{"id":25441,"date":"2017-06-22T10:00:30","date_gmt":"2017-06-22T06:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=25441"},"modified":"2017-06-22T12:19:11","modified_gmt":"2017-06-22T08:19:11","slug":"elnur-r%c9%99suloglu-%c9%99liaga-kurcaylinin-lirik-poemalari-m%c9%99qal%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=25441","title":{"rendered":"Elnur R\u018fSULO\u011eLU.&#8221;\u018flia\u011fa K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n lirik poemalar\u0131&#8221; (M\u0259qal\u0259)"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/et.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-12994\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/et-225x300.jpg\" alt=\"et\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/et-225x300.jpg 225w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/et.jpg 240w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ham\u0131 \u015feir yaza bil\u0259r, amma poema q\u0259l\u0259m\u0259 alma\u011f\u0131 h\u0259r \u015fair bacarm\u0131r.<\/p>\n<p> Bir \u00e7oxumuza yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur ki, XII \u0259srd\u0259 ya\u015fay\u0131b-yaratm\u0131\u015f \u018ffz\u0259l\u0259ddin Xaqaninin (1126-1199) yar\u0131 xatir\u0259, yar\u0131 s\u0259f\u0259rnam\u0259 s\u0259ciyy\u0259si da\u015f\u0131yan, \u015fairin \u015eirvan\u015fahlar saray\u0131nda g\u00f6rd\u00fcy\u00fc z\u00fclm v\u0259 \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 d\u0259rin etiraz\u0131n\u0131 bildirdiyi, m\u00fcasirl\u0259rind\u0259n, qohumlar\u0131ndan, dostlar\u0131ndan, u\u015faql\u0131q v\u0259 t\u0259hsil ill\u0259rind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7d\u0131\u011f\u0131, n\u0259cib insani sif\u0259tl\u0259ri t\u0259bli\u011f etdiyi v\u0259 b\u00f6y\u00fck Nizami G\u0259nc\u0259vinin (1141-1209) \u201cX\u0259ms\u0259\u201d toplusuna daxil olan \u201cSirl\u0259r x\u0259zin\u0259si\u201dn\u0259 (1174-1175) b\u0259nz\u0259dil\u0259n \u201cT\u00f6hf\u0259t\u00fcl-\u0130raqeyn\u201d (\u201c\u0130ki \u0130raq\u0131n t\u00f6hf\u0259si\u201d) \u0259s\u0259ri Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 ilk poemad\u0131r.<br \/>\n M\u0259rhum t\u0259nqid\u00e7i-alim Abbas Hac\u0131yevin (1933-2011) fikrinc\u0259, poemalar m\u0259zmununa, qurulu\u015funa, ideyas\u0131na, t\u0259hkiy\u0259 v\u0259 ah\u0259ngin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcxt\u0259lif tipl\u0259r\u0259 &#8211; lirik, epik v\u0259 dramatik poemalara ayr\u0131l\u0131r.<br \/>\n \u018fs\u0259rl\u0259rind\u0259 saraylar\u0131n i\u00e7 \u00fcz\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015f, \u015fah v\u0259 hakiml\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 k\u0259skin t\u0259nqidi m\u00fcnasib\u0259t bildirmi\u015f Xaqani \u015eirvanid\u0259n \u00fcz\u00fc b\u0259ri bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259d\u0259k \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda \u00e7oxlu sayda poema yaz\u0131lsa da, bu janr\u0131n inki\u015faf d\u00f6vr\u00fc iyirminci y\u00fczilliy\u0259, daha d\u0259qiq des\u0259k, 1920-1991-ci ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. \u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n sovet d\u00f6vr\u00fc kimi xarakteriz\u0259 edil\u0259n bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 epik poeziya yollar\u0131nda inaml\u0131 add\u0131mlarla ir\u0259lil\u0259mi\u015f \u018flia\u011fa K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n (1928-1980) poemalar\u0131 da x\u00fcsusi yer tutur. O, yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131n bu janr\u0131na el\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259n meyil g\u00f6st\u0259rmi\u015f, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ax\u0131r\u0131na q\u0259d\u0259r bu sah\u0259d\u0259ki axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 davam etdirmi\u015fdir.