{"id":28461,"date":"2018-09-12T02:00:25","date_gmt":"2018-09-11T22:00:25","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=28461"},"modified":"2018-09-12T12:02:55","modified_gmt":"2018-09-12T08:02:55","slug":"hanife-doner-damlalari-sayisiz-bir-derya-fuat-sezgin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=28461","title":{"rendered":"Hanife D\u00d6NER.\u201dDAMLALARI SAYISIZ B\u0130R DERYA FUAT SEZG\u0130N\u201d"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00dc\u00e7 senede \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck \u00e2lim-m\u00fcnevver g\u00f6\u00e7t\u00fc. Halil \u0130nalc\u0131k, \u015eerif Mardin ve d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen tarih\u00e7ilerinden, \u0130slam ve Bilim Teknoloji Tarihi Ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Prof. Dr. Fuat Sezgin\u2026
\n\u201c\u00c2limler yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn kandilleridir. \u00c2limin \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e2lemin \u00f6l\u00fcm\u00fc gibidir.\u201d hadis-i \u015ferifinin ger\u00e7ek tahakkuku bu olsa gerek. \u00c7ok derin, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bo\u015fluk b\u0131rak\u0131r onlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc. Yapt\u0131klar\u0131 o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr ki unutulmas\u0131 da, yerlerinin dolmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. E\u011fer bu bo\u015fluklar tez zamanda dolmazsa biraz daha kuruyaca\u011f\u0131z, \u00e7orakla\u015faca\u011f\u0131z demektir bu.
\nFuat Sezgin hoca, dopdolu bir \u00f6m\u00fcrden sonra; geriye \u00e7ok de\u011ferli bir ilmi birikim b\u0131rakarak dar\u2019\u00fcl bek\u00e2 eyledi. B\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 eserleriyle amel defterleri kapanmayacak ve istifade edenlerin hay\u0131rla y\u00e2d edece\u011fi m\u00fcmtaz hocam\u0131z, 94 ya\u015f\u0131nda, 30 Haziran 2018 g\u00fcn\u00fc rahmeti rahmana kavu\u015ftu. Biz h\u00fcsn\u00fc zanla memuruz. Onun bu d\u00fcnyada \u00fczerine d\u00fc\u015feni fazlas\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Miras\u0131 k\u0131yamete kadar sadaka-\u0131 c\u00e2riyesi, mek\u00e2n\u0131 cennet, makam\u0131 \u00e2li olsun.
\nBilimler Tarihi alan\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n say\u0131l\u0131 otoritelerinden olan Fuat Sezgin hocan\u0131n d\u00fcnyada, T\u00fcrkiye\u2019den daha fazla tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ifade etmek gerekir.
\nBitlis\u2019ten Frankfurt\u2019a uzanan bir bilim adam\u0131n\u0131n, ilmin zirvesine uzanan hayat\u0131na bakacak olursak, 24 Ekim 1924\u2019te Bitlis\u2019te d\u00fcnyaya gelen Fuat Sezgin, liseyi bitirip 1943\u2019te \u0130stanbul\u2019a geldi. 19 ya\u015f\u0131ndayken, matematik okumak, matematik m\u00fchendisi olmak \u00fczere \u0130stanbul\u2019a gitti\u011finde, tavsiye \u00fczerine \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u015earkiyat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fcnde alan\u0131n\u0131n uzman\u0131, o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131nda d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc Alman \u015farkiyat\u00e7\u0131 Helmut Ritter\u2019in bir seminerine kat\u0131larak \u00e7ok etkilenmi\u015f, matematik m\u00fchendisi olma fikrinden bile vazge\u00e7mi\u015ftir. Ertesi g\u00fcn\u00fc \u015earkiyat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fcne kayd\u0131n\u0131 yapt\u0131rmaya gidip oran\u0131n \u00f6\u011frencisi olmu\u015ftur. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00e7ok zor olmas\u0131 ve Ritter\u2019in \u00e7ok se\u00e7ici ve zor bir insan oldu\u011fu s\u00f6ylentilerine kulak bile asmam\u0131\u015f ve kimse onu fikrinden cayd\u0131ramam\u0131\u015ft\u0131r.
