{"id":23065,"date":"2016-11-07T10:00:11","date_gmt":"2016-11-07T06:00:11","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=23065"},"modified":"2016-11-07T22:22:32","modified_gmt":"2016-11-07T18:22:32","slug":"insan-h%c9%99r-dusduyu-v%c9%99ziyy%c9%99td%c9%99-s%c9%99r%c9%99f-v%c9%99-l%c9%99yaq%c9%99tini-qoruya-bil%c9%99rmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=23065","title":{"rendered":"\u0130nsan h\u0259r d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tini qoruya bil\u0259rmi ?"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/esmiraxanim.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/esmiraxanim-300x300.jpg\" alt=\"esmiraxanim\" width=\"300\" height=\"300\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-23066\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/esmiraxanim-300x300.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/esmiraxanim-150x150.jpg 150w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/esmiraxanim.jpg 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u0130nsan bir \u00e7\u0259tinlik v\u0259 bir s\u0131x\u0131nt\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7ind\u0259 iki f\u0259rqli s\u0259s meydana g\u0259lir. Bunlardan biri f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131, c\u0259sar\u0259ti, g\u00f6z\u0259l \u0259xlaq\u0131 v\u0259 h\u0259r zaman Allah\u0131n dil\u0259diyi \u015f\u0259kild\u0259 xeyir \u0259m\u0259l\u0259 uy\u011fun davranma\u011f\u0131 bildir\u0259n vicdan\u0131n\u0131n s\u0259sidir. Bu s\u0259si dinl\u0259y\u0259n adam h\u0259r zaman \u00fc\u00e7\u00fcn Allah\u0131n \u0259n \u00e7ox raz\u0131 olaca\u011f\u0131 r\u0259ftara uy\u011fun s\u0259brli, \u00f6z\u00fcn\u00fc idar\u0259 etm\u0259yi bacaran, l\u0259yaq\u0259tli, \u015f\u0259r\u0259fli, a\u011fl\u0131 ba\u015f\u0131nda, n\u0259 etdiyini bil\u0259n y\u0259ni uzaqg\u00f6r\u0259n insan olur. \u0130kinci s\u0259s is\u0259 &#8220;var g\u00fcc\u00fcyl\u0259 pisliyi \u0259mr ed\u0259n&#8221; n\u0259fsin s\u0259sidir. Bu s\u0259s insana \u00fcsyan\u0131, d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyi, hiyl\u0259ni, s\u0259mimiyy\u0259tsizliyi, t\u0259k\u0259bb\u00fcr\u00fc, nankorlu\u011fu v\u0259 qorxaql\u0131\u011f\u0131 p\u0131\u00e7\u0131lday\u0131r. Bu s\u0259s\u0259 tabe olanlar sonunda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck bir itkiy\u0259 y\u0259ni \u0259slind\u0259 h\u0259m maddi, h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi itgil\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar. B\u0259z\u0259n ilk bax\u0131\u015fda n\u0259fsin s\u0259sini dinl\u0259y\u0259nl\u0259r u\u011furlu kimiymi\u015f g\u00f6rs\u0259n\u0259 bilir. El\u0259 \u0259sl imtahanda buradad\u0131r. inanc sahibi olan bir vicdan m\u00fctl\u0259q h\u0259r \u015feyin sonunu, axir\u0259tini d\u00fc\u015fnd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn Allah\u0131n hesab g\u00fcn\u00fcnd\u0259n he\u00e7 k\u0259sin qurtula bilm\u0259y\u0259c\u0259yi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u0259 sahibdir. Y\u0259ni imandan uzaqla\u015fd\u0131qca insanlar m\u00f6vzular\u0131n sad\u0259c\u0259 zahirini g\u00f6rm\u0259yi ad\u0259t edirl\u0259r, inanc sahibl\u0259ri is\u0259 daim m\u00f6vzular\u0131n p\u0259rd\u0259 arxas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. He\u00e7 n\u0259y\u0259 baxmayaraq is\u0259, l\u0259yaq\u0259ti v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fi il\u0259 ya\u015fayan insanlar Allah qat\u0131nda d\u0259y\u0259ri olan insanlar qismind\u0259 an\u0131l\u0131rlar. N\u0259fsi \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259td\u0259n uzaq bir h\u0259yat t\u0259rzi ya\u015fayanlar is\u0259 h\u0259m d\u00fcnyada, h\u0259m axir\u0259td\u0259 \u00f6zl\u0259rini al\u00e7altm\u0131\u015f olurlar.<\/p>\n<p>\u0130nsan h\u0259r \u015feyinin axar\u0131nda getdiyi, bolluq v\u0259 b\u0259r\u0259k\u0259tin i\u00e7ind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n yerind\u0259 oldu\u011fu, ya da he\u00e7 bir \u0259ksikliyin olmad\u0131\u011f\u0131 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 onsuz da rahatl\u0131qla g\u00f6z\u0259l bir \u0259xlaq n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259 bil\u0259r. Amma \u0259sl \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan, insan\u0131n z\u0259r\u0259r\u0259 u\u011frad\u0131\u011f\u0131, ya da pis v\u0259 t\u0259rs bir r\u0259ftarla, haqs\u0131z bir b\u00f6htan, incidici s\u00f6zl\u0259rl\u0259, maddi itkil\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131nda yen\u0259 d\u0259 g\u00f6z\u0259l \u0259xlaqa uy\u011fun bir r\u0259ftar g\u00f6st\u0259rm\u0259si, pisliy\u0259 yax\u015f\u0131l\u0131qla cavab verm\u0259sidir \u00f6n\u0259mli olan. \u00c7\u00fcnki R\u0259bbimzin bildirdiyi kimi &#8220;H\u0259r \u00e7\u0259tinlikd\u0259n sonra m\u00fctl\u0259q bir asanl\u0131q var.