{"id":25350,"date":"2017-06-04T06:00:22","date_gmt":"2017-06-04T02:00:22","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=25350"},"modified":"2017-06-04T16:38:11","modified_gmt":"2017-06-04T12:38:11","slug":"sona-c%c9%99rk%c9%99z-s%c9%99nd%c9%99n-uzaq-duss%c9%99m-d%c9%99-m%c9%99n","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=25350","title":{"rendered":"Sona \u00c7\u018fRK\u018fZ.&#8221;S\u018fND\u018fN UZAQ D\u00dc\u015eS\u018fM D\u018f M\u018fN&#8230;&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/s019.radikal.ru\/i637\/1706\/ad\/3dedf111e0b0.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u015e\u018fHR\u0130YAR 110<br \/>\nSona \u00c7\u018fRK\u018fZ\/BDU-nun ba\u015f m\u00fc\u0259llimi, yazar<br \/>\nV\u0259t\u0259n\u0131n\u0131, xalq\u0131n\u0131, el-obas\u0131n\u0131n ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini ve n\u0259hay\u0259t, q\u0259lb dostunu misilsiz sevgi il\u0259 sev\u0259n ve bu sevgi toxumunu q\u0259lbl\u0259r\u0259 s\u0259p\u0259n \u015e\u0259hriyar t\u0259k \u0130randa deyil, b\u00fct\u00fcn Yax\u0131n ve Orta \u015e\u0259rqd\u0259 tan\u0131nan, oxunan ve sevil\u0259n \u015fairl\u0259rd\u0259ndir. XX. \u0259sr \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259v\u0259zsiz simalar\u0131ndan olan, \u201cm\u0259nim d\u0259 bir ad\u0131m g\u0259lsin diliz\u0259\u201d dey\u0259r\u0259k h\u0259sr\u0259td\u0259n haray \u00e7\u0259k\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar\u0131n ad\u0131 dilimizd\u0259n, s\u00f6yl\u0259dikl\u0259ri q\u0259lbimizd\u0259n he\u00e7 bir zaman silinm\u0259z. B\u00f6y\u00fck \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas Mir C\u0259lal m\u00fc\u0259llimin t\u0259biri il\u0259 des\u0259m, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rind\u0259n idi. Onun elmi f\u0259aliyy\u0259ti, \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 qollu-budaql\u0131, barl\u0131-b\u0259hr\u0259li olub. \u015e\u0259hriyar h\u0259r bir Az\u0259rbaycanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn zirv\u0259d\u0259 duran \u015fairl\u0259rd\u0259ndir. Onu \u00e7ox haql\u0131 olaraq \u201c\u015fairl\u0259rin \u015e\u0259hriyar\u0131\u201d diye adland\u0131r\u0131rlar. \u015e\u0259hriyar s\u00f6z\u00fcn b\u00fct\u00f6v m\u0259nas\u0131nda anadan do\u011fulandan \u015fair do\u011fulmu\u015fdu. O, b\u00f6y\u00fck \u0259d\u0259bi taleyind\u0259 q\u0259l\u0259minin qeyri-adi sad\u0259liyi ve xalq\u0131na yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 q\u0259lbl\u0259rd\u0259 taxt-taca sahib olub des\u0259m, daha do\u011fru olar. Bu dahi \u015fairin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 sev\u0259nl\u0259ri d\u0259, h\u0259s\u0259d aparanlar\u0131 da \u00e7ox olmu\u015fdur.<br \/>\nM\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar 1906-c\u0131 ild\u0259 T\u0259brizin Ba\u011fme\u015f\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f ve say\u0131l\u0131b-se\u00e7il\u0259n h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar\u0131ndan olan Hac\u0131 Mira\u011fa Xo\u015fginabinin ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 v\u0259kil i\u015fl\u0259y\u0259n atas\u0131 \u015feiri ve musiqini \u00e7ox sev\u0259rmi\u015f, anas\u0131 K\u00f6vk\u0259b xan\u0131m is\u0259 xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n, bayat\u0131 ve q\u0259z\u0259ll\u0259rd\u0259n, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Seyid \u018fzim \u015eirvaninin q\u0259z\u0259ll\u0259rind\u0259n balaca \u015e\u0259hriyara oxuyarm\u0131\u015f. B\u00fct\u00fcn bunlar \u015e\u0259hriyar yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda apayd\u0131n g\u00f6r\u00fcnm\u0259kd\u0259dir.<br \/>\nT\u0259brizd\u0259 orta t\u0259hsilini ba\u015fa vuran M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar Tehran Universitetinin tibb fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olur. 19-20-ci ill\u0259rin ortalar\u0131nda \u0259d\u0259bi al\u0259md\u0259 \u015e\u0259hriyar art\u0131q istedadl\u0131 \u015fair kimi tan\u0131n\u0131r. Onun \u015feirl\u0259ri F\u00fczulinin q\u0259z\u0259ll\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r tutulur ve dill\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fcr. Poemalar\u0131 ve q\u0259sid\u0259l\u0259ri qiym\u0259tli poeziya n\u00fcmun\u0259si olaraq q\u0259bul edilir. B\u00f6y\u00fck \u015e\u0259hriyar \u015feirin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131nda yaz\u0131r ve hans\u0131 \u00fcslubda yaz\u0131rsa-yazs\u0131n, onun \u0259sas m\u00f6vzusu d\u0259yi\u015film\u0259z olaraq qal\u0131r. Bu m\u00f6vzu is\u0259 onun \u0259z\u0259li ve \u0259b\u0259di arzular\u0131ndan do\u011fan \u2013 v\u0259t\u0259nin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc, azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131, birliyini g\u00f6rm\u0259k ve qan\u0131-can\u0131 bir olan qarda\u015flar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259kdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycandan uzaqlarda ya\u015fama\u011fa m\u0259hkum edil\u0259n, bunu haql\u0131 olaraq \u00e7\u0259kilm\u0259z d\u0259rd bil\u0259n \u015e\u0259hriyar \u00f6z\u00fcn\u00fcn q\u0259riblik nisgill\u0259rini v\u0259t\u0259nin par\u00e7alanm\u0131\u015f taleyi il\u0259 b\u0259rab\u0259r tutub \u00f6mr\u00fc boyu. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Az\u0259rbaycan h\u0259sr\u0259ti damarlar\u0131ndan axan qana d\u00f6nm\u00fc\u015fd\u00fc:<br \/>\nK\u00f6nl\u00fcm qu\u015fu qanad \u00e7almaz, s\u0259nsiz bir an, Az\u0259rbaycan<br \/>\nXo\u015f g\u00fcnl\u0259rin getm\u0259z m\u00fcdam x\u0259yal\u0131mdan Az\u0259rbaycan<br \/>\nS\u0259nd\u0259n uzaq d\u00fc\u015fs\u0259m d\u0259 m\u0259n e\u015fqin il\u0259 ya\u015fay\u0131ram<br \/>\nYaralanm\u0131\u015f q\u0259lbim kimi, q\u0259lbi viran Az\u0259rbaycan<br \/>\n\u015e\u0259hriyar\u0131n fikrinc\u0259, v\u0259t\u0259nin d\u0259 onun \u00f6z\u00fc kimi a\u011f\u0131r-a\u011f\u0131r d\u0259rdl\u0259rinin d\u0259rman\u0131 ancaq azadl\u0131qd\u0131r. Ana dilind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rinin qanadlar\u0131nda o, sanki Az\u0259rbaycana g\u0259lib g\u0259zir, sev\u0259nl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, fikrini-d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini oxucular\u0131 il\u0259 b\u00f6l\u00fcr, \u00fcr\u0259yind\u0259ki arzular\u0131 onlara \u00e7atd\u0131ra bilir ve yen\u0259 bir \u00f6m\u00fcr aln\u0131na yaz\u0131lm\u0131\u015f h\u0259sr\u0259t\u0259 do\u011fru yol gedir. M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar\u0131n ana dilimizd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cHeyd\u0259rbabaya salam\u201d poemas\u0131 onun \u00f6m\u00fcr boyu \u00e7\u0259kdiyi yurd h\u0259sr\u0259tinin r\u0259ngidir, anas\u0131n\u0131n laylas\u0131d\u0131r, q\u0259lbinin n\u0259\u011fm\u0259sidir, daxili d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ab-havas\u0131d\u0131r, elinin-obas\u0131n\u0131n t\u0259\u0259ss\u00fcb\u00fcd\u00fcr. Bu \u0259s\u0259r v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik dastan\u0131d\u0131r, el-obaya vur\u011funlu\u011fun t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr, \u015e\u0259hriyar qeyr\u0259tidir, \u015e\u0259hriyar heyr\u0259tidir. Bir s\u00f6zl\u0259, \u201cHeyd\u0259rbabaya salam\u201d m\u0259nim al\u0259mimd\u0259 xatir\u0259l\u0259r yuvas\u0131d\u0131r. Bu poemada o, n\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs etmir?..<br \/>\nHeyd\u0259rbaba, yolum s\u0259nd\u0259n k\u0259c oldu,<br \/>\n\u00d6m\u00fcr ke\u00e7di, g\u0259l\u0259mm\u0259dim, gec oldu,<br \/>\nHe\u00e7 bilmir\u0259m g\u00f6z\u0259ll\u0259rin nec oldu,<br \/>\nBilm\u0259z idim d\u00f6ng\u0259l\u0259r var, d\u00f6n\u00fcm var,<br \/>\n\u0130tkinlik var, ayr\u0131l\u0131q var, \u00f6l\u00fcm var.<br \/>\n\u015e\u0259hriyar bu poeman\u0131 anas\u0131 K\u00f6vk\u0259b xan\u0131m\u0131n gileyli ve \u00e7ox m\u00fcdriklikl\u0259 s\u00f6yl\u0259mi\u015f bir ifad\u0259sinin cavab\u0131 olaraq q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b. Anas\u0131 deyib: \u201cO\u011flum, \u015e\u0259hriyar, s\u0259n\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015fair deyirl\u0259r, f\u0259q\u0259t nec\u0259 yaz\u0131rsan ki, m\u0259n anlam\u0131ram?\u201d. Heyd\u0259rbaba da\u011f ad\u0131d\u0131r, \u015e\u0259hriyar\u0131n bu \u0259v\u0259zsiz ve m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m poemas\u0131 is\u0259 da\u011flar\u0131n \u0259n ucas\u0131 ve h\u0259m d\u0259 onun sin\u0259sin\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n ayr\u0131l\u0131q da\u011f\u0131d\u0131r. \u018fslind\u0259, h\u0259r bir yarad\u0131c\u0131 insan, q\u0259l\u0259m sahibi sad\u0259likl\u0259 fikrini ifad\u0259 etm\u0259yi bacararsa, oxucunun k\u00f6nl\u00fcn\u00fc f\u0259th ed\u0259 bil\u0259r. Elin \u0259t\u0259yind\u0259n yap\u0131\u015farsa, onun dili il\u0259 dan\u0131\u015faraq, onun fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k yaz\u0131b-yaradarsa, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcn n\u0259bzini tutma\u011f\u0131 bacarar ve u\u011furlu \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 imza ata bil\u0259r. H\u0259yat\u0131nda g\u00f6r\u00fcb ya\u015fad\u0131qlar\u0131 yax\u015f\u0131n\u0131 da, pisi d\u0259, i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu hadis\u0259l\u0259rin m\u00fcsb\u0259t-m\u0259nfi t\u0259r\u0259fl\u0259rini d\u0259 do\u011fma dilind\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n ve bunu \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00e7ox\u015fax\u0259li yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n qay\u0259si hesab ed\u0259n b\u00f6y\u00fck \u015e\u0259hriyar el\u0259 buna g\u00f6r\u0259 