\nFuat Sezgin, hocas\u0131n\u0131n kendisini talebeli\u011fe kabul etmesini \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:
\n\u201cBir hoca vard\u0131. Hem de b\u00fcy\u00fck bir hoca. Alman as\u0131ll\u0131 Helmutt Ritter. Bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m, bir g\u00fcn beni al\u0131p Ritter’e g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Bir s\u00fcre konu\u015ftuktan sonra i\u00e7imden “b\u00fcy\u00fck bir adamm\u0131\u015f” dedim. Ger\u00e7ekten de o k\u00fc\u00e7\u00fck halimle bile, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir adam\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda oldu\u011fumu hissettim. O an karar verdim: “\u015earkiyat okuyaca\u011f\u0131m.” Ritter’le \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. \u00c7ok zor bir adamd\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131ktan bir iki g\u00fcn sonra bana: “Fuat! G\u00fcnde ka\u00e7 saat \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsun?” diye sordu. “13-14 saat \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum” dedim. O zaman bana: “Bu \u00e7al\u0131\u015fmayla \u00e2lim olamazs\u0131n. E\u011fer \u00e2lim olmak istiyorsan bu miktar\u0131 art\u0131racaks\u0131n. Benim hocam (Eilhard) Wiedemann g\u00fcnde 24 saat \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. G\u00fcn daha uzun olsayd\u0131 daha \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.” dedi. Bu konu\u015fmadan sonra \u00e7al\u0131\u015fma saatlerimi art\u0131rd\u0131m. 17 saate kadar \u00e7\u0131kard\u0131m. Uzun zaman b\u00f6yle devam ettim. Son senelerde, malum, art\u0131k ya\u015flan\u0131nca \u00e7al\u0131\u015fma tempomu biraz yava\u015flatt\u0131m.\u2019\u2019(Prof. Dr. \u0130hsan Fazl\u0131o\u011flu, “Prof. Dr. Fuat Sezgin ile Bilim Tarihi \u00dczerine S\u00f6yle\u015fi”, T\u00fcrkiye Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Literat\u00fcr Dergisi, 2004, Cilt: 2, Say\u0131: 4.)
\n1943-51 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u0130stanbul \u00dcn. Edebiyat Fak\u00fcltesi \u015earkiyat Enstit\u00fcs\u00fcnde, “\u0130slami Bilimler ve Oryantalizm” alan\u0131nda otorite say\u0131lan Alman oryantalist Hellmut Ritter’in yan\u0131nda \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve ondan dersler ald\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada; Ritter, \u00f6\u011frencilerine hassaten Fuat Sezgin\u2019e \u00e7ok iyi bir Arap\u00e7a \u00f6\u011frenmesi gerekti\u011fini ifade etmi\u015f, talebesi Sezgin de onun tavsiyesini emir kabul ederek \u0130bn Cerir et-Taberi\u2019nin tefsiriyle i\u015fe ba\u015flayarak g\u00fcnde 15-18 saat \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, 6 ay gibi k\u0131sa s\u00fcrede soluksuz bir \u00e7al\u0131\u015fmayla, 30 ciltlik Taberi Tefsirini \u00e7ok rahatl\u0131kla bir T\u00fcrk\u00e7e metin gibi okuyup anlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kendi ifadesiyle: “Ba\u015flang\u0131\u00e7ta hemen hemen hi\u00e7 anlamad\u0131\u011f\u0131m bu tefsiri 6 ayda gazete gibi okuyabildim.” (Cel\u00e2l \u015eeng\u00f6r – Bir Toplum Nas\u0131l \u0130ntihar Eder)
\nBir kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131nda hocas\u0131, yan\u0131nda bulunan Gazali\u2019nin \u0130hya u Ulumiddin kitab\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcne koyar ve ondan okumas\u0131n\u0131 ister:
