{"id":22245,"date":"2016-09-14T12:00:31","date_gmt":"2016-09-14T08:00:31","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=22245"},"modified":"2016-09-14T20:03:38","modified_gmt":"2016-09-14T16:03:38","slug":"kiv-numay%c9%99nd%c9%99l%c9%99ri-socar-in-h%c9%99yata-kecirdiyi-layih%c9%99l%c9%99rl%c9%99-tanisliq-m%c9%99qs%c9%99di-il%c9%99-sumqayitda-olmuslar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=22245","title":{"rendered":"K\u0130V n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri SOCAR-\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi layih\u0259l\u0259rl\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q m\u0259qs\u0259di il\u0259 Sumqay\u0131tda olmu\u015flar"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/s017.radikal.ru\/i424\/1609\/40\/0a0f987eef4b.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck investisiya layih\u0259l\u0259rini m\u0259hz Az\u0259rbaycanada h\u0259yata ke\u00e7irir. Neft v\u0259 qaz hasilat\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz-2\u201d kimi n\u0259h\u0259ng lay\u0131h\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, SOCAR-\u0131n h\u0259m d\u0259 neft v\u0259 qaz emal\u0131 s\u0259nayesind\u0259 ke\u00e7irdiyi b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259r u\u011furla icra olunur. Bu layih\u0259l\u0259rin m\u0259qs\u0259di Az\u0259rixrac potensial\u0131n\u0131 v\u0259 g\u0259lirl\u0259rini art\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, yeni i\u015f yerl\u0259ri yaratmaq, kimya s\u0259nayesinin r\u0259mzi olan Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u00f6lk\u0259mizin iqtisadi inki\u015faf\u0131na yeni t\u0259kan verm\u0259kdir. SOCAR-\u0131n Sumqay\u0131tda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi perspektivli layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q m\u0259qs\u0259dil\u0259 sentyabr\u0131n 14-d\u0259 respublikan\u0131n bir s\u0131ra apar\u0131c\u0131 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyind\u0259 olmu\u015flar.<br \/>\n\u0130lkin olaraq m\u0259tbuat n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin Sumqay\u0131t\u0131n Tarixi Muzeyin\u0259 ekskursiyas\u0131 t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdir. Burada qonaqlara Sumqay\u0131t\u0131n uzaq v\u0259 yax\u0131n tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f m\u0259lumat verilmi\u015f, \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bu g\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259rd\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fdir. Qeyd olunmu\u015fdur ki, Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Sumqay\u0131ta v\u0259 sumqay\u0131tl\u0131lara g\u00f6st\u0259rdiyi diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin timsal\u0131nda bu g\u00fcn d\u0259 u\u011furla davam etdirilir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n Sumqay\u0131ta davaml\u0131 olaraq s\u0259f\u0259r etm\u0259si v\u0259 bu s\u0259f\u0259rl\u0259rin \u00e7ox m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan t\u0259m\u0259lqoymalar v\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasiml\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmas\u0131, Sumqay\u0131tda yeni, d\u00fcnya standartlar\u0131na uy\u011fun istehsal sah\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131, texnologiya v\u0259 kimya s\u0259naye parklar\u0131n\u0131n in\u015fa olunmas\u0131, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 apar\u0131lan abadl\u0131q v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259ri, yeni v\u0259 unikal d\u0259nizk\u0259nar\u0131 bulvar\u0131n in\u015fas\u0131, yeni Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zinin, Musiqi v\u0259 \u015eahmat m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin tikintisi, insanlar\u0131n sosial rifah hal\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, asud\u0259 vaxtlar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259\u015fkili, \u015f\u0259h\u0259rin ekologiyas\u0131n\u0131n safla\u015f-d\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s. son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm t\u0259dbirl\u0259rd\u0259ndir.