{"id":22840,"date":"2016-10-24T14:00:22","date_gmt":"2016-10-24T10:00:22","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=22840"},"modified":"2016-10-24T14:14:48","modified_gmt":"2016-10-24T10:14:48","slug":"m-nedim-tepebasi-kibirli-olmak-deneme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=22840","title":{"rendered":"M. Nedim Tepeba\u015f\u0131.”K\u0130B\u0130RL\u0130 OLMAK” (Deneme)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

USARE DERG\u0130S\u0130 9.SAYI<\/p>\n

Biyolojik ve fizyolojik olarak insanlar\u0131n birbirlerinden ne farklar\u0131 vard\u0131r ki? Sonra insanlar, birbirlerine fark atmak i\u00e7in mi edinimde ve kazan\u0131mda bulunmal\u0131d\u0131rlar? Hay\u0131r, hay\u0131r b\u00f6yle bir \u015fey asla olmamal\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011fumuz \u201cB\u00f6yle bir \u015fey olmamal\u0131d\u0131r!\u201d deriz demesine de yine de toplumda kendisini di\u011ferlerinden farkl\u0131 g\u00f6renler her zaman olmu\u015ftur, olacakt\u0131r da. Do\u011fumundan \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7inde, insandan ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyecek temel e\u015fitlik ilkeleri herkes i\u00e7in ge\u00e7erli olmas\u0131 gerekirken, bunun, baz\u0131 kesimler i\u00e7in s\u00f6zde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 da yine \u00e7oklar\u0131m\u0131z biliriz herhalde!
\nDindar olup olmamalar\u0131 \u00f6nemli de\u011fil, nedense insanlardan baz\u0131lar\u0131, toplumda ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 i\u015flem g\u00f6rmeyi hem severler hem de \u00f6nemserler. Bunun bir\u00e7ok sebebi olabilir ama dindar g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc olanlar i\u00e7in en \u00f6nemli sebebi, bu ki\u015filerden \u00e7oklar\u0131n\u0131n, kar\u015f\u0131s\u0131nda titreyen birine; \u201cKorkma! Ben kral de\u011filim, Kurey\u015f’ten kuru ekmek\/et yiyen kad\u0131n\u0131n o\u011fluyum.\u201c diyen bir Peygamberin s\u00f6zlerindeki espriden habersiz olmalar\u0131 ya da habersizmi\u015f gibi davranmalar\u0131d\u0131r. Her m\u00fctekebbirin ibret almas\u0131n\u0131 dilerim!
\nKibirli davranmakla y\u00fcksek makam elde ettiklerini, toplum i\u00e7erisinde ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 kabul edenler, ke\u015fke neyi kaybettiklerini de bilseler. Kendisini ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 g\u00f6rmenin sembolik bir ifadesi olan kibir, s\u0131rt\u0131na bindi\u011fi ki\u015fiyi a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla \u00e7\u00f6kertir, dibe vurdurur. Onlar, kendilerinden a\u015fa\u011f\u0131da kimse olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bulunduklar\u0131 seviyenin fark\u0131na varam\u0131yorlard\u0131r veya inat u\u011fruna d\u00fc\u015ft\u00fckleri yeri terk etmiyorlard\u0131r; t\u0131pk\u0131 muar\u0131zlar\u0131ndan birinin, okudu\u011fu ayetleri kastederek Peygamberimize; \u201cSenin s\u00f6ylediklerinin sana ait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n ilahi beyanlar oldu\u011funu ben de biliyorum ama ben s\u0131rf seni reddetmek i\u00e7in ink\u00e2r ediyorum.\u201d mealinde s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6zler gibi. \u201cAllah, i\u00e7imizde bu kadar asil, soylu ki\u015filer varken, bula bula bir yetim ve \u00f6ks\u00fcz\u00fc m\u00fc se\u00e7ti?\u201d demeye getirenlerin, Allah\u2019\u0131 sorgulamaya varan s\u00f6zlerinde kibirden ba\u015fka ne var ki? Bunlar, as\u0131l yan\u0131lg\u0131n\u0131n tam da burada ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile fark edemiyorlar g\u00f6r\u00fcyoruz i\u015fte. Ayn\u0131 zihniyette olanlar hep ayn\u0131 yolun yolcusu velhas\u0131l!