<br \/>\n \u018f.K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 n\u0259\u015fr edilmi\u015f v\u0259 kitablar\u0131nda yer alm\u0131\u015f 25 poemas\u0131ndan yaln\u0131z \u00fc\u00e7\u00fc lirik s\u0259pkilidir. Bu \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 epik poemalara xas olan s\u00fcjet x\u0259tti, konkret hadis\u0259l\u0259r v\u0259 konkret obrazlar g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr.<br \/>\n \u0130nsan \u0259m\u0259yini t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n, z\u0259hm\u0259t adamlar\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131ndan, duy\u011fu v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rind\u0259n s\u00f6z a\u00e7an \u201cBak\u0131l\u0131 Kolumb\u201d poemas\u0131 (1970-1971) ke\u00e7\u0259n \u0259srin 50-70-ci ill\u0259rind\u0259 aktual olan \u0259m\u0259k m\u00f6vzusunda q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n bu maraql\u0131 v\u0259 oxunaql\u0131 epik poeziya n\u00fcmun\u0259sinin giri\u015f hiss\u0259sind\u0259 \u015fairin lirik poema kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirdiyi \u0259s\u0259r q\u0259hr\u0259man d\u0259niz neft\u00e7il\u0259rimiz\u0259 ithaf olunmu\u015fdur. Poema h\u0259r birini 10 misra t\u0259\u015fkil ed\u0259n 15 \u015feir par\u00e7as\u0131ndan ibar\u0259tdir. D\u0259nizl\u0259r allah\u0131 Neptunun ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n \u0259s\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llif d\u0259niz neft\u00e7il\u0259rinin a\u011f\u0131r \u0259m\u0259yini t\u0259r\u0259nn\u00fcm edir, onlar\u0131n axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131, Kolumb inad\u0131n\u0131 alq\u0131\u015flay\u0131r.<br \/>\n \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi \u018flia\u011fa K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n \u201cH\u0259yat\u0131n dolaylar\u0131\u201d kitab\u0131nda (Bak\u0131, \u201cAz\u0259rn\u0259\u015fr\u201d, 1973) layiqli yerini tutmu\u015f \u201cBak\u0131l\u0131 Kolumb\u201dda \u015fair s\u0259rb\u0259stdir, fikrini, hiss v\u0259 duy\u011fular\u0131n\u0131 he\u00e7 bir \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259, q\u0259lib\u0259 salmadan ifad\u0259 edir.<br \/>\n Ana m\u0259h\u0259bb\u0259ti m\u00f6vzusunda yaz\u0131lan \u201cAna\u201d (1973-74) \u0259s\u0259ri s\u0131rf lirik poemad\u0131r.<br \/>\n \u018f.K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n g\u00f6z\u0259llik ilah\u0259si Afroditan\u0131n ad\u0131 ke\u00e7\u0259n \u201cAna\u201d poemas\u0131 bu m\u00f6vzuda q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f dig\u0259r epik poeziya n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259bii ki, konkret hissi-emosional t\u0259qdimi il\u0259 se\u00e7ilir. \u018fs\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n qad\u0131n K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n \u00f6z do\u011fma anas\u0131d\u0131r. Bu anan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus d\u00fcnyas\u0131, m\u0259n\u0259vi al\u0259mi, h\u0259yata, insanlara \u00f6z bax\u0131\u015f\u0131 var. M\u00fc\u0259llif m\u0259hz bu \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu b\u0259dii t\u0259dqiqat obyektin\u0259 \u00e7evirir.<br \/>\n \u0130lk d\u0259f\u0259 \u015fairin \u201cD\u00fcnya ovcumdad\u0131r\u201d kitab\u0131nda (Bak\u0131, \u201cG\u0259nclik\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131, 1976) \u00e7ap edil\u0259n poemada t\u0259sirli, bir ana q\u0259lbinin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcnd\u0259n s\u00f6z a\u00e7an s\u0259hn\u0259l\u0259r az deyildir.