{"id":25291,"date":"2017-05-22T10:00:58","date_gmt":"2017-05-22T06:00:58","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=25291"},"modified":"2017-05-23T10:05:27","modified_gmt":"2017-05-23T06:05:27","slug":"sumqayit-ulu-ond%c9%99r-heyd%c9%99r-%c9%99liyevin-arzularinin-gerc%c9%99kl%c9%99sdiyi-s%c9%99h%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=25291","title":{"rendered":"&#8220;SUMQAYIT\u2013ULU \u00d6ND\u018fR HEYD\u018fR \u018fL\u0130YEV\u0130N ARZULARININ GER\u00c7\u018fKL\u018f\u015eD\u0130Y\u0130 \u015e\u018fH\u018fR&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/s013.radikal.ru\/i325\/1705\/fc\/e217e74ee223.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>Biz Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259, ba\u015fqa sah\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 \u00e7ox ciddi diqq\u0259t veririk, onlar\u0131n canlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, m\u00fcasir s\u0259viyy\u0259y\u0259 qalxmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00e7ox t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u018fmin ola bil\u0259rsiniz ki, Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259ri b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259 olacaq v\u0259 burada adamlar xo\u015fb\u0259xt, firavan ya\u015fayacaqlar. B\u00fct\u00fcn bunlar Az\u0259rbaycan\u0131n milli azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259hr\u0259sidir.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev<br \/>\n\u00dcmummilli lider<\/p>\n<p>Biz Sumqay\u0131t\u0131n inki\u015faf\u0131na \u00e7ox b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t g\u00f6st\u0259ririk. Sumqay\u0131t\u0131 m\u00fcasir s\u0259naye m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn konkret planlar vard\u0131r. \u018fslind\u0259, Sumqay\u0131t s\u0259naye \u015f\u0259h\u0259ri kimi formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r, yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130ndi is\u0259 Sumqay\u0131t m\u00fcasir s\u0259naye \u015f\u0259h\u0259ri kimi inki\u015faf edir. Burada yarad\u0131lan v\u0259 tikilm\u0259kd\u0259 olan, tikil\u0259c\u0259k s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycanda s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 proqram\u0131n\u0131n icras\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacib rol oynayacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lham \u018fliyev<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti<\/p>\n<p>Giri\u015f<\/p>\n<p>Bu il Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin 68 ya\u015f\u0131 tamam olur. 22 noyabr 1949-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR\u0130 Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Bak\u0131n\u0131n Sumqay\u0131t rayonuna r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259ri statusu verilib. \u015e\u0259h\u0259r statusu alark\u0259n Sumqay\u0131t\u0131n \u0259halisinin say\u0131 c\u0259mi 17 200 n\u0259f\u0259r idi. \u00d6t\u0259n 68 il \u0259rzind\u0259 Sumqay\u0131t bir \u015f\u0259h\u0259r kimi t\u0259dric\u0259n formala\u015fma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f, yeni m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259r, mikrorayonlar sal\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri in\u015fa edilmi\u015fdir. Ot\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisinin 20 d\u0259f\u0259d\u0259n d\u0259 \u00e7ox artmas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 d\u0259 m\u0259hz h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n bu tikinti i\u015fl\u0259ri dayan\u0131r. \u0130nsanlar, \u0259sas\u0259n d\u0259 g\u0259ncl\u0259r respublikam\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn rayonlar\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259rl\u0259 Sumqay\u0131ta g\u0259lir, buradak\u0131 tikinti v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, sonra da ail\u0259 quraraq Sumqay\u0131t\u0131 \u00f6zl\u0259rin\u0259 tale \u015f\u0259h\u0259ri se\u00e7irdil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t Sumqay\u0131t \u201cg\u0259ncl\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri\u201d adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259sas kimya m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri burada in\u015fa olundu\u011fundan, sonradan Sumqay\u0131t\u0131n ad\u0131na \u201ckimya\u00e7\u0131lar \u015f\u0259h\u0259ri\u201d d\u0259 \u0259lav\u0259 olundu (\u0259slind\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 Sumqay\u0131t h\u0259r iki statusu ad\u0131nda qoruyub saxlay\u0131r). <\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259rin h\u0259mi\u015f\u0259 diqq\u0259td\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259h\u0259r<\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259rin tikilib-qurulma\u00acs\u0131nda, inki\u015faf etm\u0259\u00acsind\u0259 \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Sumqay\u0131t\u0131n ad\u0131 Ulu \u00f6nd\u0259rin arzular\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdiyi, b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rdiyi \u015f\u0259h\u0259r kimi \u00f6lk\u0259mizin \u015fanl\u0131 tarixin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259r\u00acbaycana r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259n Sumqay\u0131t inki\u015faf\u0131n\u0131n yeni m\u0259rh\u0259\u00acl\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015f, m\u0259d\u0259ni-sosial obyektl\u0259rin, m\u0259kt\u0259b v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f binala\u00acr\u0131\u00acn\u0131n tikintisi daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 apar\u0131lma\u011fa, ma\u015f\u0131nqay\u0131rma, qara v\u0259 \u0259lvan metallurgiya, y\u00fcng\u00fcl s\u0259naye, kimya s\u0259nayesi y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf etm\u0259y\u0259, istehsal olunan m\u0259hsullar y\u00fczl\u0259rl\u0259 \u00fcnvana g\u00f6nd\u0259rilm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\n\u00d6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259qqisind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus rolu olan kimya s\u0259nayesinin daha s\u00fcr\u0259tli v\u0259 