{"id":27674,"date":"2018-07-27T03:30:54","date_gmt":"2018-07-26T23:30:54","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=27674"},"modified":"2018-07-27T09:12:10","modified_gmt":"2018-07-27T05:12:10","slug":"kumrugul-turkmen-akin-devletsizlik-babasizliktir-ogulbey-turkmenle-roportaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=27674","title":{"rendered":"Kumrug\u00fcl T\u00dcRKMEN AKIN.”DEVLETS\u0130ZL\u0130K BABASIZLIKTIR” O\u011eULBEY T\u00dcRKMEN\u2019LE R\u00d6PORTAJ"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

MAMAM
\nT\u00fcrkmen dilinde mamam b\u00fcy\u00fckanne demektir.
\nMamam, \u015fimdi o tarihe tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f \u00e7izgi \u00e7izgi y\u00fcz\u00fcyle bize g\u00fcl\u00fcmserken bu ya\u015fayan haf\u0131zan\u0131n sadece benim biricik Mamam olarak kalmas\u0131 di\u011fer insanlara yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck bir haks\u0131zl\u0131k olur diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.
\nTorununun, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n c\u0131v\u0131lt\u0131s\u0131nda o manidar g\u00fcl\u00fcmseme ile huzur bulurken tarihe tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaleme alman\u0131n \u00f6nemi benim i\u00e7in b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131. B\u00f6ylece hayata kal\u0131c\u0131 bir \u00e7entik atacakt\u0131k. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyle ruhuma mutlulukla beraber bir huzur sanki konuk geldi.
\nAfganistan, Pakistan, \u0130ran ve T\u00fcrkiye\u2019yi g\u00f6ren ya\u015fayan g\u00f6zleri ve y\u00fcre\u011fiyle konu\u015fup s\u00f6yle\u015fmek i\u00e7in duygular\u0131m\u0131n sesinde, ayak izinde d\u00fc\u015ft\u00fcm Mamam\u0131n pe\u015fine. Mamam \u00e7ocuklu\u011fumun, hayallerimin prensesiydi. Hayat hik\u00e2yesini dinlerken en \u00e7ok dedemle evlenme b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc dinlemekten b\u00fcy\u00fck keyif al\u0131rd\u0131m. Her dinleyi\u015fimde ayn\u0131 heyecan\u0131 ya\u015fard\u0131m.
\nG\u00f6n\u00fcl \u00fclkemdeki en nadide g\u00fczelliklerden biri olan Mamam gen\u00e7li\u011finde uzun, ince endaml\u0131, esmer, \u00e7ok g\u00fczel bir k\u0131zm\u0131\u015f. Sa\u00e7lar simsiyah, beline kadar uzunmu\u015f. Onu hayallerimde hep gece sa\u00e7lar\u0131yla sonsuzlu\u011fa uzun uzun bakarken resmetmi\u015fimdir.
\n\u00c7ocuklu\u011fumdaki en b\u00fcy\u00fck iz kendisidir. Yeme, giyinme, yatma, kalkma adab\u0131ndan tutun da ki\u015fisel bak\u0131ma kadar her \u015feyi torunlar\u0131na bizzat kendisi \u00f6\u011fretmi\u015f \u00f6rnek olmu\u015ftur. G\u00f6n\u00fcl \u00fclkemin mimar\u0131, en zarif ressam\u0131d\u0131r kendisi. Hayat\u0131 ya\u015faman\u0131n adab\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fim T\u00fcrkmen nenesi Mamam \u015fimdi 92 ya\u015f\u0131nda. Ondan dinlediklerimi k\u00e2\u011f\u0131t ve kalemin \u015fahitli\u011fine b\u0131rak\u0131yorum \u015fimdi.
\nKumrug\u00fcl T\u00fcrkmen AKIN:
\n-Mama nerede do\u011fdun, bize aileni anlat\u0131r m\u0131s\u0131n?
\nMamam:
\n-Ailem, Rusya\u2019daki Bol\u015fevizm ihtilalinin T\u00fcrkmenistan\u2019\u0131 olumsuz etkilemesi sonucu g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kald\u0131. Afganistan\u2019\u0131n kuzey b\u00f6lgesine Ruslar T\u00fcrkmen dilini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, \u00f6rf\u00fcn\u00fc, \u00e2detini, gelenek ve g\u00f6reneklerini dinini, inan\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in T\u00fcrkmenler \u00fczerinde kominizim rejimi uygulamak istediler. Biz bunu kabul etmek istemedik, bunun sonucunda da bize kar\u015f\u0131 y\u0131pratma politikas\u0131 ba\u015flatt\u0131lar ve aile b\u00fcy\u00fcklerimiz T\u00fcrkmenistan\u2019dan g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kald\u0131lar.