\n\u201cDerste bana bir yandan “Bu yaz ne yapt\u0131n bakal\u0131m” diye sorarken di\u011fer yandan \u00f6n\u00fcme Gazz\u00e2l\u00ee’nin \u0130hya Ulumi’d-din’ini koyuverdi. Ben hemen hocan\u0131n maksad\u0131n\u0131 anlad\u0131m ve okumaya ba\u015flad\u0131m. \u015ea\u015f\u0131rd\u0131 ve “Hayatta bir lisan\u0131 bu kadar s\u00fcratle bu kadar iyi \u00f6\u011frenen bir insan g\u00f6rmedim” dedi. \u00c7ok sevinmi\u015fti. Ger\u00e7ekten de talebelerinin ba\u015far\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda bu kadar \u00e7ok sevinen bir insan\u0131, bir hocay\u0131 hayat\u0131m boyunca tan\u0131mad\u0131m.\u2019\u2019
\nSezgin hi\u00e7 tak\u0131lmadan onu da okuyup manalar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyince, Hocas\u0131 Ritter kendisine be\u015f tane dil \u00f6\u011frenme vazifesi verdi\u011fi gibi her y\u0131l da bu dillere yeni bir dil daha \u00f6\u011frenerek dil repertuar\u0131n\u0131 geni\u015fletmesini kendisine sal\u0131k verir. S\u00fcryanice, \u0130branice, Latince, Arap\u00e7a ve Almanca da d\u00e2hil 27 dili \u00e7ok iyi derecede bilen Sezgin\u2019in, dil literat\u00fcr\u00fcn\u00fcn o g\u00fcnlerde at\u0131lan bu temelle ve g\u00f6sterilen bu gayretle oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.
\n\u201cT\u00fcrkler dilin masa ba\u015f\u0131nda \u00f6\u011frenildi\u011fini bilmiyorlar. Zannediyorlar ki Frans\u0131zca \u00f6\u011frenmek i\u00e7in Fransa’ya gitmek gerekiyor. Almanya’ya T\u00fcrkler geliyor. 30 -40 sene kal\u0131yorlar, Almanca \u00f6\u011frenemiyorlar. (Fuat Sezgin, Bilim Tarihi Sohbetleri, s. 56.)
\nKa\u00e7 dil bildi\u011fini bilmedi\u011fini de ifade eden Prof. Dr. Sezgin, o tarihte \u015funlar\u0131 da s\u00f6ylemi\u015f: \u201c\u0130sl\u00e2m bilimleri tarihini yazmak i\u00e7in o alanda yaz\u0131l\u0131 b\u00fct\u00fcn Avrupa dillerini bilmen l\u00e2z\u0131m. Hepsini \u00f6\u011freniyordum. M\u00fchim olan irade meselesidir. \u2018Ben bunu yapaca\u011f\u0131m\u2019 diyeceksiniz. O karar\u0131n\u0131zda kalacaks\u0131n\u0131z. Benim b\u00fct\u00fcn hayat\u0131m bundan ibaret. Bir enstit\u00fc kurmaya karar verdim. T\u00fcrk genci olarak bir enstit\u00fc kuruyorum kolay bir \u015fey de\u011fildi. \u00dcniversitede m\u00fccadele ediyordum ben bir m\u00fcze kurdum, enstit\u00fc kurdum. E\u011fer arkan\u0131zda inanc\u0131n\u0131z varsa o sizi yap\u0131c\u0131 olmaya itiyorsa \u00e7ok \u015feyler ba\u015far\u0131rs\u0131n\u0131z. Benim hayat\u0131m\u0131n s\u0131rr\u0131 budur.\u201d
\nBir r\u00f6portaj\u0131nda 27 dil bilmesi hakk\u0131nda olanca tevazusuyla, “Bir dilde yaz\u0131lm\u0131\u015f ve ihtiyac\u0131m olan bir kaynak kitap oldu\u011funu \u00f6\u011frenirsem, onu okumak i\u00e7in mecburen oturup o dili \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum, birka\u00e7 haftada \u00f6\u011freniyorum. Dolay\u0131s\u0131yla o kadar dil bildi\u011fimi s\u00f6ylemek do\u011fru olmaz, kayna\u011f\u0131 okuyacak kadar\u0131 diyelim” gibi bir c\u00fcmle sarf etmi\u015fti.
\nHocas\u0131n\u0131n bilimlerin temelinin, “\u0130slam Bilimleri”ne dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesiyle bu alana y\u00f6nelen Sezgin, 1951 senesinde \u0130stanbul \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi’ni bitirdikten sonra, Arap Dili ve Edebiyat\u0131 \u00fczerinde doktora yapt\u0131.
