{"id":23270,"date":"2016-11-23T05:00:07","date_gmt":"2016-11-23T01:00:07","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=23270"},"modified":"2016-11-23T20:49:16","modified_gmt":"2016-11-23T16:49:16","slug":"sumqayit-dun%c9%99nin-bugunun-v%c9%99-sabahin-guzgusund%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=23270","title":{"rendered":"SUMQAYIT D\u00dcN\u018fN\u0130N, BUG\u00dcN\u00dcN V\u018f SABAHIN G\u00dcZG\u00dcS\u00dcND\u018f"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/Rafiq-Oday.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/Rafiq-Oday-285x300.jpg\" alt=\"rafiq-oday\" width=\"285\" height=\"300\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-22186\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/Rafiq-Oday-285x300.jpg 285w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/Rafiq-Oday.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 285px) 100vw, 285px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin 67 ya\u015f\u0131 tamam olur. 22 noyabr 1949-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR\u0130 Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Bak\u0131n\u0131n Sumqay\u0131t rayonuna r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259ri statusu verilib. \u015e\u0259h\u0259r statusu alark\u0259n Sumqay\u0131t\u0131n \u0259halisinin say\u0131 c\u0259mi 17 200 n\u0259f\u0259r idi. \u00d6t\u0259n 67 il \u0259rzind\u0259 Sumqay\u0131t bir \u015f\u0259h\u0259r kimi t\u0259dric\u0259n formala\u015fma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f, yeni m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259r, mikrorayonlar sal\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri in\u015fa edilmi\u015fdir. Ot\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisinin 20 d\u0259f\u0259d\u0259n d\u0259 \u00e7ox artmas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 d\u0259 m\u0259hz h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n bu tikinti i\u015fl\u0259ri dayan\u0131r. \u0130nsanlar, \u0259sas\u0259n d\u0259 g\u0259ncl\u0259r respublikam\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131ndan ax\u0131\u015f\u0131b Sumqay\u0131ta g\u0259lir, buradak\u0131 tikinti v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, sonra da ail\u0259 quraraq Sumqay\u0131t\u0131 \u00f6zl\u0259rin\u0259 tale \u015f\u0259h\u0259ri se\u00e7irdil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t (el\u0259 bu g\u00fcn d\u0259) Sumqay\u0131t \u201cg\u0259ncl\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri\u201d adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259sas kimya m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri burada in\u015fa olundu\u011fundan, sonradan Sumqay\u0131t\u0131n ad\u0131na \u201ckimya\u00e7\u0131lar \u015f\u0259h\u0259ri\u201d d\u0259 \u0259lav\u0259 olundu. <\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259rin tikilib-qurulma\u00acs\u0131nda, inki\u015faf etm\u0259\u00acsind\u0259 \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Sumqay\u0131t\u0131n ad\u0131 Ulu \u00f6nd\u0259rin arzular\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdiyi, b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rdiyi \u015f\u0259h\u0259r kimi \u00f6lk\u0259mizin \u015fanl\u0131 tarixin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259r\u00acbaycana r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259n Sumqay\u0131t inki\u015faf\u0131n\u0131n yeni m\u0259rh\u0259\u00acl\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015f, m\u0259d\u0259ni-sosial obyektl\u0259rin, m\u0259kt\u0259b v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f binala\u00acr\u0131\u00acn\u0131n tikintisi daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 apar\u0131lma\u011fa, ma\u015f\u0131nqay\u0131rma, qara v\u0259 \u0259lvan metallurgiya, y\u00fcng\u00fcl s\u0259naye, kimya s\u0259nayesi y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf etm\u0259y\u0259, istehsal olunan m\u0259hsullar y\u00fczl\u0259rl\u0259 \u00fcnvana g\u00f6nd\u0259rilm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nAz\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra Sumqay\u0131t\u0131n iqtisadi x\u0259rit\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox yeni, m\u00fcasir tipli s\u0259naye ob\u00acyekt\u00acl\u0259ri yer alma\u011fa ba\u015flad\u0131. