{"id":26119,"date":"2017-11-28T07:00:52","date_gmt":"2017-11-28T03:00:52","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=26119"},"modified":"2017-11-28T12:31:31","modified_gmt":"2017-11-28T08:31:31","slug":"%c9%99dal%c9%99t-r%c9%99sulova-mirz%c9%99-ibrahimovun-yaradciliginda-muasirlik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=26119","title":{"rendered":"\u018fdal\u0259t R\u018fSULOVA.&#8221;Mirz\u0259 \u0130brahimovun yaradc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcasirlik&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26126\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_-300x200.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/edebiyyat-az.com_.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Nizami ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u201cG\u0259l\u0259c\u0259k g\u00fcn\u201droman\u0131nda azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n inikas\u0131<\/p>\n<p>* * *<br \/>\n        Az\u0259rbaycan  sovet   \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n  t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcnd\u0259   v\u0259   inki\u015faf\u0131nda, yetkinl\u0259\u015fib  yeni  yarad\u0131c\u0131l\u0131q axtar\u0131\u015flar\u0131nda yorulmaq bilm\u0259d\u0259n yaz\u0131b-yaratm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131zdan biri d\u0259 Mirz\u0259 \u0130brahimov olmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycanda  Sovet  hakimiyy\u0259tinin  q\u0259l\u0259b\u0259si  minl\u0259rl\u0259  ya\u015f\u0131d\u0131  kimi Mirz\u0259nin d\u0259 h\u0259yat  yolunu  i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131r , onun  a\u011f\u0131r  muzdur \u0259m\u0259yinin v\u0259  ehtiyac\u0131n  girdab\u0131ndan  qurtar\u0131r. O, m\u0259d\u0259nd\u0259  i\u015fl\u0259y\u0259n  day\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131nda  ya\u015fama\u011fa  ba\u015flay\u0131r. O, zaman  yenic\u0259  a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f  ibtidai  m\u0259kt\u0259bi, sonra  is\u0259  fabrik &#8211; zavod  t\u0259hsili  ver\u0259n  m\u0259kt\u0259bini  bitir\u0259r\u0259k  sonsuz bir h\u0259v\u0259sl\u0259  yeni  bir  h\u0259yata  ba\u015flay\u0131r, g\u00fcnd\u00fczl\u0259r  i\u015fl\u0259y\u0259r\u0259k,  gec\u0259l\u0259r  is\u0259 t\u0259hsilini davam  etdirir. El\u0259 o, zamandan ki\u00e7ik hekay\u0259l\u0259r yazma\u011fa ba\u015flay\u0131r.<br \/>\n1930 -cu \u0130ld\u0259  Mirz\u0259 \u0130brahimovun &#8221; Qaz\u0131lan buruq &#8221; adl\u0131  ilk \u015feiri, el\u0259 h\u0259min  ild\u0259  &#8220;Aprel alovlar\u0131&#8221; adl\u0131  almanaxda d\u0259rc  edilir. Sonra  Seyid   H\u00fcseyninin  t\u00f6vsiy\u0259si  il\u0259  onun  &#8220;Z\u0259hra&#8221; v\u0259 &#8220;M\u0259l\u0259k&#8221; hekay\u0259l\u0259ri  &#8220;\u015e\u0259rq qad\u0131n\u0131&#8221; v\u0259 &#8220;\u0130nqilab v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t&#8221; jurnallar\u0131nda \u00e7ap olunur. 1931 -ci  ild\u0259 Mirz\u0259 \u0130brahimov  Az\u0259rbaycan Proletar Yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 c\u0259miyy\u0259tin\u0259  q\u0259bul  olunur. H\u0259min ild\u0259 Maksim Qorkinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 t\u0259\u015fkil  edil\u0259n  yaz\u0131\u00e7\u0131  briqadalar\u0131ndan birinin t\u0259rkibind\u0259 o, Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n  tikilm\u0259kd\u0259  olan  m\u00fch\u00fcm  s\u0259naye  m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rini  g\u0259zmi\u015f, bu s\u0259f\u0259rin  t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131  alt\u0131nda  yazd\u0131\u011f\u0131  o\u00e7erkl\u0259rini  1932 -ci ild\u0259 &#8220;Giqantlar \u00f6lk\u0259si &#8221; kitab\u0131nda \u00e7ap  etdirir.<br \/>\nMirz\u0259  \u0130brahimovun  \u0259s\u0259rl\u0259ri  d\u00fcnyan\u0131n  bir  \u00e7ox  \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 oxunan g\u00f6rk\u0259mli,  nasir, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, dramaturq, publisist  kimi \u015f\u00f6hr\u0259t tapm\u0131\u015f, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131nda  b\u00f6y\u00fck  xidm\u0259tl\u0259rin\u0259  g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n sovet yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r ( 1961 ).<br \/>\n\u018fdibin  Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si 1935-ci  ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;H\u0259yat&#8221; pyesi  o  vaxtad\u0259k  \u0259sas\u0259n hekay\u0259, o\u00e7erk v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259ri  il\u0259  tan\u0131nan g\u0259nc yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n  istedad\u0131n\u0131n  yeni  bir  sah\u0259sin\u0259  n\u0259z\u0259ri  c\u0259lb  edir. B\u00f6y\u00fck dramaturq C.Cabbarl\u0131dan sonra Az\u0259rbaycan sovet  \u0259d\u0259biyyat\u0131na  onun  g\u00fccl\u00fc \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini  davam  etdir\u0259c\u0259k  g\u0259nc  dramaturqlar  n\u0259slinin  g\u0259li\u015find\u0259n x\u0259b\u0259r  verirdi.<br \/>\n&#8221; H\u0259yat &#8221; pyesind\u0259  Az\u0259rbaycan  k\u0259ndind\u0259ki  yeni  ictimai  m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, k\u00f6hn\u0259lik  qal\u0131qlar\u0131na  qar\u015f\u0131  m\u00fcbariz\u0259nin  g\u0259rginliyi  \u00f6z  dramatik  inki\u015faf\u0131n\u0131  tapm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nH\u0259yat,  Abbas, S\u00fcleyman kimi  h\u0259r\u0259sinin \u00f6z x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri olan sur\u0259tl\u0259rin xarakterini  dramaturq  kolxoz  k\u0259ndini  ir\u0259li aparan  qabaqc\u0131l q\u00fcvv\u0259l\u0259rl\u0259, m\u00fcrt\u0259ce  q\u00fcvv\u0259l\u0259r, vaxt\u0131 ke\u00e7mi\u015f, k\u00f6hn\u0259lmi\u015f  t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r aras\u0131nda davam ed\u0259n \u015fidd\u0259tli  m\u00fcbariz\u0259nin \u0259sas\u0131nda c\u0259r\u0259yan etmi\u015fdir. M.\u0130brahimov &#8220;H\u0259yat&#8221; sur\u0259tind\u0259 sovet adamlar\u0131n\u0131n partiya i\u015f\u00e7il\u0259rinin n\u0259cib sif\u0259tl\u0259rini a\u00e7\u0131b  g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259  m\u00fcv\u0259ff\u0259q  olmu\u015fdur. H\u0259yat  irad\u0259li  bir  kommunist, a\u011f\u0131ll\u0131,  t\u0259mkinli, say\u0131q  bir  Az\u0259rbaycanl\u0131  qad\u0131nd\u0131r.M\u0259hz &#8220;H\u0259yat&#8221; pyesi m\u00fc\u0259llifin  dramaturji yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda u\u011furlu  bir  \u0259s\u0259r oldu. Sonralar onun &#8220;Madrid&#8221;, &#8220;M\u0259h\u0259bb\u0259t&#8221;, &#8220;K\u0259nd\u00e7i q\u0131z\u0131&#8221;, &#8220;Yax\u015f\u0131 adam&#8221;, &#8220;K\u00f6z\u0259r\u0259n ocaqlar&#8221;, pyesl\u0259ri  M.