\n1954’te Arap Dili ve Edebiyat\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nde, “Buhari’nin Kaynaklar\u0131” adl\u0131 doktora tezi ile do\u00e7ent oldu. Bu teziyle o, hadis kayna\u011f\u0131 olarak \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00f6nemli bir yere sahip olan Buhari’nin, bilinenin aksine s\u00f6zl\u00fc kaynaklara de\u011fil, “yaz\u0131l\u0131 kaynaklara dayand\u0131\u011f\u0131” tezini ortaya att\u0131. Bu yaz\u0131l\u0131 kaynaklar\u0131n, \u0130slam’\u0131n erken d\u00f6nemine; hatta 7. y\u00fczy\u0131la kadar geri gitti\u011fini ortaya koydu. S\u00f6z konusu tez, Avrupa merkezli oryantalist \u00e7evrelerde hala tart\u0131\u015fma konusudur.
\n\u201cBuhar\u00ee \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u015f\u00f6yle ba\u015flad\u0131: Mecazu’l-Kur’an’\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 ar\u0131yordum. O s\u0131rada \u0130bn Hacer el-Askalan\u00ee’nin Tehzib adl\u0131 eseriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Muammer b. Musemma’y\u0131 Buhar\u00ee’nin kitab\u0131nda Muammer diye zikretti\u011fini \u00f6\u011frendim, “Buhari’nin ne alakas\u0131 var bu kitapla?” dedim. Buhari’nin kitab\u0131n\u0131n sekiz b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc vard\u0131r, bir k\u0131sm\u0131 tefsirdir. Buhar\u00ee’nin kitab\u0131na bakt\u0131m, “K\u00e2le Muammer” diye al\u0131nt\u0131lar yap\u0131yor. Bunu okuyunca bakt\u0131m ki, Buhar\u00ee, Mecazu’l-Kur’an’dan da c\u00fcmleler iktibas ediyor. Yani bir hadis kitab\u0131nda, bir filoloji kitab\u0131ndan al\u0131nma uzun c\u00fcmleler var. Hatta yer yer, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131, kitab\u0131 ihtisar etmi\u015f. Bu durum, b\u00fct\u00fcn hadisler hakk\u0131ndaki tasavvurumu allak bullak etti. Karar verdim, tezi bitirince Buhar\u00ee’ye bakacakt\u0131m: Acaba Buhar\u00ee ara s\u0131ra da olsa yaz\u0131l\u0131 kaynak kulland\u0131 m\u0131? Bu i\u015fin hik\u00e2yesi de b\u00f6yledir.\u2019\u2019(Prof. Dr. \u0130hsan Fazl\u0131o\u011flu, “Prof. Dr. Fuat Sezgin ile Bilim Tarihi \u00dczerine S\u00f6yle\u015fi”, T\u00fcrkiye Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Literat\u00fcr Dergisi, 2004, Cilt: 2, Say\u0131: 4.)
\nFuat Sezgin, 1960 Darbesi sonras\u0131nda, “Zararl\u0131 Profes\u00f6r” safsatas\u0131yla 147’likler ad\u0131 verilen “sak\u0131ncal\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri” listesine d\u00e2hil edilerek \u0130stanbul \u00dcniversitesi’nden ihra\u00e7 edilir.
\n2004 y\u0131l\u0131nda Prof. Dr. \u0130hsan Fazl\u0131o\u011flu’na verdi\u011fi, kendini ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 ender r\u00f6portajlar\u0131ndan birinde, o g\u00fcnleri kendi \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:
\n\u201cEvimden \u00e7\u0131kt\u0131m. Bakt\u0131m bir \u00e7ocuk: ‘Yaz\u0131yor yaz\u0131yor, 147 profes\u00f6r\u00fcn \u00fcniversiteden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yor.\u2019 Gazeteye bakt\u0131m benim de ismim var. Enstit\u00fc yerine S\u00fcleymaniye K\u00fct\u00fcphanesine gittim. O g\u00fcn art\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayamayaca\u011f\u0131ma inand\u0131m. Birka\u00e7 Amerikan ve Alman \u00fcniversitesine yazd\u0131m. \u0130ki ay sonra iki Amerikan \u00fcniversitesinden ve Frankfurt’tan davet geldi. Daha kitab\u0131n malzemelerini tamamlayamam\u0131\u015ft\u0131m. T\u00fcrkiye\u2019den uzakla\u015fmayay\u0131m, s\u0131k s\u0131k T\u00fcrkiye\u2019ye gelmek zorunda kal\u0131r\u0131m diye 1961 y\u0131l\u0131nda Frankfurt\u2019u tercih ettim.\u2019\u2019
\n1960\u201361 y\u0131llar\u0131nda, Almanya’ya giderken yan\u0131na, k\u0131yafetlerinin d\u0131\u015f\u0131nda, sadece iki bavul dolusu fi\u015f ve belge alabildi. Frankfurt \u00dcniversitesi’nde misafir do\u00e7ent olarak dersler verdi.