y\u00fcks\u0259k inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t ver\u0259n ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev vax\u00actil\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n birind\u0259 deyirdi ki, \u00abSumqay\u0131tda iri kimya kompleksi yaradark\u0259n, biz bu\u00acnu Az\u0259r\u00acbaycanda kimya s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn etdik. S\u0259naye obyektl\u0259rinin v\u0259 iri s\u0259naye potensial\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n tarixind\u0259 \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259dir. Q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, Sumqay\u0131tda edilmi\u015f h\u0259r \u015fey Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n rifah\u0131n\u0131n y\u00fck\u00acs\u0259lm\u0259sin\u0259, bizim m\u00fcst\u0259qil respublikam\u0131z\u0131n iqtisadi potensial\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259l-dilmi\u015fdir\u00bb.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyevin \u00ab\u0130qtisadiyyat\u0131 g\u00fccl\u00fc olan d\u00f6vl\u0259t h\u0259r \u015fey\u0259 qadirdir\u00bb s\u00f6zl\u0259ri onun respublikan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn fikir v\u0259 layih\u0259l\u0259rinin geni\u015fliyind\u0259n, \u0259hat\u0259liliyind\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131r. H\u0259l\u0259 1969-82-ci ill\u0259rd\u0259 respublikam\u0131za r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259rk\u0259n kimya s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t ver\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259rgin s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f iri kimya m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Za\u00acqafqaziyan\u0131n inki\u015faf\u0131nda h\u0259lledici rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Yeni m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 Heyd\u0259r \u018fli-yev t\u0259r\u0259find\u0259n o zamank\u0131 m\u00f6vcud m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin rekonstruksiyas\u0131 \u00fczr\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r h\u0259\u00acya\u00acta ke\u00e7irilmi\u015f, bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox istehsalat m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin illik g\u00fcc\u00fc xeyli art\u0131-r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nAz\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra Sumqay\u0131t\u0131n iqtisadi x\u0259rit\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox yeni, m\u00fcasir tipli s\u0259naye ob\u00acyekt\u00acl\u0259ri yer alma\u011fa ba\u015flad\u0131. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 tullant\u0131s\u0131z, m\u00fcasir texnolo\u00acgiyalar \u0259sas\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f \u00abAzkom\u00acpozit\u00bb, \u00abG\u00fcntex\u00bb, \u00abBasf Kaspian\u00bb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, \u00abBismak\u00bb qida-s\u0259naye kom\u00acplek\u00ac\u00acsi, \u201cGilan\u201d tekstil, yeni Elektrik stansiyas\u0131, &#8220;Sa\u011flam qida&#8221; aqrar-s\u0259naye kompleksi v\u0259 s. istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f, \u00abAz\u0259rboru\u00bbnun istehsalat f\u0259aliy\u00acy\u0259ti b\u0259rpa edilmi\u015fdir. <\/p>\n<p>\u00dcmummilli liderin ideyalar\u0131na sadiqlik<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn regionlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Sumqay\u0131t\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131nda, \u015f\u0259h\u0259rin, simas\u0131n\u0131n g\u00f6z\u0259l\u00acl\u0259\u015f\u00acdirilm\u0259sind\u0259 Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin siyas\u0259tin\u0259 sadiq qalan v\u0259 bu siyas\u0259ti daha geni\u015f miqyasda davam v\u0259 inki\u015faf etdir\u0259n m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259\u00acri vard\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyevin Sumqay\u0131ta m\u00fct\u0259madi s\u0259f\u0259rl\u0259ri, h\u0259r s\u0259f\u0259rin d\u0259 t\u0259m\u0259l\u00acqoyma v\u0259 ya a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasiml\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmas\u0131 bu g\u00fcn Sumqay\u0131t\u0131n regionun \u0259n iri s\u0259naye \u015f\u0259h\u0259rl\u0259\u00acrind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. Respublika iqtisadiyyat\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti olan Sum\u00acqay\u0131t Texnologiyalar Park\u0131n\u0131n istis\u00acmara verilm\u0259si \u00f6lk\u0259-mizd\u0259 elektro\u00acenergetikan\u0131n inki\u00ac\u015faf\u0131na, onun m\u00f6vcud potensial\u0131n\u0131n daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259n-diril\u00acm\u0259\u00acsin\u0259, enerji m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259\u00acrinin yenid\u0259n qurulma\u00acs\u0131na v\u0259 m\u00fcasir\u00acl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 geni\u015f imkanlar a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Sumqay\u0131tda Mis emal\u0131 zavodunun, &#8220;Az\u0259rsun S\u0259naye Park\u0131&#8221;n\u0131n n\u0259zdind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f ya\u011f fabri\u00ackinin, ka\u011f\u0131z v\u0259 karton istehsal\u0131 kombinat\u0131n\u0131n istis\u00acmara verilm\u0259si iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131 istiqa\u00acm\u0259tind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f yeni, \u00e7ox vacib add\u0131m kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir.