{"id":26220,"date":"2017-12-20T06:00:51","date_gmt":"2017-12-20T02:00:51","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=26220"},"modified":"2017-12-20T08:42:31","modified_gmt":"2017-12-20T04:42:31","slug":"usaqlarin-bu-gunu-v%c9%99-sabahi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=26220","title":{"rendered":"U\u015faqlar\u0131n bu g\u00fcn\u00fc v\u0259 sabah\u0131"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/ayselxanim.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/ayselxanim-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26230\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/ayselxanim-300x200.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/ayselxanim.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>U\u015faqlar d\u00fcnyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yidir. Onlar\u0131n yax\u015f\u0131 t\u0259hsil almas\u0131, m\u0259n\u0259vi v\u0259 fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n sa\u011flam b\u00f6y\u00fcm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni \u0259sirg\u0259m\u0259m\u0259liyik.<\/strong><\/p>\n<p>U\u015faqlar d\u00fcnyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yidir. Onlar\u0131n yax\u015f\u0131 t\u0259hsil almas\u0131, m\u0259n\u0259vi v\u0259 fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n sa\u011flam b\u00f6y\u00fcm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni \u0259sirg\u0259m\u0259m\u0259liyik. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u00fcn d\u00fcnyada u\u015faqlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 baxd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bizi narahat ed\u0259n qlobal probleml\u0259rl\u0259 rastla\u015f\u0131r\u0131q. U\u015faq \u0259sg\u0259rl\u0259r v\u0259 u\u015faq \u0259m\u0259yinin istismar\u0131 hallar\u0131na rast g\u0259lirik. Acl\u0131qdan, x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n v\u0259 t\u0259hsil ala bilm\u0259y\u0259n u\u015faqlar\u0131n say\u0131 is\u0259 milyonlarlad\u0131r.<\/p>\n<p>UN\u0130CEF-in verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 123 milyon u\u015faq m\u0259kt\u0259b\u0259 getmir v\u0259 bunlar\u0131n 63 milyonunu q\u0131z u\u015faqlar\u0131 t\u0259\u015fkil edir. T\u0259hsild\u0259n m\u0259hrum olan u\u015faqlar\u0131n 40%-i az inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin, 20%-i is\u0259 m\u00fcharib\u0259 zonalar\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130raq, Suriya, Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259ri u\u015faqlar\u0131n t\u0259hsil ala bilm\u0259dikl\u0259ri \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00f6n\u00fcnd\u0259 g\u0259lir. Yoxsulluq, m\u00fcharib\u0259l\u0259r u\u015faqlar\u0131n t\u0259sild\u0259n uzaq qalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>M\u00fcharib\u0259l\u0259r sad\u0259c\u0259 t\u0259hsil\u0259 deyil, ba\u015fqa probleml\u0259r\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bomba alt\u0131nda ya\u015fayan, silah s\u0259sl\u0259ri il\u0259 oyan\u0131b yax\u0131nlar\u0131n\u0131 itir\u0259n, yaralanan, \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259n, x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259, acl\u0131qla m\u00fcbariz\u0259 aparan milyonlarla u\u015faq var. Y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 u\u015faq is\u0259 zorla \u0259sg\u0259r edilir, \u00f6m\u00fcrl\u0259rinin \u0259n g\u00f6z\u0259l zamanlar\u0131n\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259 ke\u00e7irir, \u00f6ld\u00fcr\u00fcr v\u0259 \u00f6l\u00fcrl\u0259r. 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259ki silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 2 milyondan \u00e7ox u\u015faq \u00f6l\u00fcb, 6 milyondan \u00e7ox u\u015faq a\u011f\u0131r yaralan\u0131b v\u0259 ya \u015fik\u0259st qal\u0131b. H\u0259r il 8-10 min u\u015faq minaya d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k \u00f6l\u00fcr v\u0259 ya \u015fik\u0259st qal\u0131r.<\/p>\n<p>U\u015faq \u0259sg\u0259rl\u0259rin say\u0131 250 mind\u0259n \u00e7oxdur v\u0259 u\u015faqlar\u0131n m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcharib\u0259y\u0259 c\u0259lb edildiyi 30 \u00f6lk\u0259 var. Bunlardan b\u0259zil\u0259ri \u018ffqan\u0131stan, \u00c7ad, Kolumbiya, Suriya, \u0130raq, Y\u0259m\u0259n, Somali, Sudan, Konqo, Mali, Myanma v\u0259 Filippindir. U\u015faqlar\u0131n canl\u0131 bomba olaraq \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 edildiyi \u0259razi Yax\u0131n \u015e\u0259rqdir.<\/p>\n<p>Acl\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n u\u015faqlarla ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar is\u0259 daha d\u0259h\u015f\u0259tlidir. D\u00fcnyada 800 milyon insan ac ya\u015fay\u0131r, bunun 385 milyonunu u\u015faqlar t\u0259\u015fkil edir. Saatda 300, ild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 2 milyon u\u015faq acl\u0131qdan d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. H\u0259r 4 u\u015faqdan biri normal qidalanm\u0131r, bunun f\u0259sadlar\u0131 is\u0259 2 ya\u015f\u0131ndan sonra b\u0259rpa edilmir. Normal qidalanmad\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n u\u015faqlar m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Daha \u00e7ox Afrika, Hindistan, \u00c7in, Lat\u0131n Amerikas\u0131, \u015eimali Koreyada u\u015faqlar acl\u0131qla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r. \u018fg\u0259r laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r al\u0131nmasa, 450 milyon u\u015fa\u011f\u0131n acl\u0131qdan yaranan probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi qeyd edilir.