<br \/>\nSonra m\u0259tbuat n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri y\u00fcks\u0259k pe\u015f\u0259karl\u0131\u011fa v\u0259 texniki biliy\u0259 malik kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, onlar\u0131n pe\u015f\u0259 v\u0259 ixtisas\u00aclar\u0131n\u0131 t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 SOCAR-\u0131n T\u0259lim, T\u0259dris v\u0259 Sertifikatla\u015fd\u0131rma \u0130dar\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n 2012-ci ild\u0259 Sumqay\u0131tda yarad\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcasir tipli T\u0259lim-T\u0259dris M\u0259rk\u0259zind\u0259 yeni d\u0259rs ilinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r. \u015eagirdl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Himni canl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ifa olunduqdan sonra, SOCAR-\u0131n Kadr, Rejim v\u0259 \u0130nformasiya texnologiyalar\u0131 \u00fczr\u0259 vitse-prezidenti Xalik M\u0259mm\u0259dov, T\u0259lim, T\u0259dris v\u0259 Sertifikatla\u015fd\u0131rma \u0130dar\u0259sinin r\u0259isi Fuad S\u00fcleymanov v\u0259 \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyinin M\u00fc\u015fahid\u0259 \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri, Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Muxtar Babayev yeni t\u0259dris ilinin ba\u015flanmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 \u015fagirdl\u0259ri v\u0259 pedaqoji kollektivi t\u0259brik etmi\u015f, q\u0259bul zaman\u0131 y\u00fcks\u0259k bal toplayan \u015fagirdl\u0259r\u0259 v\u0259siq\u0259l\u0259r t\u0259qdim olunmu\u015fdur. Sonra is\u0259 m\u0259kt\u0259bin m\u00fc\u0259llim v\u0259 \u015fagird kollektivi K\u0130V n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 birg\u0259 TTM-in v\u0259 Etilen-polietilen zavodunun qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 meydan\u00e7ada torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcdafi\u0259si u\u011frundak\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 q\u0259hr\u0259mancas\u0131na \u015f\u0259hid olmu\u015f 54 kimya\u00e7\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 ucald\u0131lm\u0131\u015f xatir\u0259 kompleksini ziyar\u0259t etmi\u015f, abid\u0259 \u00f6n\u00fcn\u0259 q\u0259r\u0259nfill\u0259r d\u00fczm\u00fc\u015fl\u0259r.<br \/>\nBundan sonra qonaqlaronra \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130B-nin \u0259sas istehsalat m\u00fc\u0259ssis\u0259si olan Etilen-polietilen zavodu il\u0259 tan\u0131\u015f oldular. K\u0130V n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri zavodun Azot-oksigen kompleksi, Susoyut\u00acma qur\u011fusu, M\u00fctl\u0259ql\u0259\u015fdirilmi\u015f izopropil spirti sah\u0259si, \u0130stehsalata v\u0259 keyfiyy\u0259t\u0259 n\u0259zar\u0259t, h\u0259m\u00e7inin S\u0259naye-sanitar sah\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n yeni laboratoriya, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasiml\u0259rind\u0259 m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin d\u0259 i\u015ftirak etdiyi propan-propilen fraksiyas\u0131n\u0131n k\u00fck\u00fcrdl\u00fc birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 butan-butilen fraksiyas\u0131n\u0131n hidrogenl\u0259\u015fm\u0259si qur\u011fular\u0131nda olmu\u015f, qonaqlara yeni layih\u0259l\u0259r, perspektiv planlar haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat verilmi\u015fdir. Qeyd olunmu\u015fdur ki, SOCAR-\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130B-nin 2015-2019-cu ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259d\u0259fi m\u00f6vcud istehsalatlar\u0131n moderni\u00aczasiyas\u0131, yeni tikil\u0259c\u0259k Polipropilen (PP) v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0131xl\u0131ql\u0131 Polietilen (HDPE) istehsalatlar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259b olunan miqdarda v\u0259 keyfiyy\u0259td\u0259 xammalla