{"id":24540,"date":"2017-03-01T07:00:17","date_gmt":"2017-03-01T03:00:17","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=24540"},"modified":"2017-03-01T09:14:59","modified_gmt":"2017-03-01T05:14:59","slug":"elnur-r%c9%99suloglu-%c9%99liaga-kurcaylinin-yaradiciliginda-yaltaqliq-movzusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=24540","title":{"rendered":"Elnur R\u018fSULO\u011eLU.&#8221;\u018flia\u011fa K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yaltaql\u0131q m\u00f6vzusu&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/et.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-12994\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/et-225x300.jpg\" alt=\"et\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/et-225x300.jpg 225w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/et.jpg 240w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&#8220;Bizim g\u00fcnl\u0259rd\u0259 yaltaql\u0131q n\u0259s\u0259 r\u00fcsvay\u00e7\u0131 bir \u015fey say\u0131l\u0131r, ancaq o k\u0259sl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ki, onlar \u015feyl\u0259rin ad\u0131n\u0131 \u015feyl\u0259rin mahiyy\u0259tind\u0259n daha \u0259h\u0259miyy\u0259tli say\u0131rlar. Onlar bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, yaltaql\u0131qla s\u0259daq\u0259t bir araya g\u0259l\u0259si \u015fey deyil: ancaq nec\u0259 d\u0259 s\u0259hv edirl\u0259r, ax\u0131 h\u0259tta d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259siz heyvanlar\u0131 bel\u0259, bunun \u0259ksin\u0259 d\u0259lal\u0259t ed\u0259n misal kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. K\u00f6p\u0259kd\u0259n d\u0259 yaltaq bir m\u0259xluq varm\u0131? B\u0259s ondak\u0131 s\u0259daq\u0259t?&#8221;. Rotterdaml\u0131 Drideriuz Erazmus <\/p>\n<p>1962-ci ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201c\u018fss\u0259 d\u0259 bir g\u00fcn dizim&#8230;\u201d misras\u0131 il\u0259 ba\u015flanan \u015feirinin sonunda &#8220;Allah, m\u0259ni qoru s\u0259n\/ \u0130\u00e7ki m\u0259clisind\u0259ki\/ Sa\u011fl\u0131q nitql\u0259rind\u0259n!&#8221; \u2013 yazan m\u0259rhum \u015fair \u018flia\u011fa K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n (1928-1980) \u00f6z satira yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yaltaql\u0131q m\u00f6vzusuna m\u00fcraci\u0259t etm\u0259si he\u00e7 d\u0259 s\u0259b\u0259bsiz deyildir.<\/p>\n<p>Bizc\u0259, bu s\u0259b\u0259bi \u018f.K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n XX \u0259sr rus \u015fairi V.V.Mayakovskinin (1893-1930) satira yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, onun (V.V.Mayakovskinin \u2013 E.R.) b\u0259zi satirik \u015feirl\u0259rini sev\u0259 &#8211; sev\u0259 do\u011fma Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etm\u0259sind\u0259 v\u0259 \u201cYeni ba\u015flayan yaltaqlara \u00fcmumi r\u0259hb\u0259rlik\u201d (1927) satiras\u0131ndan ( T\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259ni R.Rza ) ( Bax: V.Mayakovski. Se\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri. \u0130ki cildd\u0259. \u0130kinci cild ( \u015eeirl\u0259r). Bak\u0131, Az\u0259rn\u0259\u015fr, 1958, s\u0259h. 302-305) b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k satira yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yaltaql\u0131q m\u00f6vzusunu ilk d\u0259f\u0259 \u201c\u015eair Mayakovski il\u0259 s\u00f6hb\u0259t\u201d ( Bak\u0131, 1954) \u015feiri il\u0259 ba\u015flamas\u0131nda axtarmaq daha d\u00fczg\u00fcn olard\u0131.