{"id":24477,"date":"2017-02-23T12:00:44","date_gmt":"2017-02-23T08:00:44","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=24477"},"modified":"2017-02-23T15:53:40","modified_gmt":"2017-02-23T11:53:40","slug":"nihad-sami-banarli-canan-nalan-ve-guldali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=24477","title":{"rendered":"Nihad Sami BANARLI.\u201dC\u00c2NAN, N\u00c2L\u00c2N VE G\u00dcLDALI\u201d"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/kumbet-43.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/kumbet-43-300x170.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"170\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-24478\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/kumbet-43-300x170.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/kumbet-43.jpg 720w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u00dc\u00e7 karde\u015ftiler. Bu \u00fc\u00e7 k\u0131z\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcne sormu\u015ftum:<br \/>\n&#8211; Sizin ad\u0131n\u0131z nedir?<br \/>\n&#8211; C\u00e2nan, Efendim<br \/>\n&#8211; Ya ablan\u0131z\u0131nki?<br \/>\n&#8211; N\u00e2l\u00e2n.<br \/>\nDaha b\u00fcy\u00fck ablalar\u0131n\u0131n da ad\u0131 N\u00e2zan\u2019d\u0131. Hepsine birden sormak zorunda kald\u0131m:<br \/>\n&#8211; Peki, N\u00e2l\u00e2n ne dernek?<br \/>\nBilmiyorlard\u0131. Bu kelimenin m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 anneleri de hatta babalar\u0131 da bilmiyordu. Onlar, s\u00e2dece, k\u0131zlar\u0131na N\u00e2zan\u2019la k\u00e2fiyeli ve o g\u00fczel kelimenin \u00e2henginde bir s\u00f6z oldu\u011fu i\u00e7in bu ismi koymu\u015flard\u0131. Nitekim \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u0131z\u0131n C\u00e2nan olu\u015fu da hep o N\u00e2zan \u00e2henginin bir dev\u00e2m\u0131yd\u0131.<br \/>\nM\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 bilselerdi, belki de k\u0131zlar\u0131na bu ismi koymazlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc N\u00e2l\u00e2n, bizim, T\u00fcrkiye topraklar\u0131nda kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z ince ve uzun, iki \u00e2 sesiyle seslendirilmi\u015f, g\u00fczel sesli, bir kelime olmas\u0131na ra\u011fmen, m\u00e2n\u00e2s\u0131, a\u011flayan, inleyen demektir. \u00c7ocuklar\u0131na, d\u00fcny\u00e2n\u0131n en g\u00fczel sesli ve g\u00fczel m\u00e2n\u00e2l\u0131 kelimeleriyle ad koymak duygusundaki anne-baba\u2019lar\u0131n, m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 aramayacak kadar ho\u015flar\u0131na giden n\u00e2l\u00e2n kelimesinin s\u0131rr\u0131 ve t\u0131ls\u0131m\u0131 ne idi? Bunu bir ba\u015fka mis\u00e2lle belirtece\u011fim:<br \/>\nBir aile toplant\u0131s\u0131nda, bir yaz mis\u00e2firi, ev s\u00e2hiplerine soruyordu:<br \/>\n-Bu ak\u015fam nereye gidece\u011fiz?<br \/>\nEvin en k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131, en g\u00fczel bir \u0130stanbul T\u00fcrk\u00e7esiyle \u015fu cev\u00e2b\u0131 veriyordu:<br \/>\n-L\u00e2lez\u00e2r\u2019a\u2026<br \/>\nD\u00f6n\u00fc\u015fte de mis\u00e2firlerini D\u00eevan Oteli\u2019ne b\u0131rakacaklard\u0131.