{"id":26028,"date":"2017-11-13T06:00:31","date_gmt":"2017-11-13T02:00:31","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=26028"},"modified":"2017-11-13T09:44:18","modified_gmt":"2017-11-13T05:44:18","slug":"prof-dr-saim-sakaoglu-kelimelerin-olumu-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=26028","title":{"rendered":"Prof. Dr. Saim SAKAO\u011eLU.”KEL\u0130MELER\u0130N \u00d6L\u00dcM\u00dc”"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Elli y\u0131l \u00f6nce, 1960\u2019\u0131n Kas\u0131m\u0131nda T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011frencisi olmu\u015ftum. Ger\u00e7i sonradan b\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fcz\u00fcn bu ad\u0131n\u0131 sadece yaz\u0131\u015fmalarda kullan\u0131r olmu\u015f; \u201cT\u00fcrkoloji a\u015fa\u011f\u0131, T\u00fcrkoloji yukar\u0131\u201d demeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. Aralar\u0131ndaki fark\u0131 \u00f6\u011frenmemiz de zaman alacakt\u0131. Lise s\u0131ralar\u0131nda edebiyat derslerinin aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u00e2deta bo\u011fulma a\u015famas\u0131na gelmi\u015f olan T\u00fcrk dili ile ilgili konular\u0131n alabildi\u011fine boy att\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fczde T\u00fcrk\u00e7emizi yeniden ke\u015ffeder gibiydik. Ord. Prof. Dr. Re\u015fid Rahmeti Arat\u2019\u0131, Prof. Dr. Ahmet Cafero\u011flu\u2019nu, Dr. Muharrem Ergin\u2019i dil derslerimizi; Do\u00e7. Dr. Faruk K. Timurta\u015f\u2019\u0131 da o g\u00fcnk\u00fc ad\u0131yla Osmanl\u0131ca dersimizi verirken g\u00f6rmek bizlere yeni ufuklar a\u00e7\u0131yordu. Prof. Arat, Asya T\u00fcrklerinden Tarancilerden derlenen, \u201chayvanatn\u0131n tilini \u00fcrgengen\u201d ki\u015fi ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir metni inceliyor, Prof. Cafero\u011flu dil tarihini anlat\u0131yor, Dr. Ergin ise dil bilgisi konusunu i\u015fliyordu. Prof. Dr. Mecdut Mansuro\u011flu iki \u00fc\u00e7 ay \u00f6nce vefat etmi\u015f, \u00f6yle dediler. Prof. Dr. Sadeddin Bulu\u00e7 da yurt d\u0131\u015f\u0131ndaym\u0131\u015f. Dr. Ali Fehmi Karamanl\u0131o\u011flu ile asistan Necmeddin Hac\u0131emino\u011flu ise b\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6b\u00fcr dil hocalar\u0131yd\u0131. B\u00f6ylesine kalabal\u0131k bir dil hocas\u0131ndan bilgi almak hem zevkli idi, hem de zordu. (Neyse, demek ki mezun oldu\u011fumuza g\u00f6re zorluklar\u0131 yenmi\u015fiz.)
\nDr. Ergin\u2019in bir t\u00fcr \u2018T\u00fcrk\u00e7enin roman\u0131\u2019 gibi an\u0131lan ve alan\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de kabul g\u00f6ren kitab\u0131, bizlere yepyeni ufuklar a\u00e7\u0131yordu. Sadece kitab\u0131 m\u0131? Hocam\u0131z\u0131n fevkalade etkileyici ders anlatma y\u00f6ntemi de bizi b\u00fcy\u00fcl\u00fcyordu. Elbette konuya girilirken bir tan\u0131m fasl\u0131n\u0131n olmas\u0131 gerekmez miydi? \u00d6yle de oldu. Hocam\u0131z dili tan\u0131mlarken belki uzunca bir c\u00fcmle kurmu\u015ftu ama anlat\u0131lanlar\u0131n hepsi akl\u0131m\u0131za, \u015fairin dedi\u011fi gibi, \u2018m\u0131h gibi\u2019 \u00e7ak\u0131l\u0131vermi\u015fti.
