxucu da \u00f6z\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq bu axara d\u00fc\u015f\u00fcr:<\/p>\n<p>\u00d6t\u00fcr\u00fcb s\u0259ks\u0259ni, doxsan\u0131 adam,<br \/>\nH\u0259l\u0259 d\u0259 varl\u0131\u011f\u0131 yox san\u0131r adam.<br \/>\nHa s\u00f6yl\u0259, bu yolun yox sonu, adam,<br \/>\nD\u00fc\u015fm\u0259z etdiyini o ba\u015fa, bilm\u0259z.<\/p>\n<p>V\u0259 yaxud:<\/p>\n<p>L\u0259n\u0259t da\u015f atana d\u00fc\u015f\u00fcr,<br \/>\nDa\u015f biz\u0259 neyl\u0259yib ax\u0131?!<\/p>\n<p>Xalq hikm\u0259ti, sad\u0259 v\u0259 etibarl\u0131 deyim, d\u0259rin m\u0259na tutumu Rafiq Oday\u0131n \u015feirl\u0259rinin ayr\u0131lmaz c\u0259h\u0259tl\u0259ridir. Onun \u201cYa\u015fayaq\u201d, \u201cQay\u0131tmaz\u201d, \u201cKim sev\u0259r ki\u201d, \u201cY\u0259qin\u201d, \u201cA d\u0259rdim\u201d kimi g\u0259rayl\u0131 v\u0259 qo\u015fmalar\u0131nda bu c\u0259h\u0259tl\u0259r k\u00fcll hal\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. M\u0259h\u0259bb\u0259tin \u015firinliyi, hicran iztirablar\u0131, sev\u0259n q\u0259lbin k\u00f6vr\u0259k d\u00f6y\u00fcnt\u00fcl\u0259ri nec\u0259 h\u0259r k\u0259sin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus inc\u0259 hissl\u0259ridirs\u0259, bu hissl\u0259rin ifad\u0259si d\u0259 Rafiq Oday\u0131n b\u0259dii t\u0259qdimind\u0259 o c\u00fcr inc\u0259 v\u0259 z\u0259rif deyiml\u0259rl\u0259 ifad\u0259 olunur:<\/p>\n<p>Bu qap\u0131ya yoxmu bir \u00e7\u0259m,<br \/>\nAy insafs\u0131z \u2013 birim, birc\u0259m.<br \/>\nQ\u0131s\u0131l m\u0259n\u0259 olaq bir c\u0259m, &#8211;<br \/>\nT\u0259kim, bel\u0259c\u0259 ya\u015fayaq.<\/p>\n<p>Bu b\u0259ndd\u0259 t\u0259zadlar, ritorik xitablar, s\u00f6z v\u0259 ifad\u0259l\u0259r el\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla yerli yerind\u0259 i\u015fl\u0259nmi\u015fdir ki, \u0259lav\u0259 \u015f\u0259rh\u0259 ehtiyac duyulmur.<br \/>\nQeyd etdiyimiz kimi, Rafiq Oday klassik poeziya \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l tell\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u015fairdir. Onun son ill\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 q\u0259z\u0259ll\u0259r h\u0259m poetik m\u0259zmunu, h\u0259m d\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 maraq do\u011furur. Bu q\u0259z\u0259ll\u0259rd\u0259 d\u0259 R.Oday \u00f6z\u00fcn\u00fcn poetik m\u0259ram\u0131na sadiq qalaraq sosial probleml\u0259ri, m\u0259n\u0259vi-\u0259xlaqi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, Qaraba\u011f a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0259kir. \u201cGenosidd\u0259n\u201d, \u201cM\u0259nd\u0259 g\u0259zm\u0259\u201d, \u201cQaraba\u011f\u201d v\u0259 dig\u0259r q\u0259z\u0259ll\u0259rind\u0259 poetik vasit\u0259 v\u0259 \u00fcns\u00fcrl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k onlar\u0131n m\u0259krli niyy\u0259tl\u0259rini if\u015fa edir:<\/p>\n<p>Al\u0131\u015f\u0131rsa \u0259g\u0259r n\u0259fsin q\u0131z\u0131l alma sevdas\u0131yla,<br \/>\nBuyur onda Qaf da\u011f\u0131na d\u0131rman, onu m\u0259nd\u0259 g\u0259zm\u0259.<\/p>\n<p>\u201cQaraba\u011f\u201d q\u0259z\u0259lind\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259llif bu f\u00fcsunkar g\u00f6z\u0259llikl\u0259r m\u0259sk\u0259nin\u0259 \u00fclvi m\u0259h\u0259bb\u0259tini t\u0259s\u0259vv\u00fcf simvolikas\u0131 vasit\u0259sil\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm etmi\u015fdir:<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn T\u00fcrk\u00fc &#8211; \u0259c\u0259min yarad\u0131l\u0131\u015f n\u00f6qt\u0259sidir,<br \/>\nBiz\u0259 Kan, h\u0259m d\u0259 M\u0259kan, \u0259vv\u0259l\u00fc-axir Qaraba\u011f.