<br \/>\nD\u00eevan kelimesini de baz\u0131 edebiyat m\u00fctehass\u0131slar\u0131m\u0131z (!) gibi, divan de\u011fil, kelimenin b\u00fct\u00fcn al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f sesiyle: D \u00ee v a n tel\u00e2ffuz ediyordu.<br \/>\n\u201cBu kelimelerin T\u00fcrkiye\u2019de h\u00e2l\u00e2, hem de rekl\u00e2matif bir \u00e2henkle ya\u015famalar\u0131 seslerinin T\u00fcrk\u00e7ele\u015fmi\u015f g\u00fczelli\u011findendir.<br \/>\n*<br \/>\n\u00d6zt\u00fcrk\u00e7ecilik, ar\u0131 T\u00fcrk\u00e7ecilik gibi sloganlardan bir k\u0131z\u0131l perde hesab\u0131na istifade ediliyordu. Bu perdenin arkas\u0131nda milletimizin \u00f6nce dilini, sonra dinini y\u0131kmak isteyen menfur emel gizleniyordu.<br \/>\nBizim 25 y\u0131ldan beri \u0131srarla haber verdi\u011fimiz bu perde, son y\u0131llarda bir\u00e7ok yerlerinden araland\u0131\u011f\u0131 ve y\u0131rt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, arkas\u0131ndakiler, b\u00fct\u00fcn \u00e7irkin suratlar\u0131yla meydana \u00e7\u0131kt\u0131lar. Bunun sebebi, milletimizin bilhassa \u0130stikl\u00e2l Harbi y\u0131llar\u0131nda, Kuv\u00e2y\u0131- Milliyye R\u00fbhu ile kenetlenip yekp\u00e2rele\u015fmesinden do\u011fan b\u00fcy\u00fck mill\u00ee kudrettir. Hi\u00e7bir d\u00fc\u015fman milletin g\u00f6z\u00fcnden ve korkusundan silinmeyen bu e\u015fsiz kudreti, milletimizin \u00f6nce dil, sonra din birli\u011fini \u00e7\u00fcr\u00fcterek, y\u0131kmak gayretidir, i\u00e7imizde bu i\u00e7 tasadd\u00eeye hizmet eden gafillerin say\u0131s\u0131 ise, maalesef, beklenenden fazla olmu\u015ftur.<br \/>\nAsl\u0131nda, C\u00e2nan, N\u00e2zan ve hatta N\u00e2l\u00e2n ve L\u00e2lez\u00e2r kelimelerinde ve benzerlerinde sevilen, bu s\u00f6zlerin yabanc\u0131 as\u0131llardan T\u00fcrk\u00e7ele\u015fmi\u015f olu\u015flar\u0131 de\u011fildir. Sevilen bu kelimelerdeki g\u00fczel sestir. Bu ses yabanc\u0131 de\u011fildir. B\u00f6yle kelimeleri ne Arap ne de Acem, T\u00fcrk gibi s\u00f6yleyebilir. Bu kelimelerde seslenen ince-uzun \u201ca\u201dlar, bilhassa ince-uzun \u201cl\u00e2\u201dlar, b\u00f6yle kelimelere, T\u00fcrkiye topraklar\u0131nda bizim milletimizin verdi\u011fi ses de\u011ferleridir.<br \/>\n*<br \/>\n28 Temmuz 1970 sabah\u0131 \u0130stanbul Radyosu\u2019nda bir han\u0131m spikerimiz, Revnak\u00ee Efendi\u2019nin ad\u0131n\u0131 s\u00f6yleyecek olmu\u015ftu. Kelimenin bir hecesi uzun okunacakt\u0131. Spiker han\u0131m bunu hissediyor, ancak hangi hece uzayacak? Bunu bilmedi\u011fi i\u00e7in s\u00f6yledi\u011fi ad\u0131 defalarca Revn\u00e2ki diye yanl\u0131\u015f tel\u00e2ffuz ediyordu.<br \/>\n\u0130\u015fte T\u00fcrk\u00e7e ve T\u00fcrk\u00e7ele\u015fmi\u015f b\u00fct\u00fcn kelimelerde dikkat edilecek as\u0131l nokta buradad\u0131r: T\u00fcrkiye topraklar\u0131, T\u00fcrk\u00e7enin sesine \u00e7ok g\u00fczel bir uzun hece kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu uzun hece ba\u015flang\u0131\u00e7ta Arap\u00e7adan Acemceden gelmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrse de zamanla onu mill\u00eele\u015ftiren, vatan topraklar\u0131ndan y\u00fckselen sesler olmu\u015ftur. \u015eimdi T\u00fcrk\u00e7eyi y\u0131kmak isteyenler, b\u00fct\u00fcn bu g\u00fczel sesleri y\u0131karak dilin vazifesini k\u00f6rletme yolunda b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlar atm\u0131\u015f bulunuyorlar.