t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 v\u0259 EP-300 istehsalat\u0131n\u0131n effektivliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. K\u0130V n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259m\u00e7inin SOCAR v\u0259 UNIPER \u015firk\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda enerji v\u0259 buxar istehsal\u0131 sah\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k birg\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259nin &#8211; \u201cSOCAR-UNIPER\u201d MMC-nin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda da m\u0259lumat verilmi\u015fdir. Sazi\u015f\u0259 \u0259sas\u0259n, birg\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259d\u0259 SOCAR 51 faizlik, UN\u0130PER is\u0259 49 faizlik pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 sahib olacaqd\u0131r. Bundan ba\u015fqa, yeni Buxar Turbogenerator qur\u011fusunun tikintisi bar\u0259d\u0259 \u0130lkin Layih\u0259 Sazi\u015fi imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. Bildirilmi\u015fdir ki, bu yax\u0131nlarda t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimi ke\u00e7irilmi\u015f qur\u011funun in\u015fas\u0131 Etilen-polietilen zavodunda Buxar Generator Kompleksinin enerji effektivliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259lav\u0259 enerji istehsal edilm\u0259si m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\n\u201cSOCAR Polymer\u201d MMC-d\u0259 K\u0130V n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259lumat verilmi\u015fdir ki, Qeyri-neft sektorunun \u0259n iri layih\u0259l\u0259rind\u0259n biri say\u0131lan, Az\u0259rbaycanda kimya s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 2013-c\u00fc ild\u0259 t\u0259sis edil\u0259n v\u0259 Sumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131n\u0131n rezidenti statusu alm\u0131\u015f \u201cSOCAR Polymer\u201d layih\u0259si son 40 ild\u0259 \u00f6z n\u00f6v\u00fcn\u0259 v\u0259 miqyas\u0131na g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n neft-kimya s\u0259nayesind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n ilk layih\u0259dir.<br \/>\nSumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131n\u0131n 30 hektar \u0259razisind\u0259 \u015firk\u0259tin iki qur\u011fusu Polipropilen v\u0259 Y\u00fcks\u0259ks\u0131xl\u0131ql\u0131 Polietilen zavodlar\u0131 in\u015fa olunur. Bu zavodlar ild\u0259 180 min ton polipropilen v\u0259 120 min ton y\u00fcks\u0259ks\u0131xl\u0131ql\u0131 polietilen istehsal ed\u0259c\u0259k. H\u0259r iki layih\u0259nin tikintisi planla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kimi layih\u0259nin icra qrafiki \u00fczr\u0259 gedir. Bel\u0259 ki, Polipropilen zavodunun tikintisi tam s\u00fcr\u0259tl\u0259 icra olunur, b\u00fct\u00fcn laz\u0131mi avadanl\u0131qlar sifari\u015f edilib. Zavodun istismara verilm\u0259si 2018-ci ilin birinci r\u00fcb\u00fcn\u0259, Polietilen zavodunun istismara verilm\u0259si is\u0259 h\u0259min ilin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc r\u00fcb\u00fcn\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Zavodlarda \u0259n qabaqc\u0131l texnologiyalardan istifad\u0259 olunacaq. \u0130stehsal olunan polimer m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 30%-i daxili bazara \u00e7\u0131xar\u0131lacaq ki, bu da \u00f6lk\u0259 bazar\u0131nda t\u0259l\u0259bat\u0131n tamamil\u0259 t\u0259min edilm\u0259si dem\u0259kdir. \u0130xrac \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas h\u0259d\u0259f bazarlar\u0131 is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259, Q\u0259rbi Avropa v\u0259 s. hesab olunur.