&#8221;  v\u0259 bir dig\u0259r ay\u0259d\u0259 R\u0259bbimiz sizi s\u0131nayaraq \u015f\u0259xsiyy\u0259tinizin g\u00f6z\u0259l yanlar\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131r\u0131q dey\u0259 bildirir.<strong> \u201cYax\u015f\u0131l\u0131qla pislik eyni ola bilm\u0259z. S\u0259n, \u0259n g\u00f6z\u0259l olan bir t\u0259rzd\u0259 (pisliyi) uzaqla\u015fd\u0131r; o zaman, (g\u00f6r\u0259rs\u0259n ki) s\u0259ninl\u0259 onun aras\u0131nda d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik olan \u015f\u0259xs, sanki yax\u0131n bir dost (un) olmu\u015fdur.\u201d (Fussil\u0259t sur\u0259si, 34)<\/strong><\/p>\n<p>V\u0259 ya bir insan\u0131 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131raraq pis bir i\u015f\u0259 c\u0259lb etm\u0259k ist\u0259y\u0259n insanlar da ola bil\u0259r. Sanki h\u0259r \u015fey s\u0259nin \u0259lehind\u0259ymi\u015f kimi g\u00f6st\u0259r\u0259n v\u0259 s\u0259ni pis bir i\u015f\u0259 m\u0259cbur buraxan hadis\u0259l\u0259r \u0259slind\u0259 vicdan\u0131n v\u0259 insan\u0131n sahib oldu\u011fu g\u00f6z\u0259l x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda he\u00e7 d\u0259 el\u0259 deyil. \u018fksin\u0259 tamamil\u0259 bunun bir s\u0131naq oldu\u011funu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr. Daha da g\u00f6z\u0259l ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 v\u0259 q\u0259rarlar\u0131 il\u0259 h\u0259yat\u0131na m\u0259na v\u0259 safl\u0131q qat\u0131r. Bu is\u0259 insan\u0131n inanc\u0131 v\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti il\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130nsan\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l x\u00fcsusiyy\u0259ti onun irad\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fcn he\u00e7 bir hadis\u0259d\u0259n v\u0259 he\u00e7 k\u0259sd\u0259n as\u0131l\u0131 olmamas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. \u018flb\u0259tt\u0259 burada m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259, d\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzin\u0259, bilik sahibi insanlara xas \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rdir. Y\u0259ni insan cahillikd\u0259n qurtulduqca ba\u015fqalar\u0131n\u0131n ist\u0259kl\u0259rin\u0259 al\u0259t, i\u015fl\u0259rin\u0259 oyuncaq olmaqdan xilas olur.<\/p>\n<p><strong> &#8220;Haqql\u0131sansa qorxma, Haqq s\u0259ni qoruyar.&#8221; (Hz.\u018fli)<\/strong><\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 insanlar Allah\u0131n daim haqql\u0131dan yana oldu\u011funu unutduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq d\u0259yi\u015fiklik, y\u0259ni bir n\u00f6v s\u0259mimiyy\u0259tsizlik g\u00f6st\u0259rm\u0259yin, yalan dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n m\u0259qbul, h\u0259yat\u0131n \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri i\u00e7ind\u0259 normal hal kimi q\u0259bul olunaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. Halbuki, bu s\u0259hv d\u00fc\u00e7\u00fcnc\u0259 ill\u0259r sonra n\u0259sill\u0259rin pozulmas\u0131na, m\u0259n\u0259viyyatlar\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131r. Y\u0259ni h\u0259r v\u0259ziyy\u0259td\u0259 daim do\u011frularla olmaq insan\u0131n varl\u0131q s\u0259b\u0259bidir.<\/p>\n<p>Bir s\u00f6zl\u0259 insan h\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcy\u00fc v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tini qoruya bil\u0259r, t\u0259ki insan bunu ist\u0259sin v\u0259 insan oldu\u011funu, \u015f\u0259r\u0259fli bir varl\u0131q oldu\u011funu, irad\u0259 v\u0259 a\u011f\u0131l sahibi oldu\u011funu unutmas\u0131n v\u0259 Allaha s\u0131\u011f\u0131n\u0131b, daim Allaha g\u00fcv\u0259nsin. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah\u0131n v\u0259kil olmas\u0131 b\u0259s ed\u0259r. <\/p>\n<p><strong>Esmira Nizami q\u0131z\u0131<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan bir \u00e7\u0259tinlik v\u0259 bir s\u0131x\u0131nt\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7ind\u0259 iki f\u0259rqli s\u0259s meydana g\u0259lir. Bunlardan biri f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131, c\u0259sar\u0259ti, g\u00f6z\u0259l \u0259xlaq\u0131 v\u0259 h\u0259r zaman Allah\u0131n dil\u0259diyi \u015f\u0259kild\u0259 xeyir \u0259m\u0259l\u0259 uy\u011fun davranma\u011f\u0131 bildir\u0259n vicdan\u0131n\u0131n s\u0259sidir. Bu s\u0259si dinl\u0259y\u0259n adam h\u0259r zaman \u00fc\u00e7\u00fcn Allah\u0131n \u0259n \u00e7ox raz\u0131 olaca\u011f\u0131 r\u0259ftara uy\u011fun s\u0259brli, \u00f6z\u00fcn\u00fc idar\u0259 etm\u0259yi bacaran, l\u0259yaq\u0259tli, \u015f\u0259r\u0259fli, a\u011fl\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-23065","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23065","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23065"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23065\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23072,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23065\/revisions\/23072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}