<\/p>\n<p>U\u015faq \u0259m\u0259yinin istismar\u0131 da g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirilib h\u0259ll edilm\u0259li probleml\u0259rd\u0259n biridir. H\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r u\u015faq \u0259m\u0259yinin istismar\u0131 U\u015faq H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131na g\u00f6r\u0259 qada\u011fan olunsa da, bu g\u00fcn iqtisadiyyat\u0131 z\u0259if olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 250 milyondan \u00e7ox azya\u015fl\u0131 u\u015faq i\u015fl\u0259yir. T\u0259kc\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 d\u00fcnya \u00fczr\u0259 132 milyon u\u015faq \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. <\/p>\n<p>U\u015faq \u0259m\u0259yinin istismar\u0131 daha \u00e7ox Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 Afrikada ya\u015fan\u0131r. C\u0259nubi Amerika \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 17 milyona q\u0259d\u0259r azya\u015fl\u0131 u\u015faq m\u0259ruz qal\u0131r. Onlar \u0259ks\u0259r hallarda fahi\u015f\u0259liy\u0259 c\u0259lb edilirl\u0259r. U\u015faq \u0259m\u0259yinin istismar\u0131na g\u00f6r\u0259 ilk yeri Myanma tutur. Braziliya, Banqlade\u015f, \u00c7in, Hindistan Filippin, Somali, \u015eimali Koreya, \u018ffqan\u0131stan v\u0259 Pakistan da bu siyah\u0131ya daxildir.<\/p>\n<p>UN\u0130CEF \u201cD\u00fcnyadak\u0131 u\u015faqlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti 2016\u201d adl\u0131 hesabat\u0131nda t\u0259xmini m\u0259lumatlar bu \u015f\u0259kild\u0259 verilir: \u201c2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r be\u015f ya\u015fdan ki\u00e7ik 69 milyon u\u015faq, \u0259slind\u0259, m\u00fcalic\u0259 edil\u0259 bil\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k. 167 milyon u\u015faq yoxsulluq \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fayacaq, 750 milyon q\u0131z u\u015fa\u011f\u0131 zorla evl\u0259ndiril\u0259c\u0259k\u201d. Halbuki m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 x\u0259rcl\u0259n\u0259n milyardlarla dollar v\u0259sait u\u015faqlar\u0131n rifah\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259rcl\u0259n\u0259 bil\u0259r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnyada sevgi dili hakim olmal\u0131d\u0131r. Probleml\u0259ri is\u0259 diplomatik yollarla h\u0259ll etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n u\u015faqlar h\u0259r birimizin \u00f6vlad\u0131d\u0131r. Onlara sevgi, \u015f\u0259fq\u0259t, m\u0259rh\u0259m\u0259tl\u0259 yana\u015fma\u011f\u0131 h\u0259r birimiz bacara bil\u0259rik. Haqlar\u0131 olan sevgi v\u0259 qay\u011f\u0131 m\u00fchitini onlara t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vicdanl\u0131 insanlar s\u0259y g\u00f6st\u0259rm\u0259li, ictimai r\u0259y yaratmal\u0131, kampaniyalar h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259lidirl\u0259r. <\/p>\n<p><strong>Aysel AYDIN<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u015faqlar d\u00fcnyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yidir. Onlar\u0131n yax\u015f\u0131 t\u0259hsil almas\u0131, m\u0259n\u0259vi v\u0259 fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n sa\u011flam b\u00f6y\u00fcm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni \u0259sirg\u0259m\u0259m\u0259liyik. U\u015faqlar d\u00fcnyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yidir. Onlar\u0131n yax\u015f\u0131 t\u0259hsil almas\u0131, m\u0259n\u0259vi v\u0259 fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n sa\u011flam b\u00f6y\u00fcm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni \u0259sirg\u0259m\u0259m\u0259liyik. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u00fcn d\u00fcnyada u\u015faqlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 baxd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bizi narahat ed\u0259n qlobal probleml\u0259rl\u0259 rastla\u015f\u0131r\u0131q. U\u015faq \u0259sg\u0259rl\u0259r v\u0259 u\u015faq \u0259m\u0259yinin istismar\u0131 hallar\u0131na [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-26220","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26220","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26220"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26220\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26242,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26220\/revisions\/26242"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26220"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26220"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26220"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}