\nFrankfurt’a gittikten sonra Almanya’da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 halde Alman vatanda\u015f\u0131 olabilecekken o bunu redderek T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olarak kald\u0131. 1966 senesinde profes\u00f6r oldu. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131k noktas\u0131, “Arap-\u0130slam K\u00fclt\u00fcr\u00fc” n\u00fcn, “Tabii bilimler tarihi alan\u0131”d\u0131r.
\n1961 senesinde fi\u015flerle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, zaman ilerledik\u00e7e ona \u00fcn kazand\u0131rd\u0131.
\nProf. Fuat Sezgin, Almanya\u2019da d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u0130slam Bilim Tarih\u00e7isi oldu. Oryantalistlerin b\u00fct\u00fcn tezlerini yerle bir eden bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla bu alan\u0131n otoritesi haline geldi. \u0130slam bilim tarihi alan\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u015farkiyat\u00e7\u0131lar\u0131n el kitab\u0131 gibi kulland\u0131klar\u0131 \u201cBrockelmann\u2019\u0131n Geschichte der Arabischen Literatur\u2019\u2019 adl\u0131 eserini geli\u015ftirmek ve geni\u015fletmekle ilgilenen ve farkl\u0131 \u00fclkelerden se\u00e7ilen 10\u2019dan fazla akademisyenden olu\u015fan bir heyet bu i\u015fi d\u00fcnyada en iyi yapacak olan ki\u015finin Prof. Dr. Fuat Sezgin oldu\u011fu karar\u0131n\u0131 vererek kendilerini la\u011fvederler.
\n\u201cEvet, tam 50 sene oldu. Fakat \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a fikrim de\u011fi\u015fti. Hem biraz da gecikmi\u015ftim. Gecikmemin nedeni de Brockelmann’\u0131n atlad\u0131\u011f\u0131 yazmalar\u0131n \u00e7ok olmas\u0131yd\u0131. Bu eserin bir Zeyl de\u011fil, m\u00fcstakil yeni bir eser olmas\u0131 gerekti\u011fine karar verdim. D\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn yazmalar\u0131 ihtiva etmeliydi. 1956 y\u0131l\u0131nda Ritter T\u00fcrkiye’ye gelmi\u015fti. Fikrimi ona a\u00e7t\u0131m: “Hocam” dedim “Ben art\u0131k Zeyl’i b\u0131rakt\u0131m. D\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn yazmalara dayal\u0131 m\u00fcstakil, yeni bir eser yaz\u0131yorum”. O zaman bana: “Bunu d\u00fcnyada hi\u00e7 kimse yapamaz. B\u0131rak bu i\u015fi; bo\u015funa kendini yorma” dedi. \u0130lk defa ona inanmad\u0131m; \u00e7\u00fcnk\u00fc karar\u0131m\u0131 vermi\u015ftim. 1967 y\u0131l\u0131nda kitab\u0131n birinci cildi \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz Hocama g\u00f6nderdim. 3-4 ay cevap gelmedi. Ben o zaman Almanya’dayd\u0131m; o da T\u00fcrkiye’de. Bir mektup yazd\u0131m: “Ne oldu hocam? Size kitap g\u00f6nderdim, hen\u00fcz cevap alamad\u0131m” dedim. O zaman “Ne acele ediyorsun? Koca kitab\u0131 okumak laz\u0131m” \u015feklinde bir cevap g\u00f6nderdi. Daha sonra g\u00f6nderdi\u011fi bir karta “\u015eimdiye kadar b\u00f6ylesini hi\u00e7 kimse yapamad\u0131. Senden ba\u015fka da hi\u00e7 kimse yapamayacak. Tebrik ederim” c\u00fcmlelerini yazd\u0131. \u00d6nceden hi\u00e7 inanm\u0131yordu ama g\u00f6r\u00fcnce “sadece siz yapars\u0131n\u0131z” dedi. Hocam insafl\u0131yd\u0131. Daha \u00f6nce de dedi\u011fim gibi talebesinin muvaffakiyeti \u00e7ok mesut ederdi kendisini. \u00d6yle bir insand\u0131.\u2019\u2019