sevil\u0259n, ad\u0131 dill\u0259r \u0259zb\u0259ri olan \u015fairdir, olub ve olacaqd\u0131r. \u015e\u0259hriyar etiraf edib ki, u\u015faql\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fcb-e\u015fitdikl\u0259ri, \u0259traf\u0131nda c\u0259r\u0259yan ed\u0259n hadis\u0259l\u0259r, bir yerd\u0259 g\u0259zib-dola\u015fd\u0131\u011f\u0131 tay-tu\u015flar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 ve elinin-obas\u0131n\u0131n ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 vur\u011funlu\u011fu da anas\u0131n\u0131n arzusu il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb ve Az\u0259rbaycan dilind\u0259 bu \u0259v\u0259zsiz poema q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cHeyd\u0259rbabaya salam\u201d poemas\u0131 iki hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. \u015eair birinci hiss\u0259ni Tehranda, ikinci hiss\u0259ni is\u0259 T\u0259brizd\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r. Bu \u0259s\u0259ri himn\u0259 ve \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fa b\u0259nz\u0259d\u0259nl\u0259r d\u0259 az olmay\u0131b. Poeman\u0131n h\u0259r b\u0259ndi ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda b\u00fct\u00f6v ve tam bir h\u0259yat m\u0259nz\u0259r\u0259si \u0259ks olunan r\u0259sm \u0259s\u0259rin\u0259 b\u0259nz\u0259yir. Oxuyursan, g\u00f6r\u00fcrs\u0259n, e\u015fidirs\u0259n ve o hissl\u0259ri i\u00e7\u0259rid\u0259n ya\u015fay\u0131rsan.<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m, hans\u0131 birimizi R\u00fcbab\u0259 Muradovan\u0131n ifas\u0131nda s\u0259sl\u0259n\u0259n, \u015e\u0259hriyar\u0131n d\u0259rd yuvas\u0131na d\u00f6n\u0259n sin\u0259sind\u0259n qoparaq nisgilin ifad\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n bu yan\u0131ql\u0131 c\u00fcml\u0259l\u0259r a\u011flatmay\u0131b?<br \/>\nHeyd\u0259rbaba, ild\u0131r\u0131mlar \u00e7axanda,<br \/>\nSell\u0259r-sular \u015faqq\u0131lday\u0131b axanda,<br \/>\nQ\u0131zlar ona s\u0259f ba\u011flay\u0131b baxanda,<br \/>\nSalam olsun \u015f\u00f6vk\u0259tiz\u0259, eliz\u0259,<br \/>\nM\u0259nim d\u0259 bir ad\u0131m g\u0259lsin diliz\u0259.<br \/>\n\u015e\u0259hriyar inan\u0131rd\u0131 ve emin idi ki, bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 elin\u0259-obas\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131q ve h\u0259sr\u0259t onun ad\u0131n\u0131 dillerd\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcrmeyecek. N\u0259 q\u0259d\u0259r ki, q\u0259dirbil\u0259n Az\u0259rbaycan halk\u0131 var, \u015e\u0259hriyar da var olacakd\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u015e\u0259hriyar \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u015f\u00f6hretin zirvesine y\u00fckselen b\u00f6y\u00fck \u015fairl\u0259rdendir. Onun ana dilinde yazd\u0131qlar\u0131 ise q\u0259m\u0259-kedere belense de, sabaha inamla dolub-da\u015f\u0131r ve b\u00f6y\u00fck yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli hisselerinden birini \u0259hat\u0259 edir.<br \/>\nM\u0259h\u0259mmedh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 boyu vet\u0259nin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131, s\u0131z\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131 oxucusuna p\u0131\u00e7\u0131lday\u0131r. Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, sevdiyi insanlar\u0131n, qohum-\u0259qr\u0259bas\u0131n\u0131n, tay-tu\u015flar\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 da \u015feirlerinde ve poemalar\u0131nda birer-birer \u00e7ekir, xat\u0131rlay\u0131r ve bununla da \u0259hdin\u0259 sadiqliyin n\u00fcmunesine \u00e7evrilir. Onun b\u00f6y\u00fck \u00fcreyi vard\u0131 ve \u015e\u0259hriyar \u00e7ox vefal\u0131 idi. \u201cHeyd\u0259rbabaya salam\u201d poemas\u0131nda bunlar daha bariz formada, daha g\u00f6z\u0259l l\u00f6vh\u0259l\u0259rl\u0259 oxucunun g\u00f6zl\u0259ri \u00f6n\u00fcnd\u0259 s\u0259rgil\u0259nir.<br \/>\n\u015e\u0259hriyar bu poemada Xo\u015fginab xalq\u0131n\u0131n xarakterini b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 a\u00e7\u0131b g\u00f6st\u0259rir ve orada tan\u0131y\u0131b-g\u00f6rd\u00fcy\u00fc insanlar\u0131n bir-bir adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kir, s\u0259mimi bir \u015f\u0259kild\u0259 onlardan s\u00f6z sal\u0131r ve b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 oxucusuna t\u0259qdim edir. Poeman\u0131 oxuyan zaman A\u015f\u0131q R\u00fcst\u0259mi, M\u0259likniyaz\u0131, Mirqadiri, Axund Eyyubu, Qulam\u0131, Mir\u0259bd\u00fcl\u00fc, bayramda \u015fal\u0131na corab ba\u011flayan Fatma xalan\u0131n k\u00f6vr\u0259kliyini, Fizz\u0259 xan\u0131m\u0131n ve N\u0259n\u0259q\u0131z\u0131n g\u00f6zl\u0259rini, R\u0259x\u015f\u0259nd\u0259nin bal t\u0259ki s\u00f6zl\u0259rini x\u00fcsusi sevgi il\u0259 xat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131, bir-bir adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyi seyidl\u0259rin xarakterl\u0259rini ve xo\u015f \u0259m\u0259ll\u0259rini oxucusunun q\u0259lbin\u0259 ustal\u0131qla k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259 bilir. Onlar\u0131n obraz\u0131n\u0131 yaradaraq, \u015e\u0259hriyar \u00f6z\u00fc d\u0259 b\u00fct\u00f6v varl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 onlar\u0131n aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve unuda bilm\u0259diyi o h\u0259yat\u0131 ya\u015fayanlar\u0131n birin\u0259 \u00e7evrilir.