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 tullant\u0131s\u0131z, m\u00fcasir texnolo\u00acgiyalar \u0259sas\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f \u00abAzkom\u00acpozit\u00bb, \u00abG\u00fcntex\u00bb, \u00abBasf Kaspian\u00bb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, \u00abBismak\u00bb qida-s\u0259naye kom\u00acplek\u00ac\u00acsi, \u201cGilan\u201d tekstil, yeni Elektrik stansiyas\u0131, &#8220;Sa\u011flam qida&#8221; aqrar-s\u0259naye kompleksi v\u0259 s. istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f, \u00abAz\u0259rboru\u00bbnun istehsalat f\u0259aliy\u00acy\u0259ti b\u0259rpa edilmi\u015fdir.<br \/>\nBu g\u00fcn regionlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Sumqay\u0131t\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131nda, \u015f\u0259h\u0259rin, sims\u0131nin goz\u0259l\u00acl\u0259\u015f\u00acdirilm\u0259sind\u0259 Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin siyas\u0259tin\u0259 sadiq qalan v\u0259 bu siyas\u0259ti daha geni\u015f miqyasda davam v\u0259 inki\u015faf etdir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyevin m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259\u00acri vard\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyevin Sumqay\u0131ta m\u00fct\u0259madi s\u0259f\u0259rl\u0259ri, h\u0259r s\u0259f\u0259rin d\u0259 t\u0259m\u0259l\u00acqoyma v\u0259 ya a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasiml\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmas\u0131 bu g\u00fcn Sumqay\u0131t\u0131n regionun \u0259n iri s\u0259naye \u015f\u0259h\u0259rl\u0259\u00acrind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. Respublika iqtisadiyyat\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti olan Sum\u00acqay\u0131t Texnologiyalar Park\u0131n\u0131n istis\u00acmara verilm\u0259si \u00f6lk\u0259\u00acmizd\u0259 elektro\u00acenergetikan\u0131n inki\u00ac\u015faf\u0131na, onun m\u00f6vcud potensial\u0131n\u0131n daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u00acdiril\u00acm\u0259\u00acsin\u0259, enerji m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259-rinin yenid\u0259n qurulma\u00acs\u0131na v\u0259 m\u00fcasir\u00acl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 geni\u015f imkanlar a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Sumqay\u0131tda Mis emal\u0131 zavodunun, &#8220;Az\u0259rsun S\u0259naye Park\u0131&#8221;n\u0131n n\u0259zdind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f ya\u011f fabri\u00ackinin, ka\u011f\u0131z v\u0259 karton istehsal\u0131 kombinat\u0131n\u0131n istis\u00acmara verilm\u0259si iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131 istiqa\u00acm\u0259tind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f yeni, \u00e7ox vacib add\u0131m kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir.<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Sumqay\u0131ta h\u0259r s\u0259f\u0259ri sumqay\u0131tl\u0131lar\u0131n yadda\u015f\u0131nda silinm\u0259z izl\u0259r buraxm\u0131\u015fd\u0131r. Bununla bel\u0259 qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, 27 sentyabr tarixli s\u0259f\u0259r dig\u0259r s\u0259f\u0259rl\u0259r\u0259 nisb\u0259td\u0259 daha z\u0259ngin, daha \u0259lam\u0259tdar olmu\u015f, Sumqay\u0131t v\u0259 sumqay\u0131tl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<br \/>\nM\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimizin bu tarixi s\u0259f\u0259rinin detallar\u0131na girm\u0259zd\u0259n \u00f6nc\u0259, bu s\u0259f\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259rki son bir il \u0259rzind\u0259 Sumqay\u0131tda h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f layih\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259rdim.<br \/>\nH\u0259r k\u0259s\u0259 b\u0259llidir ki, m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na \u0259sas\u0259n Bak\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 respublikam\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlarda yeni parklar\u0131n, xiyabanlar\u0131n, istirah\u0259t gu\u015f\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131, m\u00f6vcud olanlar\u0131n is\u0259 \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 olduqca m\u00fch\u00fcm layih\u0259l\u0259r icra edilir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 respublikam\u0131z\u0131n ikinci b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259ri say\u0131lan, Bak\u0131 standartlar\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bir prioritet kimi qar\u015f\u0131ya qoyulan Sumqay\u0131tda x\u00fcsusi