\u018fzizb\u0259yov  ad\u0131na  Az\u0259rbaycan  D\u00f6vl\u0259t  Akademik  Dram Teatr\u0131nda  m\u00fcv\u0259ff\u0259qiy\u0259tl\u0259  tama\u015faya  qoyulmu\u015fdur. Bu \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 m\u00fcasirl\u0259rimizin  parlaq  sur\u0259tl\u0259ri  yarad\u0131lm\u0131\u015f, z\u0259ngin  m\u0259n\u0259vi  al\u0259mi, sa\u011flam h\u0259yat  t\u0259rzi  g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.<br \/>\nMirz\u0259 \u0130brahimov  ilk  t\u0259nqidi  m\u0259qal\u0259l\u0259rini  hekay\u0259  v\u0259  o\u00e7erkl\u0259rini 30-cu ill\u0259rd\u0259  yazm\u0131\u015fd\u0131r. 1932-ci  ild\u0259  be\u015fillikl\u0259rin  n\u0259h\u0259ng  tikintil\u0259rini  v\u0259  sosialist  s\u0259nayesinin  inki\u015faf  s\u00fcr\u0259tini  \u00f6yr\u0259nm\u0259k  \u00fc\u00e7\u00fcn  Ukraynaya Donbas \u015faxtalar\u0131nda, Dnepropetrorski  s\u0259naye m\u00fc\u0259ss\u0259l\u0259rind\u0259 s\u0259f\u0259rd\u0259 olmu\u015fdur.<br \/>\n&#8220;Qiqantlar \u00f6lk\u0259si&#8221; o\u00e7erkl\u0259r  kitab\u0131n\u0131  h\u0259min  ild\u0259  q\u0259l\u0259m\u0259  alm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan  D\u00f6vl\u0259t  Elmi &#8211; T\u0259dqiqat \u0130nstitutunun  iki  illik  haz\u0131rl\u0131q  \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 t\u0259hsil  ald\u0131qdan  sonra  partiya onu  Nax\u00e7\u0131van MTS siyasi  \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 &#8211; &#8220;S\u00fcr\u0259t&#8221; q\u0259zetinin  redaktoru  v\u0259zif\u0259sin\u0259  g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir (1933), &#8220;H\u0259yat&#8221; (1935)  pyesi  d\u0259 bu d\u00f6vr\u00fcn  b\u0259hr\u0259sidir.<br \/>\n\u018fdibin  \u0130kinci  D\u00fcnya  m\u00fcharib\u0259sinin a\u011f\u0131r s\u0131naq ill\u0259rind\u0259 fabrik  v\u0259 zavodlarda,  k\u0259ndl\u0259rd\u0259, \u0259sg\u0259ri  hiss\u0259l\u0259rd\u0259 odlu &#8211; alovlu \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259  nifr\u0259t v\u0259 q\u0259z\u0259b a\u015f\u0131lay\u0131rd\u0131. Akademik Dram Teatr\u0131nda m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259  tama\u015faya  qoyulmu\u015f  bu  \u0259s\u0259rd\u0259  m\u00fcasirl\u0259rimizin  parlaq b\u0259dii sur\u0259ti yarad\u0131lm\u0131\u015f, z\u0259ngin m\u0259n\u0259vi al\u0259mi, sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.<br \/>\n\u018fd\u0259biyyat  v\u0259  inc\u0259s\u0259n\u0259timizin  b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131  q\u00fcvv\u0259l\u0259ri  kimi M.\u0130brahimovun  da  B\u00f6y\u00fck  V\u0259t\u0259n  m\u00fcharib\u0259si  ill\u0259rind\u0259ki  f\u0259aliyy\u0259ti  q\u0131z\u011f\u0131n v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li  olmu\u015fdur. O, uzaq  \u015e\u0259rqd\u0259  olmu\u015f &#8220;V\u0259t\u0259n  yolunda&#8221; q\u0131z\u0131l \u0259sg\u0259r q\u0259zetini  redakt\u0259  etmi\u015f, bir  s\u0131ra \u015feir, hekay\u0259, o\u00e7erk  v\u0259 publisist m\u0259qal\u0259l\u0259rini  \u00e7ap  etdirmi\u015f, sovet  v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyi  m\u00f6vzusunda &#8220;M\u0259h\u0259bb\u0259t&#8221; pyesinini  yazm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n&#8220;G\u0259l\u0259c\u0259k  g\u00fcn&#8221; \u0259s\u0259ri  M.\u0130brahimovun  ilk  \u0259hat\u0259li  n\u0259sr  \u0259s\u0259ridir. 1948-ci ild\u0259 \u00e7ap  olunan  bu  \u0259s\u0259r  yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n  \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus  s\u0259n\u0259tkarl\u0131q  imkanlar\u0131na malik oldu\u011funu  g\u00f6st\u0259rdi. \u0130ran Az\u0259rbaycan\u0131  z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rinin istiqlaliyy\u0259t  u\u011frunda  m\u00fcbariz\u0259sinin  geni\u015f  b\u0259dii  l\u00f6vh\u0259l\u0259rd\u0259  \u0259ks olundu\u011fu &#8220;G\u0259l\u0259c\u0259k g\u00fcn&#8221; roman\u0131nda  yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131  x\u00fcsusi  bir  r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259  yaratd\u0131\u011f\u0131 Firudin sur\u0259ti  tezlikl\u0259  Az\u0259rbaycan  n\u0259srinin  xarakterl\u0259r  s\u0131ras\u0131nda  \u00f6z\u00fcn\u0259  layiqli yer  tutdu.<br \/>\n\u0130nqilabi  m\u00fcbariz\u0259nin  alovlar\u0131  i\u00e7\u0259risind\u0259  yetkinl\u0259\u015f\u0259n, xalq\u0131n  m\u0259n\u0259vi yenilm\u0259zliyini  t\u0259msil  ed\u0259n  Firidunu M.Qorkinin &#8220;Ana&#8221; roman\u0131ndak\u0131 Povel Vlasov  &#8220;Ovodak\u0131&#8221; Artur, H.Ostrovskinin &#8220;Polad nec\u0259 b\u0259rkidi&#8221; roman\u0131ndak\u0131  Pavel  Kor\u00e7akin kimi  m\u0259rd v\u0259 m\u00fcbariz \u0259d\u0259bi  q\u0259hr\u0259manlarla m\u00fcqayis\u0259  etm\u0259kd\u0259 haql\u0131d\u0131rlar.<br \/>\nYoxsul  k\u00f6m\u0259ksiz  Musa  ki\u015finin  v\u0259  ail\u0259sinin  timsal\u0131nda  yaz\u0131\u00e7\u0131 feodal z\u00fclm\u00fc  alt\u0131nda  inl\u0259y\u0259n, yerli  m\u0259murlardan  olmaz\u0131n  i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r g\u00f6r\u0259n \u0130ran  k\u0259ndlisinin v\u0259ziyy\u0259tini  \u00fcmumil\u0259\u015fdirirdis\u0259 d\u0259, Firudin sur\u0259ti, h\u00fcquqlar\u0131  u\u011frunda  m\u00fcbariz\u0259y\u0259  qo\u015fulan  m\u00fct\u0259r\u0259qqi  q\u00fcvv\u0259l\u0259ri  g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Firudin  30-cu  ill\u0259rin  sonlar\u0131nda, x\u00fcsus\u0259n  ikinci  d\u00fcnya  m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259  \u0130ran  z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rinin  milli &#8211; azadl\u0131q \u0259hval-ruhiyy\u0259sinin \u00f6nd\u0259 ged\u0259n  bir sur\u0259tidir. Firudin  v\u0259  onun  m\u0259sl\u0259k dostlar\u0131 xalq azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131  geni\u015fl\u0259ndirir, onu  d\u00fcnyan\u0131n  t\u0259r\u0259qqip\u0259rv\u0259r  q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin imperializim  \u0259leyhin\u0259 apard\u0131\u011f\u0131  m\u00fcbariz\u0259  il\u0259  birl\u0259\u015fdirirl\u0259r. Sosializm ideyalar\u0131, \u0130ran\u0131n \u015eimal  qon\u015fusu olan Sovetl\u0259r \u0130ttifaq\u0131nda, x\u00fcsus\u0259n  Az\u0259rbaycan Sovet  Sosialist Respublikas\u0131nda q\u0131sa bir  m\u00fcdd\u0259td\u0259  \u0259ld\u0259  etdiyi b\u00f6y\u00fck ictimai &#8211; siyasi  naliyy\u0259tl\u0259r  Firudinin \u00f6z  m\u00fchitin\u0259  daha  ayd\u0131n t\u0259nqidi n\u0259z\u0259rl\u0259  baxmas\u0131na  \u00f6lk\u0259ni  sar\u0131m\u0131\u015f  ictimai b\u0259lan\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fc daha ayd\u0131n g\u00f6rm\u0259sin\u0259  k\u00f6m\u0259k  edir, onun formala\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir.<br \/>\nMirz\u0259 \u0130brahimovun  &#8220;G\u0259l\u0259c\u0259k  g\u00fcn&#8221; roman\u0131nda  az\u0259rbaycanl\u0131, fars, k\u00fcrd z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rinin  birliyi  irtican\u0131n  h\u0259r  c\u00fcr  r\u0259zal\u0259tl\u0259rin\u0259, Rza  \u015faha qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259  inqilab\u00e7\u0131lar\u0131n  \u0259lind\u0259  \u00e7ox  g\u00fccl\u00fc  v\u0259 sars\u0131lmaz bir silah kimi istifad\u0259  olunur. Yax\u0131n  v\u0259 Orta \u015e\u0259rq  xalqlar\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0130ran Azz\u0259rbaycan\u0131 z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259ri  istiqlaliyy\u0259t  u\u011frunda  m\u00fcbariz\u0259si  m\u00f6vzusunda  yazanlar x\u00fcsus\u0259n  C\u0259nubi  Az\u0259rbaycan\u0131n  g\u0259nc  \u0259d\u0259bi  q\u00fcvv\u0259l\u0259r  beyn\u0259lxalq hadis\u0259l\u0259rin b\u0259dii  \u0259ksini  ver\u0259n  &#8220;G\u0259l\u0259c\u0259k  g\u00fcn&#8221; roman\u0131ndan yarad\u0131c\u0131l\u0131q yollar\u0131nda s\u0259m\u0259r\u0259li  istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r.<br \/>\nH\u0259l\u0259 1957-ci  ild\u0259  M\u0259mm\u0259d Arifin q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;Az\u0259rbaycan sovet roman\u0131&#8221; m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: &#8211; M.\u0130brahimov &#8220;G\u0259l\u0259c\u0259k g\u00fcn&#8221; roman\u0131nda t\u0259svir  olunan  tarixi  \u015f\u0259rait, faktlar\u0131  yax\u015f\u0131 bildiyini, q\u0259hr\u0259manlar\u0131n \u00f6z taleyini,  x\u00fcsus\u0259n  Firudinin daxili  \u0259n  inki\u015faf  etdiyini  inand\u0131r\u0131c\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 a\u00e7\u0131b  g\u00f6st\u0259rmi\u015f v\u0259  bununlada &#8220;G\u0259l\u0259c\u0259k  g\u00fcn&#8221; \u00fcn siyasi  bir roman kimi &#8220;\u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda yeni m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tli bir add\u0131m&#8221; adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n&#8220;G\u0259l\u0259c\u0259k  g\u00fcn&#8221; roman\u0131n\u0131n respublikam\u0131zdan  uzaqlarda geni\u015f yay\u0131lmas\u0131na, t\u0259qdir v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunmas\u0131na dair \u00e7oxlu faktlar vard\u0131r. Bel\u0259 insanlardan  qarda\u015f  T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n  xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, Sosialist \u018fm\u0259yi Q\u0259hr\u0259man\u0131 Berdi  Kerbabayevin  m\u00fclahiz\u0259sini qeyd  etm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259c\u0259yik: &#8211; \u018fs\u0259r  m\u0259ni  o  q\u0259d\u0259r  c\u0259lb  etdi  ki, onu  bir  d\u0259f\u0259y\u0259  oxudum. H\u0259min andaca  \u0259s\u0259ri  t\u00fcrkm\u0259n  dilin\u0259  t\u0259rc\u00fcm\u0259  etdim.- Yurdumda h\u0259r g\u00fcn ba\u015f ver\u0259n  hadis\u0259l\u0259r  q\u0259l\u0259m\u0259  s\u0131\u011fm\u0131r&#8230; &#8220;G\u0259l\u0259c\u0259k  g\u00fcn&#8221; roman\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259sini v\u0259 n\u0259\u015frini  ona  g\u00f6r\u0259  borc  bildim  ki, romanda t\u0259svir olunan  hadis\u0259l\u0259r y\u00fcks\u0259k  b\u0259dii  t\u0259sir  q\u00fcvv\u0259sin\u0259 malikdir.\u018fs\u0259r oxucuya n\u0259cib hissl\u0259r a\u015f\u0131lay\u0131r.<br \/>\n50-60  ill\u0259rin  Az\u0259rbaycan  n\u0259srinin inki\u015faf meyill\u0259rind\u0259n onda olan keyfiyy\u0259t  d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rind\u0259n  s\u00f6hb\u0259t  ged\u0259rk\u0259n  d\u00f6vr\u00fcn ilk s\u0259ciyy\u0259vi romanlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda  M.\u0130brahimovun &#8220;B\u00f6y\u00fck dayaq&#8221; (1957) roman\u0131 g\u00f6zl\u0259rimiz \u00f6n\u00fcnd\u0259  canlan\u0131r. Bu  \u0259s\u0259r  c\u0259miyy\u0259timizin h\u0259yat\u0131nda,  x\u00fcsus\u0259n Az\u0259rbaycan k\u0259ndind\u0259 insanlar\u0131n \u015f\u00fcurunda v\u0259 xarakterind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli yenilikl\u0259ri il\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks  etdir\u0259n  ictimai &#8211; psixoloji bir roman\u0131d\u0131r.<br \/>\n&#8220;B\u00f6y\u00fck dayaq&#8221;Sovet \u0130KP-n\u0131n XX qurultay\u0131ndan sonra q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min  d\u00f6v\u00fcrd\u0259 partiya \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 p\u0259r\u0259sti\u015f \u0259leyhin\u0259, ictimai h\u0259yatda m\u00fcbariz\u0259ni geni\u015fl\u0259ndirmi\u015fdir. Bu b\u00f6y\u00fck t\u0259dbirl\u0259r xalq\u0131n ruh y\u00fcks\u0259kliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015f v\u0259 onu v\u0259t\u0259nimizin q\u00fcdr\u0259tini daha da art\u0131rmaqnamin\u0259 yeni \u0259m\u0259k q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar\u0131na s\u0259sl\u0259mi\u015fdir.<br \/>\nM.\u0130brahimov adi bir Az\u0259rbaycan k\u0259ndind\u0259ki kolxozun v\u0259 onun adamlar\u0131n\u0131n timsal\u0131nda bu yenilikl\u0259ri \u00fcmumil\u0259\u015fdirib \u0259ks etdirmi\u015fdir. &#8220;B\u00f6y\u00fck  dayaq&#8221; \u0259s\u0259rinin ideyas\u0131n\u0131 \u00e7ox a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fdir.C\u0259miyy\u0259td\u0259 yaln\u0131z o adam ir\u0259li gedib arzular\u0131na \u00e7atar, qalib g\u0259l\u0259 bil\u0259r ki, xalqa onun sa\u011flam yarad\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259sin\u0259 arxalanm\u0131\u015f olsun. Bu c\u0259h\u0259td\u0259n roman\u0131n ba\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131 R\u00fcst\u0259m ki\u015finin sur\u0259ti \u00e7ox ibr\u0259t g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259lidir. R\u00fcst\u0259m ki\u015fi kollektivl\u0259\u015fm\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u00f6nd\u0259 ged\u0259ni namuslu z\u0259hm\u0259t adam\u0131, bacar\u0131ql\u0131 kolxoz ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r.Onun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ill\u0259rd\u0259 kolxozun t\u0259\u015fkili t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259nib ir\u0259li getm\u0259si, z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rin \u0259m\u0259yi m\u00fcqabilind\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u0259n m\u0259hsulun miqdar\u0131 xeyli artm\u0131\u015f, k\u0259ndin m\u0259d\u0259niyy\u0259ti y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir. R\u00fcst\u0259m ki\u015finin ad\u0131 h\u0259r yerd\u0259 qabaqc\u0131l kolxoz s\u0259dri kimi ehtiramla \u00e7\u0259kilir, onunla hesabla\u015f\u0131rd\u0131lar. Lakin el\u0259 bir vaxt g\u0259lib \u00e7at\u0131r ki, R\u00fcst\u0259m ki\u015fi qazan\u0131lan m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259rin \u0259sl sahibi olan siravi kolxoz\u00e7ulardan, z\u0259hm\u0259tke\u015f