\n\u015eimdiye kadar 17. cildi yay\u0131nlanan bu eserin d\u00fcnyada bir benzeri daha bulunmamaktad\u0131r. Bu kitab\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00f6nemli bir husus da \u015fudur: Sezgin, d\u00fcnyan\u0131n neresinde olursa olsun, kataloglara ve literat\u00fcre girmemi\u015f bir kitap duyarsa, Almanya\u2019n\u0131n kendisi i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2nlarla oraya gider, o kitab\u0131 bulur ve onun ya kendisini ya da mikrofilmini al\u0131r, Almanya\u2019ya getirirdi. Onu haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 kitaba nas\u0131l girmesi gerekiyorsa \u00f6ylece koyard\u0131.
\n1978 senesinde “Kral Faysal” \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc kazand\u0131. Bu vesileyle Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131n devlet adamlar\u0131yla tan\u0131\u015ft\u0131 ve akl\u0131ndan ge\u00e7en b\u00fcy\u00fck projeyi onlara aktarma imk\u00e2n\u0131 buldu. D\u00fc\u015f\u00fcncelerinin destek g\u00f6rmesiyle, Fuat Sezgin, 1982 senesinde, J.W.Goethe \u00dcniversitesi’ne ba\u011fl\u0131 Arap-\u0130slam Bilimleri Tarihi Enstit\u00fcs\u00fc’n\u00fc ve 1983’de de buran\u0131n m\u00fczesini kurdu. Bu Enstit\u00fcn\u00fcn direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc uzun s\u00fcre y\u00fcr\u00fctt\u00fc.
\nFrankfurt\u2019ta kurdu\u011fu ve teknik, teknoloji ve t\u0131p alan\u0131nda kullan\u0131lan 800\u2019den fazla alet edevat\u0131 bir araya getirdi\u011fi yerde ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck bir de \u2018\u2019Bilimler Tarihi K\u00fct\u00fcphanesini\u2019 kurmu\u015ftur ki, d\u00fcnya genelinden bin bir t\u00fcrl\u00fc zorluk ve me\u015fakkatlerle toplad\u0131\u011f\u0131 45.000 cilt \u00e7o\u011fu el yazma eserle 10.000\u2019in \u00fczerinde mikrofilm ar\u015fiviyle d\u00fcnyada benzeri olmayan bir k\u00fct\u00fcphanedir. Kendisinin hem ilgilenip, hem yapt\u0131\u011f\u0131 bu alet ve edevat\u0131n tarihini de bizzat kendisi kaleme alm\u0131\u015f, 5 cilt halinde \u2018\u2019\u0130slam\u2019da Bilim ve Teknik\u2019\u2019 ad\u0131yla bir katalog ne\u015fretmi\u015ftir.
\nUluslararas\u0131 \u00e7e\u015fitli akademilerin \u00fcyesi de olan Sezgin, ya\u015fam\u0131 boyunca Kahire Arap Dili Akademisi, \u015eam Arap Dili Akademisi, Fas Rabat Kraliyet Akademisi, Ba\u011fdat Arap Dili Akademisi, T\u00fcrkiye Bilimler Akademisi \u015feref \u00fcyeli\u011fi de d\u00e2hil olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da \u00f6nemli \u00f6d\u00fcl ve ni\u015fana lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc.