diqq\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131l\u0131r. Son bir ild\u0259 Sumqay\u0131t\u0131n \u0259sas giri\u015find\u0259n ba\u015flayaraq \u201cG\u00f6y\u0259r\u00e7in\u201d abid\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r 5,2 kilometrlik S\u00fclh k\u00fc\u00e7\u0259sinin yenid\u0259n qurulmas\u0131, eni 14 metr olan k\u00fc\u00e7\u0259nin h\u0259r\u0259k\u0259t hiss\u0259sinin 22 metr\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, yeni s\u0259kil\u0259rin sal\u0131nmas\u0131, yolun h\u0259r iki t\u0259r\u0259find\u0259 ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n ax\u0131d\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn su\u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259rin \u00e7\u0259kilm\u0259si, yol boyunca on minl\u0259rl\u0259 a\u011fac v\u0259 g\u00fcl kollar\u0131n\u0131n \u0259kilm\u0259si \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olanlarda ilkin t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n formala\u015fmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan bir layih\u0259 idi.<br \/>\nUmummilli liderin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan park\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131, yeni Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zinin tikintisi, M\u0259rk\u0259zin qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 meydanda Ulu \u00f6nd\u0259rin \u0259z\u0259m\u0259tli abid\u0259sinin ucald\u0131lmas\u0131, el\u0259 bu park\u0131n \u0259razisind\u0259 yeni U\u015faq \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t M\u0259kt\u0259binin, eyni zamanda g\u00f6z\u0259l memarl\u0131q \u00fcslubunda \u015eahmat M\u0259kt\u0259binin tikilib istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si son bir ild\u0259 sumqay\u0131tl\u0131lara b\u0259x\u015f olunan t\u00f6hf\u0259l\u0259rd\u0259ndir.<br \/>\nSumqay\u0131tda icra olunan, u\u015faqdan b\u00f6y\u00fcy\u0259 h\u0259r bir sumqay\u0131tl\u0131n\u0131n sevincin\u0259 s\u0259b\u0259b olan layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 D\u0259nizk\u0259nar\u0131 bulvar\u0131n v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r \u00e7im\u0259rliyinin g\u00f6zox\u015fayan t\u0259rtibatla yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. Qeyd edim ki, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahili boyunca 4 kilometr uzunlu\u011funda olan bu bulvar kompleksi \u00fcmumilikd\u0259 106 hektar \u0259razini \u0259hat\u0259 edir.<br \/>\nBu tikilil\u0259rin sumqay\u0131tl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdiyini Prezident \u0130lham \u018fliyevin a\u00e7\u0131l\u0131\u015flardan sonra \u015f\u0259h\u0259r ictimaiyy\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 m\u0259mnunluq hissi il\u0259 dil\u0259 g\u0259tirdiyi fikirl\u0259rd\u0259n d\u0259 ayd\u0131nca g\u00f6rm\u0259k olurdu. \u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n xo\u015f s\u00f6zl\u0259rini g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r\u0259 veril\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t olmaqla, bunu h\u0259m d\u0259 bir avans kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k olar. \u00c7\u00fcnki g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r qar\u015f\u0131da h\u0259l\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k \u00e7ox i\u015fl\u0259r var v\u0259 bu i\u015fl\u0259r bu g\u00fcn d\u0259 eyni ruh y\u00fcks\u0259kliyi il\u0259 davam etdirilir. Sumqay\u0131tda binalar\u0131n dam \u00f6rt\u00fckl\u0259rinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, fasadlar\u0131n\u0131n r\u0259ngl\u0259nm\u0259si, liftl\u0259rin yenil\u0259nm\u0259si i\u015fl\u0259ri davam etdirilir, k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 xiyabanlar abadla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, istirah\u0259t g\u00fc\u015f\u0259l\u0259ri yeni g\u00f6rk\u0259m\u0259 sal\u0131n\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, \u201cKimya\u00e7\u0131\u201d M\u0259d\u0259niyy\u0259t saray\u0131n\u0131n \u0259sasl\u0131 t\u0259miri il\u0259 \u0259laq\u0259dar laz\u0131m\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r s\u0259f\u0259rb\u0259r olunmu\u015f v\u0259 i\u015fin tempi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdir. M\u0259d\u0259niyy\u0259t saray\u0131 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259mir olunaraq, n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f vaxta