<br \/>\nBunlar dili, b\u00fcsb\u00fct\u00fcn m\u00fc y\u0131km\u0131\u015flard\u0131?<br \/>\nHay\u0131r, T\u00fcrk dili ve T\u00fcrk zevki, cidd\u00ee bir himmetle, tamimiyle ilm\u00ee ve akademik bir \u00e7al\u0131\u015fma ile, bu korkun\u00e7 neticeyi h\u00e2l\u00e2 \u00f6nleyecek kudrettedir. Yeter ki bu y\u0131k\u0131m\u0131n kimler taraf\u0131ndan ve ni\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve nas\u0131l bir netice al\u0131nmak istendi\u011fi, millet\u00e7e bilinsin ve mes\u2019\u00fbl kimseler bu davay\u0131 ciddiyetle ele als\u0131nlar.<br \/>\n\u00c7ocuklar\u0131na bilmeyerek ve s\u0131rf sesi g\u00fczel oldu\u011fu i\u00e7in N\u00e2l\u00e2n ad\u0131n\u0131 koyanlar, bunun en meydanda \u00f6rnekleridir<br \/>\nDo\u011fu Anadolu\u2019nun \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinden \u0130stanbul\u2019a Ankara\u2019ya ve ba\u015fka b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere ak\u0131n eden halk\u0131m\u0131z var. Bunlar ailece gelip apartmanlarda kap\u0131c\u0131l\u0131k, i\u00e7 hizmetleri ve ba\u015fka i\u015fler yap\u0131yorlar.<br \/>\nAdlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011freniyorum. Bilhassa kad\u0131n adlar\u0131 dikkatimizi \u00e7ekiyor: G\u00fcl, G\u00f6nl\u00fc G\u00fcl, Yazg\u00fcl\u00fc, G\u00fcl\u015fah, G\u00fcl\u015fan, G\u00fcldal\u0131, G\u00fcld\u00e2ne, G\u00fcl\u2019izar, K\u0131rg\u00fcl\u00fc, G\u00fclbeyaz hatt\u00e2 erkek ad\u0131 olarak da b\u00e2zan: G\u00fclbey.<br \/>\nBu g\u00fcll\u00fc isimlerin, bu Anadolu\u2019muzu g\u00fcl bah\u00e7elerine \u00e7eviren g\u00fczel adlar\u0131n, bu derece \u0131srarla ni\u00e7in konulduklar\u0131n\u0131 ben biliyorum. Ama yine bilmezlikten gelerek soruyorum:<br \/>\n-Sizin oralarda g\u00fcl bah\u00e7eleri \u00e7ok olmal\u0131\u2026 K\u00f6y evlerinin bah\u00e7elerinde \u00e7ok mu \u00e7i\u00e7ek yeti\u015ftirirsiniz?<br \/>\nAd\u0131, G\u00fcldal\u0131 olan kad\u0131n cevap veriyor:<br \/>\n&#8211; Hay\u0131r be\u011f, bizim oralarda \u00e7i\u00e7ek bah\u00e7esi ne gezer? Biz topra\u011f\u0131 tarla diye kullan\u0131r\u0131z.<br \/>\n&#8211; Peki, k\u0131zlar\u0131n\u0131za bu kadar \u00e7ok ve bu kadar g\u00fczel g\u00fcl adlar\u0131n\u0131, yoksa g\u00fcl\u2019e hasret duydu\u011funuz i\u00e7in mi koyuyorsunuz?<br \/>\n&#8211; Hay\u0131r be\u011f, bizim hasret duydu\u011fumuz ba\u015fkad\u0131r. Bizim oralarda inan\u0131l\u0131r ki g\u00fcl, Hz. Muhammed\u2019in remzidir.<br \/>\nRemz kelimesini de biliyordu. Verdi\u011fi cevap, asl\u0131nda benim bekledi\u011fim ve bildi\u011fim cevapt\u0131: \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131nda, bilhassa m\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrkler aras\u0131nda 14 as\u0131rdan beri tam bir g\u00f6n\u00fcl temizli\u011fiyle ve b\u00fcy\u00fck a\u015fkla sevilen Hz. Muhammed\u2019i temsil eden sembollerden biri de g\u00fcl\u2019d\u00fcr. G\u00fcl\u2019\u00fcn, bu b\u00fcy\u00fck peygambere alem oldu\u011funu ve bilhassa Anadolu halk\u0131n\u0131n, atalardan kalma bir irfan m\u00eer\u00e2s\u0131yle