<\/p>\n<p>\u0130st\u0259r sosial-siyasi, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t m\u00f6vzusunda yazd\u0131\u011f\u0131 q\u0259z\u0259ll\u0259rd\u0259 R.Oday dig\u0259r \u015feirl\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, poetik m\u0259tl\u0259bi m\u0259naland\u0131rark\u0259n b\u0259sit ifad\u0259l\u0259rd\u0259n, deyilmi\u015f s\u00f6zl\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131r, duyduqlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fun v\u0259 s\u0259mimiyy\u0259tin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda ifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\n\u015eairin xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00dcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 v\u0259 onun layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev\u0259 h\u0259sr etdiyi \u015feirl\u0259rd\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimiz\u0259 sonsuz inam, milli q\u00fcrur hissi poetik misra v\u0259 b\u0259ndl\u0259rd\u0259 ifad\u0259 olunur. Bu \u015feirl\u0259rd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011fullar\u0131na sonsuz m\u0259h\u0259bb\u0259tin bariz ifad\u0259sini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Onun \u201cS\u0259n ulu \u00f6nd\u0259ris\u0259n bu xalq\u0131n, bu mill\u0259tin\u201d v\u0259 \u201cAli Ba\u015f Komandan\u0131m\u201d \u015feirl\u0259ri yaln\u0131z bir f\u0259rdin, s\u0259n\u0259tkar\u0131n hissl\u0259rini deyil, xalq\u0131m\u0131z\u0131n t\u00fck\u0259nm\u0259z sevgisini \u0259ks etdirir:<\/p>\n<p>Bu d\u00f6vl\u0259tin q\u0131r\u0131lmaz t\u0259m\u0259lind\u0259 ya\u015farsan,<br \/>\n\u018fn m\u00fcq\u0259dd\u0259s, \u0259n \u00fclvi \u0259m\u0259lind\u0259 ya\u015farsan,<br \/>\nV\u0259t\u0259n sevdal\u0131lar\u0131 c\u0259m elind\u0259 &#8211; ya\u015farsan,<br \/>\nXalq g\u00f6r\u00fcr b\u0259hr\u0259sini \u00e7\u0259kdiyin h\u0259r z\u0259hm\u0259tin,<br \/>\nS\u0259n ulu \u00f6nd\u0259ris\u0259n bu xalq\u0131n, bu mill\u0259tin.<\/p>\n<p>\u018fn b\u00f6y\u00fck \u0259man\u0259tin \u0130lham \u018fliyev biz\u0259,<br \/>\nBir d\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s V\u0259t\u0259n &#8211; do\u011fma ocaq, ev biz\u0259.<br \/>\nOnun\u00e7\u00fcn o, qat\u0131r ki, gec\u0259sini g\u00fcnd\u00fcz\u0259,<br \/>\nHe\u00e7 zaman laxlamas\u0131n \u00f6z\u00fcl\u00fc bu q\u00fcdr\u0259tin,<br \/>\nS\u0259n ulu \u00f6nd\u0259ris\u0259n bu xalq\u0131n, bu mill\u0259tin. <\/p>\n<p>\u201cS\u0259n ulu \u00f6nd\u0259ris\u0259n bu xalq\u0131n, bu mill\u0259tin\u201d \u015feirind\u0259n \u00f6rn\u0259k g\u0259tirdiyimiz bu b\u0259ndl\u0259r xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011flu Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259z\u0259m\u0259t v\u0259 q\u00fcdr\u0259tini, onun parlaq d\u00fchas\u0131n\u0131 tutarl\u0131 v\u0259 inand\u0131r\u0131c\u0131 boyalarla ifad\u0259 edir.