\nFuat Sezgin\u2019e ayr\u0131ca Erzurum Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi, Isparta S\u00fcleyman Demirel \u00dcniversitesi, Kayseri Erciyes \u00dcniversitesi ve \u0130stanbul \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan fahri doktora unvan\u0131 verildi. Ayr\u0131ca Frankfurt Main Goethe Plaketi, Almanya Birinci Derece Federal Hizmet Madalyas\u0131, Almanya \u00dcst\u00fcn Hizmet Madalyas\u0131, \u0130ran \u0130slami Bilimler Kitap \u00d6d\u00fcl\u00fc, Hessen K\u00fclt\u00fcr \u00d6d\u00fcl\u00fc ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fclt\u00fcr ve Sanat B\u00fcy\u00fck \u00d6d\u00fcl\u00fc sahibidir.
\n2008 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul G\u00fclhane Park\u0131 Has Ah\u0131rlar binas\u0131nda 700 eserin sergilendi\u011fi \u201c\u0130slam Bilim ve Teknoloji Tarihi M\u00fczesini\u2019\u2019 kurdu. \u00dcst\u00fcn nitelikli eser ve ortaya konan \u00f6zg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalardan dolay\u0131 kurum stat\u00fcs\u00fcnde K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 2016 \u00d6zel \u00d6d\u00fcl\u00fc’ne lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc.
\nEnstit\u00fc’ye ba\u011fl\u0131 olarak kurdu\u011fu ve \u00e7ok emek verdi\u011fi m\u00fczede, M\u00fcsl\u00fcman bilginler taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f aletlerin ve bilimsel ara\u00e7 ve gere\u00e7lerin, yaz\u0131l\u0131 kaynaklara dayanarak yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6rneklerini sergilemektedir.
\nFuat Sezgin\u2019in vasiyeti do\u011frultusunda da cenazesi, m\u00fczenin yan\u0131na defnedilmi\u015ftir.
\nBize g\u00f6re Hocan\u0131n en \u00f6nemli katk\u0131s\u0131, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bilime katk\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmas\u0131d\u0131r. \u201cModern d\u00fcnyan\u0131n geli\u015fimine, \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n katk\u0131s\u0131n\u0131 s\u0131f\u0131r diye biliyorduk. Bu, \u0130sl\u00e2m ilimleri tarihini \u00f6\u011frenmem i\u00e7in k\u0131rba\u00e7 rol\u00fc oynad\u0131. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 terk ederek, gece g\u00fcnd\u00fcz bunun i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.\u2019\u2019 demi\u015ftir. Kadim ge\u00e7mi\u015fimizi, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z muazzam icat ve eserleri bir arkeolog gibi bulup tekrar g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131. Hocan\u0131n \u00f6mr\u00fc boyunca t\u00fcm me\u015fgalesi, oryantalist sald\u0131r\u0131lar ile \u00f6zg\u00fcvenleri yerle bir edilen M\u00fcsl\u00fcmanlara “Siz b\u00fcy\u00fckt\u00fcn\u00fcz” mesaj\u0131n\u0131 bilim tarihinden ispatl\u0131 olarak vermekti. Bat\u0131l\u0131 bilim tarihine meydan okudu. Bunu ba\u015fard\u0131 da.
\nM\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bilime katk\u0131lar\u0131n\u0131n hafife al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm insanl\u0131\u011fa g\u00f6stererek, milletimize k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet tarihimiz konusunda, m\u00fcthi\u015f bir \u00f6zg\u00fcven kazand\u0131rd\u0131. Bat\u0131n\u0131n kendini s\u0131f\u0131r noktas\u0131 g\u00f6sterme oyununu bozan Fuat Sezgin, bat\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc birikime \u0130slam \u00e2limlerinin vesilesiyle ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlad\u0131.
\nKibirli Bat\u0131-merkezli bilim d\u00fcnyas\u0131na \u0130slam medeniyetindeki k\u00f6klerini g\u00f6sterdi. \u0130slam\u2019\u0131n ilerlemeye engel de\u011fil destek oldu\u011funu savunan b\u00fcy\u00fck dava adam\u0131, \u201cBat\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131, \u0130slam Medeniyeti’nin \u00e7ocu\u011fudur.” Ve “Ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmek i\u00e7in her \u015feyden \u00f6nce a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k duygusundan s\u0131yr\u0131lmak gerekti\u011fini, bu duygunun T\u00fcrk milletini bir kanser gibi kemirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.” diyerek asla bat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda komplekse girmedi.