kimya\u00e7\u0131lar\u0131n v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259rinin istifad\u0259sin\u0259 veril\u0259c\u0259kdir. H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r, apar\u0131lan t\u0259mir-b\u0259rpa, abadl\u0131q v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259ri, insanlar\u0131n asud\u0259 vaxtlar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259\u015fkili, \u0259m\u0259k\u00e7il\u0259rin sosial-rifah hal\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015f\u00acd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan at\u0131lan u\u011furlu add\u0131mlar, ekoloji sa\u011flam m\u00fchitin yarad\u0131lmas\u0131 h\u0259r bir sumqay\u0131tl\u0131n\u0131n q\u0259lbini f\u0259r\u0259h hissi il\u0259 doldurur v\u0259 sabaha \u00fcmidl\u0259rini bir\u0259-be\u015f art\u0131r\u0131r.<br \/>\nBu g\u00fcn Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rin\u00acd\u0259ki s\u0259naye zonas\u0131 \u0259razisind\u0259 z\u0259ruri infrastruk\u00actura v\u0259 idar\u0259etm\u0259 sistemin\u0259 malik, m\u00fcasir texno\u00aclogiyalar\u0131n t\u0259tbiqi yolu il\u0259 r\u0259qab\u0259tqa\u00acbi\u00acliyy\u0259tli m\u0259hsullar isteh\u00acsal\u0131 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259\u00acrilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 tikil\u0259n Sumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu park\u0131n \u0259razisind\u0259 ilk s\u0259rmay\u0259\u00e7i olan &#8220;Az\u0259rtexnolayn&#8221; M\u0259hdud M\u0259suliyy\u0259tli C\u0259miyy\u0259tinin polad boru zavodu kimi m\u00fcasir istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259-l\u0259rinin istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si \u00f6lk\u0259 s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131n\u0131 daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k bax\u0131-m\u0131ndan \u00e7ox faydal\u0131d\u0131r. Alternativ v\u0259 B\u0259rpa olunan enerjinin al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259l\u0259b olunan qur\u011fu v\u0259 avadanl\u0131qlar istehsal ed\u0259n \u201cAzg\u00fcntex\u201d zavodu da bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r. Zavodda art\u0131q iki istehsal x\u0259tti &#8211; G\u00fcn\u0259\u015f modullar\u0131 v\u0259 LED lampalar\u0131 x\u0259tl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nH\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n b\u00f6y\u00fck lay\u0131h\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Karbamid zavodudur. \u00dcmumi \u0259razisi 39,27 ha olan zavodun tikintisinin 2017-ci ilin sonunda yekunla\u015fmas\u0131 v\u0259 zavodun 2018-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 istismara verilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Haz\u0131rda Layih\u0259nin t\u0259xmin\u0259n 80%-i icra edilmi\u015fdir. Zavod ammonyak, karbamid istehsal\u0131 v\u0259 karbamidin qranulyasiyas\u0131 sah\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olacaqd\u0131r. Zavod g\u00fcnd\u0259lik 1200 metrik ton Ammonyak v\u0259 2000 metrik ton karbamid istehsal ed\u0259c\u0259kdir. Bu layih\u0259nin icra edilm\u0259si d\u00f6vl\u0259t iqtisadiyyat\u0131n\u0131n \u0259sas sektorlar\u0131ndan biri olan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259k ver\u0259c\u0259kdir. Bununla yana\u015f\u0131, zavodda istehsal edil\u0259n azot g\u00fcbr\u0259l\u0259ri (illik t\u0259xmin\u0259n 650-660 min ton) daxili t\u0259l\u0259bat\u0131 (t\u0259xmin\u0259n 150 min ton) \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 izafi m\u0259hsul d\u0259mir yolu vasit\u0259sil\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, habel\u0259 Qara d\u0259niz limanlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 d\u00fcnya bazarlar\u0131na ixrac olunacaqd\u0131r.<br \/>\nSumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131n\u0131n 30 hektar \u0259razisind\u0259 SOCAR-\u0131n daha iki qur\u011fusu \u2013 polipropilen v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0131xl\u0131ql\u0131 polietilen zavodlar\u0131 in\u015fa olunur. 