<br \/>\n\u0130ctimai-siyasi lirikan\u0131n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n olan bu \u015feird\u0259 m\u00fc\u0259llif g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 sonsuz inam\u0131n\u0131 silsil\u0259 anaforalar, r\u0259ngar\u0259ng inversiya v\u0259 epitetl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 poetikl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k, soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 z\u00fclm\u0259, zill\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 ay\u0131q-say\u0131q olma\u011fa, Qaraba\u011f u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259ni q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 ba\u015fa vurma\u011fa s\u0259sl\u0259yir:<\/p>\n<p>And i\u00e7irik g\u00fcn\u0259\u015fin s\u00fcbh do\u011fan \u00e7a\u011f\u0131na,<br \/>\nAnd i\u00e7irik qan il\u0259 boyanan torpa\u011f\u0131na.<br \/>\nAnd i\u00e7irik \u00fc\u00e7r\u0259ngli m\u00fcq\u0259dd\u0259s bayra\u011f\u0131na,<br \/>\nK\u00f6k\u00fcn\u00fc k\u0259s\u0259c\u0259yik h\u0259r z\u00fclm\u00fcn, h\u0259r zill\u0259tin,<br \/>\nS\u0259n ulu \u00f6nd\u0259ris\u0259n bu xalq\u0131n, bu mill\u0259tin.<\/p>\n<p>Eyni ideyan\u0131, milli m\u00fcst\u0259qillik duy\u011fular\u0131n\u0131 R.Oday \u201cAli Ba\u015f Komandan\u0131m\u201d \u015feirind\u0259 d\u0259 y\u00fcks\u0259k ilham v\u0259 poetik bir pafosla t\u0259r\u0259nn\u00fcm edir. Q\u0259l\u0259b\u0259 \u0259zmi, milli q\u00fcrur hissi, s\u0259mimi duy\u011fular\u0131n, yax\u0131n v\u0259 uzaq ke\u00e7mi\u015fimizin b\u0259dii ifad\u0259si \u015feirin poetik m\u0259zmununu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. \u015eairin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus deyim t\u0259rzi poetik m\u0259tnin emosional v\u0259 b\u0259dii \u00e7alarlarla z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k lirik-siyasi ovqat\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirir:<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan g\u00fcv\u0259nir m\u00fcz\u0259ff\u0259r ordusuna,<br \/>\nQoymaz ya\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcnd\u0259 bu xalq\u0131 ordu, s\u0131na.<br \/>\n\u0130st\u0259r tufanda yoxla, ya\u011f\u0131\u015fda, qarda s\u0131na,<br \/>\nBir n\u0259r\u0259 \u00e7\u0259k d\u0259nizt\u0259k a\u015f\u0131b-da\u015fs\u0131n meydan\u0131m.<br \/>\nAli Ba\u015f Komandan\u0131m!<\/p>\n<p>Be\u015flik \u015f\u0259klind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f \u015feirin b\u00fct\u00fcn b\u0259ndl\u0259rinin sonunda i\u015fl\u0259n\u0259n t\u0259krir \u2013 m\u00fcraci\u0259t \u2013 \u201cAli Ba\u015f Koman\u00addan\u0131m\u201d ifad\u0259si oxucu q\u0259lbind\u0259 b\u00f6y\u00fck ruh y\u00fcks\u0259kliyi do\u011furur.<br \/>\nErm\u0259ni t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131, Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si, milli m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f v\u0259 sair m\u00f6vzular son iyirmi be\u015f ilin sosial-siyasi v\u0259 tarixi-m\u0259d\u0259ni m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n ba\u015fl\u0131ca amill\u0259rdir.  Rafiq Oday\u0131n \u015feirl\u0259rind\u0259 qeyd olunan probleml\u0259rin poetik inikas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k olar. Onun \u015feirl\u0259rind\u0259 yurd yan\u011f\u0131s\u0131, azadl\u0131q ideallar\u0131, lirik \u201cm\u0259n\u201din daxili g\u00f6yn\u0259rtil\u0259ri, xalq\u0131n\u0131, v\u0259t\u0259nini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n insan\u0131n m\u0259n\u0259vi iztirablar\u0131 \u0259ks olunur:<\/p>\n<p>A\u011f\u0131llara g\u0259lm\u0259y\u0259n<br \/>\nBa\u015flara g\u0259ldi bu g\u00fcn.<br \/>\nDostlar qara geyindi,<br \/>\nD\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r g\u00fcld\u00fc bu g\u00fcn.