\nBen Afganistan\u2019\u0131n kuzeyinde yani kuzey T\u00fcrkistan\u2019da \u015e\u0131v\u0131rgan Eyaleti\u2019nde do\u011fmu\u015fum.
\n\u00c7ok kalabal\u0131k ve mutlu bir aileydik d\u00f6rt erkek, d\u00f6rt k\u0131z karde\u015fin alt\u0131nc\u0131s\u0131 olarak d\u00fcnyaya gelmi\u015fim. Babam n\u00fcfuzlu bir insand\u0131, varl\u0131kl\u0131yd\u0131 ailesine ve biz \u00e7ocuklar\u0131na d\u00fc\u015fk\u00fcn bir ki\u015fiydi. Annem de tam bir T\u00fcrkmen al\u0131m\u0131ym\u0131\u015f ben do\u011fmadan \u00f6nce \u00f6lm\u00fc\u015f bu y\u00fczden annesiz b\u00fcy\u00fcd\u00fcm.
\n-Nas\u0131l bir \u00e7ocukluk ya\u015fad\u0131n Mama?
\n-\u00c7ok mutluyduk, kalabal\u0131k bir aileye sahip olmak mutluluk ve g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 idi benim i\u00e7in. Karde\u015flerimle ya\u015flar\u0131m\u0131z yak\u0131n oldu\u011fu i\u00e7in bir arkada\u015f gibi davran\u0131rd\u0131k birbirimize. Mutlu bir \u00e7ocuklu\u011fum oldu. T\u00fcrkmenlerde b\u00fcy\u00fck veya k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fct\u00fcn k\u0131zlar hal\u0131 dokurlar. G\u00fczel hal\u0131 dokumak bir T\u00fcrkmen k\u0131z\u0131 i\u00e7in yetenek ve k\u00fclt\u00fcr g\u00f6stergesidir Bu y\u00fczden di\u011fer k\u0131z karde\u015flerimle beraber g\u00fcn\u00fcn belli saatlerinde hal\u0131 dokuduk. Her T\u00fcrkmen\u2019in evinde bir odas\u0131 hal\u0131 tezg\u00e2h\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu y\u00fczden T\u00fcrkmen deyince akla ilk gelen hal\u0131d\u0131r. Tabi bir de d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc T\u00fcrkmen atlar\u0131na binmenin ve hal\u0131 dokuman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bah\u00e7emizde oyunlar oynard\u0131k. Meyve bah\u00e7elerimiz \u00e7ok g\u00fczeldi meyvelerimiz bal gibi tatl\u0131 olurdu. Kay\u0131s\u0131, \u015feftali, \u00fcz\u00fcm, nar hepsi ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00fczeldi. Ayr\u0131ca g\u00fczel bah\u00e7emizde oynad\u0131\u011f\u0131m oyunlar\u0131 d\u00fcn gibi hat\u0131rl\u0131yorum A\u015f\u0131k oyunu oynard\u0131k mesela. \u015eimdiki \u00e7ocuklar oynuyorlar m\u0131 bilmiyorum ama eskiden be\u015fta\u015f oyunu oynarlard\u0131. Biz ta\u015f yerine a\u015f\u0131k kullan\u0131rd\u0131k. A\u015f\u0131k koyun ve ke\u00e7i gibi hayvanlar\u0131n ayak bileklerin de bulunan bir kemik t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bizim zaman\u0131m\u0131zda haftada bir koyun kesilirdi Kalabal\u0131k bir aile idik, bu y\u00fczden a\u015f\u0131k kemi\u011fi bulmakta hi\u00e7 zorlanmazd\u0131k. Hatta herkesin ayr\u0131 renklerde be\u015f a\u015f\u0131k kemi\u011fi olurdu. Kime ait oldu\u011funu bilmek i\u00e7in a\u015f\u0131\u011f\u0131 boyard\u0131k. T\u0131pk\u0131 bu a\u015f\u0131k kemikleri gibi benim \u00e7ocuklu\u011fumda reng\u00e2renk ge\u00e7ti.
\n-T\u00fcrkmenistan\u2019dan atalar\u0131n\u0131z neden g\u00f6\u00e7 etmi\u015fler?