adamlardan uzaqla\u00e7\u0131r.O,Yast\u0131 Salman kimi yaltaqlar\u0131n v\u0259 iki\u00fczl\u00fcl\u0259rin \u0259hat\u0259sind\u0259 z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rin ehtiyac v\u0259 t\u0259l\u0259bl\u0259rini g\u00f6r\u00fcb hiss ed\u0259 bilmir, onlar\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na qalm\u0131r. \u0130\u015f o yer\u0259 \u00e7at\u0131r ki, R\u00fcst\u0259m ki\u015fi kolxozun b\u00fct\u00fcn naliyy\u0259tl\u0259rini \u00f6z ad\u0131 il\u0259 ba\u011flayaraq lov\u011falan\u0131r. Art\u0131q o, kolxoz idar\u0259 hey\u0259tinin \u00fczvl\u0259ri il\u0259, k\u0259nd a\u011fsaqqallar\u0131 il\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fmir, t\u0259kba\u015f\u0131na q\u0259rar q\u0259bul edir.R\u00fcst\u0259m ki\u015finin s\u0259hvl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 budur ki, hiyl\u0259g\u0259r araqar\u0131\u015fd\u0131ranlara, yaltaqlar\u0131n ya\u011fl\u0131 dill\u0259rin\u0259 inan\u0131b, l\u0259yaq\u0259tli i\u015f\u00e7il\u0259rin s\u0259mimiyy\u0259tin\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131r.Ona qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f h\u0259r bir t\u0259nqidi d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik  hesab ed\u0259n R\u00fcst\u0259m ki\u015fi xeyirxah adamlar\u0131 b\u0259dxahlardan se\u015f\u0259 bilmir.Lakin b\u00fct\u00fcn bu q\u00fcsurlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, m\u00fc\u0259llif onun m\u00fcsb\u0259t keyfiyy\u0259tl\u0259rini  d\u0259 a\u00e7\u0131b g\u00f6st\u0259rir. R\u00fcst\u0259m ki\u015fi d\u00f6vl\u0259t\u0259, xalqa s\u0259daq\u0259tlidir. O, t\u0259miz v\u0259  namuslu adamd\u0131r. Kolxoza, xalq \u0259mlak\u0131na xor baxm\u0131r, i\u015f\u0259 \u00fcr\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131r.<br \/>\nR\u00fcst\u0259m ki\u015finin ail\u0259d\u0259ki davran\u0131\u015f\u0131 onun xarakterinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. O, yeni ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini asanl\u0131qla q\u0259bul ed\u0259 bilmir. O\u011flu Qara\u015f\u0131n Maya il\u0259 ata-baba qaydas\u0131 il\u0259 toy etm\u0259m\u0259si, q\u0131z\u0131 P\u0259ri\u015fan\u0131n daim yeniliy\u0259 can atmas\u0131 R\u00fcst\u0259m ki\u015finin xo\u015funa g\u0259lmir. \u018fs\u0259rd\u0259ki  hadis\u0259l\u0259rin m\u0259ntiqi davam\u0131 kimi \u0259traf\u0131nda f\u0131rlan\u0131b yaltaqlananlar ona quyu qaz\u0131r, onu u\u00e7uruma yuvarlatmaq ist\u0259yirl\u0259r. R\u00fcst\u0259m ki\u015fi yaln\u0131z  h\u0259min  adamlar t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6l\u00fcmc\u00fcl yaraland\u0131qdan sonra \u00f6z s\u0259hvl\u0259rini ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr, dostu il\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nini tan\u0131ya bilir.Roman\u0131 oxuyark\u0259n m\u0259h\u015fur bir el m\u0259s\u0259li yada d\u00fc\u015f\u00fcr:-&#8220;Xalqa s\u00f6yk\u0259n\u0259n, da\u011fa s\u00f6yk\u0259n\u0259r&#8221;. Bu ideyan\u0131 Mirz\u0259 \u0130brahimov R\u00fcst\u0259m ki\u015finin ay\u0131lmas\u0131, varl\u0131\u011f\u0131n yeni ruhunu  d\u0259rk etm\u0259si  yaln\u0131z onun \u015f\u0259xsi sars\u0131nt\u0131s\u0131, sur\u0259tin f\u0259rdi duy\u011fu v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r  al\u0259mind\u0259 ged\u0259n bir ptoses kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fcr, bunlarla yana\u015f\u0131, eyni zamanda h\u0259yat\u0131n, c\u0259miyy\u0259tin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131xan  \u015e\u0259r\u0259fo\u011flu, K\u0259r\u0259m, Telli, P\u0259ri kimi t\u0259miz \u00fcr\u0259kli, saf niyy\u0259tli geni\u015f miqyasl\u0131, qolu-budaql\u0131 ictimai bir proses kimi t\u0259qdim olunur.\u018fs\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck daya\u011f\u0131, xalq\u0131 c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcz\u0259ff\u0259r ir\u0259lil\u0259yi\u015fini m\u0259hz bu qabaqc\u0131l v\u0259 f\u0259al insanlar m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 t\u0259msil edirl\u0259r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259ft\u0259 dayanan Yast\u0131 Salman,Yarm\u0259mm\u0259d, Lal H\u00fcseyn kimil\u0259r is\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n, konkret bir \u015f\u0259raitd\u0259, \u0259l\u0259-aya\u011fa dolanma\u011fa imkan tap\u0131b f\u0259alla\u015fsalar da, \u0259slind\u0259 he\u00e7 bir perespektivi olmayan <<\u00c7\u00fcr\u00fck dayaq>> kimi m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 m\u0259hkumdurlar. B\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 bu sur\u0259tl\u0259r 50-ci ill\u0259rin ikinci yars\u0131nda Az\u0259rbaycan k\u0259ndind\u0259ki \u0259m\u0259k\u00e7i insanlar\u0131n  \u00fcmumil\u0259\u015fdirilmi\u015f sur\u0259tidir. M\u0259h\u015fur rus yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Konstaintin Fedin M.\u0130brahimov yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca n\u00fcmun\u0259l\u0259rini haql\u0131 olaraq <<Xalq\u0131n h\u0259yat v\u0259 m\u00fcbariz\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259sini ya\u015fadan \u0259s\u0259rl\u0259r >> adland\u0131r\u0131r.V\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q hissl\u0259rinin m\u00fch\u00fcm x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri hesab edilir.<br \/>\nM.\u0130brahimovun \u0259s\u0259rl\u0259rinin ba\u015fl\u0131ca m\u00f6vzusu Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi v\u0259 onun m\u00fcasir h\u0259yat\u0131 il\u0259, V\u0259t\u0259nimizin daha xo\u015fb\u0259xt g\u0259l\u0259c\u0259yi u\u011frunda apar\u0131lan b\u00f6y\u00fck m\u00fcbariz\u0259 il\u0259 \u00fczv\u00fc sur\u0259td\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.T\u0259biidir ki, xalq tarixinin m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri, onun h\u0259yat\u0131nda Sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 ba\u015f vermi\u015f k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131, adamlar\u0131n xarakterin\u0259, h\u0259yat v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259tin\u0259 d\u0259rind\u0259n daxil olmu\u015f yeni x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r, xalqlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259n dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131q \u0259dibin d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdiyi m\u00f6vzulard\u0131r.\u00d6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u00fcslubuna, s\u0259n\u0259tkar d\u0259stix\u0259ttin\u0259 malik olan M.