\nKibir, sadece ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fil, onlara imrenenleri de, arkalar\u0131ndan gidenleri de ta uzaktan etkileyecek bozguncu bir yap\u0131ya sahiptir. Ge\u00e7mi\u015fe do\u011fru bir baksak; her devirde toplumsal dengeyi, kendisini ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 g\u00f6renlerin bozdu\u011funu g\u00f6rebiliriz. Bunlar\u0131n destek\u00e7ileri de ayn\u0131 g\u00fcnah\u0131 ya da \u015f\u00f6yle ifade edeyim; sosyal alanda ahl\u00e2k d\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 payla\u015f\u0131rlar. Baz\u0131 kesimler taraf\u0131ndan, kendisinin ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fclmesini bekleyenlere verilen k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7aptaki f\u0131rsat ve imtiyazlar, onlara duygular\u0131n\u0131n kontrol edilemez hale gelmesinin yolunu a\u00e7m\u0131\u015f da olabilir, durum \u015fayet b\u00f6yle ise o zaman bu imtiyaz\u0131 sa\u011flayanlar da su\u00e7 orta\u011f\u0131 say\u0131labilirler, irdelenmeye de\u011fer tabi.
\nKibir, ki\u015finin edinimidir. Bu, ki\u015finin kendisini, di\u011fer insanlardan\/yarat\u0131klardan edinim ve kazan\u0131mlar\u0131ndan dolay\u0131 \u00fcst\u00fcn g\u00f6rmesinin k\u00f6t\u00fc bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bunun bir yan\u0131lma oldu\u011funu ay\u0131rt edemedi\u011fi i\u00e7in ki\u015fi, kendisini ba\u015fkalar\u0131ndan farkl\u0131 ve \u00fcst\u00fcn g\u00f6rmeye yani kibirlenmeye, bu hissin y\u00fckseli\u015fi durdurulamad\u0131\u011f\u0131nda sosyal yap\u0131 da sallanmaya ba\u015flayacakt\u0131r. Toplumdaki sosyolojik k\u0131r\u0131lma tam da burada ya\u015fan\u0131r i\u015fte.
\nDemek ki bu illete yakalananlar burnunun ucunu dahi g\u00f6remiyorlar. Demek ki; v\u00fccudun azalardan, toplumun da bireylerden olu\u015ftu\u011fu ger\u00e7e\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnemiyorlar. Demem o ki; b\u00fct\u00fcn yap\u0131lanmalar ya birbirini takip etmekte ya da birbirinden etkilenmektedir. \u0130nsan\u0131n yap\u0131land\u0131r\u0131l\u0131\u015f\u0131, olmas\u0131 gereken toplumsal yap\u0131lanman\u0131n ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 vermektedir gizliden gizliye, yani \u201cToplumsal yap\u0131lan\u0131\u015f\u0131n\u0131z v\u00fccudunuz gibi olsun!\u201d denilmektedir adeta, tabi ki g\u00f6rebilene. Azalar\u0131n farkl\u0131 i\u015flevleri oldu\u011fu gibi toplumun \u00fcyeleri de farkl\u0131 g\u00f6revleri \u00fcstlenmelidirler, burada da alg\u0131lanmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 gereken bu olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyal yap\u0131lanmada, insanlar\u0131n i\u015fleri farkl\u0131 olmasayd\u0131 karma\u015fa olurdu, ki\u015filer bire bir bu kadar i\u015flerin alt\u0131ndan kalkamazd\u0131 sonra.
\nBakmaz m\u0131s\u0131n, iki el birbirine nas\u0131l da muhta\u00e7 ya da birbirini tamamlamakta! Sadece eller de de\u011fil, bir b\u00fct\u00fcn\u00fc olu\u015fturmak i\u00e7in uzuvlar aras\u0131nda dengeli bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc yap\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil mi? Ayak gitmese elin i\u015fi yar\u0131m ya da eksik kalabilir, en az\u0131ndan bu, daha fazla zaman demektir. Toplumsal i\u015flev de buna benzer; g\u00f6revli \u00e7\u00f6p toplamasa, astronotun uzaya seyahati, bu alandaki \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ka\u00e7 para eder? Ki\u015finin; \u201cBen falancay\u0131m, temizlik i\u015f\u00e7isi de kim oluyor?\u201d demeye hakk\u0131 yoktur ya da olmamal\u0131d\u0131r! \u0130\u015f da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 olmasa, i\u015fler \u00f6yle kimilerinin zannetti\u011fi gibi d\u00fczg\u00fcn gitmez, d\u00fczg\u00fcn gitmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bunu g\u00f6rebilmek bile ya\u015fam\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r, g\u00f6rmemekse zorla\u015ft\u0131r\u0131r, ret etmek ise karma\u015faya sebep olabilir. Temizlik g\u00f6revlisi \u00e7\u00f6pleri toplad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in di\u011ferleri mis gibi ortamlarda ya\u015famaktad\u0131rlar, makam ve yetki elde etmi\u015f olanlar\u0131n b\u00f6b\u00fcrlenmesinin ne anlam\u0131 vard\u0131r o zaman? B\u00fcy\u00fcklenmek bir tarafa herkesin bir\u00e7ok ki\u015fiye te\u015fekk\u00fcr borcu var. Dedim ya temizlik i\u015fi yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda, kendimiz olmasa da \u00e7evrenin kokaca\u011f\u0131n\u0131 astronot da bilmeli, ben de bilmeliyim, sen ve di\u011ferleri de bilmelidir. O zaman, baz\u0131 i\u015fleri yapanlara \u00f6zellikle minnet duyulmal\u0131d\u0131r, \u015fahsen ben bu minneti duyuyorum\/duymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum!