<br \/>\nHeyd\u0259rbaba, N\u0259n\u0259q\u0131z\u0131n g\u00f6zl\u0259ri,<br \/>\nR\u0259x\u015f\u0259nd\u0259nin \u015firin-\u015firin s\u00f6zl\u0259ri,<br \/>\nT\u00fcrk\u00fc dedim, oxusunlar \u00f6zl\u0259ri,<br \/>\nBilsinl\u0259r ki, adam ged\u0259r, ad qalar,<br \/>\nYax\u015f\u0131-pisd\u0259n a\u011f\u0131zlarda dad qalar.<br \/>\nPoeman\u0131 oxuyan h\u0259r bir k\u0259s onun ifad\u0259l\u0259rinin qanadlar\u0131nda x\u0259yal\u0259n d\u0259 olsa, Xo\u015fginabdan \u00f6t\u00fcb-ke\u00e7ib, oralar\u0131 g\u00f6r\u00fcb, o h\u0259yata b\u0259l\u0259d olub geri qay\u0131d\u0131r ve sanki b\u00f6y\u00fck \u015e\u0259hriyar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131r. Oxucu ya\u015f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, ustal\u0131qla kaleme al\u0131nm\u0131\u015f bu hayat s\u0259hif\u0259l\u0259rini v\u0259r\u0259ql\u0259dikc\u0259, onlar\u0131n f\u0259rqin\u0259 vard\u0131qca, o hat\u0131ralar kervan\u0131na qo\u015fulub \u015e\u0259hriyar q\u0259l\u0259minin q\u00fcdr\u0259tin\u0259 valeh olur, \u00f6z\u00fc d\u0259 i\u00e7\u0259rid\u0259n t\u0259z\u0259l\u0259nir, b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fir. \u018fd\u0259biyyatda da \u00f6z hiss ve duy\u011fular\u0131n\u0131 oxucunun q\u0259lbin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259 bilm\u0259k \u0259sl m\u0259har\u0259tdir.<br \/>\nM\u0259n d\u0259 \u015e\u0259hriyara vurgun olan biri kimi h\u0259l\u0259 orta m\u0259kt\u0259b ill\u0259rind\u0259 atam\u0131n b\u00f6y\u00fck kitabxanas\u0131nda qorunan ve en g\u00f6z\u0259l yerind\u0259 saxlan\u0131lan b\u00f6y\u00fck \u015e\u0259hriyar\u0131n eserlerinin, \u015feirl\u0259rinin, poemalar\u0131n\u0131n \u00e7oxunu sev\u0259r ve b\u0259zil\u0259rini \u0259zb\u0259r bil\u0259rdim. \u0130ll\u0259r sonra art\u0131q universitetd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n bir g\u00fcn h\u0259yat yolda\u015f\u0131m \u00c7\u0259rk\u0259zl\u0259 Nizami muzeyinin etraf\u0131nda g\u0259zi\u015firdik. Az\u0259rbaycan Televiziyas\u0131n\u0131n \u201cG\u00fcn\u00fcn ekran\u0131\u201d x\u0259b\u0259rl\u0259r proqram\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kili\u015f qrupu il\u0259 rastla\u015fd\u0131q. O y\u0131l ilk d\u0259f\u0259 idi ki, Novruz bayram\u0131n\u0131 h\u00f6kum\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7irm\u0259k haqda q\u0259rar verilmi\u015fdi. Bu q\u0259rar olmadan da Novruz bayram\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259r vaxt \u0259ziz tutdu\u011fu, geni\u015f formada qeyd el\u0259diyi bayramlardan biri ve \u0259n \u00f6n\u0259mlisi idi. Ve o g\u00fcn h\u0259min \u00e7\u0259kili\u015f qrupu bizd\u0259n m\u00fcsahib\u0259 almaq ist\u0259y\u0259nd\u0259, r\u0259hm\u0259tlik yolda\u015f\u0131m folklor\u00e7u ola-ola, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimizi g\u00f6z\u0259l bil\u0259-bil\u0259 (elmi i\u015fi d\u0259 folklordan idi) m\u0259n\u0259 \u00fcz\u00fcn\u00fc tutub, m\u00fcsahib\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n\u0259 dedi:<br \/>\n-Sona xan\u0131m \u015e\u0259hriyar\u0131 \u00e7ox sevir ve indi o, sizin sual\u0131n\u0131za \u015e\u0259hriyar\u0131n poemas\u0131ndan Novruz bayram\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar olan bir par\u00e7a il\u0259 cavab ver\u0259r. M\u0259n d\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259 \u00e7ox sevdiyim \u015e\u0259hriyar\u0131n \u201cHeyd\u0259rbabaya salam\u201d poemas\u0131ndan dill\u0259r \u0259zb\u0259ri olan a\u015fa\u011f\u0131daki iki bendi ezber dedim. S\u00f6yl\u0259dikl\u0259rim d\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r proqram\u0131nda g\u00f6st\u0259rildi.<br \/>\nBayram idi, gec\u0259qu\u015fu oxurdu,<br \/>\nAdaxl\u0131 q\u0131z b\u0259y \u00e7orab\u0131n toxurdu,<br \/>\nH\u0259r k\u0259s \u015fal\u0131n bir bacadan soxurdu,<br \/>\nAy n\u0259 g\u00f6z\u0259l qaydad\u0131 \u015fal sallamaq,<br \/>\nB\u0259y \u015fal\u0131na bayrampay\u0131 ba\u011flamaq.<br \/>\n\u015eal ist\u0259dim, m\u0259n d\u0259 evd\u0259 a\u011flad\u0131m,<br \/>\nBir \u015fal al\u0131b tez belim\u0259 ba\u011flad\u0131m,<br \/>\nQulamgil\u0259 qa\u00e7d\u0131m, \u015fal\u0131 sallad\u0131m,<br \/>\nFatma xala m\u0259n\u0259 corab ba\u011flad\u0131,<br \/>\nXan n\u0259n\u0259mi xat\u0131rlay\u0131b a\u011flad\u0131.