\u0130brahimovun \u0259n yax\u015f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ri yaln\u0131z m\u00fcasir v\u0259 aktual m\u00f6vzularda yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 y\u00fcks\u0259k ideya-b\u0259dii keyfiyy\u0259tl\u0259rin\u0259, onlarda t\u0259svir edil\u0259n canl\u0131 insan xarakterl\u0259rin\u0259, h\u0259yati b\u0259dii sur\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fcmumsovet \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 bir s\u0131rada durur:Akademik M.Arifin d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u015fahid\u0259 etdiyi kimi, m\u0259n\u0259vi  t\u0259mizlik M.\u0130brahimovun m\u00fcsb\u0259t q\u0259hr\u0259manlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas insani keyfiyy\u0259tdir. Bu c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259dibin <<P\u0259rvan\u0259>> roman\u0131 s\u0259ciyy\u0259vidir. P\u0259rvan\u0259 m\u00fcf\u0259ss\u0259l bir \u00fc\u00e7l\u00fck kimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Onun birinci cildind\u0259ki hadis\u0259l\u0259r ke\u00e7\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 tamamlan\u0131r. \u0130kinci cild B\u00f6y\u00fck oktyabr sosialist inqilab\u0131n\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259sin\u0259d\u0259k, son \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc cildi is\u0259 1925-ci il\u0259d\u0259k olan bir d\u00f6vr\u00fc \u0259hat\u0259 edir. T\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n deyil, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin tarixind\u0259 he\u00e7 n\u0259 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edil\u0259 bilm\u0259y\u0259n hadis\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259lam\u0259tdar bel\u0259 b\u00f6y\u00fck bir d\u00f6vr\u00fcn z\u0259ngin hadis\u0259l\u0259ri yaz\u0131\u00e7\u0131ya g\u00fccl\u00fc xarakterl\u0259r yaratmaq, r\u0259ngar\u0259ng insan talel\u0259ri \u0259ks etdirm\u0259k \u00fc\u015f\u00fcn geni\u015f imkan vermi\u015fdir. \u00d6lk\u0259mizin f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rini, qabaqc\u0131l ziyal\u0131lar\u0131n\u0131,inqilab m\u00fcbariz\u0259l\u0259rinin m\u0259tin s\u0131ralar\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaran  obyektiv ictimai \u015f\u0259raiti, z\u0259hm\u0259tke\u015f xalq\u0131n t\u00fck\u0259nm\u0259z m\u0259n\u0259vi q\u00fcdr\u0259tini, sinfi istismar\u0131n tarix\u0259n s\u00fcquta, \u00f6l\u00fcm\u0259 m\u0259hkum oldu\u011funu \u0259dib g\u00fccl\u00fc b\u0259dii \u00fcmuml\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259r vasit\u0259si il\u0259 izl\u0259y\u0259 bilmi\u015fdir. Yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u0259qs\u0259din\u0259 nail olmaq \u00fc\u015f\u00fcn b\u0259zi hallarda az qala b\u00fct\u00f6v bir \u0259s\u0259rin h\u00fcdudlar\u0131nda dayanan says\u0131z-hesabs\u0131z hadis\u0259l\u0259r i\u00e7ind\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259ti etibar\u0131 il\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 dol\u011fun olanlar\u0131n\u0131 se\u00e7ib m\u0259naland\u0131rmaq  v\u0259  onlar\u0131  d\u0259rin  v\u0259  onlar\u0131  d\u0259rin  emosionall\u0131qla t\u0259svir  etm\u0259k, <<P\u0259rvan\u0259>> \u0259s\u0259rini m\u00fcasir oxucuya do\u011fmala\u015fd\u0131r\u0131b sevdir\u0259 bilmi\u015fdir. M\u00fc\u0259llifin b\u0259dii t\u0259qdiqini verdiyi bu \u0259s\u0259rd\u0259, g\u00f6zl\u0259rimiz \u00f6n\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fck hadis\u0259l\u0259r silsil\u0259si canlan\u0131r. M\u0259lumdur ki, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130ran T\u00fcrkiy\u0259 kimi Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 Rusiya v\u0259 Avropa aras\u0131nda bir n\u00f6v ke\u00e7id m\u00f6vqeyi tutmas\u0131, bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259n siyasi m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin, diplomatik dan\u0131\u00e7\u0131qlar\u0131n v\u0259 h\u0259rbi toqqu\u015fmalar\u0131n meydan\u0131na \u00e7evrilm\u0259si h\u0259m Az\u0259rbaycan, h\u0259m d\u0259 \u00fcmum\u0259n Zaqafqaziya xalqlar\u0131n\u0131n ke\u00e7m\u0259ke\u015fli taleyind\u0259 az rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 ke\u00e7\u0259n \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda ged\u0259n m\u00fcharib\u0259l\u0259r \u0130ran v\u0259 Rusiy t\u0259may\u00fcll\u0259ri,feodal \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259ri, yenilikl\u0259 k\u00f6hn\u0259lik, i\u015f\u0131qla-qaranl\u0131q, maarifl\u0259 c\u0259hal\u0259t aras\u0131nda m\u00fcbariz\u0259, kapitalizm dir\u00e7\u0259lm\u0259si, sinfi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si, maarif\u00e7ilik, azadl\u0131q ideyalar\u0131n\u0131n Rusiyada c\u0259r\u0259yan edib ucqarlara yay\u0131lmas\u0131,\u00f6mr\u00fcn\u00fc v\u0259t\u0259nin qurtulu\u015funa h\u0259sr ed\u0259n yeni insanlar\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131, xalq\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7maq haqq\u0131n\u0131 tan\u0131tmaq, dostunu d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n, ay\u0131rmaq i\u015find\u0259 ona k\u00f6m\u0259k etm\u0259yi \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat ideal\u0131na \u00e7evirm\u0259si, z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259r\u0259 qurtulu\u015f yolunu ni\u015fan verm\u0259si:-B\u00fct\u00fcn bunlar &#8220;P\u0259rvan\u0259&#8221; roman\u0131nda canl\u0131, r\u0259ngar\u0259ng insan xarakterl\u0259ri \u0259sas\u0131nda, q\u00fcvv\u0259li ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259ri il\u0259, s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla g\u00f6st\u0259rilmi\u015f hadis\u0259l\u0259rdir. Roman oxuduqlar\u0131\u00acm\u0131z\u0131n,bildiyimiz h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin t\u0259krar\u0131 t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flam\u0131r. &#8220;P\u0259rvan\u0259&#8221; xalq tarixinin geni\u015f bir m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n s\u0259n\u0259tkar bax\u0131\u015f\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fc ke\u00e7mi\u015fimizin m\u0259hz onun g\u00f6zl\u0259ri  il\u0259 oxunmu\u015f ibrat\u0259miz s\u0259hif\u0259l\u0259rdir.<br \/>\nTarixi simalar olan H.Q.