\n\u0130sterseniz, Nasreddin Hocam\u0131z\u0131 da anarak, o tan\u0131m\u0131n suyunun suyunu sunuvereyim: Dil canl\u0131 bir varl\u0131kt\u0131r. Evet, hocam\u0131z Dr. Ergin b\u00f6yle diyordu. Biz ortaokul ders kitaplar\u0131n\u0131n sayfalar\u0131 aras\u0131nda; t\u00fcmle\u00e7, ba\u011fla\u00e7, nesne terimleri aras\u0131nda kaybolup giderken bu yeni d\u00fcnyay\u0131 hen\u00fcz ke\u015ffedememi\u015ftik. Yani o da \u00f6b\u00fcr canl\u0131lar gibi \u00f6l\u00fcml\u00fc. Bu konu zaman zaman gazetelerin bile sayfalar\u0131na girebiliyordu: D\u00fcnyada \u015fu kadar dil var, be\u015f y\u0131l i\u00e7inde bunlar\u0131n da \u015fu kadar\u0131 kullan\u0131mdan d\u00fc\u015fecek. Ne demek oluyor? O dili kullanan kimse kalmam\u0131\u015fsa o dil art\u0131k \u2018\u00f6l\u00fc diller\u2019 aras\u0131nda yer alacak. Y\u0131llar sonra, son konu\u015fan\u0131 da 85 ya\u015f\u0131nda aram\u0131zdan ayr\u0131lan Ib\u0131h\u00e7a \/ Ub\u0131h\u00e7a da \u201c\u00f6l\u00fc diller\u2019 aras\u0131nda yer alacakt\u0131. Acaba ka\u00e7 \u00f6l\u00fc dil var? Ka\u00e7 dil de yak\u0131n bir gelecekte onlar\u0131n aras\u0131nda yer alacak?
\nBu konuyu ilgililere b\u0131rakarak biz kelimelerin \u00f6l\u00fcm\u00fcne gelelim. Evet, diller \u00f6l\u00fcr de kelimeler \u00f6lmez mi? Hem de fazlas\u0131yla \u00f6l\u00fcr. Ama her kelimenin \u00f6mr\u00fc bir olmuyor. Ekonomist Prof. Dr. \u015e\u00fckr\u00fc K\u0131z\u0131lot g\u00fcnl\u00fck k\u00f6\u015fesinde \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cBir tav\u015fan b\u00fct\u00fcn g\u00fcn hoplasa da z\u0131plasa da sadece 15 y\u0131l ya\u015far. Bir kaplumba\u011fa ise hi\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmadan, hi\u00e7bir \u015fey yapmadan 450 y\u0131l ya\u015far.\u201d (K\u0131z\u0131lot 2010). S\u00f6ze kelime\u2019den ba\u015flayal\u0131m. Biz T\u00fcrkler bu kelimenin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak neleri kullanm\u0131\u015f\u0131z? \u00d6yle derinlemesine kaynak ara\u015ft\u0131rmas\u0131na girmeyece\u011fiz. Orhun Yaz\u0131tlar\u0131\u2019nda kelime\u2019nin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur K\u00e2\u015fgarl\u0131\u2019da ise saw, farkl\u0131 anlamda kullan\u0131l\u0131rken (iddia, tez, atas\u00f6z\u00fc, vb.) s\u00f6z anlam\u0131nda da kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z\u2019\u00fc almam\u0131z\u0131n \u00f6zel bir sebebi vard\u0131r. T\u00fcrk Dil Kurumunun s\u00f6zl\u00fcklerinde \u015fu kelimeler daima birbirlerini kar\u015f\u0131lam\u0131\u015flard\u0131r: kelime, s\u00f6z, s\u00f6zc\u00fck. Dildeki \u00f6zle\u015ftirme ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fclerinden olan Nurullah Ata\u00e7, kelimenin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak pek \u00e7ok yeni kelimeler t\u00fcretti. O, bir kelime i\u00e7in o kadar \u00e7ok kelime \u00fcretti ki \u00e2deta, \u2018Amasya\u2019n\u0131n barda\u011f\u0131, biri olmazsa biri daha\u2019 s\u00f6z\u00fc bu t\u00fcretme olay\u0131 i\u00e7in s\u00f6ylenilmi\u015f gibidir.