<br \/>\nZavodlar\u0131n istismar\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 daimi \u0259saslarla 300 i\u015f\u00e7i, tikinti-qura\u015fd\u0131rma i\u015fl\u0259rind\u0259 is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 1500-2000 i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015facaq. \u018fsas \u0259m\u0259k resurslar\u0131 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131d\u0131r. Podrat\u00e7\u0131 m\u00fch\u0259ndislik, sat\u0131nalma v\u0259 tikinti \u00fczr\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f \u015firk\u0259t kimi zavodun tam istismara verilm\u0259si \u00fczr\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259suliyy\u0259ti \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Lisenziyalar v\u0259 texnologiyaya dair patentl\u0259rin sahibi kimi tan\u0131nan Lyondell Basell v\u0259 Ineos \u015firk\u0259tl\u0259ri Polipropilen v\u0259 Polietilen zavodlar\u0131n\u0131n texnologiyas\u0131 \u00fczr\u0259 lisenziyarlard\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, \u015firk\u0259tin m\u0259hsullar\u0131 \u0259n y\u00fcks\u0259k standartlara cavab ver\u0259c\u0259k. \u015eirk\u0259tin istehsal etdiyi polietilen y\u00fcks\u0259kt\u0259zyiqli su, qaz, kanalizasiya v\u0259 su borular\u0131n\u0131n istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Eyni zamanda polipropilen v\u0259 polietilen ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259n y\u00fcks\u0259k standartalara cavab verir v\u0259 \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qabla\u015fd\u0131rmalar\u0131n istehsal\u0131nda, el\u0259c\u0259 d\u0259 tibbi s\u0259nayed\u0259 geni\u015f istifad\u0259 oluna bil\u0259r.<br \/>\nPolipropilen v\u0259 Y\u00fcks\u0259ks\u0131xl\u0131\u011f\u0131 Polietilen zavodlar\u0131n\u0131n tikintisi tamamland\u0131qdan sonra, Sumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131nda \u0259rzaq v\u0259 qeyri-\u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn elastik qabla\u015f-d\u0131rman\u0131n, etiket v\u0259 yap\u0131\u015fqan lentinin istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n BYPP lentinin (biaksial y\u00f6n\u00fcml\u00fc polipropilen lent) istehsal\u0131 zavodunun tikintisin\u0259 ba\u015flanmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu, y\u00fcks\u0259kkeyfiyy\u0259tli elastik qabla\u015fd\u0131rma \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n \u0259n m\u0259\u015fhur materiald\u0131r.<br \/>\nLayih\u0259nin \u0259sas m\u0259qs\u0259di neft emal\u0131n\u0131n s\u0259mt qazlar\u0131ndan g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259sidir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u015firk\u0259t \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130B-d\u0259n al\u0131nan propilen, etilen v\u0259 hidrogen xammal\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259c\u0259k. Neft Emal\u0131 zavodunda neftin emal\u0131ndan al\u0131nan s\u0259mt qazlar\u0131ndan polimer istehsal edil\u0259c\u0259kdir. Layih\u0259nin ikinci m\u0259qs\u0259di Az\u0259rbaycanda plastik emal ed\u0259n orta v\u0259 ki\u00e7ik m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn xammal bazas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu layih\u0259nin icras\u0131 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k, \u00e7oxlu sayda yeni i\u015f yerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq.<br \/>\nVur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, d\u00fcnyada plastik istehlak\u0131 neft istehlak\u0131ndan daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. Bel\u0259 ki, neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n v\u0259 polimerl\u0259rin istehlak\u0131 y\u00fcks\u0259lir. Statistikaya n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, son 25 ild\u0259 maye karbohidrogenl\u0259rin istehlak\u0131 40-45%, d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 polimer istehlak\u0131 is\u0259 200% art\u0131b. T\u0259hlil aparsaq dey\u0259 bil\u0259rik ki, son ill\u0259rd\u0259 polimer istehlak\u0131ndak\u0131 dinamika, d\u00fcnya \u00dcDM-nin art\u0131m\u0131n\u0131 sabit \u015f\u0259kild\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259kd\u0259 davam edir. Maye karbohidrogenl\u0259rin istehlak\u0131n\u0131n art\u0131m\u0131 polimerl\u0259rin istehlak\u0131ndan minimum 2-2,5 d\u0259f\u0259 a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Bu tendensiya g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 davam ed\u0259c\u0259k. Bel\u0259likl\u0259, \u015firk\u0259t neft-qaz xammal\u0131 il\u0259 art\u0131m\u0131 az olan seqmentd\u0259n s\u00fcr\u0259tl\u0259 geni\u015fl\u0259n\u0259n seqment\u0259 ke\u00e7ir.