<br \/>\nK\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n XX \u0259srin 60-c\u0131 ilind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cAy dost!\u201d satirik \u015feirini m\u0259zmununa \u0259saslan\u0131b \u015f\u0259rti olaraq iki hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u0259 bil\u0259rik.<br \/>\nBirinci hiss\u0259d\u0259 xo\u015f s\u00f6zl\u0259rl\u0259 dostunu yax\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fd\u0259n t\u0259qdim ed\u0259n \u015fair ikinci hiss\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015filib yalta\u011fa \u00e7evrilmi\u015f \u201cdost\u201duna \u00fcz\u00fcn\u00fc tutub t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 deyir:<\/p>\n<p>&#8230; G\u00f6r nec\u0259 d\u0259 d\u0259yi\u015fdin,<br \/>\nSanki he\u00e7 o deyils\u0259n.<br \/>\nS\u0259n ikiqat olursan<br \/>\nBir r\u00fctb\u0259li \u0259yils\u0259.<br \/>\nG\u00f6r nec\u0259 art\u0131rm\u0131san<br \/>\nSif\u0259tinin say\u0131n\u0131.<br \/>\nMin cilid\u0259 girirs\u0259n<br \/>\nAlmaq \u00fc\u00e7\u00fcn pay\u0131n\u0131.<br \/>\nN\u0259 \u0259vv\u0259lki h\u00fcn\u0259rin,<br \/>\nN\u0259 c\u00fcr\u0259tin qal\u0131bd\u0131r,<br \/>\nN\u0259 dosta \u00f6rn\u0259k olan<br \/>\nT\u0259bi\u0259tin qal\u0131bd\u0131r.<br \/>\nN\u0259 e\u015fqin, n\u0259 \u0259vv\u0259lki<br \/>\n\u0130stedad\u0131n qal\u0131bd\u0131r.<br \/>\nKe\u00e7mi\u015fd\u0259n bir familin,<br \/>\nBir d\u0259 ad\u0131n qal\u0131bd\u0131r.<br \/>\nTan\u0131may\u0131r g\u00f6r\u0259nl\u0259r,<br \/>\nKim dey\u0259r ki, bel\u0259ydin?<br \/>\nG\u0259r\u0259k onda \u00f6l\u0259ydin,<br \/>\nAy dost, g\u0259r\u0259k \u00f6l\u0259ydin!<\/p>\n<p>Qar\u015f\u0131s\u0131nda al\u00e7ald\u0131\u011f\u0131 insan\u0131n h\u0259r s\u00f6z\u00fcn\u0259 m\u00fctilik g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k boyun \u0259yib \u201c\u00f6l\u201d des\u0259, \u00f6l\u0259n, \u201cqal\u201d des\u0259, qalan, papiros \u00e7\u0259k\u0259nd\u0259 d\u0259 ondan izin al\u0131b yax\u0131n adam\u0131 kimi ba\u015f\u0131na and i\u00e7\u0259n, onun \u00fc\u00e7\u00fcn can\u0131ndan, var \u2013 yoxundan bel\u0259 ke\u00e7m\u0259y\u0259 haz\u0131r olan yalta\u011f\u0131 novatorcas\u0131na \u201cQalo\u015fc\u00fctl\u0259y\u0259n\u201d (1965) adland\u0131ran \u018flia\u011fa K\u00fcr\u00e7ayl\u0131 d\u00f6rd il sonra \u2013 1969-cu ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cDedim &#8211; dedin\u201d satiras\u0131n\u0131 m\u00f6vzuya daxil olan dig\u0259r \u015feirl\u0259rind\u0259 rast g\u0259linm\u0259y\u0259n, insanda vicdan\u0131n g\u0259r\u0259kliliyini, haqs\u0131z i\u015fl\u0259rin ke\u00e7m\u0259y\u0259c\u0259yini bildir\u0259n, insanlar\u0131 bir \u00fczl\u00fc g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yib d\u00f6n\u00fckl\u00fcy\u0259, riyaya qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz olan, \u201cidar\u0259 r\u0259hb\u0259ri