\n-T\u00fcrkmenistan ad\u0131 \u00fcst\u00fcnde T\u00fcrkmenlerin \u00f6z yurdu. Rusya\u2019da Bol\u015fevizm ihtilali olunca T\u00fcrkmenler \u00fczerinde Ruslar kominizim rejimi uygulamak istediler, Konu\u015fmam\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda bundan bahsetmi\u015ftik zaten. \u0130nsanlar\u0131n dinleri, namuslar\u0131 s\u00f6z konusu olunca bu de\u011ferleri koruyabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle \u00f6zg\u00fcr olmalar\u0131 gerekir. Yerel savunmalar yapan yak\u0131nlar\u0131m\u0131z akrabalar\u0131m\u0131z olmu\u015f ancak sonlar\u0131 hazin olmu\u015f. Ya bir daha haber al\u0131namam\u0131\u015f veya \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fler. Bu zorluklar kar\u015f\u0131s\u0131nda duramayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlayan atalar\u0131m\u0131z \u00f6z ata yurtlar\u0131n\u0131 terk etmek zorunda kalm\u0131\u015flar. Ben buna hicret diyorum, t\u0131pk\u0131 Peygamberimiz gibi biz de do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, sevdi\u011fimiz topraklar\u0131 d\u00f6n\u00fcp d\u00f6n\u00fcp bakarak ya\u015fl\u0131 g\u00f6zlerle b\u0131rakmak zorunda kald\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar vatan sevgisinin imandan oldu\u011funu biliyorlard\u0131. Tekrar \u00f6z yurtlar\u0131na d\u00f6nmek i\u00e7in ant i\u00e7mi\u015fler. Ailem T\u00fcrkmenistan\u2019dan Afganistan\u2019\u0131n \u015e\u0131v\u0131rgan \u015fehrine yerle\u015fmi\u015f. Ben ve karde\u015flerim Afganistan\u2019da do\u011fmu\u015fuz.
\n-Nas\u0131l evlendiniz?
\n-Babam h\u00e2li vakti yerinde hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir T\u00fcrkmen beyiydi. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131 evlendirirken de evlenmeyi isteyen ki\u015filerin nesebine ve ahl\u00e2k\u0131na bakard\u0131. Kendimden b\u00fcy\u00fck a\u011fabey ve ablalar\u0131m evlendirilirken bunlara dikkat etti\u011fini g\u00f6zlemledim babam\u0131. B\u00fcy\u00fck ablam\u0131n e\u015fi \u00e7ok zengin, \u00e7ok fazla tarlas\u0131 ve topra\u011f\u0131 vard\u0131. Bir g\u00fcn tarlalar\u0131n\u0131 ve topraklar\u0131n\u0131 kontrol etmeye gidiyor Yan\u0131nda da \u00e7ok sevdi\u011fi bir arkada\u015f\u0131 var. \u00d6\u011flen yemek vakti olunca yemek getiriyorlar eni\u015ftem ve arkada\u015f\u0131na. Eni\u015ftem ha\u015flanm\u0131\u015f yumurtay\u0131 \u00e7ok severdi. O zamanlar ben ablam\u0131n yan\u0131nda kal\u0131yordum. Yemek gelince sofra a\u00e7\u0131l\u0131yor ki \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit g\u00fczel yemekle ve bir de k\u00fc\u00e7\u00fck bir mendile sar\u0131lm\u0131\u015f tuz var.
\nEni\u015ftemin arkada\u015f\u0131 sofran\u0131n g\u00fczelli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015f\u0131r\u0131yor, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 tuzu g\u00f6r\u00fcnce daha da art\u0131yor. Sonra hafif\u00e7e g\u00fcl\u00fcmseyerek eni\u015fteme yumurtan\u0131n yan\u0131na tuzu kimin koydu\u011funu soruyor. Eni\u015ftem de bald\u0131z\u0131m diyor. Misafir de tam size g\u00f6reymi\u015f deyince benim k\u0131smetim orada dedene ba\u011flan\u0131yor. Bu olaydan sonra deden defalarca g\u00f6r\u00fcc\u00fcler g\u00f6nderiyor bize. Sonunda babam ikna oluyor.