<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Sumqay\u0131ta h\u0259r s\u0259f\u0259ri sumqay\u0131tl\u0131lar\u0131n yadda\u015f\u0131nda silinm\u0259z izl\u0259r burax\u0131b. Bununla bel\u0259 qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, 27 sentyabr 2016-c\u0131 il tarixli s\u0259f\u0259r dig\u0259r s\u0259f\u0259rl\u0259r\u0259 nisb\u0259td\u0259 daha z\u0259ngin, daha \u0259lam\u0259tdar olmu\u015f, Sumqay\u0131t v\u0259 sumqay\u0131tl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. M\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimizin bu tarixi s\u0259f\u0259rinin detallar\u0131na girm\u0259zd\u0259n \u00f6nc\u0259, bu s\u0259f\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259rki son bir il \u0259rzind\u0259 Sumqay\u0131tda h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f layih\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259rdim. Son bir il dey\u0259nd\u0259 m\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 2 sentyabr 2015-ci il tarixili S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 h\u00f6rm\u0259tli Zakir m\u00fc\u0259llim F\u0259r\u0259covun Sumqay\u0131t \u015e\u0259h\u0259r \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259yin olundu\u011fu g\u00fcnd\u0259n \u00f6t\u0259n bir ili n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam. <\/p>\n<p>\u00d6nc\u0259<\/p>\n<p>\u00d6nc\u0259 Zakir m\u00fc\u0259llim F\u0259r\u0259covun \u00f6m\u00fcr salnam\u0259sin\u0259 q\u0131sa da olsa n\u0259z\u0259r salmaqda bir fayda var m\u0259nc\u0259. \u00c7\u00fcnki r\u0259hb\u0259r amili, idar\u0259\u00e7ilik s\u0259ri\u015ft\u0259si v\u0259 liderlik t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7ox ehtiyac duyulan v\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259ndir.<br \/>\nHam\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, i\u015fg\u00fczarl\u0131\u011f\u0131na, t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259tin\u0259, siyasi d\u00fcnyag\u00f6-r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 yax\u0131ndan b\u0259l\u0259d oldu\u011fu Zakir F\u0259r\u0259c o\u011flu F\u0259r\u0259cov 63 illik \u00f6mr\u00fcn\u00fcn 40 ild\u0259n art\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat v\u0259 d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rin\u0259, ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131m\u0131za h\u0259sr edib. G\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan g\u0259nclik \u015f\u0259h\u0259ri Sumqay\u0131tda \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flay\u0131b, bu \u015f\u0259h\u0259rin inki\u015faf\u0131na, infrastrukturunun formala\u015fmas\u0131na v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Sonra daha m\u0259sul v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 ir\u0259li \u00e7\u0259kilib. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 h\u0259r il, h\u0259r ay onun \u00f6m\u00fcr kitab\u0131n\u0131n s\u0259hif\u0259l\u0259ridir. Bu s\u0259hif\u0259l\u0259ri v\u0259r\u0259ql\u0259dikc\u0259 arxada qalan vaxt\u0131n, zaman\u0131n izl\u0259ri g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu izl\u0259ri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 canland\u0131rmaq is\u0259 biz q\u0259l\u0259m sahibl\u0259rinin borcudur. <\/p>\n<p>\u00d6m\u00fcrl\u00fcy\u00fcnd\u0259n<\/p>\n<p>Zakir F\u0259r\u0259c o\u011flu F\u0259r\u0259cov 1954-c\u00fc il fevral\u0131n 3-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n f\u00fcsunkar gu\u015f\u0259l\u0259rin-d\u0259n birind\u0259, La\u00e7\u0131n rayonunun Qaz\u0131d\u0259r\u0259 k\u0259ndind\u0259 anadan olub. Boya-ba\u015fa \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 bu yerin ab-havas\u0131, do\u011fma La\u00e7\u0131n\u0131n uca da\u011flar\u0131, buz bulaqlar\u0131, gur \u00e7aylar\u0131 sanki bu g\u0259ncin h\u0259yat\u0131na hopub. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu da\u011flar o\u011flu bir \u00e7ox keyfiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kib. Qurub-yaratmaq, t\u0259hsil almaq h\u0259v\u0259si 1971-ci ild\u0259 onu Sumqay\u0131ta g\u0259tirib. \u018fvv\u0259lc\u0259 Sumqay\u0131t \u00abSuferfosfat\u00bb zavodunda i\u015f\u0259 ba\u015flay\u0131b. 1972-ci ilin noyabr ay\u0131ndan 1974-c\u00fc ilin noyabr ay\u0131nad\u0259k Murmansk Vilay\u0259tinin Severomorsk \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7mi\u015f Sovet Ordusunda h\u0259qiqi h\u0259rbi xitm\u0259td\u0259 olub. H\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n qay\u0131td\u0131qdan az sonra &#8211; 1975-ci ild\u0259 \u015f\u0259h\u0259r m\u0259nzil-t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sistemind\u0259 \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. M\u00fcxt\u0259lif v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, bu sah\u0259nin i\u015fin\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l yiy\u0259l\u0259nib, g\u0259nclik \u015f\u0259h\u0259rinin g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259sind\u0259n, inki\u015faf etm\u0259sind\u0259n z\u00f6vq al\u0131b, sonsuz q\u00fcrur duyub. 1975-ci ild\u0259 D.B\u00fcnyadzad\u0259 ad\u0131na Az\u0259rbaycan Xalq T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130nstitutuna daxil olub v\u0259 1980-ci ild\u0259 bu ali t\u0259hsil oca\u011f\u0131n\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 bitirib.<br \/>\nZakir m\u00fc\u0259llimin i\u015fg\u00fczarl\u0131\u011f\u0131, bilik v\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131, t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti \u015f\u0259h\u0259r r\u0259hb\u0259rliyinin diqq\u0259tind\u0259n yay\u0131nmay\u0131b. 1978-ci ild\u0259 M\u0259nzil Kommunal T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130stehsalat Birliyin\u0259 \u015f\u00f6b\u0259 r\u0259isi, 1981-ci ild\u0259 ba\u015f direktorun m\u00fcavini, 1988-ci ild\u0259 is\u0259 ba\u015f direktor v\u0259zif\u0259sin\u0259 ir\u0259li \u00e7\u0259kilib. \u015e\u0259h\u0259r t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131ndak\u0131 s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259n Zakir m\u00fc\u0259llim F\u0259r\u0259cov \u00abM\u0259nzil t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0259la\u00e7\u0131s\u0131\u00bb ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<br \/>\nZakir m\u00fc\u0259llim M\u0259nzil Kommunal T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130stehsalat Birliyin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ill\u0259rd\u0259 Sumqay\u0131tda m\u0259nzil fondunun qorunmas\u0131na h\u0259mi\u015f\u0259 diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015f, \u015f\u0259h\u0259rin ya\u015f\u0131ll\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259sind\u0259, abadla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda, t\u0259mir-tikinti i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131nda bu insan\u0131n b\u00f6y\u00fck z\u0259hm\u0259ti olmu\u015fdur.