\nKibirli olmak, ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc halde kabul etmemektir ya da ara\u015ft\u0131r\u0131p \u00f6\u011frenmeden konumundan kendisine paye bi\u00e7mektir yani i\u015f veya konum itibar\u0131yla kendisini \u00fcst\u00fcn g\u00f6r\u00fcp ba\u015fkalar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmektir. Budur i\u015fte kibirli olmak. \u0130\u00e7erik olarak ne fark\u0131 vard\u0131r \u015fimdi b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnen insanla \u015feytan\u0131n; \u201cBen ate\u015ften yarat\u0131ld\u0131m, \u00c2dem ise topraktan yarat\u0131ld\u0131, ben ondan (\u00c2dem\u2019den) \u00fcst\u00fcn\u00fcm!\u201d demesinin. Onunki de kibirlenmek, berikinin ki de. Sonra ate\u015f mi daha de\u011ferli toprak m\u0131? Bu sonuca nereden varm\u0131\u015f, bunu ispatlayabilmi\u015f mi? De\u011ferli oldu\u011funa sadece kendisi h\u00fckmediyor. Kibirli ki\u015filerin benzer taraflar\u0131 budur i\u015fte yani kendisini \u00fcst\u00fcn g\u00f6rmek ve di\u011ferlerini k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmek! Bu asl\u0131nda hastal\u0131kt\u0131r, bir \u00e7e\u015fit illet.
\nTemel e\u015fitlik ilkesini en ba\u015fta kibir bozar. Her t\u00fcrl\u00fc sayg\u0131s\u0131zl\u0131k kibirle ba\u015flam\u0131yor mu baksan\u0131za! Belki de bu y\u00fczdendir, kibirlenenleri Allah sevmez (Nahl 16\/23). B\u00f6ylelerini insanlar da sevmezler asl\u0131nda. Ben g\u00f6rmedim ki\u015filikli insanlar\u0131n b\u00f6ylelerini sevdi\u011fini, baz\u0131lar\u0131 korkular\u0131ndan dolay\u0131 veya sebeplenmek niyetiyle seviyor g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc verebilir, bu da bir \u00e7e\u015fit ezikliktir ya da acizlik! Bu ise ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmaz.
\nAncak burada da bir tuhafl\u0131k yok mudur; insanlar\u0131n sevmemesi daha \u00e7ok dikkat \u00e7ekiyor da Allah\u2019\u0131n sevmemesi neden dikkate al\u0131nm\u0131yor, ne dersiniz?
\nPeki, Allah, kibirlenmeyi neden yasaklam\u0131\u015f, neden bunlar\u0131 sevmedi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a beyan etmi\u015ftir? \u0130\u015fin bu taraf\u0131 da do\u011fru okunmuyor derim ben \u015fahsen. Yasaklar\u0131 ve emirleri do\u011fru okumak ve do\u011fru anlamak laz\u0131m. Allah, insanlar\u0131 yani kullar\u0131n\u0131 sevdi\u011fi i\u00e7in emir ve yasaklardan olu\u015fan kurallar koymu\u015ftur, eziyet etmek i\u00e7in de\u011fil elbet. Kurallar, a\u00e7\u0131k\u00e7a sevginin i\u015faretidir bana g\u00f6re. Allah kulunu, onun en yak\u0131n\u0131 ki\u015finin sevdi\u011finden daha fazla sever, sevmesi gerekir de. \u00c7\u00fcnk\u00fc ki\u015filer birbirlerinin ne kadar yak\u0131n\u0131 olsalar da yarat\u0131l\u0131\u015flar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Allah\u2019tan daha yak\u0131n\u0131 olamazlar. Birinde akrabal\u0131k ili\u015fkisi vard\u0131r di\u011ferinde ise yarat\u0131c\u0131 ve yarat\u0131lan ili\u015fkisi vard\u0131r. H\u00e2liyle Allah kuluna, onun yak\u0131nlar\u0131ndan daha yak\u0131n\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in onu di\u011fer yak\u0131nlar\u0131ndan daha fazla sevecektir. Bu da onlar\u0131 koruyacak tedbirlin al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirecektir.