<br \/>\n \u018flia\u011fa K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n 1976-c\u0131 ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 4 b\u00f6lm\u0259d\u0259n ibar\u0259t \u201cAdi adam\u201d poemas\u0131nda ad\u0131ndan da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, adi insanlar\u0131n m\u0259nal\u0131 h\u0259yat\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r. \u018fs\u0259rd\u0259 konkret bir obraz, real \u015f\u0259xsiyy\u0259t t\u0259svir olunmur. Bu epik poeziya n\u00fcmun\u0259si lirik planda q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n \u018f.K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n \u015feir v\u0259 poemalar\u0131n\u0131n topland\u0131\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n \u201cB\u00fct\u00f6vl\u00fck\u201d kitab\u0131nda (Bak\u0131, \u201cYaz\u0131\u00e7\u0131\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131, 1978) d\u0259rc edilmi\u015f \u201cAdi adam\u201d poemas\u0131 haqq\u0131nda \u00f6nc\u0259 s\u00f6yl\u0259dikl\u0259rimiz\u0259 yeni bir fikir \u0259lav\u0259 etm\u0259k \u00e7\u0259tindir. Lirik s\u0259pkili bu \u0259s\u0259r m\u00fc\u0259llifin lirik planda yazd\u0131\u011f\u0131 epik poeziya n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 diqq\u0259ti o q\u0259d\u0259r d\u0259 c\u0259lb etmir.<br \/>\n K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n lirikas\u0131 onun b\u0259nz\u0259rsiz bir \u015fair oldu\u011funu t\u0259sdiq etdiyi halda, lirik poemalar\u0131 m\u00fc\u0259llifin h\u0259yata, c\u0259miyy\u0259t hadis\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d oldu\u011funu s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p> Qeyd. Bu yaz\u0131 haz\u0131rlanark\u0259n \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259kl\u0259 Sevda \u018flican q\u0131z\u0131 \u018fliyevan\u0131n \u201c\u018f.K\u00fcr\u00e7ayl\u0131n\u0131n poetik d\u00fcnyas\u0131\u201d monoqrafiyas\u0131ndan (Bak\u0131, \u201cAz\u0259rn\u0259\u015fr\u201d, 1998, s\u0259h. 156, 161-162, 192-193, 197-198) geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 olunmu\u015fdur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ham\u0131 \u015feir yaza bil\u0259r, amma poema q\u0259l\u0259m\u0259 alma\u011f\u0131 h\u0259r \u015fair bacarm\u0131r. Bir \u00e7oxumuza yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur ki, XII \u0259srd\u0259 ya\u015fay\u0131b-yaratm\u0131\u015f \u018ffz\u0259l\u0259ddin Xaqaninin (1126-1199) yar\u0131 xatir\u0259, yar\u0131 s\u0259f\u0259rnam\u0259 s\u0259ciyy\u0259si da\u015f\u0131yan, \u015fairin \u015eirvan\u015fahlar saray\u0131nda g\u00f6rd\u00fcy\u00fc z\u00fclm v\u0259 \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 d\u0259rin etiraz\u0131n\u0131 bildirdiyi, m\u00fcasirl\u0259rind\u0259n, qohumlar\u0131ndan, dostlar\u0131ndan, u\u015faql\u0131q v\u0259 t\u0259hsil ill\u0259rind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7d\u0131\u011f\u0131, n\u0259cib insani sif\u0259tl\u0259ri t\u0259bli\u011f etdiyi v\u0259 b\u00f6y\u00fck [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-25441","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25441","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25441"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25441\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25444,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25441\/revisions\/25444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}