{"id":23616,"date":"2016-12-17T16:00:58","date_gmt":"2016-12-17T12:00:58","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=23616"},"modified":"2016-12-17T16:00:26","modified_gmt":"2016-12-17T12:00:26","slug":"must%c9%99qilliyimizin-25-ili-sumqayit-iqtisadi-v%c9%99-sosial-inkisaf-prizmasindan-fotoreportaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=23616","title":{"rendered":"M\u00fcst\u0259qilliyimizin 25 ili: Sumqay\u0131t iqtisadi v\u0259 sosial inki\u015faf prizmas\u0131ndan [FOTOREPORTAJ]"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/s019.radikal.ru\/i644\/1612\/96\/7b58e2274178.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Tarixi v\u0259 co\u011frafi aray\u0131\u015f: Sumqay\u0131t 1949-cu il noyabr\u0131n 22-d\u0259 \u015f\u0259h\u0259r statusu al\u0131b. Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 67 ya\u015f\u0131 tamam olmu\u015f Sumqay\u0131t \u0259razisin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc, \u0259halinin say\u0131na g\u00f6r\u0259 is\u0259 ikinci b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259ridir. Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131n\u0131n \u015fimal-q\u0259rb sahill\u0259rind\u0259, Bak\u0131dan 35 kilometr m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fir. \u015e\u0259h\u0259rin tarixi 1938-ci ild\u0259 X\u0259z\u0259r sahilind\u0259 istilik elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisind\u0259n ba\u015flay\u0131r. 1941-ci ild\u0259 B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u015f\u0259h\u0259rin tikintisind\u0259 fasil\u0259 yaran\u0131b v\u0259 i\u015fl\u0259r yaln\u0131z 1944-c\u00fc ild\u0259 b\u0259rpa olunub.<\/p>\n<p>Vaxtil\u0259 in\u015faat\u00e7\u0131lar, kimya\u00e7\u0131lar, metallurqlar, g\u0259ncl\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri adlanan Sumqay\u0131t bu g\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fcn yeni inki\u015faf d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin 25 ili \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ba\u015f ver\u0259n s\u00fcr\u0259tli sosial-iqtisadi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, Sumqay\u0131t\u0131n timsal\u0131nda da ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olan \u015f\u0259h\u0259rin m\u00fcasir g\u00f6rk\u0259m almas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf\u0131nda Ulu \u00d6nd\u0259rin b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259ri var. Onun Sumqay\u0131ta etdiyi 16 s\u0259f\u0259rin h\u0259r biri \u015f\u0259h\u0259rin tarixind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259 a\u00e7\u0131b.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qillik ill\u0259rind\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131 geni\u015f v\u00fcs\u0259t al\u0131b. Kimya v\u0259 neft-kimya kompleksl\u0259ri modernl\u0259\u015fdirilir, m\u00fcasir s\u0259naye parklar\u0131 yarad\u0131l\u0131r. Haz\u0131rda bu m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar \u0259sas\u0131nda respublika iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n v\u0259 ixrac potensial\u0131na malik s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131 istehsal olunur.<\/p>\n<p>2003-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Sumqay\u0131t\u0131n m\u00fcasir s\u0259naye \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli strategiyan\u0131n icras\u0131na start verilib. Bu strategiya m\u00f6vcud s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin qabaqc\u0131l texnologiyalar, ekoloji standartlar \u0259sas\u0131nda b\u0259rpas\u0131n\u0131, m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259n yeni m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin in\u015fas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur, eyni zamanda, \u015f\u0259h\u0259r infrastrukturunun yenil\u0259nm\u0259sin\u0259, \u0259halinin m\u0259\u015f\u011fullu\u011funun art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lib.<\/p>\n<p>Regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 D\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131n\u0131n u\u011furlu icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Sumqay\u0131t\u0131n x\u0259rit\u0259sin\u0259 yeni s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri v\u0259 xidm\u0259t sah\u0259l\u0259rinin adlar\u0131 yaz\u0131l\u0131b. \u015e\u0259h\u0259rin v\u0259 \u0259traf regionlar\u0131n dayan\u0131ql\u0131 elektrik enerjisi il\u0259 t\u0259chizat\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun 525 MVt g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik elektrik stansiyas\u0131 tikilib. \u0130yirmid\u0259n \u00e7ox iri istehsal sah\u0259sin\u0259 malik Sumqay\u0131t Texnologiyalar Park\u0131, y\u00fcng\u00fcl s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131 istehsal\u00e7\u0131s\u0131 olan \u201cGilan Tekstil\u201d park\u0131, \u201cSa\u011flam-Qida\u201d Aqrar-S\u0259naye park\u0131 yarad\u0131l\u0131b. H\u0259m\u00e7inin \u201c\u0130nter Tekstil\u201d ASC-nin iplik istehsal\u0131 fabrikinin f\u0259aliyy\u0259ti b\u0259rpa edilib, \u201cAz\u0259rsun Holdinq\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n Sumqay\u0131t xam ka\u011f\u0131z fabriki v\u0259 qida-ya\u011f fabriki, \u201cAzg\u00fcntex\u201d zavodunda iri istehsal sah\u0259l\u0259ri, mis emal\u0131 zavodu, \u201cAlyans Tekstil\u201d MMC\u2013nin tiki\u015f fabriki, beton m\u0259mulatlar\u0131 zavodu istifad\u0259y\u0259 verilib.