\u00c7erni\u015fevski, M.F.Axundov, N.N\u0259rimanov deyil, ba\u015fdan-ba\u015fa yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n  \u00f6z  b\u0259dii  t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u00fcn  m\u0259hsulu  olan  d\u0259mir\u00e7i V\u0259fadar, xal\u00e7a\u00e7\u0131 C\u0259f\u0259r, H\u00fcr\u00fc xan\u0131m, m\u00fc\u0259llim Sahib, t\u0259l\u0259b\u0259 Nata\u015fa v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 da \u0259s\u0259rd\u0259 d\u0259rin m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 emosionall\u0131qla t\u0259svir olunmu\u015flar. Onu oxuyanda bir daha iftixar edirs\u0259n ki, bizi azadl\u0131\u011fa \u0259b\u0259di i\u015f\u0131\u011fa \u00e7a\u011f\u0131ran m\u0259hz bu c\u00fcr geni\u015f \u00fcr\u0259kli, y\u00fcks\u0259k \u0259qid\u0259li, b\u00f6y\u00fck ictimai amall\u0131, \u00f6z m\u0259qs\u0259di u\u011frunda h\u0259yat\u0131n\u0131 bel\u0259 \u0259sirg\u0259m\u0259y\u0259n g\u00f6z\u0259l insanlar qoymu\u015flar. Burada i\u015f\u0131q, nur anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n r\u0259mzi m\u0259nada el\u0259 azadl\u0131q dem\u0259k oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259   alsaq \u0259s\u0259rin\u0259 &#8220;P\u0259rvan\u0259&#8221; ad\u0131 verm\u0259kd\u0259 \u0259dibin izl\u0259diyi m\u0259qs\u0259d biz\u0259 bir daha ayd\u0131n olur. Sur\u0259tl\u0259rin taleyin\u0259 v\u0259 psixologiyas\u0131na yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u00fcdaxil\u0259sinin inc\u0259 t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.Az\u0430dl\u0131q m\u00fccahidl\u0259rinin v\u0259 sonralar onlar\u0131n ard\u0131nca getmi\u015f minl\u0259rc\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n \u0259m\u0259ll\u0259rinin m\u0259hsulu olan qurulu\u015fumuzun daha b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 sevir, onun ali m\u0259qs\u0259d u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc bir daha s\u0259f\u0259rb\u0259r hesab edirik. \u018fs\u0259rd\u0259ki m\u00fcasirliyin k\u00f6k\u00fc d\u0259 el\u0259 bununla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ki\u00e7ik bir o\u015ferkd\u0259 M.\u0130brahimov kimi s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rini \u0259hat\u0259 etm\u0259k, onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 m\u00f6vzu fikir, duy\u011fu v\u0259 obrazlar\u0131n b\u0259dii \u0259ksind\u0259n \u0259trafl\u0131 dan\u0131\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildir.Odur ki, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259t v\u0259 oxucular t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f &#8220;G\u00fclb\u0259tin&#8221;, &#8220;Xosrov Ruzbeh&#8221; &#8220;P\u0259rvizin h\u0259yat\u0131&#8221; v\u0259 dig\u0259r povestl\u0259rini, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259n ba\u015flam\u0131\u015f son vaxtlarad\u0259k yazd\u0131\u011f\u0131 maraql\u0131 hekay\u0259l\u0259rini x\u00fcsus\u0259n &#8220;M\u0259din\u0259nin \u00fcr\u0259yini&#8221; qeyd etm\u0259k kifay\u0259tdir.<br \/>\nM.\u0130brahimov \u00f6z q\u0259l\u0259m dostlar\u0131 aras\u0131nda \u0259d\u0259biyyat tarixi v\u0259 t\u0259nqid, b\u0259dii yarad\u0131\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n, n\u0259z\u0259ri probleml\u0259ri sah\u0259sind\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131 il\u0259 f\u0259rql\u0259nir. 1945-ci ilin bahar\u0131nda,respublikam\u0131zda Sovet Hakimiyy\u0259tinin q\u0259l\u0259b\u0259sinin 25-ci ilind\u0259 Az\u0259rbaycan SSR\u0130 Elml\u0259r Akademiyas\u0131 t\u0259sis ed\u0259rk\u0259n bu b\u00f6y\u00fck elm oca\u011f\u0131n\u0131n ilk akademikl\u0259ri aras\u0131nda g\u00f6rk\u0259mli yarad\u0131c\u0131 ziyal\u0131lar\u0131m\u0131zdan S.Vur\u011fun v\u0259 \u00dc.Hac\u0131b\u0259yovla yana\u015f\u0131 M.\u0130brahimov da vard\u0131r. Bir s\u0131ra elmi, t\u0259nqidi m\u0259qal\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifi olan yaz\u0131\u00e7\u0131 h\u0259l\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l g\u00f6rk\u0259mli \u0259dib C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259y\u0259 v\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur, &#8220;B\u00f6y\u00fck demokrat&#8221; adl\u0131 monoqrafiyas\u0131n\u0131 \u00e7ap etdirmi\u015fdir.<br \/>\n&#8220;H\u0259yat v\u0259 \u0259d\u0259biyyat&#8221;, &#8220;X\u0259lqilik v\u0259 realizm c\u0259bh\u0259sind\u0259n&#8221;, &#8220;G\u00f6z\u0259lliyin qanunlar\u0131 il\u0259&#8221;, &#8220;A\u015f\u0131q poeziyas\u0131nda realizm&#8221;, &#8220;\u018fd\u0259bi qeydl\u0259r&#8221; kitablar da M.\u0130brahimovun t\u0259nqid v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqat\u0131n b\u0259hr\u0259l\u0259ridir.Onun Moskvada \u00e7apa burax\u0131lm\u0131\u015f &#8220;\u018fd\u0259biyyat haqq\u0131nda qeydl\u0259r&#8221; (1971) kitab\u0131nda \u0259d\u0259biyyat tarixinin m\u00fcasir prosesin v\u0259 \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin m\u00fch\u00fcm yarad\u0131c\u0131l\u0131q probleml\u0259ri qald\u0131r\u0131r, qabaqc\u0131l sovet yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n ayd\u0131n ictimai estetik ideal\u0131 m\u00f6vqey\u0131nd\u0259n, konkret v\u0259 inand\u0131r\u0131c\u0131 \u0259d\u0259bi fakt v\u0259 t\u0259hlill\u0259r \u0259sas\u0131nda elmi \u0259saslarla \u015f\u0259rh olunur. M.\u0130brahimov t\u0259nqid v\u0259 t\u0259dqiqat xarakterli \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259d\u0259biyyatda, onun ictimai v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259,v\u0259t\u0259nda\u015f, kommunist yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u00fcnasib\u0259tinin ard\u0131c\u0131l ifad\u0259sidir.<br \/>\n&#8220;\u018fd\u0259biyyat haqq\u0131nda qeydl\u0259r&#8221; kitab\u0131 ilk bax\u0131\u015fda ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259qal\u0259 v\u0259 t\u0259dqiql\u0259rd\u0259n ibar\u0259t m\u0259cmu\u0259 t\u0259siri ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r.Lakin, daxil\u0259n ideya-estetik konsepsiyas\u0131n\u0131n vahidliyi il\u0259 bir-birin\u0259 \u00e7ox ba\u011fl\u0131 olan v\u0259 tamamlayan bu \u0259s\u0259rl\u0259r geni\u015f v\u0259 \u00fcmumi bir m\u0259naya malikdir. Yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u00fcasir v\u0259 klassik s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n realizm inki\u015faf\u0131, onun romantika il\u0259 \u0259laq\u0259si, klassik s\u0259n\u0259tin g\u00fcc\u00fc qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sir v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si kimi probleml\u0259ri \u00f6z t\u0259dqiqat\u0131n\u0131n predmetin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<br \/>\n\u018fdibin fikrinc\u0259 haz\u0131rki m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 b\u0259dii s\u0259n\u0259tkarl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, \u0259d\u0259bi \u0259s\u0259rl\u0259rin estetik keyfiyy\u0259tini y\u00fcks\u0259ltm\u0259k t\u0259l\u0259bl\u0259ri x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn? sual\u0131na m\u00fc\u0259llif &#8220;h\u0259yat\u0131n g\u00f6z\u0259lliyi &#8211; inc\u0259s\u0259n\u0259tin g\u00f6z\u0259lliyi&#8221; m\u0259qal\u0259sind\u0259 cavab ver\u0259r\u0259k izah edir ki, bunun s\u0259b\u0259bi m\u00fcasir ger\u00e7\u0259kliyimizd\u0259 insan f\u0259aliyy\u0259tinin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6z\u0259llik qanunlar\u0131n\u0131n d\u0259rin n\u00fcfuz