<br \/>\n\u018fslind\u0259 Zakir m\u00fc\u0259llimin \u015f\u0259h\u0259r t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vr \u00f6lk\u0259d\u0259 ictimai-siyasi hadis\u0259l\u0259rin \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b, \u0259n ziddiyy\u0259tli d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf etmi\u015fdir. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n erm\u0259nil\u0259rin m\u0259krli siyas\u0259ti Sumqay\u0131t\u0131 \u00f6nc\u0259d\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f erm\u0259nil\u0259rin \u0259li il\u0259 toqqu\u015fmalara s\u00fcr\u00fckl\u0259mi\u015f, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, nankor qon\u015fular \u00e7irkin niyy\u0259tl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistanda ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131n\u00acdan zorla, g\u00fcc vasit\u0259si il\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f se\u00e7mi\u015fdil\u0259r. Onlar havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yin\u0259 arxalanaraq, y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 d\u0259d\u0259-baba yurdlar\u0131ndan \u00e7\u0131xarma\u011fa nail oldular. Sumqay\u0131ta p\u0259nah g\u0259tir\u0259n soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si probleml\u0259r yaratmaya bilm\u0259zdi. \u015e\u0259h\u0259r v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin t\u0259\u015fkilat\u00ac\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259dric\u0259n h\u0259llini tapd\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda m\u00fcharib\u0259 alovu \u015fidd\u0259tl\u0259n\u00acm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259rh\u0259d rayonlar\u0131ndan qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259r respublikam\u0131z\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 \u00fcz tutdular. Y\u00fczl\u0259rl\u0259, minl\u0259rl\u0259 qa\u00e7q\u0131n ail\u0259si Sumqay\u0131tda m\u00fcv\u0259qq\u0259ti s\u0131\u011f\u0131nacaq tapmal\u0131 oldu.<\/p>\n<p>R\u0259hb\u0259r amili v\u0259 r\u0259hb\u0259r keyfiyy\u0259ti<\/p>\n<p>Dig\u0259r rayonlar\u0131m\u0131zla yana\u015f\u0131 La\u00e7\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 ham\u0131n\u0131 sars\u0131td\u0131. Qartallar\u0131n q\u0131y vurdu\u011fu da\u011flar, n\u0259\u011fm\u0259 dey\u0259n bulaqlar, \u00e7aylar, ucu-buca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n me\u015f\u0259l\u0259r nam\u0259rdl\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7di. Sin\u0259sini d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 sip\u0259r ed\u0259n ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 m\u0259rd, igid o\u011fullar \u015f\u0259hidlik zirv\u0259sin\u0259 ucald\u0131. Ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fc \u00e7oxlar\u0131n\u0131 imtahana \u00e7\u0259kdi. K\u00fcrs\u00fcl\u0259r dolub-bo\u015fald\u0131, i\u015fi bil\u0259n d\u0259, bilm\u0259y\u0259n d\u0259 bu k\u00fcrs\u00fcl\u0259rd\u0259 rahatlanma\u011fa can at\u0131rd\u0131. Ancaq Zakir m\u00fc\u0259llim he\u00e7 vaxt \u015fan-\u015f\u00f6hr\u0259t arxas\u0131nca getm\u0259yib. Onun t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti, r\u0259hb\u0259rlik s\u0259ri\u015ft\u0259si, m\u00f6hk\u0259m irad\u0259si, \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131, insanlarla \u00fcnsiyy\u0259t qurmaq bacar\u0131\u011f\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olub v\u0259 bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olmas\u0131 Zakir m\u00fc\u0259llim\u0259 ba\u015f ucal\u0131\u011f\u0131 g\u0259tirib, ona d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t qazand\u0131r\u0131b, \u015fan-\u015f\u00f6hr\u0259t \u00f6z\u00fc g\u0259lib onu tap\u0131b.<\/p>\n<p>Etimad <\/p>\n<p>Zakir F\u0259r\u0259cov he\u00e7 vaxt v\u0259d verm\u0259yi xo\u015flamay\u0131b, i\u015fi konkret g\u00f6r\u00fcb. Odur ki, ona h\u0259mi\u015f\u0259 etimad g\u00f6st\u0259rilib. H\u0259l\u0259 o vaxtlar Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259r Sovetinin deputat\u0131 se\u00e7il\u0259rk\u0259n \u0259m\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 se\u00e7icil\u0259rinin sevgisini qazan\u0131b.<br \/>\n\u00d6lk\u0259mizd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 orqanlar\u0131na, yerli b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r\u0259 se\u00e7kil\u0259rd\u0259 d\u0259 Zakir m\u00fc\u0259llim sumqay\u0131tl\u0131lar\u0131n etimad\u0131n\u0131 qazanm\u0131\u015f, 1999-cu ilin dekabr\u0131nda \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisi bu g\u00f6z\u0259l insana olan m\u0259h\u0259bb\u0259tini v\u0259 inam\u0131n\u0131 ifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 \u015f\u0259h\u0259r b\u0259l\u0259diyy\u0259sin\u0259 \u00fczv se\u00e7mi\u015fdir. 2000-ci il yanvar ay\u0131n\u0131n 17-d\u0259 Sumqay\u0131t b\u0259l\u0259diyy\u0259sinin ilk iclas\u0131nda ilk s\u0259dr se\u00e7ilm\u0259k onun qism\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. N\u00f6vb\u0259ti se\u00e7kil\u0259rd\u0259 Zakir m\u00fc\u0259llim etimad\u0131 do\u011fruldaraq ikinci d\u0259f\u0259 bu v\u0259zif\u0259y\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015f v\u0259 yenid\u0259n b\u0259l\u0259diyy\u0259 s\u0259dri se\u00e7ilmi\u015fdir.<br \/>\nZakir m\u00fc\u0259llim ilk vaxtlardan yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin geni\u015fl\u0259n\u00acm\u0259sin\u0259, strukturunun formala\u015fmas\u0131na s\u0259y g\u00f6st\u0259rmi\u015f v\u0259 i\u015fl\u0259rini sahmana sala bilmi\u015fdir. Onun apard\u0131\u011f\u0131 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc i\u015fl\u0259rin n\u0259tic\u0259sind\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259r B\u0259l\u0259diyy\u0259si 2001-ci ild\u0259 \u00ab\u0130lin b\u0259l\u0259diyy\u0259si\u00bb elan edilmi\u015f, 2002-ci ild\u0259 is\u0259 o, \u00ab\u0130lin i\u015fg\u00fczar b\u0259l\u0259diyy\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131\u00bb ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 is\u0259 B\u0259l\u0259diyy\u0259 Qulluq\u00e7ular\u0131 H\u0259mkarlar \u0130ttifaq\u0131 Respublika Komit\u0259sinin f\u0259xri f\u0259rman\u0131 v\u0259 \u00abB\u0259l\u0259diyy\u0259 bayra\u011f\u0131\u00bb d\u00f6\u015f ni\u015fan\u0131 il\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015fdir.