<br \/>\n\u015e\u0259hriyar\u0131n Novruz bayram\u0131na sevgisi, el ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 vurgunlu\u011fu b\u00fct\u00fcn \u00e7alarlar\u0131 il\u0259 bu poemada ayd\u0131n \u015fekilde g\u00f6zlerimiz \u00f6n\u00fcnd\u0259 canlan\u0131r ve \u0131\u015f\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fcb g\u00f6zl\u0259rimizi qama\u015fd\u0131r\u0131r. Bu bayram\u0131n \u015firinliyini, b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc, m\u0259nas\u0131n\u0131, dad\u0131n\u0131 ve tam\u0131n\u0131, elin-oban\u0131n bu bayrama haz\u0131rla\u015fark\u0259n ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 sehrli bir dild\u0259 oxucusuna \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, ancaq \u015e\u0259hriyar q\u0259l\u0259mi bacarard\u0131, \u00fcr\u0259kl\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259 bil\u0259rdi. M\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar t\u0259kc\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015fair deyil, o, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck maarif\u00e7idir, v\u0259t\u0259nin\u0259, xalq\u0131na vur\u011fun v\u0259t\u0259nda\u015fd\u0131r. Onun her bir c\u00fcml\u0259si harayd\u0131r. Ya\u015fad\u0131qlar\u0131 da, yaratd\u0131qlar\u0131 da m\u0259kt\u0259bdir. Dili bal, \u00fcslubu is\u0259 h\u0259yat\u0131n \u0259sl \u00fcz\u00fc ve \u00f6z\u00fcd\u00fcr. \u015e\u0259hriyar m\u0259n\u0259 bir d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 \u00e7ox do\u011fmad\u0131r ki, o, d\u0259rd\u0259-q\u0259m\u0259 qol a\u00e7an, qism\u0259tin\u0259 \u00fcsyan ets\u0259 d\u0259, d\u0259rdl\u0259rini \u00e7\u0259kdikc\u0259 \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259n, taleyind\u0259n qa\u00e7mayan, a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 k\u00f6ks\u00fcn\u00fcn alt\u0131na y\u0131\u011fan b\u00f6y\u00fck \u00fcr\u0259kli insan idi. \u015e\u0259hriyar xalq\u0131n\u0131n d\u0259rdini s\u00f6z\u00fcn geni\u015f m\u0259nas\u0131nda \u00f6z d\u0259rdind\u0259n ay\u0131rmadan \u00e7\u0259kir, onu \u00e7irkin oyunlara s\u00fcr\u00fckl\u0259m\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyan edir, d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn haqs\u0131zl\u0131qlar\u0131na g\u00f6z yuma bilm\u0259y\u0259r\u0259k, q\u0259l\u0259mi il\u0259 q\u0131l\u0131nclay\u0131r. Ac\u0131 ayr\u0131l\u0131qlara m\u0259ruz qalaraq h\u0259sr\u0259t a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n, torpaq sevgisinin h\u0259r zaman geni\u015f xalq k\u00fctl\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan, birliy\u0259 s\u0259sl\u0259y\u0259n vicdanl\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f olan \u015e\u0259hriyar yaz\u0131r:<br \/>\nHeyd\u0259rbaba, g\u00f6yl\u0259r b\u00fct\u00fcn dumand\u0131,<br \/>\nG\u00fcnl\u0259rimiz bir-birind\u0259n yamand\u0131,<br \/>\nBir-birizd\u0259n ayr\u0131lmay\u0131n, amand\u0131,<br \/>\nYax\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259limizd\u0259n al\u0131blar,<br \/>\nYax\u015f\u0131 bizi yaman g\u00fcn\u0259 sal\u0131blar.<br \/>\n\u015e\u0259hriyar bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 ve haraylar\u0131 il\u0259 xalq\u0131n\u0131 \u0259min edir ki, bir g\u00fcn onlara z\u00fclm ed\u0259nl\u0259rin burnu m\u00fctl\u0259q ovulacaqd\u0131r. O zaman bu v\u0259t\u0259n d\u0259, bu xalq da m\u0259zlumlu\u011fun boyunduru\u011fundan qurtaracaqd\u0131r. \u201c\u015eeytana uymay\u0131n\u201d deyirdi \u015e\u0259hriyar, \u015feytanl\u0131q d\u00f6vr\u00fc da\u011f\u0131lacaq bir g\u00fcn. \u201cBayqu\u015fun da q\u0259f\u0259si dar olmas\u0131n\u201d. Fars dilind\u0259, q\u0259z\u0259l janr\u0131nda yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u201cAz\u0259rbaycan\u201d \u015fiiri buna \u0259n b\u00f6y\u00fck n\u00fcmun\u0259dir. Bu \u015fiird\u0259 \u015e\u0259hriyar v\u0259t\u0259ninin ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc alan qara buludlardan, xalq\u0131n mukatterat\u0131ndan ve tarixind\u0259n \u00e7ox geni\u015f s\u00f6z a\u00e7araq onu azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ve b\u0259rab\u0259rliy\u0259 s\u0259sl\u0259yir. O, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u00fcdr\u0259tin\u0259 inanaraq, ba\u015f\u0131 b\u0259lalar \u00e7\u0259kmi\u015f v\u0259t\u0259ninin h\u0259r zaman yax\u015f\u0131l\u0131q edib, yaman oldu\u011funa yan\u0131b-yax\u0131laraq yaz\u0131r:<br \/>\nB\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bilir s\u0259nin q\u00fcdr\u0259tinl\u0259, d\u00f6vl\u0259tinl\u0259<br \/>\nAbad olub, azad olub, m\u00fclk\u00fc-\u0130ran, Az\u0259rbaycan.