2013-c\u00fc ild\u0259n t\u0259sis edil\u0259n v\u0259 Kimya S\u0259naye Park\u0131n\u0131n rezidenti statusunu alm\u0131\u015f SOCAR-Polimer layih\u0259si son 40 ild\u0259 \u00f6z n\u00f6v\u00fcn\u0259 v\u0259 miqyas\u0131na g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n neft-kimya s\u0259nayesind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n ilk layih\u0259dir. Haz\u0131rda zavodun tikintisi tam s\u00fcr\u0259tl\u0259 apar\u0131l\u0131r. Polipropilen zavodunun istismara t\u0259hvil verilm\u0259si 2018-ci ilin birinci r\u00fcb\u00fcn\u0259, Polietilen zavodunun istismara verilm\u0259si is\u0259 h\u0259min ilin son r\u00fcb\u00fcn\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. \u018fn qabaqc\u0131l texnologiyalar \u0259sas\u0131nda tikil\u0259n zavodda istehsal olunan polimer m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 30 faizi daxili bazar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub ki, bu da \u00f6lk\u0259 bazar\u0131nda t\u0259l\u0259bat\u0131n tamamil\u0259 t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 bu m\u0259hsullar\u0131n xarici bazardan idxal\u0131ndan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir. Bu qur\u011fular \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan propilen v\u0259 etilen m\u0259hsullar\u0131 \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130B t\u0259r\u0259find\u0259n tam \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259min olunacaqd\u0131r. Polipropilen v\u0259 Y\u00fcks\u0259ks\u0131xl\u0131ql\u0131 Polietilen zavodlar\u0131n\u0131n tikintisi tamamland\u0131qdan sonra, Sumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131nda \u0259rzaq v\u0259 qeyri-\u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn elastik qabla\u015fd\u0131rman\u0131n, etiket v\u0259 yap\u0131\u015fqan lentinin istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n BYPP lentinin (biaksial y\u00f6n\u00fcml\u00fc polipropilen lent) istehsal\u0131 zavodunun tikintisin\u0259 ba\u015flanmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu, y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli elastik qabla\u015fd\u0131rma \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n \u0259n m\u0259\u015fhur materiald\u0131r. Layih\u0259nin ikinci m\u0259qs\u0259di Az\u0259rbaycanda plastik emal ed\u0259n orta v\u0259 ki\u00e7ik m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn xammal bazas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu layih\u0259nin icras\u0131 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k, \u00e7oxlu sayda yeni i\u015f yerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq.<br \/>\n\u00abAz\u0259rikim\u00acya\u00bb \u0130B-y\u0259 g\u0259linc\u0259 is\u0259 onu dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, SOCAR-\u0131n struktur t\u0259rkibin\u0259 daxil edildikd\u0259n sonra \u00e7\u0259tin v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b pe\u015f\u0259 adamlar\u0131 olan kimya\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, istehsalatda onlar\u0131n \u0259m\u0259\u00acyi\u00acnin v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcha-fiz\u0259si, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259rinin t\u0259min edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 d\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259, m\u00fcsb\u0259t d\u00f6n\u00fc\u015f\u0259 nail olunmu\u015fdur. Yeni inzibati v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t binalar\u0131 tikilib istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259kl\u0259 \u0259m\u0259kcil\u0259rin sosial-m\u0259i\u015f\u0259t \u015f\u0259raitind\u0259 m\u00fcs\u00acb\u0259t d\u00f6n\u00fc\u015f yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Kimya\u00e7\u0131lar\u0131n i\u015f v\u0259 \u0259m\u0259k \u015f\u0259raiti xeyli yax\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f, \u0259m\u0259k haqlar\u0131 son alt\u0131 ild\u0259 3 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7il\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si imzalanm\u0131\u015f, tibbi s\u0131\u011forta v\u0259 f\u0259rdi m\u00fchafiz\u0259 vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 100 faiz t\u0259min olunmu\u015fdur.<br \/>\n\u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130B-nin 2019-cu il\u0259 q\u0259d\u0259rki h\u0259d\u0259fi SOCAR-\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 m\u00f6vcud istehsalatlar\u0131n modernizasiyas\u0131, yeni tikil\u0259c\u0259k polipropilen v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0131xl\u0131ql\u0131 polietilen istehsalatlar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259b olunan miqdarda keyfiyy\u0259tli xammalla t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 \u201cEP-300\u201d istehsalat\u0131n\u0131n effektliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bununla \u0259laq\u0259dar bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130B il\u0259 \u201cTECHN\u0130P \u0130TALY S.p.A.