<\/p>\n<p>\u018fn u\u011furlu layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n F\u0259rman\u0131 il\u0259 yarad\u0131lan Sumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131d\u0131r. 296 hektar sah\u0259ni \u0259hat\u0259 ed\u0259n parkda 40-d\u0259k m\u00fc\u0259ssis\u0259nin in\u015fas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Sumqay\u0131t\u0131n b\u00fcdc\u0259si \u015f\u0259h\u0259rin daxili g\u0259lirl\u0259ri hesab\u0131na formala\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Son 10 ild\u0259 b\u00fcdc\u0259 x\u0259rcl\u0259ri 4,2 d\u0259f\u0259 art\u0131b. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 \u00fcmumi m\u0259hsul v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r burax\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n h\u0259cmi 2,6 d\u0259f\u0259 artaraq 700 milyon manat\u0131 \u00f6t\u00fcb, s\u0259naye m\u0259hsulu istehsal\u0131 iki d\u0259f\u0259 \u00e7oxal\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130qtisadi inki\u015faf \u015f\u0259h\u0259rin simas\u0131n\u0131 da d\u0259yi\u015fir, yollar, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri abadla\u015f\u0131r, m\u00fcasir idman kompleksl\u0259ri, yeni binalar tikilir. Sumqay\u0131t\u0131n ikinci giri\u015f yolu hesab olunan Sahil k\u00fc\u00e7\u0259si yenid\u0259n qurulub, d\u0259niz k\u0259nar\u0131 il\u0259 Novxan\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 7,5 kilometr uzunlu\u011funda yol \u0259sasl\u0131 t\u0259mir olunub. \u00dcmumi sah\u0259si 106 hektar, uzunlu\u011fu 4,2 kilometr olan \u0259razid\u0259 Sumqay\u0131t Bulvar\u0131 yarad\u0131l\u0131b. \u015e\u0259h\u0259r \u0259razisind\u0259 olan b\u00fct\u00fcn park v\u0259 meydanlar yenid\u0259n qurulub. Ekoloji m\u00fchitin sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 250 mind\u0259n \u00e7ox a\u011fac, 2 milyona yax\u0131n g\u00fcl \u0259kilib, k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 prospektl\u0259r boyunca yol k\u0259narlar\u0131nda, el\u0259c\u0259 d\u0259 park v\u0259 xiyabanlarda 400 min kvadratmetrd\u0259n \u00e7ox ya\u015f\u0131ll\u0131q sal\u0131n\u0131b. Prezident \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi, Sumqay\u0131t bu g\u00fcn parklar v\u0259 ba\u011flar \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259rd\u0259ki Heyd\u0259r \u018fliyev park\u0131nda \u0259sasl\u0131 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131b. Park\u0131n \u0259razisi 8 hektardan 10 hektarad\u0259k geni\u015fl\u0259ndirilib. Burada Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zi, \u015eahmat M\u0259kt\u0259bi, U\u015faq \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t M\u0259kt\u0259bi, Bayraq Meydan\u0131 in\u015fa olunub. Sumqay\u0131t D\u00f6vl\u0259t Dram Teatr\u0131n\u0131n binas\u0131 \u0259sasl\u0131 t\u0259mir olunub, m\u00fcasir avadanl\u0131qlarla t\u0259chiz edilib.<\/p>\n<p>Prezidentin s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 il\u0259 ayr\u0131lm\u0131\u015f v\u0259sait hesab\u0131na 323 \u0259d\u0259d \u00e7oxm\u0259nzilli ya\u015fay\u0131\u015f binas\u0131n\u0131n dam \u00f6rt\u00fcy\u00fc, 77 binan\u0131n fasad\u0131 yenid\u0259n qurulub, 200 \u00e7oxm\u0259nzilli ya\u015fay\u0131\u015f binas\u0131n\u0131n lifti yenisi il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nib.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Sumqay\u0131tda icra olunan irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r, sal\u0131nan s\u0259naye parklar\u0131, m\u00fcasir istehsalat kompleksl\u0259ri, geni\u015fl\u0259nm\u0259kd\u0259 olan abadl\u0131q-quruculuq i\u015fl\u0259ri \u015f\u0259h\u0259rin daha i\u015f\u0131ql\u0131 sabah\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarixi v\u0259 co\u011frafi aray\u0131\u015f: Sumqay\u0131t 1949-cu il noyabr\u0131n 22-d\u0259 \u015f\u0259h\u0259r statusu al\u0131b. Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 67 ya\u015f\u0131 tamam olmu\u015f Sumqay\u0131t \u0259razisin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc, \u0259halinin say\u0131na g\u00f6r\u0259 is\u0259 ikinci b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259ridir. Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131n\u0131n \u015fimal-q\u0259rb sahill\u0259rind\u0259, Bak\u0131dan 35 kilometr m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fir. \u015e\u0259h\u0259rin tarixi 1938-ci ild\u0259 X\u0259z\u0259r sahilind\u0259 istilik elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisind\u0259n ba\u015flay\u0131r. 1941-ci ild\u0259 B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sinin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-23616","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ajbsumqayit"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23616","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23616"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23616\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23617,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23616\/revisions\/23617"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23616"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23616"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23616"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}