k\u0131z hatta erkek \u00e7ocuklar\u0131na G\u00fcl ad\u0131n\u0131 bunun i\u00e7in koyduklar\u0131n\u0131 nice \u015fehirlilerimiz bilemez ama k\u00f6yl\u00fcm\u00fcz bilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn ne mill\u00ee ne de d\u00een\u00ee irf\u00e2n\u0131 modern mekteb\u2019in yaz-boz tahtas\u0131 h\u00e2line getirdi\u011fi, hedefsiz tedrisatla bozulmam\u0131\u015ft\u0131r. Hani sorsam, bana, Fuz\u00fbli\u2019nin:<br \/>\nSuya vers\u00fcn b\u00e2\u011fban g\u00fclz\u00e2r\u0131 zahmet \u00e7ekmes\u00fcn<br \/>\nBir g\u00fcl \u00e2\u00e7\u0131lmaz y\u00fcz\u00fcn tek verse bin g\u00fclz\u00e2re s\u00fb<br \/>\nbeytini ve daha b\u00f6yle nice g\u00fcl\u2019l\u00fc beyitlerle s\u00f6ylenmi\u015f, Hz. Muhammed medhindeki me\u015fhur Su Kas\u00eedesi\u2019ni, hi\u00e7 olmazsa ordaki \u201cg\u00fcl\u201dlerin m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 da bilecek.<br \/>\nG\u00fcl kelimesinin asl\u0131 Fars\u00e7ad\u0131r ve \u0130ran\u2019da \u201cgul\u201d tel\u00e2ffuz edilir. Ona g\u00fcl inceli\u011fini T\u00fcrkler vermi\u015ftir. Burada T\u00fcrk Tel\u00e2ffuzu ve T\u00fcrkiye topraklar\u0131, 2700 y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fck bir lisan olan T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye nas\u0131l bir \u015fahlan\u0131\u015f kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r? Bunu izah edecek de\u011filim. Yukar\u0131dan beri, bu hususlar, yine bu sahifelerde enine boyuna izah ve isnat edilmi\u015ftir. Burada s\u00f6ylenecek ve kulaklarda k\u00fcpe olmas\u0131 istenecek s\u00f6z \u015fudur:<br \/>\nT\u00fcrk milletini i\u00e7inden y\u0131kmak isteyenler onun \u00f6nce dilini ve arkas\u0131ndan dinini devirmek yolundad\u0131rlar. Onun tarihteki en b\u00fcy\u00fck zaferlerini, bu iki asil kayna\u011fa ba\u011fl\u0131 olu\u015fla kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 da, onlar, \u00e7ok iyi bilirler.<br \/>\nY\u0131kmak isteyi\u015flerinin as\u0131l sebebi, esasen budur.<br \/>\nNihad S\u00e2mi Banarl\u0131, T\u00fcrk\u00e7enin S\u0131rlar\u0131, 22. bask\u0131: sayfa 173-177.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dc\u00e7 karde\u015ftiler. Bu \u00fc\u00e7 k\u0131z\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcne sormu\u015ftum: &#8211; Sizin ad\u0131n\u0131z nedir? &#8211; C\u00e2nan, Efendim &#8211; Ya ablan\u0131z\u0131nki? &#8211; N\u00e2l\u00e2n. Daha b\u00fcy\u00fck ablalar\u0131n\u0131n da ad\u0131 N\u00e2zan\u2019d\u0131. Hepsine birden sormak zorunda kald\u0131m: &#8211; Peki, N\u00e2l\u00e2n ne dernek? Bilmiyorlard\u0131. Bu kelimenin m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 anneleri de hatta babalar\u0131 da bilmiyordu. Onlar, s\u00e2dece, k\u0131zlar\u0131na N\u00e2zan\u2019la k\u00e2fiyeli ve o g\u00fczel kelimenin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-24477","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kumbet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24477"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24479,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24477\/revisions\/24479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}