\nDeden T\u00fcrkmenistan\u2019\u0131n Lebap y\u00f6resinden bir T\u00fcrkmen. \u00c7ocuk ya\u015fta g\u00fc\u00e7l\u00fckleri ya\u015fam\u0131\u015f. O d\u00f6nem yani g\u00fc\u00e7ten \u00f6nce din e\u011fitimini almaya ba\u015flam\u0131\u015f Afganistan\u2019a geldikten sonra dini e\u011fitimi tamamlayarak molla s\u0131fat\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f. Dini bilgisi, ahl\u00e2k\u0131 \u00e7ok g\u00fczel oldu\u011fu i\u00e7in toplum onu saym\u0131\u015f ve sevmi\u015f. Ayn\u0131 zamanda Astragan k\u00fcrk ticareti yapan bir t\u00fcccar. Bu k\u00fcrk d\u00fcnyada \u00e7ok \u00f6nemlidir ve pahal\u0131d\u0131r. K\u00fcrk ticareti dedene \u00e7ok para getiriyor.
\nBenden \u00f6nce \u00fc\u00e7 han\u0131mla evlenmi\u015f, bunlardan iki tanesi benimle evlenmeden \u00f6nce \u00f6lm\u00fc\u015f bir tanesi de benimle evlendikten sonra \u00f6ld\u00fc ama bu han\u0131mlardan pek \u00e7ok \u00e7ocuk ve torun olmu\u015f. Bizim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fcy\u00fck yerle\u015fim yerlerine k\u0131\u015fla\u011f denirdi. Bizim k\u0131\u015fla\u011f sadece senin dedenin soyunun devam\u0131 olan insanlardan olu\u015fuyordu.
\n-Mama d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn nas\u0131l oldu?
\n-Evlendi\u011fimiz zaman deden 40 ya\u015flar\u0131ndayd\u0131, ben ise hen\u00fcz 25 ya\u015f\u0131ndayd\u0131m. Bu evlilik benim r\u0131zamla oldu onu uzaktan g\u00f6rm\u00fc\u015f ve hayran olmu\u015ftum. Ayr\u0131ca zek\u00e2 ve yetene\u011fe de\u011fer veri\u015fi onunla evlenmek istememin ba\u015fl\u0131ca sebebi olmu\u015ftu. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben de zek\u00e2, yetenek konular\u0131na \u00e7ok \u00f6nem verirdim. Yumurtan\u0131n yan\u0131na tuz koymay\u0131 ak\u0131l etmem, onun d\u00fcnyas\u0131ndaki muhte\u015fem tahta oturmama sebep olmu\u015ftu. Deden \u00e7ok uzak bir b\u00f6lgede oturuyordu yani \u015fimdi Tokat ile Sivas gibi. D\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00e7ok g\u00fczel oldu T\u00fcrkmenler g\u00fcm\u00fc\u015fe \u00e7ok de\u011fer verirler, g\u00fcm\u00fc\u015f g\u00fc\u00e7 derler. D\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6ncesinde onun kalabal\u0131k s\u00fclalesi defalarca bize gelip hediyelerini takdim ettiler. \u015eimdiki gibi araba yoktu o d\u00f6nemlerde bu yolculuklar atlar\u0131n develerin s\u0131rt\u0131nda yap\u0131l\u0131rd\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcmde \u00e7ok fazla alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum Babam\u0131n hay\u0131r duas\u0131 ile u\u011furland\u0131m ana oca\u011f\u0131ndan. D\u00fc\u011f\u00fcn alay\u0131 deve kervanlar\u0131ndan olu\u015fuyordu. Beni kecebeye bindirdiler. Kecebe devenin s\u0131rt\u0131na konulan iki odac\u0131ktan olu\u015fur. D\u00fc\u011f\u00fcnlerde gelin ve yengesi deve s\u0131rt\u0131ndaki bu ara\u00e7la e\u015finin bulundu\u011fu yere gelirler. \u00c7ok uzun bir yolculuktan sonra dedenin bulundu\u011fu yere geldik O zamanlarda damad\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcn alay\u0131na kat\u0131lmas\u0131 ho\u015f kar\u015f\u0131lanmazd\u0131. Dedenin yan\u0131na geldikten sonra da d\u00fc\u011f\u00fcn \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00fc\u00e7 gece devam etti.
\n-Nas\u0131l bir evlilik ya\u015fad\u0131n\u0131z?