g\u0259r\u0259k yalta\u011f\u0131, al\u00e7a\u011f\u0131 qovsun uza\u011fa\u201d h\u00f6km\u00fcn\u00fc ver\u0259n \u015fairl\u0259 pis \u0259m\u0259ll\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub r\u0259isini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n yalta\u011f\u0131n m\u00fckalim\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 qurmaqla yana\u015f\u0131, bu satirik \u015feirini \u015feir boyu izl\u0259diyi m\u0259qs\u0259din\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 bitirm\u0259yi d\u0259 unutmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>&#8230; Dost, kim\u0259 g\u0259r\u0259kdir \u201cay\u0131 xidm\u0259ti?\u201d<br \/>\nDi yet\u0259r b\u00fck\u00fcl\u00fcb d\u00f6nd\u00fcn yuma\u011fa.<br \/>\nSaxla qula\u011f\u0131nda bu n\u0259sih\u0259ti:<br \/>\nSabun yaran\u0131bd\u0131r \u0259l \u2013 \u00fcz yuma\u011fa!<\/p>\n<p>Satira yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yaltaql\u0131q m\u00f6vzusunu alleqorik \u201c\u00dc\u00e7 tula\u201d (1974) satiras\u0131 il\u0259 davam etdir\u0259n \u018f.K\u00fcr\u00e7ayl\u0131 ke\u00e7\u0259n \u0259srin 75-ci ilind\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cBilmir\u0259m\u201d r\u0259difli satirik qo\u015fmas\u0131nda bir g\u00f6y\u00fcn alt\u0131nda ya\u015fasalar da kimliyini bil\u0259 bilm\u0259diyi yaltaqla pay\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n sevinci, k\u0259d\u0259ri b\u00f6l\u0259 bilm\u0259y\u0259n \u015fair bu \u201cinsan\u201d haqq\u0131ndak\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri dil\u0259 g\u0259tirib yaz\u0131r:<\/p>\n<p>&#8230; H\u0259yatd\u0131r, gah qalxd\u0131n, gah da ki, endin,<br \/>\nQalxd\u0131n \u2013 q\u00fcrr\u0259l\u0259ndin, endin \u2013 s\u00fcr\u00fcnd\u00fcn.<br \/>\nGah \u015far, gah d\u00f6rdbucaq kimi g\u00f6r\u00fcnd\u00fcn,<br \/>\nHans\u0131d\u0131r sif\u0259tin h\u0259l\u0259 bilmir\u0259m.<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcn\u0259 ev tikib, evl\u0259r y\u0131xm\u0131san,<br \/>\n\u0130nsan bada verib, d\u00f6vl\u0259t y\u0131\u011fm\u0131san.<br \/>\nY\u00fcz sudan min d\u0259f\u0259 quru \u00e7\u0131xm\u0131san,<br \/>\nM\u0259n s\u0259nd\u0259n n\u0259 deyim el\u0259? \u2013 bilmir\u0259m!<\/p>\n<p>Daha ba\u015fda durub, \u00f6nd\u0259 getm\u0259zs\u0259n,<br \/>\nK\u00f6k\u00fcn \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcbd\u00fcr, daha bitm\u0259zs\u0259n.<br \/>\nBir d\u0259 f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015fs\u0259 n\u0259l\u0259r etm\u0259zs\u0259n \u2013<br \/>\nQat\u0131ram aylar\u0131 il\u0259, bilmir\u0259m!<\/p>\n<p>Sabiran\u0259 t\u0259rzd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cYaltaq\u201d (1977) satiras\u0131nda yaltaql\u0131qda sa\u00e7\u0131n\u0131 a\u011fardan yalta\u011f\u0131 \u00f6z s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 if\u015fa ed\u0259n, bir az \u0259vv\u0259l ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyimiz \u015feirl\u0259 eyni \u2013 1977-ci ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cN\u0259 ist\u0259yir\u0259m\u201d satirik \u015feirind\u0259 is\u0259 n\u0259 uca r\u00fctb\u0259y\u0259 \u00e7atmaq, n\u0259 var \u2013 