\nPeki, insanlar sevdiklerinin yanl\u0131\u015f yapmas\u0131n\u0131 istemezler de Allah ister mi? Olacak bir \u015fey de\u011fil! Allah\u2019\u0131n, kibirli olmay\u0131 yasaklam\u0131\u015f olmas\u0131, daha \u00e7ok bu ba\u011flamda irdelenmelidir.
\nKibirlenen ki\u015fiye sormak laz\u0131m; \u201c\u0130nsan denen m\u00fckemmel eserin sanatk\u00e2r\u0131 kimdir, sen bu i\u015fin neresinde yer almaktas\u0131n, sen kimsin, \u00e7ap\u0131n ve hacmin nedir? Allah, sana yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn halifesi yani yery\u00fcz\u00fcnde kendisi ad\u0131na baz\u0131 i\u015fleri yapma yetkisi ve temsil payesi vermi\u015f, bu paye sana yetmez mi de b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc sadece kendisine has k\u0131lan Allah\u2019a nispet edercesine kibirlilik g\u00f6sterisinde bulunuyorsun?\u201d
\n\u0130nsan, bu t\u00fcr veya benzer hataya d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in hem kendisindeki m\u00fckemmelli\u011fi hem de acizli\u011fi g\u00f6rmelidir. Do\u011fru karar verebilmesi ya da do\u011fruya ula\u015fabilmesi i\u00e7in bu gereklidir. K\u00e2inat\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclm\u00fc\u015f\u00fc diyebilece\u011fimiz insan, kendisinde k\u00e2inat\u0131 g\u00f6r\u00fcrken, Allah\u2019\u0131n y\u00fcceli\u011fini ve sanatk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6rmelidir, \u00f6l\u00fcme mani olamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde de g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yani acizli\u011fini bilmeli ve anlamal\u0131d\u0131r.
\nGer\u00e7ekleri g\u00f6rmeye engel cehalet de\u011filse bu kibirden ba\u015fkas\u0131 olamaz. Bir de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc halde kabul etmemek vard\u0131r ki bu do\u011frudan do\u011fruya kibirdir.
\nKi\u015filer, kendisine ba\u015far\u0131 getiren yetenek ve beceriyi kendisine sunulan ikram olarak g\u00f6rd\u00fckleri zaman o ikram\u0131n hakk\u0131n\u0131 vermi\u015f olurlar. Sanatk\u00e2r\u0131n sanat\u0131n\u0131 en g\u00fczel bir \u015fekilde icra etmesi, sanata ve yetene\u011fine sayg\u0131s\u0131ndan olmal\u0131d\u0131r. Eseri ile \u00fcst\u00fcnl\u00fck taslamak, yetenek ve becerinin \u00fczerine basarak y\u00fckselmeye \u00e7al\u0131\u015fmak olur. Yetenek, var olansa, sanat da bu var olan\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcyse bununla kibirlenmenin ne anlam\u0131 vard\u0131r? Kibrin temelinde cehalet vard\u0131r, \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131k vard\u0131r; kalfan\u0131n ustas\u0131ndan su istemesi gibi. Zaten kibir bir \u00e7e\u015fit \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131k de\u011fil midir?
\nKibir ate\u015f gibidir, dokundu\u011funu veya dokunan\u0131 yakan bir ate\u015f! \u015eeytan kibirlenip de; \u201cBen ate\u015ften yarat\u0131ld\u0131m, \u00c2dem ise topraktan!\u201d demiyor muydu? \u015eeytan mademki ate\u015ften yarat\u0131ld\u0131, o ate\u015fi yani \u015feytan\u0131 yakacak olan da kibri ise, o zaman kibir, ate\u015fi de yakacak bir ate\u015f demektir.
\nAte\u015fi yakacak ate\u015ften yani kibirden uzak duran, ate\u015fin ate\u015finden uzak durmu\u015f olacakt<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

USARE DERG\u0130S\u0130 9.SAYI Biyolojik ve fizyolojik olarak insanlar\u0131n birbirlerinden ne farklar\u0131 vard\u0131r ki? Sonra insanlar, birbirlerine fark atmak i\u00e7in mi edinimde ve kazan\u0131mda bulunmal\u0131d\u0131rlar? Hay\u0131r, hay\u0131r b\u00f6yle bir \u015fey asla olmamal\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011fumuz \u201cB\u00f6yle bir \u015fey olmamal\u0131d\u0131r!\u201d deriz demesine de yine de toplumda kendisini di\u011ferlerinden farkl\u0131 g\u00f6renler her zaman olmu\u015ftur, olacakt\u0131r da. Do\u011fumundan \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar ge\u00e7en […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-22840","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-usare"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22840"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22840\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22846,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22840\/revisions\/22846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}