\nAta\u00e7\u2019\u0131n t\u00fcretti\u011fi kelimeleri bir araya getirip \u00e2deta bir s\u00f6zl\u00fck haz\u0131rlayan Y\u0131lmaz \u00c7olpan\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, kelime kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak yer alanlar \u015funlard\u0131r: d\u00fczeti, d\u00fczdeyi\u015f, yay\u0131\u00e7, d\u00fczs\u00f6z, d\u00fczyaz\u0131. Sonuncusunun tutunur gibi oldu\u011funu biliyorsunuz: d\u00fczyaz\u0131. O zaman niye \u015fiir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak y\u0131llarca ko\u015fuk, y\u0131r gibi \u00f6l\u00fc kelimeleri diriltmenin pe\u015finde ko\u015fup durduk? Ona da e\u011friyaz\u0131 veya k\u0131r\u0131kyaz\u0131 deyiverseydik ya! Bunlar\u0131 s\u00f6ylerken nesir kelimesini savundu\u011fumuz san\u0131lmas\u0131n; g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ikisi de kullan\u0131l\u0131yor. As\u0131l s\u00f6ylemek istedi\u011fimiz \u00f6len kelimeleri; biraz da t\u00fcretme a\u015famas\u0131nda bizler ortaya atmad\u0131k m\u0131?
\nUnutmadan s\u00f6yleyelim, kelime kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lan bir de tilcik\u2019imiz vard\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki dil kelimesinin as\u0131l \u015fekli til ya, hemen bir k\u00fc\u00e7\u00fcltme eki ile kelimeyi t\u00fcretiverdik! Oysa \u015fekil til de de\u011fil, Mahmud, \u2018Erdem ba\u015f\u0131 t\u0131l (Erdemin ba\u015f\u0131 dil) diyordu (I \/107, b336; III \/133). Kelimelerin \u00f6l\u00fcmlerinden s\u00f6z ederken kar\u015f\u0131m\u0131za bir de kelime ve e\u015f anlaml\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm kal\u0131m sava\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Kelime, bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu ad\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken s\u00f6z, s\u00f6zc\u00fck, tilcik, vb. kelimelerde bu \u00f6zelli\u011fi g\u00f6remiyoruz. \u0130lerde olur mu? Olabilir; m\u0131sra, \u00f6yk\u00fc, destan, efsane kelimelerinin ad olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlayarak onlara da bir \u015fans tan\u0131m\u0131\u015f oluruz.
\nKonuyu tekrar ba\u015fa alal\u0131m; hani iki hayvan\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015flar\u0131 ile ilgili c\u00fcmlelerimiz vard\u0131 ya, i\u015fte oraya\u2026 Kelimelerle tav\u015fan\u0131n ve kaplumba\u011fan\u0131n aras\u0131nda nas\u0131l bir ba\u011f kurabiliriz acaba? Bak\u0131n\u0131z, bir zamanlar g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda s\u0131k\u00e7a kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z, dilimizde s\u0131\u00e7ray\u0131p z\u0131playan kelimeler vard\u0131; ama \u015fimdi yoklar. \u0130ster kullan\u0131mdan d\u00fc\u015f\u00fcp s\u00f6zl\u00fck sayfalar\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131lar deyiniz, isterseniz \u00f6ld\u00fcler\u2026 Bizim i\u00e7in ikisi de olabilir. O kelimeler art\u0131k kullan\u0131lm\u0131yor; onlar 15 y\u0131llar\u0131n\u0131 doldurmu\u015flar ve aram\u0131zdan ayr\u0131lm\u0131\u015flar. Elbette bu 15 y\u0131l simgesel bir say\u0131d\u0131r; 15 olmaz da 25 olur, 50 olur.