d\u00f6vl\u0259t, n\u0259 d\u0259 ba\u011f\u00e7a \u2013 ba\u011f ist\u0259y\u0259n K\u00fcr\u00e7ayl\u0131 \u201ca\u011f\u201da \u201cg\u00f6y\u201d, \u201cg\u00f6y\u201d\u0259 \u201cqara\u201d deyib g\u00fcnd\u0259n \u2013 g\u00fcn\u0259 pill\u0259 &#8211; pill\u0259 ucalan, qam\u0259tini ikiqat \u0259yib h\u0259r arzusuna, ist\u0259yin\u0259 qovu\u015fan yalta\u011fa onun taleyinin ax\u0131r\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ondan bir g\u00fcn \u00e7ox ya\u015famaq ist\u0259diyini bildirib \u201cdost\u201dunu a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 ali h\u0259qiq\u0259t\u0259 inanma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p>&#8230; Y\u00fcz al\u00e7aql\u0131q boy atsa da ucalmay\u0131r.<br \/>\nG\u0259ncliyind\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 ya\u015famayan<br \/>\nT\u0259miz, m\u00fcdrik insan kimi qocalmay\u0131r &#8230;<\/p>\n<p>\u201c\u018flia\u011fa K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n satira yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yaltaql\u0131q m\u00f6vzusu\u201ddan b\u0259hs ed\u0259n bu ki\u00e7ik yaz\u0131m\u0131z\u0131 onun (\u018f.K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n \u2013 E.R.) 1961-ci ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 ads\u0131z \u015feirl\u0259rind\u0259n biri il\u0259 tamamlama\u011f\u0131 laz\u0131m bildik. <\/p>\n<p>Bilirs\u0259n h\u0259yat n\u0259dir?<br \/>\nH\u0259yat \u2013 m\u0259h\u0259k da\u015f\u0131d\u0131r!<br \/>\nA\u011f\u0131r da\u011flar\u0131 da, o<br \/>\n\u00c7iyinl\u0259rd\u0259 da\u015f\u0131d\u0131r.<br \/>\nVerdiyi b\u0259z\u0259n sevinc,<br \/>\nB\u0259z\u0259n d\u0259 g\u00f6z ya\u015f\u0131d\u0131r.<br \/>\nLakin m\u0259rd insanlar\u0131n<br \/>\nDostudur, qarda\u015f\u0131d\u0131r.<br \/>\nSevir bir s\u00f6zl\u00fcl\u0259ri,<br \/>\nSevir bir \u00fczl\u00fcl\u0259ri!<br \/>\nH\u00fcn\u0259r\u0259 qahmar \u00e7\u0131x\u0131r,<br \/>\nT\u0259k h\u00fcn\u0259ri sevir o.<br \/>\nBir sif\u0259tli, bir \u00fczl\u00fc<br \/>\nKi\u015fil\u0259ri sevir o.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Bizim g\u00fcnl\u0259rd\u0259 yaltaql\u0131q n\u0259s\u0259 r\u00fcsvay\u00e7\u0131 bir \u015fey say\u0131l\u0131r, ancaq o k\u0259sl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ki, onlar \u015feyl\u0259rin ad\u0131n\u0131 \u015feyl\u0259rin mahiyy\u0259tind\u0259n daha \u0259h\u0259miyy\u0259tli say\u0131rlar. Onlar bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, yaltaql\u0131qla s\u0259daq\u0259t bir araya g\u0259l\u0259si \u015fey deyil: ancaq nec\u0259 d\u0259 s\u0259hv edirl\u0259r, ax\u0131 h\u0259tta d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259siz heyvanlar\u0131 bel\u0259, bunun \u0259ksin\u0259 d\u0259lal\u0259t ed\u0259n misal kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. K\u00f6p\u0259kd\u0259n d\u0259 yaltaq bir m\u0259xluq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-24540","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24540"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24543,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24540\/revisions\/24543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}