etm\u0259sidir. Yeni \u0259d\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sini, s\u0259n\u0259tkar\u0131n b\u0259dii ustal\u0131q meyar\u0131n\u0131n n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259sini nec\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259yimizd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. \u00c7ox m\u00fch\u00fcm b\u0259dii estetik anlay\u0131\u015flar\u0131n birt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259rhi bizi ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259dimizd\u0259n, \u0259sl y\u00fcks\u0259k b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259r yaratmaq m\u0259qs\u0259dimizd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131ra bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, t\u0259nqidd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan Sovet \u0259d\u0259bi  t\u0259nqidind\u0259 d\u0259 el\u0259 bir hallar olmu\u015fdur ki, bu v\u0259 ya dig\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00f6vzuca aktuall\u0131\u011f\u0131 toxundu\u011fu sosial probleml\u0259r \u00f6t\u0259ri qeyd edilmi\u015f b\u0259dii s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131n xarakter obraz, sujet, kompozisiya kimi vacib x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 lazimi \u0259h\u0259miyy\u0259t verilm\u0259mi\u015fdir.<br \/>\nM.\u0130brahimov haql\u0131 olaraq bu q\u0259na\u0259td\u0259dir ki, \u0259d\u0259bi hadis\u0259l\u0259r\u0259 etinas\u0131z yar\u0131m\u00e7\u0131q m\u00fcnasib\u0259t s\u00f6n\u00fck \u0259s\u0259rl\u0259rin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Indi b\u0259dii \u0259s\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud ideya v\u0259 m\u0259zmunla yana\u015f\u0131 b\u0259dii forma m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Yarad\u0131c\u0131 fikird\u0259n, yarad\u0131c\u0131 fantaziyadan k\u0259narda h\u0259qiqi s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259ri t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u018fsl s\u0259n\u0259t \u0259srl\u0259rind\u0259 b\u0259dii keyfiyy\u0259t v\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131q,d\u0259rin ictimai ideya, b\u00f6y\u00fck kamil forma dem\u0259kdir. M.\u0130brahimov t\u0259nqidinin estetik t\u0259hlil v\u0259 qiym\u0259t meyar\u0131 bel\u0259dir.<br \/>\nM\u00fc\u0259llifin t\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc anlad\u0131\u011f\u0131 \u0259d\u0259bi al\u0259m cox c\u0259h\u0259tlidir v\u0259 r\u0259ngar\u0259ngdir. Bu al\u0259min n\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015f v\u0259 z\u0259ngin oldu\u011funu t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn  t\u0259kc\u0259 bunu qeyd etm\u0259k kifay\u0259tdir ki, burada realizm,onun \u0259d\u0259biyyatda, xalq poeziyas\u0131nda inki\u015faf\u0131 kimi n\u0259z\u0259ri m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, eyni zamanda Nizami, F\u00fczuli, Vaqif, M.F.Axundov, N.V\u0259zirov, C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259, \u018f.Sabir, N.N\u0259rimanov, \u00dc.Hac\u0131b\u0259yov kimi klassikl\u0259rimiz haqq\u0131nda rus \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n Belinski, \u00c7erni\u015fevski, Tolstoy, \u00c7exov kimi \u0259dibl\u0259ri haqq\u0131nda el\u0259c\u0259d\u0259 \u00f6z m\u00fcasir q\u0259l\u0259m v\u0259 m\u0259sl\u0259k yolda\u015flar\u0131 olan C.Cabbarl\u0131, S.Vur\u011fun, H.Mehdi, R.Rza, S.R\u0259hman haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r m\u00fch\u00fcm yer tutur.<br \/>\nM.\u0130brahimov m\u00fcasir yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n sosializm-realizminin z\u0259nginliyi u\u011frunda apard\u0131\u011f\u0131 axtar\u0131\u015f v\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259n, ehtirasla, inand\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259nqid\u00e7i t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n o, H.Mehdinin realizmini &#8220;partiyal\u0131&#8221;, d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n realizm hesab ed\u0259r\u0259k, onun m\u00fcsb\u0259t q\u0259hr\u0259man yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259sini, yaxud R.Rzan\u0131n poeziyas\u0131na xas v\u0259t\u0259nda\u015f f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131, ictimai m\u0259zmun d\u0259rinliyini v\u0259 b\u0259dii fikir novatorlu\u011funu y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir. M.\u0130brahimovun S.Vu\u011fun haqq\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 onun poeziyas\u0131nda realizmin t\u0259zah\u00fcr x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda fikirl\u0259ri \u00e7ox maraql\u0131 v\u0259 diqq\u0259t\u0259layiqdir. M.\u0130brahimova g\u00f6r\u0259 S.Vur\u011fun realist idi; o, d\u00f6vr\u00fcn, g\u00fcn\u00fcn vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131. Lakin eyni zamanda he\u00e7 vaxt x\u0131rdal\u0131qlar\u0131n, adiliyin \u0259siri deyildi; S.Vur\u011fun h\u0259mi\u015f\u0259 qaba\u011fa bax\u0131rd\u0131. O, reall\u0131\u011f\u0131 fakt v\u0259 hadis\u0259l\u0259rin \u00fcmumi inki\u015faf qanunlar\u0131n\u0131, f\u0259ls\u0259f\u0259sini d\u0259rk etm\u0259y\u0259 can at\u0131rd\u0131.Onun hiss, fikir v\u0259 x\u0259yallar\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 yeni-yeni y\u00fcks\u0259klikl\u0259r\u0259 qalx\u0131rd\u0131.<br \/>\nMirz\u0259 \u0130brahimovun B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259ki publisist f\u0259aliyy\u0259ti  x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. M\u00fcharib\u0259nin ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn o,&#8221;Fa\u015fizm m\u0259hv edil\u0259c\u0259k!&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259 yaz\u0131b, s\u0259h\u0259ri q\u0259zetd\u0259 \u00e7ap etdirmi\u015f v\u0259 bu \u0259s\u0259rind\u0259 fa\u015fizmin y\u0131rt\u0131c\u0131 simas\u0131n\u0131, onun \u0259s\u0259sland\u0131\u011f\u0131 antih\u00fcmanist mahiyy\u0259tini a\u00e7\u0131b g\u00f6st\u0259rmi\u015f, d\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259, xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u00fcvv\u0259tli inam hissini ifad\u0259  emi\u015fdi.<br \/>\nM\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra yerin\u0259 yetirdiyi bir s\u0131ra ictimai v\u0259zif\u0259l\u0259r, x\u00fcsusi s\u00fclh u\u011frunda f\u0259al m\u00fcbariz kimi Sovet \u0130ttifaq\u0131nda v\u0259 \u00f6lk\u0259mizin xaricd\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi f\u0259aliyy\u0259t M.\u0130brahimovun publisist \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131 sayca xeyli art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kimi, onlar\u0131n \u0259hat\u0259 dair\u0259sini d\u0259 geni\u015fl\u0259ndirmi.dir. Avropan\u0131n sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259ri, habel\u0259 Finlandiya, \u0130ran, Hindistan, Kipr, Brima, \u0130ndoneziya, Tailand&#8230;<br \/>\nM.