<br \/>\nZakir m\u00fc\u0259llim Sumqay\u0131t B\u0259l\u0259diyy\u0259sinin s\u0259dri kimi \u015f\u0259h\u0259rin abadla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda, tikinti-quruculuq i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131nda az z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259km\u0259mi\u015fdir. <\/p>\n<p>N\u00f6vb\u0259ti etimad<\/p>\n<p>Zakir F\u0259r\u0259cov Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 2005-ci ild\u0259 Ab\u015feron rayon \u0130cra hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259yin olunmu\u015f, geni\u015fmiqyasl\u0131 quruculuq i\u015fl\u0259rini Ab\u015feron rayonunda davam etdirmi\u015fdir.<br \/>\nBu g\u00fcn Ab\u015feronun ya\u015fay\u0131\u015f massivl\u0259rin\u0259 baxd\u0131qca adam\u0131n \u00fcr\u0259yi a\u00e7\u0131l\u0131r. X\u0131rdalan q\u0259s\u0259b\u0259si 2008-ci ild\u0259 \u015f\u0259h\u0259r statusu alandan sonra daha da g\u00f6z\u0259ll\u0259\u015fib, daha da m\u00fcasirl\u0259\u015fib. Heyd\u0259r park\u0131nda Ulu \u00f6nd\u0259rin \u0259z\u0259m\u0259tli abid\u0259si ucald\u0131l\u0131b. Bu b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tin h\u0259yat yolunu \u0259ks etdir\u0259n muzey yarad\u0131l\u0131b.<br \/>\nX\u0131rdalan \u015f\u0259h\u0259rinin yollar\u0131 yenid\u0259n qurulub. \u00d6z\u0259l m\u0259nzil tikintisi geni\u015f v\u00fcs\u0259t al\u0131b. K\u00f6rp\u00fcl\u0259r tikilib, istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri i\u015f\u0259 sal\u0131n\u0131b. Zakir m\u00fc\u0259llim, s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda, bu rayonu, onun \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rini c\u0259nn\u0259t\u0259 d\u00f6nd\u0259rib. H\u0259l\u0259 infrastruktrun yenil\u0259\u015fm\u0259-sind\u0259n, kommunal xidm\u0259tl\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131ndan, insanlara g\u00f6st\u0259ril\u0259n diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131dan s\u00f6z a\u00e7mad\u0131m. B\u00fct\u00fcn bunlar g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259r, u\u015faq-t\u0259rbiy\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, sosial-m\u0259i\u015f\u0259t obyektl\u0259ri, d\u00fcnya standartlar\u0131na cavab ver\u0259n iri ticar\u0259t m\u0259rk\u0259zi, m\u00fcasir v\u0259 milli memarl\u0131q ornamentl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n h\u00fcnd\u00fcrm\u0259rt\u0259b\u0259li ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131 X\u0131rdalan \u015f\u0259h\u0259rinin g\u00f6z\u0259lliyin\u0259 x\u00fcsusi yara\u015f\u0131q verir. Ab\u015feron rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin yeni, m\u00fcasir \u00fcslublu inzibat\u0131 binas\u0131 is\u0259 bu g\u00f6z\u0259lliy\u0259 i\u015f\u0131q sal\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 26 dekabr 2012-ci il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n Ab\u015feron rayonunun yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n 50 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259, rayonun sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Zakir F\u0259r\u0259cov &#8220;\u015e\u00f6hr\u0259t&#8221; ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilir.<\/p>\n<p>Yenid\u0259n Sumqay\u0131tda<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd etdiyim kimi, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 2 sentyabr 2015-ci il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Zakir F\u0259r\u0259cov Sumqay\u0131t \u015e\u0259h\u0259r \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259yin olunmu\u015fdur.<br \/>\nBildiyimiz kimi, m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na \u0259sas\u0259n Bak\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 respublikam\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlarda yeni parklar\u0131n, xiyabanlar\u0131n, istirah\u0259t gu\u015f\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131, m\u00f6vcud olanlar\u0131n is\u0259 \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 olduqca m\u00fch\u00fcm layih\u0259l\u0259r icra edilir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 respublikam\u0131z\u0131n ikinci b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259ri say\u0131lan, Bak\u0131 standartlar\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bir prioritet kimi qar\u015f\u0131ya qoyulan Sumqay\u0131tda x\u00fcsusi diqq\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131l\u0131r. Zakir m\u00fc\u0259llim F\u0259r\u0259cov Sumqay\u0131t \u015e\u0259h\u0259r \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259yin olunduqdan sonra q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Sumqay\u0131t\u0131n \u0259sas giri\u015find\u0259n ba\u015flayaraq \u201cG\u00f6y\u0259r\u00e7in\u201d abid\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r 5,2 kilometrlik S\u00fclh k\u00fc\u00e7\u0259sinin yenid\u0259n qurulmas\u0131, eni 14 metr olan k\u00fc\u00e7\u0259nin h\u0259r\u0259k\u0259t hiss\u0259sinin 22 metr\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, yeni s\u0259kil\u0259rin sal\u0131nmas\u0131, yolun h\u0259r iki t\u0259r\u0259find\u0259 ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n ax\u0131d\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn su\u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259rin \u00e7\u0259kilm\u0259si, yol boyunca on minl\u0259rl\u0259 a\u011fac v\u0259 g\u00fcl kollar\u0131n\u0131n \u0259kilm\u0259si \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olanlarda ilkin t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n formala\u015fmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan bir layih\u0259 idi.