{"id":28463,"date":"2018-09-12T04:00:29","date_gmt":"2018-09-12T00:00:29","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=28463"},"modified":"2018-09-12T12:04:16","modified_gmt":"2018-09-12T08:04:16","slug":"burhan-kurddan-bekir-sami-kunduh-1865-1933","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=28463","title":{"rendered":"Burhan KURDDAN.\u201dBEK\u0130R SAM\u0130 KUNDUH\/(1865-1933)\u201d"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/0400.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/0400-300x200.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"alignnone size-medium wp-image-28471\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/0400-300x200.png 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/0400.png 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Kuzey Kafkasya&#8217;n\u0131n Osetya B\u00f6lgesi&#8217;nde 1865&#8217;de do\u011fmu\u015ftur. Ayn\u0131 y\u0131l babas\u0131 Musa Kundukhov ailesi (kar\u0131s\u0131, Kubat\u0131, b\u00fcy\u00fck o\u011flu Aslan Bey ve bir ya\u015f\u0131ndaki Bekir Sami, akrabalar\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 3000 hane kadar olan kabilesiyle) Kafkasya\u2019y\u0131 terk ederek Erzurum yolu ile T\u00fcrkiye\u2019ye ge\u00e7ti. Musa iyi kar\u015f\u0131land\u0131. Kendisine pa\u015fa r\u00fctbesi verildi. Tokat civar\u0131nda Batmanta\u015f\u2019ta yerle\u015fti ve orada 1877-1878 harbine kadar ya\u015fad\u0131. Kendisiyle beraber T\u00fcrkiye\u2019ye gen\u00e7 bir subay ve k\u0131ymetli bir \u015fair olan Temirbulat Mansurati de g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015ft\u00fc. Batmanta\u015f\u2019ta \u00f6ld\u00fc ve orada defnedildi. Eserlerinin \u00e7o\u011fu yay\u0131mlanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Batmanta\u015f yang\u0131n\u0131nda mahvoldu ve \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra kayboldu. Bekir Sami Bey, Galatasaray Lisesi&#8217;ni bitirdikten sonra Fransa&#8217;ya giderek Paris&#8217;te siyasal bilgiler alan\u0131nda y\u00fcksek lisans e\u011fitimi ald\u0131.<br \/>\nBekir Sami Paris\u2019te Okulu bitirip yurda d\u00f6n\u00fcnce Hariciye Nezaretinde devlet hizmetine girdi. Cebeligarbi, Petersburg El\u00e7ili\u011finde k\u00e2tiplik, Amasya Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ve aralar\u0131nda Van, Bursa, Trabzon, Beyrut ve Halep gibi b\u00fcy\u00fck illerin de bulundu\u011fu bir dizi ilde vali olarak g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131r. Son g\u00f6revinde Suriye Vali ve Kumandan\u0131 olan Cemal Pa\u015fa ile anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ferek azledilmesi \u00fczerine bir s\u00fcre Tokat\u2019taki \u00e7iftli\u011fine \u00e7ekildi.<br \/>\nM\u00fctarekeden sonra \u0130stanbul\u2019a gelerek yeni kurulan \u201cMilli Ahrar F\u0131rkas\u0131\u201dn\u0131n kurucular\u0131 aras\u0131nda yer ald\u0131.<br \/>\nBekir Sami Bey, Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti ile Anadolu\u2019da kurulan yeni h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ilk diplomatik temaslarda da el\u00e7i olarak bulundu. Heyet-i Temsiliye\u2019nin Ankara&#8217;ya ta\u015f\u0131nmas\u0131ndan sonra12 Ocak 1920\u2019de yap\u0131lm\u0131\u015f olan son Osmanl\u0131 Meclis-i Mebusan toplant\u0131s\u0131na Amasya Milletvekili olarak kat\u0131lm\u0131\u015f, bu Meclis&#8217;in \u0130ngilizler taraf\u0131ndan bas\u0131lmas\u0131n\u0131 takiben, Meclisi Mebusan\u2019\u0131n kapat\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 23 Nisan 1920\u2019de Ankara\u2019da a\u00e7\u0131lan T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019ne kat\u0131ld\u0131. 