<br \/>\nB\u00f6y\u00fck \u015e\u0259hriyar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri Az\u0259rbaycanda, \u0130randa, T\u00fcrkiyede, \u0130raqda, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, dilimizi anlayan \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 sevilir, oxunur ve h\u0259r zaman da \u0259min\u0259m ki, b\u00f6yle olacaqd\u0131r. \u015e\u0259hriyar\u0131n ana dilind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiirl\u0259ri aras\u0131nda S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m\u0259, R\u00fcst\u0259m \u018fliyev\u0259, M\u0259mm\u0259d Rahim\u0259 h\u0259sr etdiyi \u015feirl\u0259ri d\u0259 \u00e7ox duy\u011fulu \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259ndir. Bak\u0131 h\u0259sr\u0259ti, \u015eimali Az\u0259rbaycandak\u0131 qarda\u015flar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k arzusu \u00f6mr\u00fc boyu onun \u0259n \u00fcmd\u0259 dil\u0259kl\u0259rind\u0259n biri idi. O, Az\u0259rbaycan\u0131n da, do\u011fma xalq\u0131n\u0131n da g\u00fcc\u00fcn\u0259, q\u00fcdr\u0259tin\u0259 b\u0259l\u0259d idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 yaz\u0131rd\u0131:<br \/>\nS\u0259n kimi qarda\u015f \u00f6z qarda\u015f\u0131n\u0131<br \/>\nAtmay\u0131b \u00f6zg\u0259 kims\u0259 tutmayacaq.<br \/>\nQoca T\u0259briz d\u0259, y\u00fcz min il ke\u00e7s\u0259,<br \/>\nBel\u0259 qarda\u015flar\u0131n\u0131 unutmayacaq.<br \/>\nM\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar fars, \u0259r\u0259b dill\u0259rini m\u0259dr\u0259s\u0259d\u0259 ik\u0259n \u00f6yr\u0259nir, evd\u0259 is\u0259 hususi m\u00fc\u0259llimd\u0259n frans\u0131z dilini m\u00fck\u0259mm\u0259l \u00f6yr\u0259n\u0259 bilir. O, \u00f6yr\u0259ndiyi b\u00fct\u00fcn dill\u0259rd\u0259n ana dilini \u00fcst\u00fcn bilirdi ve h\u0259l\u0259 1913-c\u00fc ild\u0259 Talibiyy\u0259 m\u0259kt\u0259bind\u0259 oxudu\u011fu vaxt ilk \u015feirini Az\u0259rbaycan dilind\u0259 yaz\u0131r. 1924-c\u00fc ild\u0259 Tehranda Ali Tibb Universitetinin di\u015f h\u0259kimi ve \u0259cza\u00e7\u0131l\u0131q fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olan \u015e\u0259hriyar n\u0259 yaz\u0131q ki, oran\u0131 bitirm\u0259y\u0259 iki-\u00fc\u00e7 ay qalm\u0131\u015f t\u0259hsilini yar\u0131da buraxma\u011fa m\u0259cbur edilir. Onu bu add\u0131m\u0131 atma\u011fa m\u0259cbur ed\u0259n is\u0259 o vaxt hakimiyy\u0259tin ba\u015f\u0131nda duran \u0130ran \u015fah\u0131 Rza P\u0259hl\u0259vinin \u0259misi o\u011flu \u00c7\u0131raq\u0259li xan olmu\u015fdur. Universitet ill\u0259rind\u0259 (1924-1929) \u015e\u0259hriyar S\u00fcr\u0259yya adl\u0131 bir q\u0131za d\u0259lic\u0259sin\u0259 vurulur ve bu qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u0259h\u0259bb\u0259tin ucbat\u0131ndan ba\u015f\u0131na olmayan b\u0259lalar g\u0259lir. S\u0259n dem\u0259, \u00fcr\u0259kd\u0259n sevdiyi ve \u201cP\u0259ri\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 o q\u0131za Rza \u015fah\u0131n \u0259misi o\u011flu da vurulubmu\u015f. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u015e\u0259hriyar\u0131 sevdiyind\u0259n ve layiq oldu\u011fu xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n ay\u0131r\u0131b, \u0259vv\u0259lc\u0259 h\u0259bs\u0259 at\u0131rlar, sonra Tehran\u0131 t\u0259rk etm\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259 Ni\u015fapura s\u00fcrg\u00fcn\u0259 g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r.<br \/>\nD\u0259rd yaxan\u0131 tan\u0131mas\u0131n, tan\u0131d\u0131sa, \u00e7\u0259tin \u0259l \u00e7\u0259k\u0259r. 1934-c\u00fc ild\u0259 s\u00fcrg\u00fcnd\u0259 ik\u0259n atas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm x\u0259b\u0259rini al\u0131r ve \u201cAtam\u0131n mat\u0259mind\u0259\u201d \u015feirini q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u015e\u0259hriyar yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 boyu atas\u0131n\u0131n ve anas\u0131n\u0131n portretl\u0259rini m\u00fck\u0259mm\u0259l formada oxucusunun g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnd\u0259 canland\u0131ra bilir. Atas\u0131n\u0131n \u00e7ox \u0259lia\u00e7\u0131q, \u00e7\u00f6r\u0259kver\u0259n ve s\u00f6z\u00fc\u00f6t\u0259n ki\u015fil\u0259rd\u0259n oldu\u011funu x\u00fcsusil\u0259 qeyd edir ve bu da \u015e\u0259hriyar\u0131n hans\u0131 ail\u0259d\u0259, hans\u0131 m\u00fchitd\u0259 b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fcn\u00fcn g\u00f6st\u0259ricisidir. 