\nMesela ben Div\u00e2n\u00fc L\u00fcgati\u2019t-T\u00fcrk\u2019teki bir atas\u00f6z\u00fcm\u00fczde yer alan, endik, uma gibi kelimelerin \u00f6m\u00fcrlerini merak eder dururum. Endik, uma ewlikni ag\u0131rlar (I \/ 106). Endik, \u015fa\u015fk\u0131n, ahmak; uma ise, misafir, konuk demektir. Merak ediyorum bu iki kelime g\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor mu? Belki Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 T\u00fcrk Leh\u00e7eleri S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc derdimize derman olabilir. Bak\u0131yoruz, orada da yok! Yukar\u0131daki atas\u00f6z\u00fcm\u00fcz g\u00fcn\u00fcm\u00fczde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde s\u00f6yleniliyor: Ahmak \/ \u015ea\u015fk\u0131n misafir ev sahibini a\u011f\u0131rlar. Peki, endik nereye gitmi\u015f, uma\u2019ya ne olmu\u015f? Onlar, araya giren zaman i\u00e7inde tav\u015fan\u0131n veya kaplumba\u011fan\u0131n sonunu mu yakalam\u0131\u015flar? Bu iki atas\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn ara d\u00f6neminde belirleyebildi\u011fimiz ilk \u00f6rnek s\u00f6z\u00fcm\u00fcz de \u015f\u00f6yledir. Konu\u011fun kutsuz\u0131 ev issini a\u011f\u0131rlar. Acaba bu s\u00f6z\u00fcn kayna\u011f\u0131 nedir? \u0130stanbul\u2019da Fatih Millet Kitapl\u0131\u011f\u0131nda, kay\u0131tlara Telhis ad\u0131yla ge\u00e7en bir yazma var. Bu cildin i\u00e7inde ba\u015fka eserler de bulunuyor. Bunlardan biri de, H\u00e2z\u00e2 Kit\u00e2b\u00fc Atalar biferm\u00e2yed O\u011fullara ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Kitap, Veled \u0130zbudak taraf\u0131ndan 1939 y\u0131l\u0131nda Atalar S\u00f6z\u00fc ad\u0131yla yay\u0131mlanm\u0131\u015f. Biz de oradan yararland\u0131k. Gelelim endik ve uma kelimelerini tahtlar\u0131ndan eden yeni kelimelere\u2026 endik olmu\u015f kutsuz, uma olmu\u015f konuk\u2026 Galiba \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlayan bu kelimelerin yerlerine gelenleri anlamak hi\u00e7 de zor olmayacak. \u00dcstelik kelimelerin ikisi de yine T\u00fcrk\u00e7e\u2026 S\u00f6z\u00fcm\u00fcz biraz maceray\u0131 sever biri olmal\u0131 ki d\u00f6nem d\u00f6nem de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011fruyor. Biz hepsine e\u011filmeyelim de, Eb\u00fczziya\u2019n\u0131n yeni bask\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 \u015einasi\u2019nin Dur\u00fbb-\u0131 Ems\u00e2l-i Osm\u00e2niyye\u2019sine bir g\u00f6z atal\u0131m. Misafirin ak\u0131ls\u0131z\u0131 ev sahibini a\u011f\u0131rlar (nu. 3479). Endik gitti kutsuz geldi, o da gitti ak\u0131ls\u0131z geldi. \u00d6b\u00fcr kelimemizin ba\u015f\u0131na gelenler de \u015f\u00f6yle: uma-konuk-misafir. S\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn belirlenen ilk \u015feklindeki d\u00f6rt kelimenin hepsi T\u00fcrk\u00e7edir; \u015einasi-Eb\u00fczziya yay\u0131n\u0131nda ise kelimelerin \u00fc\u00e7\u00fc Arap\u00e7a (misafir-ak\u0131l-sahip), kalan ikisi de T\u00fcrk\u00e7edir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u015feklin de\u011ferlendirilmesini size b\u0131rak\u0131yoruz.
\nGelecek on y\u0131llarda acaba bir geriye d\u00f6n\u00fc\u015f olabilir mi? Konuk kelimesi son y\u0131llarda yine g\u00fcndemdeki yerini ald\u0131. Baz\u0131 toplant\u0131lar\u0131n sunumunda, haz\u0131r bulunanlara tek ba\u015f\u0131na konuk denilirken, bazen de konuk ve misafir kelimeleri birlikte kullan\u0131lmaktad\u0131r. Biz, gelecekte konuk kelimesinin daha da yayg\u0131nla\u015faca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyiz. Mahmud\u2019daki ba\u015fka bir uma\u2019l\u0131 atas\u00f6z\u00fcn\u00fc de hat\u0131rlayal\u0131m: Uma kelse kut gelir (I \/ 92). Bu s\u00f6z\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmayal\u0131m, nas\u0131l olsa uma\u2019n\u0131n anlam\u0131n\u0131 biliyoruz; kut da ilk \u00f6rneklerimizde yer al\u0131yor. Ayr\u0131ca Yusuf Has Hacib de Kutatgu Bilig\u2019i yazmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? \u00d6len kelimeler aras\u0131na a\u011f\u0131zlardan da pek \u00e7ok \u00f6rnek verilebilir. Her ku\u015fak aram\u0131zdan ayr\u0131l\u0131rken baz\u0131 kelimeleri de beraberinde g\u00f6t\u00fcrmektedir. G\u00fcnl\u00fck hayatta kullan\u0131lan pek \u00e7ok kelime, yeni hayat \u015fartlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kullan\u0131lmaz olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca yerlerine yeni kelimeler de t\u00fcretilmemektedir.
