{"id":26245,"date":"2017-12-20T08:00:45","date_gmt":"2017-12-20T04:00:45","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=26245"},"modified":"2017-12-20T08:49:46","modified_gmt":"2017-12-20T04:49:46","slug":"dini-radikalizmin-cixis-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99ri-v%c9%99-h%c9%99lli-yolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=26245","title":{"rendered":"Dini radikalizmin \u00e7\u0131x\u0131\u015f s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 h\u0259lli yolu"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/ramiqveliyev.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/ramiqveliyev-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-26240\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/ramiqveliyev-300x200.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/ramiqveliyev.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 m\u0259tbuatda 200 az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131n\u0131n \u0130\u015e\u0130D-l\u0259 \u0259laq\u0259d\u0259 olmas\u0131 v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u0130raq ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs olunduqlar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 m\u0259tbuatda 200 az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131n\u0131n \u0130\u015e\u0130D-l\u0259 \u0259laq\u0259d\u0259 olmas\u0131 v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u0130raq ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs olunduqlar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ke\u00e7\u0259n ay is\u0259 radikal qruplar\u0131n s\u0131ralar\u0131na qo\u015fulan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n r\u0259smi statistikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131. A\u00e7\u0131qlamaya g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r radikal qruplara qo\u015fulan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131 900 n\u0259f\u0259rdir. Lakin bu say\u0131n r\u0259smi olaraq a\u00e7\u0131qlanan r\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259n \u00e7ox olma ehtimal\u0131 da var. Bundan \u0259lav\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 radikal qruplara qo\u015fulmaq niyy\u0259ti olan insanlar vard\u0131r. T\u0259bii ki, h\u00fcquq m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131m\u0131z \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ba\u015f ver\u0259n qanun pozuntular\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. Lakin \u0259sas olan m\u0259s\u0259l\u0259nin k\u00f6k\u00fcn\u00fc taparaq g\u0259ncl\u0259rimizin bu yola d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olan fikir v\u0259 t\u0259liml\u0259rin n\u0259l\u0259r oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 geni\u015f maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259ri aparmaqd\u0131r. \u00c7\u00fcnki ist\u0259nil\u0259n problemin h\u0259llind\u0259 tam n\u0259tic\u0259ni almaq yanl\u0131\u015f t\u0259bli\u011fata qar\u015f\u0131 do\u011frular\u0131 \u00e7atd\u0131rmaqla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 radikalizmi do\u011furan s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>Radikalizmi dini inanclar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015f bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemi hesab etm\u0259k tamamil\u0259 yanl\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, haqq dinl\u0259rin he\u00e7 birind\u0259 terror v\u0259 q\u0259tl \u0259m\u0259ll\u0259ri \u0259sla q\u0259bul edilmir. Bir Quran ay\u0259sind\u0259 bel\u0259 buyurulmu\u015fdur:<\/p>\n<p><strong>&#8220;Dind\u0259 m\u0259cburiyy\u0259t yoxdur. Art\u0131q do\u011fruluq az\u011f\u0131nl\u0131qdan ay\u0131rd edildi&#8221;. (B\u0259q\u0259r\u0259 sur\u0259si, 256)<\/strong><\/p>\n<p>\u0130slam terroru q\u0259ti olaraq l\u0259n\u0259tl\u0259yir v\u0259 qada\u011fan edir. Ancaq dini yanl\u0131\u015f izah ed\u0259n b\u0259zi qruplar d\u00fcnyada bu c\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin meydana g\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015flar.<\/p>\n<p>Dini m\u0259nada radikalizm Quran\u0131n h\u00f6kml\u0259rini d\u0259yi\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 din\u0259 yanl\u0131\u015f v\u0259 fanatik t\u0259liml\u0259rin \u0259lav\u0259 edilm\u0259si il\u0259 ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259liml\u0259ri q\u0259bul ed\u0259nl\u0259rin b\u00f6y\u00fck bir qismi \u00f6zl\u0259rinin do\u011fru yolda olduqlar\u0131n\u0131 z\u0259nn edirl\u0259r. Guya \u0130slam ad\u0131ndan f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdikl\u0259rini iddia ed\u0259n bu qruplar \u00f6z yanl\u0131\u015f inanc v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzl\u0259rini c\u0259miyy\u0259t\u0259 s\u0259rt yollarla t\u0259tbiq edir. Bu qruplar \u0130slam\u0131 yanl\u0131\u015f izah etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6z inanclar\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259m\u0259y\u0259n h\u0259r k\u0259si h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131rlar. \u018ffqanstanda &#8220;\u0259l-Qaid\u0259&#8221;, Suriya v\u0259 \u0130raqda is\u0259 \u0130\u015e\u0130D terror qruplar\u0131n\u0131n hakim oldu\u011fu \u0259razil\u0259rd\u0259 din ad\u0131ndan t\u0259tbiq olunanlar buna \u0259yani s\u00fcbutdur.