\n-Ben dedene kar\u015f\u0131 her zaman sonsuz bir hayranl\u0131k ve sayg\u0131 duydum, bunun nedeni onda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm g\u00fczel ahlak ve tabiat\u0131ndaki asaletti. A\u015fk bu olsa gerek. Benden \u00f6nceki \u00fc\u00e7 han\u0131m\u0131, onlardan olan \u00e7ocuklar olunca mal m\u00fclk, servet, dini bir a\u011f\u0131rl\u0131k b\u00fct\u00fcn bu sayd\u0131klar\u0131m dedi\u011fini hi\u00e7 d\u00fcnyala\u015ft\u0131rmam\u0131\u015f, bilakis bir a\u011f\u0131rl\u0131k m\u00fctevaz\u0131l\u0131k vermi\u015fti. Bu y\u00fczden hane halk\u0131 ve k\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdaki yediden 70\u2019e herkes dedeni sever ve ba\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnde tutarlard\u0131. Ben de onun g\u00f6lgesini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm zaman bile huzur duyar s\u0131rt\u0131m\u0131 sanki y\u0131k\u0131lmaz da\u011flara yaslad\u0131\u011f\u0131m\u0131 san\u0131rd\u0131m. Hayat\u0131m\u0131 onun ellerine b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc bana huzur veriyordu. O kadar \u00e7ok maddi ve manevi sorumluluklar\u0131 vard\u0131 ki \u00e7ok az zaman payla\u015fabiliyorduk. Beni hep mutlu etti, ondan incindi\u011fimi hi\u00e7 hat\u0131rlam\u0131yorum. T\u00fcccar oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fi\u015fik ve uzak yerlere gidiyor ve oralardan de\u011fi\u015fik hediyeler getiriyordu. \u015eimdi o de\u011ferli hediyelerin \u00e7o\u011funu torunlar\u0131ma verdim en de\u011ferlileri de sen de.
\n-Ka\u00e7 \u00e7ocu\u011funuz, ka\u00e7 torunumuz oldu?
\n-\u0130lki olan iki k\u0131z hayatta olan \u00e7ocuklar\u0131n iki tane do\u011fduktan sonra \u00f6ld\u00fcler. Senin baban Mustafa Kul amcan, Mehmet Emin, b\u00fcy\u00fck halan Reymeg\u00fcl, k\u00fc\u00e7\u00fck halan G\u00fclkamer, Reymeg\u00fcl k\u0131z\u0131m\u0131 tam 38 y\u0131l g\u00f6rmedim. Bundan d\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce T\u00fcrkiye\u2019ye ziyaretimize geldi. Belli bir s\u00fcre kald\u0131. Sonra ailesinin yan\u0131na geri d\u00f6nd\u00fc. D\u00f6rt \u00e7ocu\u011fumdan 20 tane torunum var. Torunlar\u0131m\u0131n ise 40\u2019a yak\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 oldu.
\n-Mama \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcrken nelere dikkat ettiniz?
\n-Dual\u0131 b\u00fcy\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m her \u015feyden \u00f6nce. Mayas\u0131nda dua olan\u0131n gelece\u011fi ayd\u0131nl\u0131k olur derdi b\u00fcy\u00fcklerim. Bir \u00e7ocu\u011fun davran\u0131\u015f\u0131 \u00f6n\u00fcnde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc insanlara g\u00f6re \u015fekilleniyor. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131za davran\u0131\u015f, ahl\u00e2k, asil olmalar\u0131 konusunda e\u011fitim verdim. Asalet kavram\u0131 biliyorsunuz soy veya ba\u011fl\u0131l\u0131k ile ilgili de\u011fil tamamen davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n g\u00fczelli\u011fi ve tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ilgili. Ben \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirirken \u00e7ok az ve \u00f6z konu\u015ftum. Daha \u00e7ok model oldum. \u00c7evrelerinde uygun g\u00f6rd\u00fcklerini b\u00fcnyelerine almalar\u0131n\u0131 istedim, onlarda bunu yapt\u0131. \u00c7ocuklar\u0131mla ve onlar\u0131n yeti\u015ftirdikleriyle de onur duyuyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc hepsi iyilik i\u00e7in toplum de\u011ferlerimiz i\u00e7in ko\u015fturuyorlar. Bu canlar\u0131n hepsi benim hepsi tek ba\u015f\u0131na bir iyilik ordusu kurabilecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7ocuklar.
\n-Afganistan\u2019dan ne zaman neden g\u00f6\u00e7 ettiniz, o zamanki hislerinizle bize \u0131\u015f\u0131k olur musunuz?