<br \/>\n\u201cSOCAR Polymer\u201d Az\u0259rbaycanda \u0259ld\u0259 oluna bil\u0259c\u0259k b\u00fct\u00fcn potensial neft-kimya xammal\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259lir m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015facaq. Bu, neft s\u0259nayesinin inki\u015fafda olan bir sah\u0259sidir v\u0259 eyni zamanda orta v\u0259 ki\u00e7ik sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 b\u00fcn\u00f6vr\u0259dir.<br \/>\nK\u0130V n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri Karbamid (Azot g\u00fcbr\u0259si) zavodunda da olmu\u015flar. Zavodun direktoru X\u0259yal C\u0259f\u0259rov m\u0259lumat ver\u0259r\u0259k qeyd etmi\u015fdir ki, Karbamid zavodunun t\u0259m\u0259li 2011-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015fdur. Layih\u0259 \u00fczr\u0259 M\u00fch\u0259ndislik, Sat\u0131nalma v\u0259 Tikinti, y\u0259ni MST podrat\u00e7\u0131s\u0131 2011-ci ilin avqust ay\u0131nda elan olunmu\u015f beyn\u0259lxalq a\u00e7\u0131q tender vasit\u0259sil\u0259 se\u00e7ilmi\u015fdir. Tender t\u0259klifl\u0259rinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Samsung Engineering Co, Ltd. \u015firk\u0259ti MST podrat\u00e7\u0131s\u0131 se\u00e7ilmi\u015f v\u0259 13 mart 2013-c\u00fc il tarixind\u0259 MST m\u00fcqavil\u0259si imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. Daha sonra, 2013-c\u00fc ilin avqust ay\u0131nda SOCAR ammonyak v\u0259 karbamid istehsal\u0131 \u00fczr\u0259 iki beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzlu texnologiya \u015firk\u0259tl\u0259ri &#8211; Haldor Topsoe (Danimarka) and Stamicarbon B.V (Hollandiya) il\u0259 lisenziya m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131r. MST m\u00fcqavil\u0259si \u00fczr\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ilkin \u015f\u0259rtl\u0259r yerin\u0259 yetirildikd\u0259n sonra, MST podrat\u00e7\u0131s\u0131 2014-c\u00fc ilin fevral\u0131nda r\u0259smi olaraq Layih\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nLayih\u0259nin effektiv h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 idar\u0259 edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Neste Jacobs Oy (Finlandiya) \u015firk\u0259ti beyn\u0259lxalq a\u00e7\u0131q tender \u0259sas\u0131nda Layih\u0259nin idar\u0259 edilm\u0259si \u00fczr\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i se\u00e7ilmi\u015fdir. SOCAR v\u0259 Neste Jacobs Oy \u015firk\u0259ti aras\u0131nda layih\u0259nin idar\u0259 edilm\u0259si \u00fczr\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t v\u0259 m\u00fcst\u0259qil t\u0259fti\u015f xidm\u0259tl\u0259rinin g\u00f6st\u0259rilm\u0259si haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 11 may 2015-ci il tarixind\u0259 Helsinkid\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nZavodun tikintisinin 2017-ci ilin sonunda yekunla\u015fmas\u0131 v\u0259 zavodun 2018-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 istismara verilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Zavod g\u00fcnd\u0259lik 1200 metrik ton Ammonyak v\u0259 2000 metrik ton karbamid istehsal ed\u0259c\u0259kdir. SOCAR t\u0259r\u0259find\u0259n bu layih\u0259nin icra edilm\u0259si d\u00f6vl\u0259t iqtisadiyyat\u0131n\u0131n \u0259sas sektorlar\u0131ndan biri olan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259k ver\u0259c\u0259kdir. Bununla yana\u015f\u0131, zavodda istehsal edil\u0259n azot g\u00fcbr\u0259l\u0259ri (illik t\u0259xmin\u0259n 650-660 min ton) daxili t\u0259l\u0259bat\u0131 \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 izafi m\u0259hsul d\u0259mir yolu vasit\u0259sil\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, habel\u0259 Qara D\u0259niz limanlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 d\u00fcnya bazarlar\u0131na ixrac olunacaqd\u0131r. Hal-haz\u0131rda T\u00fcrkiy\u0259 karbamidin ixrac\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas bazar kimi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. A\u015fa\u011f\u0131 xammal qiym\u0259tl\u0259ri v\u0259 h\u0259d\u0259f bazarlar\u0131na yax\u0131nl\u0131q n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, zavodun dig\u0259r regional azot g\u00fcbr\u0259l\u0259ri istehsal\u00e7\u0131lar\u0131na m\u00fcnasib\u0259td\u0259 r\u0259qab\u0259t \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 malik olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir.