{"id":28736,"date":"2018-11-01T05:00:30","date_gmt":"2018-11-01T01:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=28736"},"modified":"2018-11-13T08:33:19","modified_gmt":"2018-11-13T04:33:19","slug":"kadir-bayrak-tarihin-esiginde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=28736","title":{"rendered":"Kadir BAYRAK.”Tarihin e\u015fi\u011finde…”"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00d6n\u00fcndeki ta\u015fa, elindeki tek malzemesi daha sert bir ta\u015fla, ancak ak\u015fama kadar bir y\u00fcz kaz\u0131yabilen insan\u0131n; bir g\u00fcn b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131n resim gibi, film gibi, ayna gibi, aynen ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 anlayamamas\u0131na, haydi hakk\u0131 var diyelim (asl\u0131nda yok ya…)… Ama bug\u00fcn koskoca k\u00fct\u00fcphaneyi bir k\u00fc\u00e7\u00fck maddeye g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc, hareketli ve sesli kaydedebilen ve onlar\u0131 istedi\u011fi zaman tekrar tekrar g\u00f6rebilen, uzaklara ad\u0131n\u0131 san\u0131n\u0131 bilmedi\u011fi insanlara bile an\u0131nda ve istedi\u011fi vakit g\u00f6nderebilen, hatt\u00e2 \u00fczerinde oynayabilen insan\u0131n “Hesap g\u00fcn\u00fcnde” her \u015feyin, kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 anlamamaya hakk\u0131 yok…” (Ali Erdal, Yeni Bir Diyalektik, 2000)<\/p>\n

Rahmetlik dedeme dair hi\u00e7bir hat\u0131ram yok. Mek\u00e2n\u0131 cennet olsun, do\u011fumumdan y\u0131llar \u00f6nce ahirete g\u00f6\u00e7 etmi\u015f. \u015eimdi e devlet\u2019ten ge\u00e7mi\u015fimizi \u00f6\u011frenme imk\u00e2n\u0131 var ya a\u00e7\u0131p bakt\u0131k. \u00c7ektikleri \u00e7ileler rahmete vesile olsun, 93 Harbi\u2019nden sonra emsalleri gibi Balkanlardaki T\u00fcrk yurdunu b\u0131rak\u0131p kendisine g\u00f6sterilen Anadolu topra\u011f\u0131na; Bilecik\u2019in Pazarc\u0131k il\u00e7esinin Esemen K\u00f6y\u00fc\u2019ne yerle\u015ftirilmi\u015f. 7 \u00e7ocukla ekmi\u015f bi\u00e7mi\u015f, afedersiniz b\u00fcy\u00fck ba\u015f, k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvan bakm\u0131\u015f, \u00f6mr\u00fcn\u00fc t\u00fcketmi\u015f. Suyu \u00e7e\u015fmeden ta\u015f\u0131m\u0131\u015f, son an\u0131na kadar elektri\u011fi bilmemi\u015f\u2026<\/p>\n

Rahmetlik babam daha \u015fansl\u0131ym\u0131\u015f. O, okumu\u015f, b\u00fcy\u00fck \u015fehirde i\u015f bulmu\u015f. Bakt\u0131\u011f\u0131 iki \u00fc\u00e7 tavuk hari\u00e7, eti kasaptan alm\u0131\u015f. Suyu evinin i\u00e7indeki \u00e7e\u015fmeden i\u00e7mi\u015f, elektrik d\u00fc\u011fmesine bas\u0131nca evinin i\u00e7i ayd\u0131nlanm\u0131\u015f. Ajans\u0131 radyodan dinlemi\u015f. Hatta hayat\u0131n\u0131n son demlerinde tek kanall\u0131 siyah beyaz televizyona da yeti\u015fmi\u015f.<\/p>\n

Ben de ilkokul \u00e7a\u011flar\u0131mda radyodan \u00e7ocuk programlar\u0131, \u015fark\u0131lar\u0131 dinledi\u011fimi hat\u0131rl\u0131yorum. Siyah beyaz yay\u0131n yapan devlet televizyonunun hafta i\u00e7i ak\u015fam saatlerinde, cumartesi g\u00fcnleri \u00f6\u011fle vakti ve Pazar g\u00fcnleri sabah onda a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da haf\u0131zamda \u00e7ok net. \u0130stikl\u00e2l Mar\u015f\u0131 e\u015fli\u011finde ba\u015flayan yay\u0131n\u0131n gece onikide ayn\u0131 \u015fekilde bitti\u011fi de.<\/p>\n