\n-1979\u2019da Ruslar Afganistan i\u015fgal ettiler. Ama\u00e7lar\u0131 Afganistan\u2019da kominizim rejimi uygulamakt\u0131. T\u00fcrkmenistan\u2019da bizi yok etmek i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131n\u0131, fazlas\u0131yla Afganistan\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrkmenlere de yapt\u0131lar. Ama\u00e7lar\u0131 T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc ortadan kald\u0131rmakt\u0131. Rahmetli deden \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011finde soyundan olan ve k\u0131\u015fla\u011f\u0131ndaki t\u00fcm insanlara kol kanat gerecek olan ki\u015finin baban oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131 ve vasiyet etti. \u00d6nemli yaz\u0131\u015fmalar\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 bir m\u00fchr\u00fc herkesin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde babana verdi. Baban\u0131n b\u00fcy\u00fck amcalar\u0131 da vard\u0131. Deden \u00f6zellikle baban\u0131n ba\u015fa ge\u00e7mesini istemi\u015fti \u00e7\u00fcnk\u00fc her \u015feyle kendisine en \u00e7ok benzeyen o\u011flu baband\u0131. Baban daha 10,12 ya\u015flar\u0131nda iken dedenle beraber uzak diyarlara giderlerdi. Babana yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri bizzat g\u00f6stererek ya\u015fatarak \u00f6\u011fretirdi. Baban \u00e7ocuklu\u011funda bile sanki b\u00fcy\u00fck biri gibiydi. Ailemizle ilgili \u00f6nemli kararlar al\u0131naca\u011f\u0131 zaman deden baban\u0131 asla yan\u0131ndan ay\u0131rmazd\u0131. Baban da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu izzet ikram sevgi ve sayg\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015f\u0131marmad\u0131, bencille\u015fmedi. Fabrikalar\u0131m\u0131z yeni a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Evimizin etraf\u0131n\u0131 iki adam boyu saran duvarlar vard\u0131. Hu\u011flu derdik biz bu yap\u0131lara, evimizin d\u0131\u015f\u0131nda misafirlerin kalmas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir misafirhane yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Buraya \u00fclkenin de\u011fi\u015fik yerlerinden t\u00fcccarlar gelir, istedikleri kadar misafir olurlard\u0131. B\u00fct\u00fcn e\u015f dost, akrabalar haftada en az bir kere bir araya gelerek ziyafetler \u00e7ekerdik. Baban o d\u00f6nemlerde \u00e7ok gen\u00e7, kab\u0131na s\u0131\u011famayan, delifi\u015fek bir delikanl\u0131yd\u0131. Ona her bak\u0131\u015f\u0131mda Allah\u2019\u0131ma \u015f\u00fck\u00fcr ederdim, her \u015feyi bu kadar m\u0131 g\u00fczel olur bir insan\u0131n derdim. Boyu pusu y\u00fcz\u00fcndeki anlaml\u0131 g\u00fczellik zek\u00e2s\u0131 yetenekleri beni al\u0131r gelece\u011fe g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc.
\nRuslara kar\u015f\u0131 yerel direni\u015fler yap\u0131ld\u0131. Bunlar m\u00fccahitlerdi, biz de destekledik. Bir gece hi\u00e7 unutmuyorum gecenin sabaha kavu\u015faca\u011f\u0131 bir zamanda Rus askerleri bizim evimizi bast\u0131lar, \u00e7oluk \u00e7ocuk neye u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131k. Baban\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131lar. Askerler birbirlerine Rus\u00e7a bir \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyorlar ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Ne dediklerini anlam\u0131yorduk, baban\u0131 itip kakmaya ba\u015flad\u0131lar. Baban b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcyle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yordu. En son bir asker baban\u0131n \u00e7enesine silah\u0131n dip\u00e7i\u011fiyle vurmaya ba\u015flad\u0131. Sanki y\u00fcre\u011fimi koparm\u0131\u015flard\u0131. \u015eimdi bile yemek yerken baban\u0131n lokmalar\u0131 \u00e7i\u011fnerken \u00e7enesinden gelen sesi duymu\u015fsundur, bu ses i\u015fte bu d\u00f6nemdeki i\u015fkenceden kalma. Sonra di\u011fer Rus askerleri de \u00e7ulland\u0131lar o\u011flumun \u00fcst\u00fcne. O\u011flumu dertop edip arabaya y\u00fcklediler ve g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Ondan sonra baban\u0131 uzun s\u00fcre g\u00f6remeyecektim. Koskoca huzurumun \u00fcst\u00fcne sanki bir bomba d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc O g\u00fcn sen g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne baka baka a\u011flam\u0131\u015ft\u0131n.(Onu d\u00fcn gibi hat\u0131rl\u0131yorum \u00e7ocuk haf\u0131zamda.) bo\u011faz\u0131mda d\u00fc\u011f\u00fcmler feryat figan baka kald\u0131k o\u011flumun arkas\u0131ndan. Bekledik ama gelen giden olmad\u0131.