3 May\u0131s 1920\u2019de Mustafa Kemal ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda kurulan ilk Ankara H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin Hariciye Vekili(D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131) oldu.<br \/>\nBu s\u0131fatla Sovyetler Birli\u011fi&#8217;ne ve Londra Konferans\u0131&#8217;na giden heyetlerin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nSivas Kongresi \u00f6ncesinde Sivas\u2019ta Bekir Sami Bey\u2019in evinde yap\u0131lan toplant\u0131da yap\u0131lan gizli oyla Mustafa Kemal Pa\u015fa ba\u015fkanl\u0131\u011fa, Bekir Sami Bey birinci ba\u015fkanvekilli\u011fine, Rauf Bey de ikinci ba\u015fkanvekilli\u011fine, \u0130smail Hami Bey ve Mehmet \u015e\u00fckr\u00fc Bey divan k\u00e2tipliklerine se\u00e7ilmi\u015flerdir. Ancak Bakir Sami Bey\u2019in bu g\u00f6revi kabul etmemesi \u00fczerine, onun yerine \u0130smail Faz\u0131l Pa\u015fa getirilmi\u015ftir.<br \/>\n20-22 Ekim 1919\u2019da \u0130stanbul H\u00fck\u00fcmeti temsilcisi Bahriye Naz\u0131r\u0131 Salih Pa\u015fa\u2019n\u0131n Heyet-i Temsiliye ile Amasya\u2019da yapaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde bulunmak \u00fczere Bekir Sami Bey, Mustafa Kemal Pa\u015fa, Rauf Bey ve Kara Vas\u0131f Bey ile birlikte 16 Ekimde Sivas\u2019tan hareket edip 18 Ekimde Amasya\u2019ya vas\u0131l oldular.<br \/>\nBekir Sami Bey\u2019in ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n Amerikan Mandaterli\u011finin kabul edilmesi y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri Amasya\u2019da 5. Kafkas F\u0131rka Kumandan Vekili Arif Pa\u015fa taraf\u0131ndan Erzurum\u2019daki Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019ya 25-26 Temmuz gecesi bir telgrafla iletildi.<br \/>\nMustafa Kemal cevabi telgrafta Amerikan Mandaterli\u011finin \u015fartlar\u0131 ve mahiyetinin hen\u00fcz m\u00fcphem oldu\u011funu, kongrede bu konunun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclemeyece\u011fini bildirmi\u015f ve saraydaki geli\u015fmelerin kendisine bildirilmesini rica etmi\u015ftir.<br \/>\nAmasya m\u00fczakere tutana\u011f\u0131 Heyet-i Temsiliye\u2019de kalan n\u00fcshas\u0131nda Bekir Sami, H\u00fcseyin Rauf ve Mustafa Kemal\u2019in imzalar\u0131 yer al\u0131rken h\u00fck\u00fcmet ad\u0131na temsilci olan Bahriye Naz\u0131r\u0131 Salih Hulusi Pa\u015fa\u2019n\u0131n imzas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ikinci bir n\u00fcsha daha haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nHeyet-i Temsiliye \u00fcyeleri toplant\u0131dan \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra 25 Ekimde Sivas\u2019a hareket edip 27 Ekim 1919\u2019da Tokat\u2019ta mola verdiler.<br \/>\nTokat\u2019ta Mustafa Vasfi S\u00fcsoy\u2019un evinde misafir kald\u0131lar.<br \/>\n25 Nisan 1920\u2019de \u015eube ve Enc\u00fcmen defterinin ilgili sayfas\u0131nda 1. S\u0131rada Mustafa Kemal Pa\u015fa, 2. Celaleddin Arif Bey, 3. Cami Bey, 4. Bekir Sami Bey, 5. Fevzi Pa\u015fa, 6. Hamdullah Suphi Bey, 7. Hakk\u0131 Behi\u00e7 Bey, 8. \u0130smet Bey\u2019lerin isimleri s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nAmasya M\u00fclakat\u0131n\u0131n bas\u0131ndaki yans\u0131malar\u0131 Tasvir-i Efk\u00e2r Gazetesi\u2019nde yay\u0131nland\u0131.<br \/>\n10-15 May\u0131s 1921 tarihli Grup Esas Defterinde yer alan mebuslar aras\u0131nda Amasya mebuslar\u0131ndan Ali Bey, Ali R\u0131za Efendi, Bekir Sami Bey, Dr. As\u0131m Bey ve \u00d6mer L\u00fctfi Beyin isimleri yer alm\u0131\u015ft\u0131.