Nostaljik bir hislenme olsun diye yazm\u0131yorum bunlar\u0131. Neticede yazarken bile bir duygu yo\u011funlu\u011fu oluyor ama niyetim bu de\u011fil.<\/p>\n

Ortaokul y\u0131llar\u0131mda renklenen televizyona hem devlet hem \u00f6zel kanallar eklendi. Panay\u0131rlarda, lunaparklarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz atari oyunlar\u0131 evlerin i\u00e7ine girdi. Sabit telefonlarla, merkez\u00ee bir santrale ba\u011flanmadan isteyen istedi\u011fini aramaya ba\u015flad\u0131. Bundan daha ilerisi olamaz dedi\u011fimiz bilgisayarlarla tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda lise y\u0131llar\u0131ndayd\u0131k. Askerden d\u00f6n\u00fcnce elimize cep telefonu tutu\u015fturdular.<\/p>\n

\u00c7ocuklar\u0131m, internet \u00e7a\u011f\u0131nda d\u00fcnyaya geldi.<\/p>\n

D\u00fcnya kuruldu kurulal\u0131 dedeyle torun aras\u0131nda, ayn\u0131 mek\u00e2n\u0131 payla\u015f\u0131p da de\u011fi\u015fen \u015fartlar sebebiyle bu denli farkl\u0131 hayatlar ya\u015fayan, ba\u015fka bir nesil var m\u0131d\u0131r, onu merak ediyorum. Bat\u0131l\u0131n\u0131n hayalinde canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Atlantis medeniyeti b\u00f6yle bir tefekk\u00fcr\u00fcn mahsul\u00fc m\u00fcyd\u00fc yoksa? Veya Nuh Tufan\u0131\u2019n\u0131n \u00f6ncesi ve sonras\u0131\u2026 \u00d6yle bile olsa onlar\u0131n teknoloji alan\u0131nda bir \u00f6m\u00fcr boyu g\u00f6r\u00fcp ge\u00e7irdi\u011finin daha fazlas\u0131n\u0131n bizim g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde cereyan etti\u011fi muhakkak.<\/p>\n

\u0130nternet eliyle teknoloji, yeni bir hayat in\u015fa ediyor. \u0130nsanl\u0131k, makineye teslim ediliyor. Milyar dolarl\u0131k sermayeleriyle b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcden sosyal medya \u015firketleri yeni hayat\u0131n g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcz\u00fc. Renkli hayatlar, \u015fehirler, tatil beldeleri, cinsellik, yemek, spor\u2026 Nefsin ho\u015funa giden ne varsa s\u0131n\u0131rs\u0131z sunuluyor, bu d\u00fcnyada.<\/p>\n

D\u00fcn petrol ba\u015fta b\u00fct\u00fcn zenginlikleri s\u00f6m\u00fcr\u00fclen Do\u011fu adam\u0131n\u0131n, Bat\u0131n\u0131n bu yeni icad\u0131n\u0131 nas\u0131l ve ne maksatla kulland\u0131\u011f\u0131na dair b\u00fct\u00fcn yak\u0131nmalar\u0131 anlams\u0131z kal\u0131yor bug\u00fcn. Bu c\u00fcmle, bizim de i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnya i\u00e7in \u00e7ok iyimser bir d\u00fc\u015f\u00fcnce oldu. Do\u011fu adam\u0131n\u0131n, orman\u0131 basan bu yeni canavara kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131z kald\u0131\u011f\u0131, hi\u00e7bir refleks g\u00f6stermedi\u011fi daha do\u011fru bir tespit olur. K\u00fc\u00e7\u00fck ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte etraf\u0131m\u0131za bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, herkesin hayat\u0131ndan memnun oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz zira. Hatta bu gidi\u015fat\u0131n gidi\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fikir ahl\u00e2k\u0131 ta\u015f\u0131yan Bat\u0131l\u0131 bizden \u00e7ok dert ediyor. Daha 19. Asr\u0131n sonunda \u00c7arli \u00c7aplin eserlerinde makine meselesine el at\u0131yor:<\/p>\n