\n\u00d6m\u00fcr sermayesini har vurup harman savurmadan ya\u015fad\u0131.
\nA\u00e7t\u0131\u011f\u0131 m\u00fczeler ve yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarla ilim d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u0130slam co\u011frafyalar\u0131ndaki k\u00f6klerini ortaya koydu. Ve beni en \u00e7ok etkileyen iki s\u00f6z\u00fc:
\n\u201cZahit ve kanaatk\u00e2r olun, d\u00fcnya nimetlerine a\u015f\u0131r\u0131 derecede kap\u0131lmay\u0131n. Sabr-\u0131 cemil denilen, g\u00fczel sabra sahip olun. Her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6z, hareket ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131zda, ger\u00e7ek anlamda Allah korkusu ile hareket edin. \u00c7ok okuyun. Okurken, sak\u0131n akl\u0131n\u0131z ba\u015fka \u015feylerde olmas\u0131n.\u2019\u2019
\n“Ben \u015funa inanm\u0131\u015ft\u0131m art\u0131k. T\u00fcm musibetler kar\u015f\u0131s\u0131nda sadece Allah’a inanacaks\u0131n, ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feye de\u011fil. E\u011fer arkan\u0131zda inanc\u0131n\u0131z varsa o sizi yap\u0131c\u0131 olmaya itiyorsa \u00e7ok \u015feyler ba\u015far\u0131rs\u0131n\u0131z. Benim hayat\u0131m\u0131n s\u0131rr\u0131 budur.”
\n\u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda ya\u015fay\u0131p \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6tesinde olan Fuat Hocan\u0131n vefat\u0131 ertesinde yaz\u0131l\u0131p \u00e7izilen baz\u0131 \u015feyler, Hocan\u0131n “\u0130slam medeniyetinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kendi insan\u0131m\u0131za anlatmak, Bat\u0131l\u0131lara anlatmaktan daha zor” \u015feklindeki s\u00f6z\u00fcne hakl\u0131l\u0131k kazand\u0131r\u0131yor. Bu millet asla bilim ve k\u00fclt\u00fcr fakiri de\u011fil, sadece zenginli\u011fimizin fark\u0131nda de\u011filiz. Bu y\u00fczden daha \u00e7ok i\u015fimiz var.
\n\u201c2019 y\u0131l\u0131n\u0131 in\u015fallah Prof. Dr. Fuat Sezgin \u0130slam Bilim Tarihi Y\u0131l\u0131 olarak ilan edildi. UNESCO’nun da 2019 y\u0131l\u0131n\u0131 Merhum Prof. Dr. Fuat Sezgin y\u0131l\u0131 ilan etmesini \u00e7ok isterdim. Hocan\u0131n yan\u0131nda bulunan, onunla \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filerin \u015fahsi hat\u0131ralar\u0131 muhakkak bir kitap \u00e7er\u00e7evesinde toplanmal\u0131.
\nB\u00f6ylelikle, \u00e2limin \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e2lemin \u00f6l\u00fcm\u00fcne de\u011fil, geriye b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 eserlerin bir neslin ihyas\u0131na, dirili\u015fine vesile olabilecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dc\u00e7 senede \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck \u00e2lim-m\u00fcnevver g\u00f6\u00e7t\u00fc. Halil \u0130nalc\u0131k, \u015eerif Mardin ve d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen tarih\u00e7ilerinden, \u0130slam ve Bilim Teknoloji Tarihi Ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Prof. Dr. Fuat Sezgin\u2026 \u201c\u00c2limler yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn kandilleridir. \u00c2limin \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e2lemin \u00f6l\u00fcm\u00fc gibidir.\u201d hadis-i \u015ferifinin ger\u00e7ek tahakkuku bu olsa gerek. \u00c7ok derin, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bo\u015fluk b\u0131rak\u0131r onlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc. Yapt\u0131klar\u0131 o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr ki unutulmas\u0131 da, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-28461","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kumbet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28461","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28461"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28461\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28481,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28461\/revisions\/28481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}