<br \/>\n\u00dcmummilli liderin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan park\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131, yeni Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zinin tikintisi, M\u0259rk\u0259zin qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 meydanda Ulu \u00f6nd\u0259rin \u0259z\u0259m\u0259tli abid\u0259sinin ucald\u0131lmas\u0131, el\u0259 bu park\u0131n \u0259razisind\u0259 yeni U\u015faq \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t M\u0259kt\u0259binin, eyni zamanda g\u00f6z\u0259l memarl\u0131q \u00fcslubunda \u015eahmat M\u0259kt\u0259binin tikilib istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si Zakir m\u00fc\u0259llimin t\u0259yinat\u0131ndan sonra sumqay\u0131tl\u0131lara b\u0259x\u015f olunan t\u00f6hf\u0259l\u0259rdir.<br \/>\nSumqay\u0131tda icra olunan, u\u015faqdan b\u00f6y\u00fcy\u0259 h\u0259r bir sumqay\u0131tl\u0131n\u0131n sevincin\u0259 s\u0259b\u0259b olan layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 D\u0259nizk\u0259nar\u0131 bulvar\u0131n v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r \u00e7im\u0259rliyinin g\u00f6zox\u015fayan t\u0259rtibatla yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. Qeyd edim ki, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahili boyunca 4 kilometr uzunlu\u011funda olan bu bulvar kompleksi \u00fcmumilikd\u0259 106 hektar \u0259razini \u0259hat\u0259 edir.<br \/>\nBu layih\u0259l\u0259rin, tikinti, quruculuq v\u0259 abadl\u0131q i\u015fl\u0259rinin sumqay\u0131tl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etm\u0259sini Prezident \u0130lham \u018fliyevin a\u00e7\u0131l\u0131\u015flardan sonra \u015f\u0259h\u0259r ictimaiyy\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 m\u0259mnunluq hissi il\u0259 dil\u0259 g\u0259tirdiyi fikirl\u0259rd\u0259n d\u0259 ayd\u0131nca g\u00f6rm\u0259k olurdu. \u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n xo\u015f s\u00f6zl\u0259rini g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r\u0259 veril\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t olmaqla, bunu h\u0259m d\u0259 bir avans kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k olard\u0131. \u00c7\u00fcnki g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r qar\u015f\u0131da h\u0259l\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k \u00e7ox i\u015fl\u0259r var idi v\u0259 bu i\u015fl\u0259r bu g\u00fcn eyni ruh y\u00fcks\u0259kliyi il\u0259 davam etdirilir. Bura haz\u0131rda tikintil\u0259ri davam etdiril\u0259n YAP Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n yeni binas\u0131, Bulvar kompleksi \u0259razisind\u0259 Bayraq muzeyinin, M\u0259hk\u0259m\u0259 kompleksinin, \u015e\u0259h\u0259r purokurorlu\u011funun v\u0259 Milli Bank\u0131n ehtiyat fondu \u00fc\u00e7\u00fcn binan\u0131n tikintisi daxildir. H\u0259m\u00e7inin 200 000 m2 h\u0259cmind\u0259 25 h\u00fcnd\u00fcrm\u0259rt\u0259b\u0259li ya\u015fay\u0131\u015f binas\u0131n\u0131n tikintisi d\u0259 icras\u0131 davam etdiril\u0259n layih\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Bu i\u015fl\u0259rl\u0259 paralel olaraq haz\u0131rda \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 binalar\u0131n dam \u00f6rt\u00fckl\u0259rinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, fasadlar\u0131n\u0131n r\u0259ngl\u0259nm\u0259si i\u015fl\u0259ri davam etdirilir, istilik sistemi m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259rpa edilir, yollara asfalt \u00f6rt\u00fcy\u00fc sal\u0131n\u0131r, k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 xiyabanlar abadla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, i\u015f\u0131qlanma sistemi m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilir, istirah\u0259t gu\u015f\u0259l\u0259ri yeni g\u00f6rk\u0259m\u0259 sal\u0131n\u0131r. H\u0259m\u00e7inin \u201cKimya\u00e7\u0131\u201d M\u0259d\u0259niyy\u0259t saray\u0131n\u0131n \u0259sasl\u0131 t\u0259miri il\u0259 \u0259laq\u0259dar i\u015fin tempi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdir. M\u0259d\u0259niyy\u0259t saray\u0131n\u0131n bu ilin sentyabr ay\u0131n\u0131n 20-d\u0259 &#8211; Neft\u00e7il\u0259r g\u00fcn\u00fcnd\u0259 kimya\u00e7\u0131lar\u0131n v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259rinin istifad\u0259sin\u0259 verilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r, apar\u0131lan t\u0259mir-b\u0259rpa, abadl\u0131q v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259ri, insanlar\u0131n asud\u0259 vaxtlar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259\u015fkili, \u0259m\u0259k\u00e7il\u0259rin sosial-rifah hal\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015f-d\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan at\u0131lan u\u011furlu add\u0131mlar h\u0259r bir sumqay\u0131tl\u0131n\u0131n q\u0259lbini f\u0259r\u0259h hissi il\u0259 doldurur v\u0259 sabaha \u00fcmidl\u0259rini bir\u0259-be\u015f art\u0131r\u0131r. <\/p>\n<p>Respublika v\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tli layih\u0259l\u0259r<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rin\u00acd\u0259ki s\u0259naye zonas\u0131 \u0259razisind\u0259 z\u0259ruri infrastruk\u00actura v\u0259 idar\u0259etm\u0259 sistemin\u0259 malik, m\u00fcasir texno\u00aclogiyalar\u0131n t\u0259tbiqi yolu il\u0259 r\u0259qab\u0259tqa\u00acbi\u00acliyy\u0259tli m\u0259hsullar isteh\u00acsal\u0131 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259\u00acrilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 tikil\u0259n Sumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu park\u0131n \u0259razisind\u0259 ilk s\u0259rmay\u0259\u00e7i olan &#8220;Az\u0259rtexnolayn&#8221; M\u0259hdud M\u0259suliyy\u0259tli C\u0259miyy\u0259tinin polad boru zavodu kimi m\u00fcasir istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259-l\u0259rinin istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si \u00f6lk\u0259 s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131n\u0131 daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k bax\u0131-m\u0131ndan \u00e7ox faydal\u0131d\u0131r. Alternativ v\u0259 B\u0259rpa olunan enerjinin al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259l\u0259b olunan qur\u011fu v\u0259 avadanl\u0131qlar istehsal ed\u0259n \u201cAzg\u00fcntex\u201d zavodu da bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r. Zavodda art\u0131q iki istehsal x\u0259tti &#8211; G\u00fcn\u0259\u015f modullar\u0131 v\u0259 LED lampalar\u0131 