\nKonya a\u011fz\u0131 ile ilgili ilk derlemelerin tarihini 110 y\u0131l \u00f6tesine kadar g\u00f6t\u00fcrebiliriz. Ayr\u0131ca ayn\u0131 a\u011f\u0131z ile ilgili b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n ilk derlemelerinin \u00fczerinde de 90 y\u0131l ge\u00e7mi\u015ftir. Bizce bu ikinci derlemeler daha \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu derlemeyi yapan iki \u00f6\u011fretmen de Konyal\u0131d\u0131r ve ilin a\u011fz\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi bilmektedirler. Ahmet Nushi [Kat\u0131rc\u0131o\u011flu] ile Ahmet Necati [Atalay]\u2019nin derlemeleri, d\u00f6neminin \u00f6nemli k\u00fclt\u00fcr dergilerinden Ocak\u2019ta yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Atalay\u2019\u0131n bir s\u00fcre sonra Yeni Fikir dergisindeki yaz\u0131lar\u0131 da son derece \u00f6nemlidir. Bir de, Veli Sabri Uyar taraf\u0131ndan 1938\u2019de bir deftere toplan\u0131p 40 y\u0131l sonra 1978\u2019de bir gazetede tefrika edilen kelimeler vard\u0131r. Dile merakl\u0131, do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc evde ve mahallede h\u00e2l\u00e2 Konya a\u011fz\u0131n\u0131n konu\u015fuldu\u011fu biri olarak o yaz\u0131lardaki kelimelerin pek \u00e7o\u011funu bilemememi, \u00e2deta bir mezarl\u0131kta dola\u015fmak gibi alg\u0131lamaktay\u0131m. A\u015fa\u011f\u0131da belirli ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda verilecek olan kelimeleri acaba ka\u00e7 Konyal\u0131 hat\u0131rlayabilecektir? Belki bir ad\u0131m daha ileri giderek \u015f\u00f6yle de diyebiliriz: Acaba kom\u015fu il ve il\u00e7eler halk\u0131ndan bu kelimeleri hat\u0131rlayabilecek olanlar var m\u0131d\u0131r? A\u015fa\u011f\u0131da kelimeleri ben i\u015fitmedim; bunun sonucu olarak da hi\u00e7 kullanmad\u0131m. Acaba 1939 do\u011fumlu de\u011fil de 1929, 1919 do\u011fumlu olsayd\u0131m ka\u00e7\u0131n\u0131 bilebilecektim? Acaba bu kelimelere \u2018\u00f6l\u00fc\u2019 g\u00f6z\u00fcyle bakabilir miyiz?