\u201cBug\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck problemi makine meselesidir. \u015earlo\u2019nun makine ile alay\u0131, o kadar zariftir ki, ancak ruh\u00e7u tel\u00e2kkiye yak\u0131\u015fabilir. Mesela, bir filminde, bir fabrikada i\u015f tasarrufu i\u00e7in her \u015fey alete d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Amele, soframs\u0131 bir yerde oturur. Makine gelir bir kolla a\u011fz\u0131na yemek verir, sonra ba\u015fka bir kolla da a\u011fz\u0131n\u0131 siler. Makine esasta ahmak\u2026 Yemek veren kolu bozulur, havada i\u015fler ve yemekler yere d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Fakat di\u011fer kol taraf\u0131ndan a\u00e7 adam\u0131n a\u011fz\u0131 silinir.\u201d (Necip Faz\u0131l, Bat\u0131 Tefekk\u00fcr\u00fc ve \u0130sl\u00e2m Tasavvufu)<\/p>\n

\u0130lm\u00ee \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan bihaber oldu\u011fumuz ve ancak izledi\u011fimiz filmleriyle anlayabildi\u011fimiz Bat\u0131\u2019n\u0131n, teknolojinin bir ruha ba\u011flanmadan geli\u015fmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, Matriks filmiyle ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ve kanaatimce Vol-i filmiyle zirveye ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 tefekk\u00fcr\u00fcn\u00fcn bizim d\u00fcnyam\u0131zdan olmas\u0131 gerekmez miydi?<\/p>\n

Rahmetlik dedem ve babam, emredilen ve nehyedilenleri yapmak ve yapmamak noktas\u0131ndan Allah\u2019a kar\u015f\u0131 mesuld\u00fcler. Onlara kadar gelen ve onlardan sonra devam eden hayat, kendilerinden sonra gelecek nesillere kar\u015f\u0131 bir mesuliyet y\u00fcklemedi omuzlar\u0131na.<\/p>\n

Ama biz, onlardan fazla bir mesuliyetle muhatab\u0131z, bug\u00fcn. Yeni bir hayat \u015fekilleniyor. Bizim icat etmedi\u011fimiz enstr\u00fcmanlarla \u015fekillenen hayat. Bug\u00fcnk\u00fc tavr\u0131m\u0131z, bizden sonraki nesillere de intikal edecek, emsal olacak. Nerede olursa olsun ilmi almak emrine ba\u015f kesenlerin, kendi icat etmedikleri yeniliklere kar\u015f\u0131 tak\u0131nmalar\u0131 gereken \u015fahsiyetli tavr\u0131 sergilemekle m\u00fckellefiz. E\u015fyan\u0131n hakikatini oldu\u011fu gibi anlamak boynumuzun borcu. \u0130lkokullarda h\u00e2l\u00e2 tarih devirlerini g\u00f6steren tablolar as\u0131l\u0131 m\u0131 bilmiyorum, hani ilk\u00e7a\u011f, orta\u00e7a\u011f, yak\u0131n \u00e7a\u011f diye isimlendirdi\u011fimiz. E\u011fer as\u0131l\u0131ysa o tabloya bir de internet \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n eklenmesi gerekir, bug\u00fcn. Te\u015fbihte hata olmas\u0131n, Fatih\u2019in m\u00fcjdeli beldeyi fethetti\u011fi zamanda hayat s\u00fcrenler tarihe kar\u015f\u0131 ne kadar mesulseler, biz de ayn\u0131 durumday\u0131z \u015fu an. Bir \u00e7a\u011f kapan\u0131p bir yenisi \u015fekilleniyor. Surlara bayrak diken Ulubatl\u0131 olmak da elimizde, Frans\u0131z \u0130htilali\u2019ne yol veren \u201cekmek bulam\u0131yorlarsa, pasta yesinler\u201d c\u00fcmlesiyle me\u015fhur ahm\u00e2k krali\u00e7e de\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00d6n\u00fcndeki ta\u015fa, elindeki tek malzemesi daha sert bir ta\u015fla, ancak ak\u015fama kadar bir y\u00fcz kaz\u0131yabilen insan\u0131n; bir g\u00fcn b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131n resim gibi, film gibi, ayna gibi, aynen ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 anlayamamas\u0131na, haydi hakk\u0131 var diyelim (asl\u0131nda yok ya…)… Ama bug\u00fcn koskoca k\u00fct\u00fcphaneyi bir k\u00fc\u00e7\u00fck maddeye g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc, hareketli ve sesli kaydedebilen ve onlar\u0131 istedi\u011fi zaman […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-28736","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kardelendergisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28736","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28736"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28736\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29013,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28736\/revisions\/29013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28736"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28736"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28736"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}