<br \/>\nElim mat\u0259m ke\u00e7irir<br \/>\n25 ildi bu g\u00fcn,<br \/>\nBu yolun h\u0259r add\u0131m\u0131<br \/>\nQadadan-qandan ke\u00e7ib,<br \/>\nXalq\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi<br \/>\n20 yanvardan ke\u00e7ib.<\/p>\n<p>Ya\u011f\u0131lar \u0259lbir olub,<br \/>\nQ\u0131r\u011f\u0131na f\u0259rman verdi.<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ki, bu xalqa<br \/>\n\u00d6l\u00fcmc\u00fcl d\u0259rman verdi.<br \/>\nAncaq  bu d\u0259rs bizl\u0259r\u0259<br \/>\nAzad, \u00f6zg\u00fcr, m\u00fcst\u0259qil<br \/>\nBir Az\u0259rbaycan verdi.<br \/>\nNe\u00e7\u0259 \u0259r\u0259n o\u011fullar<br \/>\nBu yolda candan ke\u00e7ib.<br \/>\nXalq\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi<br \/>\n20 yanvardan ke\u00e7ib.<\/p>\n<p>R.Oday\u0131n poeziyas\u0131 m\u00f6vzuca z\u0259ngin v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259lidir. Onun t\u0259bi\u0259t g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri, v\u0259t\u0259n sevgisi, \u00fclvi m\u0259h\u0259bb\u0259tin t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc v\u0259 sair m\u00f6vzularda orijinal \u015feirl\u0259ri vard\u0131r. \u015eair n\u0259d\u0259n yaz\u0131rsa yazs\u0131n, insan\u0131, onun i\u00e7 duy\u011fular\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0259kir. Bu bax\u0131mdan Rafiq Oday\u0131n \u015feirl\u0259ri insan m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131n poetik t\u0259svirinin z\u0259nginliyi il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir.<br \/>\n\u201cQ\u0259rib ruhlar\u0131n n\u0259\u011fm\u0259si\u201d kitab\u0131n\u0131 oxuyandan sonra q\u0259dirbil\u0259n oxucular\u0131n da bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259rin\u0259 inan\u0131ram. \u00c7\u00fcnki Rafiq Oday yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 boyu \u0259d\u0259bi axtar\u0131\u015fdad\u0131r. Bu axtar\u0131\u015flar\u0131n son ucu is\u0259 oxucunun \u00fcr\u0259yin\u0259 \u00fcnvanlan\u0131r. <\/p>\n<p><strong>Avtandil A\u011eBABA,<br \/>\nfilologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent,<br \/>\nrespublikan\u0131n \u018fm\u0259kdar jurnalisti<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Poeziya h\u0259mi\u015f\u0259 h\u0259yatla birg\u0259 add\u0131mlay\u0131r. C\u0259miyy\u0259td\u0259 ba\u015f ver\u0259n sosial-siyasi prosesl\u0259r, insan m\u0259n\u0259viyyat\u0131 v\u0259 onun m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi, z\u0259rif hissl\u0259r, k\u00f6vr\u0259k duy\u011fular b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m sahibl\u0259rini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n m\u00f6vzular olmu\u015fdur. D\u00fcnya d\u0259yi\u015fdikc\u0259, c\u0259miyy\u0259td\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r bir-birini \u0259v\u0259z etdikc\u0259 \u0259d\u0259bi al\u0259md\u0259 d\u0259 yenilikl\u0259r ba\u015f verir, yeni m\u00f6vzular, yeni imzalar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, t\u0259z\u0259 poetik s\u0259sl\u0259r e\u015fidilir. 1980-ci ill\u0259rin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda \u0259d\u0259biyyata g\u0259l\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-22192","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22192"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22192\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22193,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22192\/revisions\/22193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}