x\u0259tl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nH\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Karbamid zavodudur. \u00dcmumi \u0259razisi 40 hektara yax\u0131n olan zavodun tikintisinin bu ilin sonunda yekunla\u015fmas\u0131 v\u0259 zavodun 2018-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 istismara verilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Zavod g\u00fcnd\u0259lik 1200 ton ammonyak v\u0259 2000 ton karbamid istehsal ed\u0259c\u0259k. Layih\u0259nin icra edilm\u0259si iqtisadiyyat\u0131n \u0259sas sektorlar\u0131ndan biri olan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259k ver\u0259c\u0259k. Zavodda il \u0259rzind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 650-660 min ton karbamid istehsal edil\u0259c\u0259k ki, bu da daxili t\u0259l\u0259bat\u0131 tam \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k. Bununla yana\u015f\u0131, qalan m\u0259hsulun d\u0259mir yolu il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259, habel\u0259 Qara D\u0259niz limanlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 d\u00fcnya bazarlar\u0131na ixrac\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Layih\u0259nin \u201cSamsung Engineering\u201d \u015firk\u0259tinin i\u015f h\u0259cmin\u0259 daxil olan hiss\u0259sinin t\u0259xmin\u0259n 95 faizi icra edilib. \u018fsasl\u0131 layih\u0259l\u0259ndirm\u0259, m\u00fch\u0259ndislik v\u0259 sat\u0131nalma i\u015fl\u0259ri 100 faiz tamamlan\u0131b, tikinti i\u015fl\u0259rinin is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 82 faizi icra edilib.<br \/>\nH\u0259m\u00e7inin Sumqay\u0131t Kimya S\u0259naye Park\u0131n\u0131n 30 hektar \u0259razisind\u0259 SOCAR-\u0131n iki qur\u011fusu \u2013 polipropilen v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0131xl\u0131ql\u0131 polietilen zavodlar\u0131 in\u015fa olunur. 2013-c\u00fc ild\u0259n t\u0259sis edil\u0259n v\u0259 Kimya S\u0259naye Park\u0131n\u0131n rezidenti statusunu alm\u0131\u015f \u201cSOCAR-Polymer\u201d layih\u0259si son 40 ild\u0259 \u00f6z n\u00f6v\u00fcn\u0259 v\u0259 miqyas\u0131na g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n neft-kimya s\u0259nayesind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n ilk layih\u0259dir. Haz\u0131rda bu qur\u011fular\u0131n tikintisi tam s\u00fcr\u0259tl\u0259 gedir. Polipropilen layih\u0259si \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259rin 75 %-i, y\u00fcks\u0259k s\u0131xl\u0131ql\u0131 polietilen layih\u0259si \u00fczr\u0259 is\u0259 i\u015fl\u0259rin 33 %-i icra olunmu\u015fdur. Polipropilen qur\u011fusunun istismara t\u0259hvil verilm\u0259si 2018-ci ilin birinci r\u00fcb\u00fcn\u0259, Polietilen qur\u011fusunun istismara verilm\u0259si is\u0259 2018-ci ilin son r\u00fcb\u00fcn\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. \u018fn qabaqc\u0131l texnologiyalar \u0259sas\u0131nda tikil\u0259n qur\u011fularda istehsal olunan polimer m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 30 faizi daxili bazar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub, bu da \u00f6lk\u0259 bazar\u0131nda t\u0259l\u0259bat\u0131n tamamil\u0259 t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 idxal\u0131ndan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Ekoloji sa\u011flam m\u00fchitin yarad\u0131lmas\u0131<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, Sumqay\u0131t\u0131n ekoloji v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015fanda ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 kimya s\u0259nayesi, Sumqay\u0131tdak\u0131 m\u00f6vcud kimya m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri g\u00f6zl\u0259rimiz \u00f6n\u00fcnd\u0259 canlan\u0131r. \u00c7\u00fcnki uzun ill\u0259r buradak\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n k\u00f6hn\u0259ldiyind\u0259n, ekoloji norma v\u0259 t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab verm\u0259diyind\u0259n h\u0259m insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, h\u0259m d\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin ekologiyas\u0131na m\u0259nfi t\u0259sirsiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u0259mi\u015fdir. \u015e\u00fck\u00fcrl\u0259r olsun ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r art\u0131q arxada qalm\u0131\u015f, ekoloyi probleml\u0259r \u00f6z m\u00fcsb\u0259t h\u0259llini tap\u015f\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 ki, SOCAR-\u0131n struktruna daxil edildikd\u0259n sonra \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyind\u0259 z\u0259h\u0259rli v\u0259 z\u0259r\u0259rli, m\u00fcvafiq standartlara cavab ver\u00acm\u0259\u00acy\u0259n, \u015f\u0259h\u0259rin ekolo\u00acgiyas\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n b\u00fct\u00fcn istehsalatlar \u2013 SAM, Sintetik kau\u00e7u\u00e7k, \u00dczvi sintez zavodlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti dayand\u0131r\u0131laraq demontaj olunmu\u015f, s\u0259m\u0259r\u0259li i\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259n isteh\u00acsalat sah\u0259l\u0259ri is\u0259 yenid\u0259n qurulmu\u015fdur. haz\u0131rda \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130B-nin idar\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259s\u00acsis\u0259l\u0259rind\u0259 ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131 qoruyub saxlamaq, atmosfer\u0259, su h\u00f6vz\u0259l\u0259rin\u0259, yerin t\u0259kin\u0259 \u00e7irkl\u0259ndirici madd\u0259l\u0259rin at\u0131lmas\u0131n\u0131 minimuma endirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 haz\u0131rlanaraq, s\u0259m\u0259r\u0259li ekoloji layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. M\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 davaml\u0131 ekoloji monitorinql\u0259r apar\u0131l\u0131r, su, torpaq v\u0259 atmosfer hava\u00acs\u0131ndan n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k t\u0259hlil olunur, \u00e7irkl\u0259nm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259si m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k, m\u00fcvafiq qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\n\u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130B-nin 2019-cu il\u0259 q\u0259d\u0259rki h\u0259d\u0259fi m\u00f6vcud