\n1.Abaka: Amca, a\u011flak: M\u0131z\u0131k\u00e7\u0131, ak yarnaz: Bir \u00e7e\u015fit beyaz bu\u011fday, alad\u0131: Acele, \u00e7abuk alama: B\u00fcy\u00fck ta\u015f, alatla-: Acele etmek, alk\u0131m: \u00dcst\u00fc kirli, anarat: Saf, kat\u0131\u015f\u0131ks\u0131z, ardala: A\u011f\u0131rcanl\u0131, hareketsiz, ayatl\u0131: \u0130\u011freti
\n2. A\u015fa\u011f\u0131daki kelimeleri hem i\u015fittim hem de kulland\u0131m. Bu kelimeler benim i\u00e7in \u2018ya\u015fayan\u2019 kelimelerdir. Ancak ayn\u0131 kelimeleri lise \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za sordu\u011fumuzda anlamland\u0131ramad\u0131lar. O h\u00e2lde bize g\u00f6re \u2018ya\u015fayan\u2019 olarak kabul edilen bu kelimeler gen\u00e7ler i\u00e7in \u201c\u00f6l\u00fc\u201d kelimelerdir. ac\u0131ysam: H\u00e2lbuki oysa, a\u011fman: Kusur, eksiklik, akgut: \u0130ri taneli ak \u00fcz\u00fcm, a\u015fana: A\u015fhane, mutfak, avgaz: Ana sudan evlere suyun al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yer alt\u0131 su yolu, ay\u0131n: Oyun, hile, ay\u0131nn\u0131: Oyunlu, hilek\u00e2r, cabcak: Hafifme\u015frep adam, cayl\u0131: Onurlu, gururlu, cebcek: Her s\u00f6ze kar\u0131\u015fan ki\u015fi, ehniyan: Obur, da\u011fal: \u015eiddetli ve toz kald\u0131ran r\u00fczg\u00e2r
\n3. A\u015fa\u011f\u0131daki kelimeleri gen\u00e7ler de kullanmaktad\u0131r. Ancak her kelimeyi her gen\u00e7 kullanmamaktad\u0131r. Car\u0131 kelimesini bilen de var, bilmeyen de\u2026 \u00d6b\u00fcr kelimeler i\u00e7in de ayn\u0131 \u015feyleri s\u00f6yleyebiliriz. O h\u00e2lde bu kelimeler \u2018ya\u015fayan\u2019 ama baz\u0131 kesimlerce bilinen \u2018\u00f6l\u00fc\u2019 kelimelerdir. aba: Ana, anne; abla, a\u011fz\u0131 a\u00e7\u0131k: Kapaks\u0131z mutfak raf\u0131, ak\u0131t-: \u0130\u015femek, anav: Eyvah, avara gasnak: Elinden i\u015f gelmeyen ki\u015fi, car\u0131: Elinden i\u015f gelen ki\u015fi, ge\u00e7e: Cihet, y\u00f6n, genez: Galiba, g\u00fcn\u00fcle-: K\u0131skanmak.
\nSonu\u00e7 olarak \u015funlar\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. En eski kaynaklarda yer alan baz\u0131 kelimelerimiz zaman i\u00e7inde unutulup gitmi\u015ftir. Bu unutmada, kelimenin yerini e\u015f anlaml\u0131 bir kelimeye kapt\u0131rmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. Bir ba\u015fka sebep de o kelimeye gerek duyulmamas\u0131d\u0131r. B\u00f6yle olunca da kelimeler kendili\u011finden \u2018\u00f6l\u00fc kelimeler\u2019 aras\u0131na girmektedir. Ancak baz\u0131 kelimelerin zamanla yeniden g\u00fcndeme gelmeleri de s\u00f6z konusu olabilir. Bu g\u00fcndeme gelme ya kendili\u011finden olabilir veya bir zorlama ile ger\u00e7ekle\u015febilir. Yaz\u0131m\u0131z\u0131 k\u0131sa bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmayla ba\u011flayal\u0131m. Acaba \u015eekspir\u2019in veya Servantes\u2019in kulland\u0131\u011f\u0131 kelimelerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130ngilizcesi veya \u0130spanyolcas\u0131nda kullan\u0131lma oran\u0131 nedir? Bu soruya verilecek cevap kelime mezarl\u0131klar\u0131n\u0131n alanlar\u0131n\u0131 belirleyecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Elli y\u0131l \u00f6nce, 1960\u2019\u0131n Kas\u0131m\u0131nda T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011frencisi olmu\u015ftum. Ger\u00e7i sonradan b\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fcz\u00fcn bu ad\u0131n\u0131 sadece yaz\u0131\u015fmalarda kullan\u0131r olmu\u015f; \u201cT\u00fcrkoloji a\u015fa\u011f\u0131, T\u00fcrkoloji yukar\u0131\u201d demeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. Aralar\u0131ndaki fark\u0131 \u00f6\u011frenmemiz de zaman alacakt\u0131. Lise s\u0131ralar\u0131nda edebiyat derslerinin aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u00e2deta bo\u011fulma a\u015famas\u0131na gelmi\u015f olan T\u00fcrk dili ile ilgili konular\u0131n alabildi\u011fine boy att\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fczde T\u00fcrk\u00e7emizi yeniden […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-26028","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kumbet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26028","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26028"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26028\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26032,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26028\/revisions\/26032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}