1935-ci ild\u0259 n\u0259hay\u0259t s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n d\u00f6n\u0259n \u015fair 1937-ci ild\u0259 Tehrandan do\u011fma T\u0259briz\u0259 qay\u0131d\u0131r. Onun fars dilind\u0259 yazd\u0131qlar\u0131 \u0130ran \u0259d\u0259bi m\u00fchitind\u0259 y\u00fckseklere ucalsa da, z\u0259man\u0259sinin Hafizi adland\u0131r\u0131lsa da, b\u00f6y\u00fck az\u0259rbaycanl\u0131 olan \u015e\u0259hriyara pax\u0131ll\u0131q ed\u0259nl\u0259r, s\u0131nd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fanlar da az olmay\u0131b. \u015e\u0259hriyar\u0131n qalxd\u0131\u011f\u0131 zirv\u0259y\u0259 qalxa bilm\u0259y\u0259n nam\u0259rdl\u0259r, onu q\u0131sqananlar b\u0259z\u0259n onu \u0259d\u0259bi-ictimai m\u00fchitd\u0259 t\u0259dbirl\u0259r\u0259 d\u0259v\u0259t etmir ve ya gec-gec d\u0259v\u0259t edirl\u0259r. Laqeydlik ve bigan\u0259lik is\u0259 m\u0259nim al\u0259mimd\u0259 \u00fcr\u0259yi sevgi il\u0259 dolu olan duygulu insan\u0131 \u0259ym\u0259y\u0259 ve \u0259zm\u0259y\u0259 yeter. Lakin \u015e\u0259hriyar\u0131n istedad\u0131 s\u00f6nm\u0259y\u0259n ulduzlar kimi idi ve onun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa he\u00e7 k\u0259sin ve he\u00e7 n\u0259yin g\u00fcc\u00fc yetm\u0259zdi. M\u0259lumdur ki, \u015e\u0259hriyar\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc k\u00f6m\u0259yi ve daya\u011f\u0131 \u00e7ox sevdiyi anas\u0131 K\u00f6vk\u0259b xan\u0131m olub. Do\u011fru deyibl\u0259r ki, \u201cana kimi yar olmaz\u201d. \u015e\u0259hriyar\u0131n \u0259n a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rinin sahibi, \u0259lac\u0131, dava-d\u0259rman\u0131 hesab el\u0259diyi anas\u0131 da n\u0259 yaz\u0131q ki, 1952-ci ild\u0259 Tehranda d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir ve onu bu b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259ti d\u0259 t\u0259rk edir. \u015eair onun a\u011fr\u0131-ac\u0131s\u0131na da \u201cEy vay, anam\u201d adl\u0131 elegiya il\u0259 s\u0259sl\u0259nir ve h\u0259tta \u00e7ox \u00fcsyank\u00e2rcas\u0131na s\u0259sl\u0259nir. \u018fd\u0259bi m\u00fchitd\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcn\u0259 g\u00fcl\u0259n b\u00f6y\u00fck \u015fairin ac\u0131 taleyinin a\u011fr\u0131lar\u0131 bitib-t\u00fck\u0259nmir.<br \/>\n\u0130lk e\u015fqini \u2013 P\u0259risini bir an bel\u0259 unutmayan \u015e\u0259hriyar 1953-c\u00fc ild\u0259 art\u0131q 48 ya\u015f\u0131nda ik\u0259n \u00f6z qohumlar\u0131ndan olan \u018fziz\u0259 adl\u0131 xan\u0131mla ail\u0259 qurur. Kas\u0131b\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, nisgili ve q\u0259lbind\u0259 k\u00f6z\u0259 d\u00f6n\u0259n h\u0259sr\u0259tl\u0259ri \u018fziz\u0259 xan\u0131m b\u00f6y\u00fck \u015fair\u0259 unutdurma\u011f\u0131 becerir. Onlar\u0131n iki q\u0131z\u0131, bir o\u011flanlar\u0131 olur. \u00d6vladlar\u0131n\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131n tutiyas\u0131 bil\u0259n \u015fair \u00f6mr\u00fcn\u00fcn bu xo\u015fb\u0259xt g\u00fcnl\u0259rind\u0259n f\u0259r\u0259hl\u0259 s\u00f6z a\u00e7\u0131r, rahat n\u0259f\u0259s al\u0131r ve d\u0259rdin-s\u0259rin bitdiyini z\u0259nn edir. Lakin \u015e\u0259hriyar\u0131n xo\u015f ve rahat g\u00fcnl\u0259rinin d\u0259 \u00f6mr\u00fc q\u0131sa olur. B\u0259xt\u0259v\u0259rlikl\u0259rin q\u0259nimi, talel\u0259ri vaxts\u0131z bi\u00e7ib g\u00f6yl\u0259r\u0259 sovuran ac\u0131 \u00f6l\u00fcm yenid\u0259n d\u00f6y\u00fcr onun tale qap\u0131s\u0131n\u0131. \u00dcz\u00fcd\u00f6n\u00fck f\u0259l\u0259kd\u0259n yet\u0259rinc\u0259 \u00e7eken \u015fair 1974-c\u00fc ild\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u0259 sevinc g\u0259tir\u0259n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 \u018fziz\u0259ni d\u0259 itirir.<br \/>\nBu a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 da M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar yen\u0259 q\u0259l\u0259mi il\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr, t\u0259kc\u0259 q\u0259l\u0259mi d\u0259rdin\u0259 d\u0259rman bilir, \u00fcr\u0259yini onunla soyudur:<br \/>\nX\u0259zan g\u0259ldi, g\u00fcl apard\u0131,<br \/>\nBir \u015feyda b\u00fclb\u00fcl apard\u0131.<br \/>\nYanm\u0131\u015fd\u0131m m\u0259n, k\u00fcl olmu\u015fdum,<br \/>\nYel d\u0259 g\u0259ldi, k\u00fcl apard\u0131.<br \/>\n\u00dczd\u00fc \u0259l bir nazl\u0131 yardan,<br \/>\nG\u00f6z\u0259l \u00fczl\u00fc g\u00fcl\u00fczrdan.<br \/>\nSevgilimt\u0259k bir c\u0259vahir,<br \/>\nBir d\u0259 do\u011fma ruzigardan.<br \/>\nYar h\u0259r yer\u0259 m\u0259nn\u0259n getdi,<br \/>\n\u018fc\u0259l g\u0259lc\u0259k onnan getdi.<br \/>\nDayan, g\u0259lim yola sal\u0131m,<br \/>\nXo\u015f g\u00fcn\u00fcm d\u0259 s\u0259nn\u0259n getdi.<br \/>\nUzun m\u00fcdd\u0259t bu q\u0259md\u0259n s\u0131yr\u0131la bilm\u0259y\u0259n \u015fair yaz\u0131r: \u201cG\u00f6r\u0259s\u0259n, f\u0259l\u0259yin m\u0259n\u0259 d\u0259rd-q\u0259m, \u0259zab verm\u0259kd\u0259n \u00f6zg\u0259 i\u015fi-g\u00fcc\u00fc yoxdur?\u201d. O vaxtad\u0259k g\u00e2h T\u0259brizd\u0259, g\u00e2h da Tehranda ya\u015fayan \u015fair \u018fziz\u0259 xan\u0131m\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra \u00f6vladlar\u0131n\u0131 da g\u00f6t\u00fcr\u00fcb do\u011fma T\u0259briz\u0259 d\u00f6n\u00fcr. Ve burada T\u0259brizin ona heyran olan az\u0259rbaycanl\u0131 \u015fairl\u0259ri \u015e\u0259hriyara ac\u0131lar\u0131n\u0131 unutdurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn qol-qanad g\u0259lirl\u0259r, \u0259traf\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131rlar ve ondan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. Bel\u0259likl\u0259, onun T\u0259brizd\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259d\u0259bi m\u0259kt\u0259bi yaran\u0131r.