<br \/>\n30 Mart 1920\u2019de yap\u0131lan se\u00e7imlerde Amasya\u2019dan Top\u00e7uzade Ali Bey, Miralayzade Hamdi Bey, Ali R\u0131za Efendi, Dr. As\u0131m Bey, Mehmet Rag\u0131p ve Bekir Sami Bey mebus se\u00e7ildiler.<br \/>\n15 May\u0131s 1921 tarihli Grup Esas Defterinde yer alan mebuslar aras\u0131nda Amasya mebuslar\u0131ndan Ali Bey, Ali R\u0131za Efendi, Bekir Sami Bey, Dr. As\u0131m Bey ve \u00d6mer L\u00fctfi Beyin isimleri yer alm\u0131\u015ft\u0131.<br \/>\nBekir Sami Bey daha sonra a\u011fustos 1920 de Moskova\u2019da Lenin ve \u00c7i\u00e7erin ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulunan T\u00fcrk heyetine ba\u015fkanl\u0131k etti.<br \/>\nArd\u0131ndan 21\u015eubat-12 Mart 1921 de Amasya Mebusu ve Hariciye Vekili Bekir Sami Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki T\u00fcrk Heyeti ile \u0130ngiliz, Frans\u0131z, \u0130talyan ve Yunanistan\u2019\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla Londra Konferans\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131.<br \/>\nLondra&#8217;da yap\u0131lan Ortado\u011fu Konferans\u0131&#8217;nda diyalog kurdu\u011fu, \u0130ngiltere, Fransa ve \u0130talya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131 ile \u00f6zel birer anla\u015fma parafe etmek suretiyle Malta&#8217;da tutuklu bulunan bir\u00e7ok de\u011ferli insan\u0131n s\u00fcrg\u00fcnden d\u00f6n\u00fcp Milli M\u00fccadeleye kat\u0131lmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015f ise de Ankara&#8217;n\u0131n onay\u0131n\u0131 almadan yapt\u0131\u011f\u0131 bu anla\u015fmalar, T\u00fcrkiye&#8217;nin h\u00fck\u00fcmranl\u0131k haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fclmesi \u00fczerine 8 May\u0131s 1921&#8217;de D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revinden istifa etmi\u015ftir.<br \/>\n1923\u2019te ikinci d\u00f6nem T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019ne Tokat milletvekili olarak girdi. 1924\u2019te Cumhuriyet tarihinin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131\u2019na kat\u0131ld\u0131. 1926\u2019da Mustafa Kemal\u2019e kar\u015f\u0131 d\u00fczenlenen \u0130zmir Suikast\u0131 davas\u0131nda yarg\u0131land\u0131ysa da beraat etti. Daha sonra siyasal ya\u015famdan \u00e7ekilen Bekir Sami Bey, 16 Ocak 1933\u2019te \u00f6ld\u00fc.<br \/>\nBekir Sami Bey, istifa \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda TBMM Genel Kurulu&#8217;nda heyet i\u00e7inde yer alan di\u011fer yetkililerin, a\u011f\u0131r ele\u015ftirilere u\u011framas\u0131 \u00fczerine her t\u00fcrl\u00fc sorumlulu\u011fun kendisine ait oldu\u011funu, hi\u00e7bir yetkilinin sorumlulu\u011funun bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ifade ederek heyetinde g\u00f6rev alan insanlar\u0131n zarar g\u00f6rmesine engel olarak \u00f6rnek bir davran\u0131\u015f sergilemi\u015ftir.<br \/>\nSovyetler Birli\u011fi&#8217;ne yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret s\u0131ras\u0131nda Osetya yetkilileri ile eski bir Oset soylusu olarak yapm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin mana ve mahiyetini bilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan Doktor R\u0131za Nur taraf\u0131ndan haks\u0131z olarak ele\u015ftirilere muhatap k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nM\u00fctarekeden sonra \u0130stanbul\u2019a gelerek yeni kurulan \u201cMilli Ahrar F\u0131rkas\u0131\u201dn\u0131n kurucular\u0131 aras\u0131nda yer ald\u0131.