\u0130brahimovun do\u011fma v\u0259t\u0259nimizin s\u00fclh el\u00e7isi kimi g\u0259zdiyi \u00f6lk\u0259l\u0259rin ixtisarla g\u00f6st\u0259rilmi\u015f siyah\u0131s\u0131d\u0131r. Bu s\u0259f\u0259rl\u0259ri yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n ba\u015fqa \u0259s\u0259rl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vzu verdiyi kimi, bir s\u0131ra d\u0259y\u0259rli  m\u0259qal\u0259l\u0259rin meydana g\u0259lm\u0259sin\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. M\u00fcharib\u0259 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n m\u0259nfur niyy\u0259tl\u0259rinin if\u015fas\u0131, d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 sad\u0259 z\u0259hm\u0259t adamlar\u0131n\u0131n s\u00fclh\u00fc, azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 istiqlaliyy\u0259ti qorumaq \u0259zmi bu m\u0259qal\u0259l\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. &#8220;Xalqlar\u0131n arzusu&#8221;, &#8220;Azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si&#8221; v\u0259 sair m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 Mirz\u0259 \u0130brahimov sad\u0259, ayd\u0131n bir dild\u0259 oxucular\u0131 beyn\u0259lxalq al\u0259min  r\u0259ngar\u0259ng hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f edir.<br \/>\nMirz\u0259 \u0130brahimovun publisit m\u0259qal\u0259l\u0259rinin b\u00f6y\u00fck bir qismi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 kommunizm quruculu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259, sovet xalqlar\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259n dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259, yeniliy\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur.<br \/>\nMirz\u0259 \u0130brahimovun m\u00fck\u0259mm\u0259l publisist \u0259s\u0259rl\u0259ri, h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 qal-d\u0131r\u0131lan m\u00fch\u00fcm probleml\u0259r,poetik dil,b\u00f6y\u00fck t\u0259sir q\u00fcvv\u0259si onun ad\u0131n\u0131 so-vet \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 publisistl\u0259ri say\u0131lan Aleksey Tolstoyun, \u0130lya Erenburqub, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Georgi Markovun v\u0259 Aleksandr \u00c7aykoviskinin adlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 \u00e7\u0259kilir.<br \/>\nM.\u0130brahimovun \u0259s\u0259rl\u0259ri indi d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox xalqlar\u0131n\u0131n dill\u0259rind\u0259 m\u00fctail\u0259 edilir. Onun t\u0259kc\u0259 &#8220;G\u0259l\u0259c\u0259k g\u00fcn&#8221; roman\u0131 iyirmid\u0259n \u00e7ox dild\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunmu\u015fdur.Yaz\u0131\u00e7\u0131 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n bir s\u0131ra g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015eekspirin &#8220;On ikinci gec\u0259&#8221;, &#8220;Kral Lir&#8221;, Molyerin &#8220;Don Juan&#8221; A.P.\u00c7exovun &#8220;\u00dc\u00e7 bac\u0131&#8221;, A.N.Ostrovskinin &#8220;Quduz pullar&#8221;,N.Q.\u00c7erni\u015fevskinin &#8220;N\u0259 etm\u0259li&#8221; roman\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir.<br \/>\nM.\u0130brahimov yorulmaz ictimai xadim, SSR\u0130 Ali Sovetinin dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn \u00e7a\u011fr\u0131\u015flar\u0131na deputat se\u00e7ilmi\u015f; \u0259dib t\u0259qrib\u0259n 40 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycan z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rini V\u0259t\u0259nimizin y\u00fcks\u0259k qanunvericilik orqanlar\u0131nda l\u0259yaq\u0259tl\u0259 t\u0259msil etmi\u015fdir. Bir s\u0131ra m\u0259sul ictimai v\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan M.\u0130brahimov xo\u015f m\u0259ramla d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 olmu\u015f, t\u0259kc\u0259 n\u0259sr, dram v\u0259 publisit \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 deyil, beyn\u0259lxalq konqresl\u0259rinin xitab\u0259t k\u00fcrs\u00fcl\u0259rind\u0259n s\u00fclh v\u0259 xalqlar dostlu\u011funu t\u0259msil etmi\u015fdir.<br \/>\nSovet \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015fafi sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rin\u0259, yorulmaq bilm\u0259d\u0259n davam etdirdiyi ictimai f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 M.\u0130brahimov iki d\u0259f\u0259 Lenin ordeni il\u0259, habel\u0259 dig\u0259r orden v\u0259 medallarla t\u0259ltif edilmi\u015f,SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t   m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, Sosialist \u0259m\u0259yi q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131  verilmi\u015fdir.<br \/>\nUzun ill\u0259r ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq \u0259dibin \u0259s\u0259rl\u0259ri sevilir v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir!<br \/>\n        Yaz\u0131\u00e7\u0131ya oxucusunun verdiyi qiym\u0259t onun \u0259b\u0259di xo\u015fb\u0259xtliyidir!.<\/p>\n<p>\u0130stifad\u0259 olunmu\u015f \u0259d\u0259biyyat:<\/p>\n<p>1.(M.C\u0259f\u0259r 1930-1940-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0259d\u0259biyyat)<br \/>\n2.(Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi, III cild, Bak\u0131 1957)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Nizami ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 \u201cG\u0259l\u0259c\u0259k g\u00fcn\u201droman\u0131nda azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n inikas\u0131 * * * Az\u0259rbaycan sovet \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcnd\u0259 v\u0259 inki\u015faf\u0131nda, yetkinl\u0259\u015fib yeni yarad\u0131c\u0131l\u0131q axtar\u0131\u015flar\u0131nda yorulmaq bilm\u0259d\u0259n yaz\u0131b-yaratm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131zdan biri d\u0259 Mirz\u0259 \u0130brahimov olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycanda Sovet hakimiyy\u0259tinin q\u0259l\u0259b\u0259si minl\u0259rl\u0259 ya\u015f\u0131d\u0131 kimi Mirz\u0259nin d\u0259 h\u0259yat yolunu i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131r , onun a\u011f\u0131r muzdur \u0259m\u0259yinin v\u0259 ehtiyac\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-26119","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edeb"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26119","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26119"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26119\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26139,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26119\/revisions\/26139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}