<br \/>\nDaim t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015flik m\u00f6vqeyind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n b\u00f6y\u00fck \u015fair m\u0259hz T\u0259brizd\u0259 t\u0259s\u0259lli tapa bil\u0259rdi. M. R\u00f6v\u015f\u0259nz\u0259mir \u201cHeyd\u0259rbabaya salam\u201d poemas\u0131 haqq\u0131nda bel\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cHeyd\u0259rbaba da\u011f\u0131 bir g\u00fcn yerl\u0259-yeksan ola bil\u0259r, yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silin\u0259 bil\u0259r, ancaq n\u0259 q\u0259d\u0259r ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259ssas q\u0259lbi d\u00f6y\u00fcn\u00fcr, \u015e\u0259hriyar n\u0259sill\u0259rd\u0259n-n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259k ve yadda\u015flarda qalacaqd\u0131r\u201d.<br \/>\nD\u0259rdin\u0259 d\u0259rman bildiyi V\u0259t\u0259nini azad g\u00f6rm\u0259k, Az\u0259rbaycana g\u0259lm\u0259k, qarda\u015flar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k, onlar\u0131n g\u00f6zl\u0259rind\u0259n, s\u00f6zl\u0259rind\u0259n \u00f6pm\u0259k nisgilli \u015e\u0259hriyara qism\u0259t deyilmi\u015f. Lakin azadl\u0131q onun ist\u0259diyi kimi Az\u0259rbaycan xalq\u0131na m\u0259lh\u0259m oldu ve bu xalq \u015e\u0259hriyar\u0131 unutmad\u0131. Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck ve dahi \u015e\u0259hriyar\u0131n do\u011fumunun 110. illiyi Az\u0259rbaycanda t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edilir, \u00e7\u00fcnki art\u0131q Az\u0259rbaycan \u015e\u0259hriyar ist\u0259diyi Az\u0259rbaycand\u0131r ve onun kimi dahil\u0259r\u0259 h\u00f6kum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verilir. Bu t\u0259dbirl\u0259rin silsil\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. M\u0259n \u0259min\u0259m ki, b\u00f6y\u00fck \u015e\u0259hriyar\u0131n ruhu azad Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n bu g\u00fcnl\u0259rini g\u00f6r\u00fcr ve \u00e7ox \u015fadd\u0131r. \u00c7\u00fcnki o, bu g\u00fcnl\u0259ri \u00e7ox arzulayaraq yazm\u0131\u015fd\u0131:<br \/>\n\u00d6vladlar\u0131n n\u0259 vaxtad\u0259k t\u0259rki-v\u0259t\u0259n olacaqd\u0131r<br \/>\n\u018fl-\u0259l\u0259 ver, \u00fcsyan eyl\u0259, oyan oyan Az\u0259rbaycan<br \/>\nYet\u0259r f\u0259raq odlar\u0131ndan k\u00fcl \u0259l\u0259ndi ba\u015f\u0131m\u0131za<br \/>\nDur aya\u011fa, Ya azad ol, ya tamam yan, Az\u0259rbaycan<br \/>\n\u015e\u0259hriyar\u0131n \u00fcr\u0259yi d\u0259 s\u0259ninki t\u0259k yaral\u0131d\u0131r<br \/>\nAzadl\u0131qd\u0131r s\u0259n\u0259 m\u0259lh\u0259m, m\u0259n\u0259 d\u0259rman, Az\u0259rbaycan!<br \/>\nYenid\u0259n u\u015faq olub, sonra solmaq ist\u0259y\u0259n \u015fair 1988-ci ilin 18 sentyabr\u0131nda Tehran\u0131n Mehr x\u0259st\u0259xanas\u0131nda batan g\u00fcn\u0259\u015f kimi solaraq d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. T\u0259brizd\u0259ki Surxab m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131nda d\u0259fn edilir. M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar\u0131n v\u0259fat etdiyi g\u00fcn \u2013 18 sentyabr h\u0259r il \u0130randa \u201cMilli \u015feir g\u00fcn\u00fc\u201d kimi qeyd edilir. B\u00f6y\u00fck \u015e\u0259hriyar\u0131n \u0259d\u0259bi al\u0259md\u0259 bizl\u0259r\u0259 yadigar qoydu\u011fu irs eni-uzunu ve d\u0259rinliyi bilinm\u0259y\u0259n okeanlarla m\u00fcqayis\u0259 edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015e\u018fHR\u0130YAR 110 Sona \u00c7\u018fRK\u018fZ\/BDU-nun ba\u015f m\u00fc\u0259llimi, yazar V\u0259t\u0259n\u0131n\u0131, xalq\u0131n\u0131, el-obas\u0131n\u0131n ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini ve n\u0259hay\u0259t, q\u0259lb dostunu misilsiz sevgi il\u0259 sev\u0259n ve bu sevgi toxumunu q\u0259lbl\u0259r\u0259 s\u0259p\u0259n \u015e\u0259hriyar t\u0259k \u0130randa deyil, b\u00fct\u00fcn Yax\u0131n ve Orta \u015e\u0259rqd\u0259 tan\u0131nan, oxunan ve sevil\u0259n \u015fairl\u0259rd\u0259ndir. XX. \u0259sr \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259v\u0259zsiz simalar\u0131ndan olan, \u201cm\u0259nim d\u0259 bir ad\u0131m g\u0259lsin diliz\u0259\u201d dey\u0259r\u0259k h\u0259sr\u0259td\u0259n haray \u00e7\u0259k\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-25350","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kumbet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25350","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25350"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25357,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25350\/revisions\/25357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}