<br \/>\n12\/08\/1923\u2019te Mehmet Emin, Bekir Sami Kunduk, Mustafa Vasfi S\u00fcsoy ve Hac\u0131 Kamil Bey ikinci d\u00f6nem T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019ne Tokat milletvekili olarak girmi\u015flerdir. \u0130ki d\u00f6nem Tokat Milletvekilli\u011fi yapm\u0131\u015f olan Bekir Sami Bey, 1924\u2019te Cumhuriyet tarihinin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet\u00e7i Partinin kurucular\u0131 aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. 1926\u2019da Mustafa Kemal\u2019e kar\u015f\u0131 d\u00fczenlenen \u0130zmir Suikast\u0131 davas\u0131nda bu partinin t\u00fcm \u00fcye ve kurucular\u0131n\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda yarg\u0131lanm\u0131\u015f ve beraat etmi\u015ftir. Bu olay kendisini \u00e7ok \u00fczd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in aktif siyasetten 1927&#8217;de ayr\u0131l\u0131p k\u00f6y\u00fcnde sessiz ya\u015famay\u0131 tercih etti.<br \/>\nHer ne kadar meclisten ayr\u0131lm\u0131\u015f olsa da gerek ulusal, gerekse u1us1araras\u0131 arenada tan\u0131nm\u0131\u015f ba\u015far\u0131l\u0131 bir siyaset\u00e7i ve diplomat olmas\u0131 sebebiyle, alt\u0131 dil bilen Bekir Sami Bey, Mustafa Kemal ATAT\u00dcRK taraf\u0131ndan Avrupa\u2019ya diplomatik g\u00f6revlerle kulis i\u00e7in iki defa bizzat g\u00f6nderilmi\u015ftir.<br \/>\nBir taraftan T\u00fcrkiye&#8217;nin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken di\u011fer taraftan da Kafkasya&#8217;n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele etmi\u015ftir.<br \/>\nLondra&#8217;da 12 \u015eubat-12 Mart 1921 tarihleri aras\u0131nda yap\u0131lan Ortado\u011fu Konferans\u0131&#8217;nda bu tezin savunuculu\u011funu yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul&#8217;da kurulmu\u015f olan &#8220;\u015eimali Kafkas Cemiyeti&#8221; ve &#8220;\u015eimali Kafkas G\u00f6\u00e7menleri Komitesi&#8221; gibi Kafkas g\u00f6\u00e7menlerinin sorunlar\u0131yla ilgili kurulu\u015flarda g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Kafkas g\u00f6\u00e7men sorunlar\u0131n\u0131 iyi bilenlerden birisiydi. <\/p>\n<p>KAYNAK\u00c7A:<br \/>\n1. Milli M\u00fccadele Y\u0131llar\u0131nda AMASYA-H\u00fcseyin MEN\u00c7-5. bask\u0131<br \/>\n2. Tokat Tarihi ve K\u00fclt\u00fcr Sempozyumu Bildirileri \u2013 Bekir ALTINDAL(25-26 Eyl\u00fcl 2014)<br \/>\n3. Milli M\u00fccadelede Sivas\u2019\u0131n Yeri ve \u00d6nemi. Yrd. Do\u00e7. Dr. Ramazan TOSUNMill\u00ee<br \/>\n4. General Musa Kundukhov\u2019un An\u0131lar\u0131-\u00c7eviren Murat Ya\u011fan-1978 Kafkas K\u00fclt\u00fcr Dernekleri Yay\u0131n\u0131<br \/>\n5. Sessiz tarih<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kuzey Kafkasya&#8217;n\u0131n Osetya B\u00f6lgesi&#8217;nde 1865&#8217;de do\u011fmu\u015ftur. Ayn\u0131 y\u0131l babas\u0131 Musa Kundukhov ailesi (kar\u0131s\u0131, Kubat\u0131, b\u00fcy\u00fck o\u011flu Aslan Bey ve bir ya\u015f\u0131ndaki Bekir Sami, akrabalar\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 3000 hane kadar olan kabilesiyle) Kafkasya\u2019y\u0131 terk ederek Erzurum yolu ile T\u00fcrkiye\u2019ye ge\u00e7ti. Musa iyi kar\u015f\u0131land\u0131. Kendisine pa\u015fa r\u00fctbesi verildi. Tokat civar\u0131nda Batmanta\u015f\u2019ta yerle\u015fti ve orada 1877-1878 harbine [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-28463","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kumbet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28463","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28463"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28463\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28484,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28463\/revisions\/28484"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28463"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}