<\/p>\n<p>Dini xuraf\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 ya\u015fayan radikal qruplar\u0131n \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri \u00f6z inanclar\u0131nda olmayan insanlar\u0131 m\u00fc\u015frik hesab etm\u0259l\u0259ridir. \u00d6zl\u0259rinin inand\u0131qlar\u0131 xuraf\u0259l\u0259r is\u0259 \u015fidd\u0259t v\u0259 cinay\u0259t xarakterli h\u00f6kml\u0259rl\u0259 doludur. Bu h\u00f6kml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 dind\u0259n \u00e7\u0131xan, y\u0259ni dini inanc\u0131n\u0131 itir\u0259n v\u0259 ya d\u0259yi\u015fdir\u0259n insan kafir say\u0131l\u0131r v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259lidir. Fanatik dindarlar\u0131n inanclar\u0131na \u0259sas\u0259n, namaz q\u0131lmayan m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131, ilk \u00f6nc\u0259, \u015fidd\u0259t t\u0259tbiq edilir, \u0259g\u0259r q\u0131lmamaqda israr ed\u0259rl\u0259rs\u0259, \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259l\u0259ri vacib hesab olunur. X\u00fcraf\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u0259rxo\u015fedici i\u00e7ki i\u00e7\u0259nl\u0259r\u0259 \u00e7ubuqla d\u00f6y\u00fclm\u0259 c\u0259zas\u0131 var. \u018fg\u0259r i\u00e7m\u0259kd\u0259 3 d\u0259f\u0259 israr ed\u0259rl\u0259rs\u0259, \u00f6l\u00fcm c\u0259zas\u0131 t\u0259tbiq edilm\u0259lidir. Zina ed\u0259n qad\u0131n v\u0259 ki\u015fiy\u0259 xurafat\u00e7\u0131 zehniyy\u0259tin verdiyi c\u0259za h\u00f6km\u00fc is\u0259 t\u00fck\u00fcrp\u0259dicidir. Bu h\u00f6km\u0259 g\u00f6r\u0259, zina ed\u0259n qad\u0131n v\u0259 ki\u015fi yar\u0131ya q\u0259d\u0259r torpa\u011fa basd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 da\u015flanaraq \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Quranla tamamil\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil ed\u0259n bu xuraf\u0259l\u0259rd\u0259 Allah\u0131n qad\u0131nlara verdiyi b\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar da qada\u011fan edilir. Q\u0131z u\u015faqlar\u0131n\u0131n m\u0259kt\u0259b\u0259 getm\u0259sinin qada\u011fan edilm\u0259si, qad\u0131nlar\u0131n tamamil\u0259 \u00f6rt\u00fcnm\u0259sinin m\u0259cburi hala g\u0259tirilm\u0259si v\u0259 buna tabe olmayanlar\u0131n \u015fidd\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin makiyaj\u0131n v\u0259 g\u00f6z\u0259l g\u00f6r\u00fcnm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn etdikl\u0259ri h\u0259r bir \u015feyin qada\u011fan edilm\u0259si, qad\u0131nlar\u0131n \u00e7\u00f6l\u0259 \u00e7\u0131xmalar\u0131na, m\u0259scidl\u0259r\u0259 getm\u0259l\u0259rin\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259m\u0259si v\u0259 n\u0259hay\u0259t c\u0259miyy\u0259td\u0259n tamamil\u0259 t\u0259crid edilm\u0259l\u0259ri kimi qada\u011falar radikal xurafat\u00e7\u0131 qruplar\u0131n verdiyi h\u00f6kml\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Qurana zidd fikirl\u0259ri din ad\u0131na m\u0259nims\u0259mi\u015f radikal zehniyy\u0259t qad\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259n oldu\u011fu kimi inc\u0259s\u0259n\u0259t\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259ndir. Bel\u0259 ki, fanatik dindarlar\u0131n xuraf\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq uydurduqlar\u0131 h\u00f6kml\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, haram olmayan musiqi, r\u0259qs, \u0259yl\u0259nc\u0259, r\u0259ssaml\u0131q, heyk\u0259ltara\u015fl\u0131q, dem\u0259k olar ki, h\u0259r c\u00fcr inc\u0259s\u0259n\u0259t, h\u0259m\u00e7inin konsert, teatr, kino kimi z\u00f6vq al\u0131nacaq g\u00f6z\u0259llikl\u0259r, z\u0259nginlik, g\u00f6z\u0259l \u0259\u015fyalar, evl\u0259r, m\u0259kanlar m\u00fcs\u0259lmanlara haram edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Radikal dindarlar\u0131n din ad\u0131ndan uydurduqlar\u0131 bu h\u00f6kml\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 Quran deyil, din\u0259 \u0259lav\u0259 edilmi\u015f xuraf\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil edir. Xurafat Qurana \u0259saslanmayan batil inanclara veril\u0259n add\u0131r. Xurafat olaraq adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu batil inanclar, \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, h\u0259r m\u0259zh\u0259b\u0259, h\u0259r firq\u0259y\u0259 siray\u0259t etmi\u015fdir. H\u0259tta dini t\u0259lim ver\u0259n b\u00fct\u00fcn universitetl\u0259rd\u0259 oxudulan h\u0259dis v\u0259 fiqh kitablar\u0131nda da h\u0259min xuraf\u0259l\u0259r vard\u0131r. B\u0259s n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu xuraf\u0259l\u0259r \u0130slam ad\u0131ndan \u00f6yr\u0259dilir v\u0259 \u00e7ox m\u00f6t\u0259b\u0259r say\u0131lan qaynaqlarda m\u00f6vcudlu\u011funu qoruyur?