<br \/>\nG\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u00fcmumilikd\u0259 layih\u0259nin t\u0259xmin\u0259n 81%-i icra edilmi\u015fdir. \u018fsasl\u0131 layih\u0259l\u0259ndirm\u0259 v\u0259 sat\u0131nalma i\u015fl\u0259ri dem\u0259k olar ki, tamamlanm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 tikinti i\u015fl\u0259rinin t\u0259xmin\u0259n 40%-i h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. Zavod kompleksi \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanmas\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n \u0259sas avadanl\u0131qlar\u0131n 96%-i art\u0131q Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131na g\u0259tirilmi\u015f v\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 zavod \u0259razisin\u0259 da\u015f\u0131nmaqdad\u0131r. Karbamid zavodunun tikintisind\u0259 istifad\u0259 edil\u0259n avadanl\u0131q v\u0259 materiallar Asiya, Avropa v\u0259 Amerikan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzlu \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259n sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nTikinti i\u015fl\u0259rinin \u0259n pik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 layih\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 t\u0259xmin\u0259n 2500-3000 n\u0259f\u0259r i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sinin c\u0259lb edilm\u0259si v\u0259 zavodun istismar\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259xmin\u0259n 300-350 n\u0259f\u0259rin daimi i\u015f yerl\u0259ri il\u0259 t\u0259min edilm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, SOCAR \u00f6lk\u0259mizin emal s\u0259nayesi sah\u0259sind\u0259 istehsal v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131 art\u0131rmaq, habel\u0259 az\u0259rbaycanda yeni i\u015f yerl\u0259ri yaratmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Sumqay\u0131tda n\u0259h\u0259ng v\u0259 perspektivli layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kd\u0259dir. Hasilat v\u0259 n\u0259ql sah\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u201c\u015eahd\u0259niz-2\u201d kimi meqa lay\u0131h\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, \u201cSOCAR Polymer\u201d , SOCAR karbamid v\u0259 s. layih\u0259l\u0259r m\u0259hz az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 yeni i\u015f yerl\u0259ri yaratmaqla, milyardlarla \u0259lav\u0259 g\u0259lir g\u0259tir\u0259c\u0259k. <\/p>\n<p><strong>Rafiq Oday,<br \/>\nRespublikan\u0131n \u018fm\u0259kdar jurnalisti<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck investisiya layih\u0259l\u0259rini m\u0259hz Az\u0259rbaycanada h\u0259yata ke\u00e7irir. Neft v\u0259 qaz hasilat\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz-2\u201d kimi n\u0259h\u0259ng lay\u0131h\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, SOCAR-\u0131n h\u0259m d\u0259 neft v\u0259 qaz emal\u0131 s\u0259nayesind\u0259 ke\u00e7irdiyi b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259r u\u011furla icra olunur. Bu layih\u0259l\u0259rin m\u0259qs\u0259di Az\u0259rixrac potensial\u0131n\u0131 v\u0259 g\u0259lirl\u0259rini art\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, yeni i\u015f yerl\u0259ri yaratmaq, kimya s\u0259nayesinin r\u0259mzi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-22245","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22245"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22246,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22245\/revisions\/22246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}