\nAylar birbirini kovalad\u0131 ama o\u011flumu benden alan Ruslar bir daha o\u011flumu geri getirmediler. Ba\u015fkent Kabil\u2019de bir hapishanede tutuyorlarm\u0131\u015f y\u00fcre\u011fimin \u00f6z\u00fcn\u00fc. Abd\u00fclkerim Bey de ayn\u0131 hapishanedeymi\u015f. Mahdum Bey, T\u00fcrkmenlerin lideriydi. Afganistan\u2019daki y\u00f6netim d\u00f6neminde milletvekilli\u011fi yapm\u0131\u015f bir \u015fahsiyetin ayn\u0131 hapishanede olmas\u0131 bana az\u0131c\u0131k da olsa umut vermi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc Mahdum Bey ile baban birbirlerini \u00e7ok severlerdi. Bizler ise d\u0131\u015far\u0131da baban\u0131 merak ederek ya\u015f\u0131yorduk. Sonra, hapishaneyi ziyaret edilebilece\u011fimizi s\u00f6ylediler. Biz de \u00e7\u0131kt\u0131k yola o\u011flumu g\u00f6rmeye, seni de g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcm. Bilmem hat\u0131rl\u0131yor musun(evet hat\u0131rl\u0131yorum o yolu hapishanenin \u00f6n\u00fcndeki su aklar\u0131n\u0131 yaprak toplayan k\u00fc\u00e7\u00fck Afgan k\u0131zlar\u0131 h\u00e2l\u00e2 g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnde.) B\u00fct\u00fcn \u00e7aba ve u\u011fra\u015flar\u0131m\u0131za ra\u011fmen baban\u0131 g\u00f6stermediler bize. G\u00f6zya\u015flar\u0131m\u0131z da bo\u011fulduk adeta. Senin ellerinden tutarak gerisini geri d\u00f6nd\u00fcm, bin bir umutla gitti\u011fim yollardan.
\nHanemizde sonsuz bir h\u00fcz\u00fcn ve suskunluk vard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc o\u011flum ba\u015f\u0131m\u0131n tac\u0131 soyunun devam\u0131 yoktu. G\u00f6rmeye al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m, g\u00f6nl\u00fcm\u00fcn g\u00f6nendi\u011fi, varl\u0131\u011f\u0131m varl\u0131\u011f\u0131mdan ayr\u0131l\u0131p gitmi\u015fti. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n sebebi baban\u0131n bir T\u00fcrkmen lideri olu\u015fuydu. Peki, Ruslar neden baban\u0131 hapse atm\u0131\u015flard\u0131.
\nM\u00fccahitler Ruslara kar\u015f\u0131 yerel direni\u015f \u00f6rg\u00fctleri kurmu\u015flard\u0131. Baban ve baban gibi d\u00fc\u015f\u00fcnenler bu \u00f6rg\u00fctlere para ve silah yard\u0131m\u0131 yap\u0131yorlard\u0131. Evimizde g\u00f6mme dolaplar vard\u0131. Silahlar\u0131, m\u00fccahitleri bu dolaplarda sakl\u0131yorduk. Ruslar bunu \u00f6\u011frendi\u011fi i\u00e7in baban\u0131 al\u0131p g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015flerdi. Zaman ge\u00e7ti aylar aylar\u0131 kovalad\u0131. Sonra bir g\u00fcn baban \u00e7\u0131kageldi. B\u00fct\u00fcn s\u00fclale sevin\u00e7ten bayram ettik. Bundan \u00e7ok k\u0131sa bir zaman sonra da g\u00f6\u00e7 yolunu tuttuk. B\u00fct\u00fcn o ihti\u015fam\u0131, mal\u0131 m\u00fclk\u00fc, \u00f6z\u00fcm\u00fczden olan her \u015feyi geride b\u0131rakarak d\u00fc\u015ft\u00fck yollara. Yan\u0131m\u0131za sadece ki\u015fisel e\u015fyam\u0131zdan olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck bir boh\u00e7a alabilmi\u015ftik. D\u00fcnyal\u0131k olan\u0131 yine d\u00fcnyaya b\u0131rakarak namusunuza, dinimize, varl\u0131\u011f\u0131m\u0131za bir ziyan gelmemesi i\u00e7in hicreti tercih ettik t\u0131pk\u0131 Peygamberimiz gibi.