<\/p>\n<p>Buna \u0259sas s\u0259b\u0259b m\u00fcs\u0259lmanlara \u0259srl\u0259rdir t\u0259lqin olunan Quran\u0131n \u0130slam\u0131 ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t etm\u0259diyi fikridir. Tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, dinin \u0130slam\u0131n \u0259sl m\u0259nb\u0259yi olan Quran \u0259sas\u0131nda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131z Pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz (\u0259.s) v\u0259 4 x\u0259lif\u0259nin zaman\u0131nda g\u00f6r\u0259rik. Bundan sonrak\u0131 d\u00f6vr\u00fc \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u018fm\u0259vi v\u0259 Abbasil\u0259rin hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Quran \u0259xlaq\u0131n\u0131n qorunmas\u0131nda \u00e7ox m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015f \u0259hli-beyt imamlar\u0131 \u015f\u0259hid edilmi\u015f, h\u0259min d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq formala\u015fan h\u0259dis k\u00fclliyyatlar\u0131na v\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259r\u0259 \u00e7ox sayda xuraf\u0259l\u0259r daxil edilmi\u015fdir. Bununla da Quran \u0259xlaq\u0131n\u0131n \u0259skiksiz olaraq ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f v\u0259 xuraf\u0259l\u0259rin din olaraq q\u0259bul edildiyi d\u00f6vr\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 qoyulmu\u015fdur. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 d\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r say\u0131lan h\u0259dis v\u0259 fiqh kitablar\u0131nda \u00e7ox sayda xuraf\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. Bu g\u00fcn \u0259ks\u0259r m\u00fcs\u0259lmanlar dini qaynaqlar say\u0131lan m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 yer alan xuraf\u0259l\u0259rin, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin (s\u0259s) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ya\u015fan\u0131b t\u0259tbiq edildiyin\u0259 inan\u0131rlar.<\/p>\n<p>Buna inanan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259n bir qismi is\u0259 \u00f6yr\u0259ndikl\u0259ri bu xuraf\u0259l\u0259ri \u0130slam dini kimi q\u0259bul etdikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n t\u0259tbiqini israrl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ist\u0259yir v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun \u015f\u0259rait axtar\u0131rlar. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 radikal qruplar\u0131n m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00fcz tuturlar.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259d\u0259 din kimi izah edil\u0259n xurafatlar m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u0130slam\u0131 \u00f6yr\u0259ndiyi qaynaqlardan \u00e7\u0131xar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259tc\u0259 bu c\u00fcr radikal qruplar\u0131n ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmayacaq. \u00c7\u00fcnki bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259ni m\u0259nims\u0259y\u0259n radikal insanlar xuraf\u0259l\u0259ri t\u0259tbiq em\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r zaman uy\u011fun z\u0259min axtaracaqlar. \u0130slam ad\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131xan radikal qruplar\u0131n tamamil\u0259 yox olmas\u0131 xuraf\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259nmi\u015f h\u0259qiqi \u0130slam \u0259xlaq\u0131n\u0131n m\u00fcs\u0259lmanlara izah edilm\u0259si il\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ki, bu da yaln\u0131zca Quranda m\u00f6vcuddur<\/p>\n<p><strong>Ramiq V\u018fL\u0130YEV<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 m\u0259tbuatda 200 az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131n\u0131n \u0130\u015e\u0130D-l\u0259 \u0259laq\u0259d\u0259 olmas\u0131 v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u0130raq ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs olunduqlar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 m\u0259tbuatda 200 az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131n\u0131n \u0130\u015e\u0130D-l\u0259 \u0259laq\u0259d\u0259 olmas\u0131 v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u0130raq ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs olunduqlar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ke\u00e7\u0259n ay is\u0259 radikal qruplar\u0131n s\u0131ralar\u0131na qo\u015fulan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n r\u0259smi statistikas\u0131 a\u00e7\u0131qland\u0131. A\u00e7\u0131qlamaya g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-26245","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26245"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26247,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26245\/revisions\/26247"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}