istehsalatlar\u0131n modernizasiyas\u0131, yeni v\u0259 m\u00fcasir, ekoloyi standartlara uy\u011fun qur\u011fular\u0131n tikintisi, SOCAR-Polimer layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 tikil\u0259n Polipropilen (PP) v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0131xl\u0131ql\u0131 Polietilen (HDPE) istehsalatlar\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b olunan miqdarda v\u0259 keyfiyy\u0259td\u0259 xammalla t\u0259min edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u201cEP-300\u201d istehsalat\u0131n\u0131n effektivliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir. M\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259n yeni istehsal sah\u0259l\u0259rinin yaratmaqda \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biri d\u0259, m\u0259hz yax\u0131n bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259, \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyinin b\u00fct\u00fcn istehsalat sah\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 ekoloji t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011fun f\u0259aliyy\u0259tini t\u0259min etm\u0259kdir. Bu istiqam\u0259td\u0259 at\u0131lan add\u0131mlardan, icra olunan layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 g\u00fcnd\u0259lik g\u00fcc\u00fc 2600 m3 olan yeni istehsalat tullant\u0131 sular\u0131n\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si qur\u011fusunun tikintisidir. Bu qur\u011funun in\u015fa edilm\u0259sinin \u0259sas m\u0259qs\u0259d\u0131 X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 at\u0131lan sular\u0131n maksimal t\u0259mizlik h\u0259ddinin t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 t\u0259mizl\u0259nmi\u015f suyun irriqasiya m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 olunmas\u0131d\u0131r. Qur\u015fu bu il istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259kdir.<br \/>\nBir m\u0259s\u0259l\u0259ni x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m ki, \u201cAz\u0259rikimya\u201c \u0130B t\u0259r\u0259find\u0259n Birliyin s\u0259naye zonas\u0131 v\u0259 ona s\u0259rh\u0259d 100 hektara yax\u0131n \u0259razid\u0259 yaz-pay\u0131z im\u0259cilikl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259kilmi\u015f a\u011fac v\u0259 kol bitkil\u0259rinin \u00fcmumi say\u0131 100 min \u0259d\u0259dd\u0259n art\u0131qd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin son iki il\u0259 yax\u0131n bir d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259r \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u015f\u0131h\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif \u0259razil\u0259rind\u0259 \u0259kil\u0259n a\u011faclar\u0131n say\u0131 da 100 mind\u0259n art\u0131qd\u0131r. Bu proses bu g\u00fcn d\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 davam etdirilir. <\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi, m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda respublikam\u0131zda b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 apar\u0131lan irimiqyasl\u0131 islahatlar, qazan\u0131lan u\u011furlar, \u0259ld\u0259 edil\u0259n nailiyy\u0259tl\u0259t n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 68 ya\u015fl\u0131 Sumqay\u0131t\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli v\u0259 dinamik inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkanlar a\u00e7m\u0131\u015f, \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Sumqay\u0131t\u0131n paytaxt standartlar\u0131na tam \u015f\u0259kild\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131l\u00acmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qar\u015f\u0131ya qoydu\u011fu v\u0259zif\u0259l\u0259r \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck bir canlanma, z\u0259hm\u0259tke\u015f v\u0259 q\u0259dirbil\u0259n \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259ri aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck nikbinlik v\u0259 m\u0259mnunluq hissi yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Sumqay\u0131tda abadl\u0131q v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259rinin yeni v\u00fcs\u0259t almas\u0131 onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, haz\u0131rda g\u00f6r\u00fcl\u0259n v\u0259 bundan sonra g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Sumqay\u0131t regionda apar\u0131c\u0131 s\u0259naye m\u0259rk\u0259zi olmaqla, ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259n t\u0259miz v\u0259 \u0259n g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259kdir. <\/p>\n<p>Rafiq ODAY,<br \/>\nAz\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r Birliyi<br \/>\nSumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u0259dri,<br \/>\nRespublikan\u0131n \u018fm\u0259kdar jurnalisti<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Biz Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259, ba\u015fqa sah\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 \u00e7ox ciddi diqq\u0259t veririk, onlar\u0131n canlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, m\u00fcasir s\u0259viyy\u0259y\u0259 qalxmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00e7ox t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u018fmin ola bil\u0259rsiniz ki, Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259ri b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259 olacaq v\u0259 burada adamlar xo\u015fb\u0259xt, firavan ya\u015fayacaqlar. B\u00fct\u00fcn bunlar Az\u0259rbaycan\u0131n milli azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259hr\u0259sidir. Heyd\u0259r \u018fliyev \u00dcmummilli lider Biz Sumqay\u0131t\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40,5],"tags":[],"class_list":["post-25291","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ajbsumqayit","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25291","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25291"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25291\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25294,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25291\/revisions\/25294"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25291"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}