\n-Mama T\u00fcrkiye\u2019ye nas\u0131l geldiniz?
\n-Afganistan\u2019dan \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra Pakistan\u2019a ve \u0130ran\u2019a gittik. Baban t\u00fcccar oldu\u011fu i\u00e7in buralar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 iyi biliyordu. Buralarda da k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar halinde T\u00fcrkmenler ya\u015f\u0131yordu. G\u00f6\u00e7\u00fcn T\u00fcrkmenlerin kaderi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m bug\u00fcnlerde. Pakistan\u2019a T\u00fcrkiye\u2019den heyetler geldi ve Abd\u00fclkerim Mahdum Bey ve babanla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcler. Afganistan T\u00fcrklerinin, T\u00fcrkiye\u2019ye gitmesi hususunda \u0130sti\u015fareler yap\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiye, T\u00fcrk yurduydu. B\u00fcy\u00fcklerle yap\u0131lan isti\u015farede T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 karar\u0131 al\u0131nd\u0131. U\u00e7aklar geldi T\u00fcrkiye\u2019den. Pakistan\u2019dan bizi almak i\u00e7in T\u00fcrk Devleti bizi \u00e7ok \u00f6nemsedi, adeta ba\u015f \u00fcst\u00fcnde tuttular. M\u00fcte\u015fekkiriz. T\u00fcrkiye geldikten sonra da ayn\u0131 yak\u0131nl\u0131k hassasiyet kendi yurdumuz saym\u0131\u015f\u0131z gibi devam etti. Bizim i\u00e7in evler yap\u0131ld\u0131. Biz baban\u0131n i\u015fleri dolay\u0131s\u0131yla \u0130stanbul\u2019a ta\u015f\u0131nd\u0131k T\u00fcrk aile yap\u0131s\u0131n\u0131, sosyal hayat\u0131 tan\u0131mam\u0131z \u00f6\u011frenmemiz i\u00e7in \u0130stanbul bizim i\u00e7in ideal bir \u015fehir oldu.
\n-Mama bizlere son olarak neler s\u00f6ylemek istersin?
\n-Hayat bir ak\u0131\u015f. Bu ak\u0131\u015fta g\u00fczel \u015feyler g\u00f6t\u00fcrmek l\u00e2z\u0131m yan\u0131nda. Bunun i\u00e7inde Allah\u2019\u0131n bize bah\u015fetti\u011fi ak\u0131l ve yeteneklerimizi g\u00fczel kullanmam\u0131z gerekiyor. Bunu yapabilirsek ba\u015far\u0131l\u0131 oluruz ama hayattaki en \u00f6nemli \u015fey ya\u015fayabilmek i\u00e7in bir evinin olmas\u0131. Bu ev bizim i\u00e7in bir vatan. Vatan\u0131 kollay\u0131p, g\u00f6zeten, \u00fczerindeki milleti, ailesinin gelece\u011fini, ge\u00e7mi\u015fini d\u00fc\u015f\u00fcnen, d\u00fczenleyen bir de baba l\u00e2z\u0131m. Bu baba devlet oluyor. Bizim ba\u015f\u0131m\u0131za gelenlerin sebebi devletsizliktir. Bu y\u00fczden ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z cennet vatan\u0131n devletini, milletini, her \u015feyini \u00e7ok sevin iyi sahip \u00e7\u0131k\u0131n, \u00e7\u00fcnk\u00fc devletsizlik babas\u0131zl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

MAMAM T\u00fcrkmen dilinde mamam b\u00fcy\u00fckanne demektir. Mamam, \u015fimdi o tarihe tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f \u00e7izgi \u00e7izgi y\u00fcz\u00fcyle bize g\u00fcl\u00fcmserken bu ya\u015fayan haf\u0131zan\u0131n sadece benim biricik Mamam olarak kalmas\u0131 di\u011fer insanlara yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck bir haks\u0131zl\u0131k olur diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Torununun, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n c\u0131v\u0131lt\u0131s\u0131nda o manidar g\u00fcl\u00fcmseme ile huzur bulurken tarihe tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaleme alman\u0131n \u00f6nemi benim i\u00e7in b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131. B\u00f6ylece hayata […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-27674","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kumbet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27674"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27674\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27696,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27674\/revisions\/27696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}