\u201d aras\u0131nda modernizasiya v\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar yeni obyektl\u0259rin, avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 infrastrukturun layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, sat\u0131n al\u0131nmas\u0131, tikintisi, sazlanmas\u0131, i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131, s\u0131naqdan ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 istismara haz\u0131rlanmas\u0131 da daxil olmaqla EPC m\u00fcqavil\u0259si, Birlikl\u0259 \u201cSOCAR-KBR\u201d Birg\u0259 M\u00fc\u0259ssis\u0259si aras\u0131nda Layih\u0259nin \u0130dar\u0259edilm\u0259si \u00fczr\u0259 Podrat\u00e7\u0131-PMC m\u00fcqavil\u0259si imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin cari ilin may ay\u0131nda SOCAR v\u0259 UNIPER \u015firk\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda enerji v\u0259 buxar istehsal\u0131 sah\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k birg\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259nin &#8211; \u201cSOCAR-UNIPER\u201d MMC-nin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda, h\u0259m\u00e7inin yeni Buxar Turbogenerator qur\u011fusunun tikintisi bar\u0259d\u0259 \u0130lkin Layih\u0259 Sazi\u015fi d\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar da imkan ver\u0259c\u0259k ki, SOCAR-Polimer layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Sumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131nda in\u015fa olunan polipropilen v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0131xl\u0131ql\u0131 polietilen zavodlar\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli v\u0259 laz\u0131m olan miqdarda xammalla t\u0259min ed\u0259 bil\u0259k. Qeyd edim ki, bu zavodlar \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130B t\u0259r\u0259find\u0259n 150 min ton propilen v\u0259 100 min ton etilen m\u0259hsulu il\u0259 t\u0259min olunacaqd\u0131r. Bu zavodlarda istehsal olunan m\u0259hsullar h\u0259m xarici bazarlardan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 minimuma endir\u0259c\u0259k, h\u0259m d\u0259 bu m\u0259hsullar \u0259sas\u0131nda yeni orta v\u0259 ki\u00e7ik m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacaqd\u0131r.<br \/>\nBu g\u00fcn \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Sumqay\u0131t h\u0259m bir \u015f\u0259h\u0259r, h\u0259m d\u0259 s\u0259naye m\u0259rk\u0259zi kimi b\u00f6y\u00fcy\u00fcr v\u0259 inki\u015faf edir. H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n abadl\u0131q v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259ri bizim g\u00f6zl\u0259rimiz \u00f6n\u00fcnd\u0259 icra olundu\u011fundan \u0259minlikl\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 bundan sonra g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Sumqay\u0131t regionda apar\u0131c\u0131 s\u0259naye, \u0259l\u0259lx\u00fcsus da kimya s\u0259nayesi m\u0259rk\u0259zi olmaqla, ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259miz v\u0259 g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>Rafiq ODAY,<br \/>\n\u018fm\u0259kdar jurnalist<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin 67 ya\u015f\u0131 tamam olur. 22 noyabr 1949-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR\u0130 Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Bak\u0131n\u0131n Sumqay\u0131t rayonuna r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259ri statusu verilib. \u015e\u0259h\u0259r statusu alark\u0259n Sumqay\u0131t\u0131n \u0259halisinin say\u0131 c\u0259mi 17 200 n\u0259f\u0259r idi. \u00d6t\u0259n 67 il \u0259rzind\u0259 Sumqay\u0131t bir \u015f\u0259h\u0259r kimi t\u0259dric\u0259n formala\u015fma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f, yeni m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259r, mikrorayonlar sal\u0131nm\u0131\u015f [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-23270","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ajbsumqayit"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23270","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23270"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23270\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23289,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23270\/revisions\/23289"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}