{"id":28770,"date":"2018-11-02T10:00:29","date_gmt":"2018-11-02T06:00:29","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=28770"},"modified":"2018-11-02T14:12:24","modified_gmt":"2018-11-02T10:12:24","slug":"s%c9%99fa-v%c9%99liyeva-sari-cic%c9%99yin-sevdasi-yaxud-oncallidan-sarikoy%c9%99-ged%c9%99n-yol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=28770","title":{"rendered":"\u015e\u0259fa V\u018fL\u0130YEVA.&#8221;Sar\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259yin sevdas\u0131, yaxud Oncall\u0131dan Sar\u0131k\u00f6y\u0259 ged\u0259n yol&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/sxv.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/sxv-300x225.jpg\" alt=\"sxv\" width=\"300\" height=\"225\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-22163\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/sxv-300x225.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/sxv.jpg 620w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>\u201cG\u0259nc \u018fdibl\u0259r M\u0259kt\u0259bi\u201dnin m\u00fcdavimi, AYB v\u0259 AJB \u00fczv\u00fc,<br \/>\nPrezident t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc, G\u0259ncl\u0259r m\u00fcfakat\u00e7\u0131s\u0131<\/strong> <\/p>\n<p>S\u0259dnik Pa\u015fa Pirsultanl\u0131 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Yunis \u018fmr\u0259 m\u0259qam\u0131<\/p>\n<p>S\u0259dnik Pa\u015fa Pirsultanl\u0131 bir elm adam\u0131, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131, Turan ell\u0259rini ba\u015fdan-ba\u015fa dola\u015fm\u0131\u015f, \u00f6z soy-k\u00f6k\u00fcn\u0259 ba\u011fl\u0131 bir T\u00fcrk o\u011flu kimi,Yunis \u018fmr\u0259y\u0259 olan sevgisini \u00fcr\u0259yind\u0259 da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Bu sevgini harda bir sar\u0131\u00e7i\u00e7\u0259k g\u00f6rs\u0259? n\u0259ml\u0259n\u0259n g\u00f6zl\u0259ri anlad\u0131rd\u0131. Ard\u0131nca da \u201cYunis \u018fmr\u0259nin sar\u0131\u00e7i\u00e7\u0259yi\u2026\u201d dey\u0259rdi. 2013-c\u00fc ild\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015f \u201cPirsultan Soylar\u0131, Pirsultan K\u00f6yl\u0259ri\u201d adl\u0131 kitab\u0131n 96, 97, 98, 99-cu s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 folklor\u015f\u00fcnas alim, filologiya elml\u0259ri doktoru, professor S\u0259dnik Pa\u015fa Pirsultanl\u0131 \u201cSar\u0131\u00e7i\u00e7\u0259k\u201d \u0259hvalat\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015f, sar\u0131 l\u0259\u00e7\u0259kl\u0259ri \u015feh\u0259 b\u0259l\u0259y\u0259n nisgilini anlatm\u0131\u015fd\u0131r: (1)<\/p>\n<p>\u2026Hac\u0131 V\u0259li Bekta\u015finin zaman\u0131nda acl\u0131q v\u0259 yoxsulluq h\u00f6km s\u00fcrs\u0259 d\u0259, \u0130slam dinin\u0259 inam \u00e7ox g\u00fccl\u00fc idi. G\u0259nc Yunis \u018fmr\u0259 Hac\u0131 V\u0259li Bekta\u015finin yan\u0131na g\u0259lir. Hac\u0131 V\u0259li Bekta\u015f-i  deyir:<br \/>\n\u2013 S\u0259n\u0259 din verim, yoxsa d\u0259n?<br \/>\nYunis \u018fmr\u0259 cavab verir:<br \/>\n\u2013 M\u0259n\u0259 d\u0259n ver.<br \/>\nLakin bay\u0131ra \u00e7\u0131xanda daxil\u0259n pe\u015fman olur v\u0259 \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 deyir:<br \/>\n\u2013 M\u0259n d\u0259ni bir-iki g\u00fcn\u0259 yeyib qurtaraca\u011fam, \u00e7ox s\u0259hv etdim. G\u0259r\u0259k m\u0259n d\u0259n yox, din-inanc ist\u0259y\u0259ydim.<br \/>\nO, Hac\u0131 V\u0259li Bekta\u015finin yan\u0131na qay\u0131d\u0131b pe\u015fman\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir. Hac\u0131 V\u0259li Bekta\u015fi deyir:<br \/>\n\u2013 Art\u0131q m\u0259n s\u0259ni q\u0259lbimd\u0259n \u00e7\u0131xard\u0131m. Bozda\u011f\u0131n o \u00fcz\u00fcnd\u0259 Tapd\u0131q \u018fmr\u0259 ya\u015fay\u0131r, get onun yan\u0131na.<br \/>\nYunis Tapd\u0131q \u018fmr\u0259nin yan\u0131na gedir v\u0259 \u00e7ox ke\u00e7mir ki, t\u0259hsilini ba\u015fa vurur. Yunis \u018fmr\u0259 t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 yolda\u015flar\u0131 il\u0259 birg\u0259 Tapd\u0131q \u018fmr\u0259nin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Qaraman da\u011flar\u0131ndan \u00e7i\u00e7\u0259k toplama\u011fa gedir. Tapd\u0131q \u018fmr\u0259d\u0259n d\u0259rs alan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin h\u0259r biri bir qucaq \u00e7i\u00e7\u0259k d\u0259rib g\u0259tirirl\u0259r. Yunis \u018fmr\u0259 is\u0259 t\u0259k birc\u0259 sar\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259yi k\u00f6k\u00fcnd\u0259n \u00fcz\u00fcb g\u0259tirir. Tapd\u0131q \u018fmr\u0259 Yunis\u2019d\u0259n soru\u015fur:<br \/>\n\u2013 \u00d6vlad\u0131m, s\u0259nin m\u0259n\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tin o q\u0259d\u0259r azd\u0131r ki, bir \u00e7i\u00e7\u0259k d\u0259rib g\u0259tirmis\u0259n?<br \/>\nYunis \u018fmr\u0259 cavab verir:<br \/>\n\u2013 B\u00fct\u00fcn \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r namaz \u00fcstd\u0259 idi. T\u0259kc\u0259 bu sar\u0131\u00e7i\u00e7\u0259k namazdan qalm\u0131\u015fd\u0131. \u00c7i\u00e7\u0259k qaiban\u0259 s\u0259sl\u0259: \u201cYunis, m\u0259n namazdan qalm\u0131\u015fam, m\u0259ni qopar\u201d- dedi.<br \/>\nTapd\u0131q \u018fmr\u0259 dedi:<br \/>\n\u2013 M\u0259nim axtard\u0131\u011f\u0131m h\u0259min sar\u0131\u00e7i\u00e7\u0259k idi. M\u0259nd\u0259n n\u0259 ist\u0259yirs\u0259n?<br \/>\nO, ba\u015f\u0131n\u0131 sin\u0259sin\u0259 \u0259ydi. Yolda\u015flar\u0131 yerb\u0259yerd\u0259n dill\u0259ndil\u0259r:<br \/>\n\u2013 O, s\u0259nin q\u0131z\u0131n G\u00fcld\u0259st\u0259ni ist\u0259yir.<br \/>\nYunis \u018fmr\u0259 ilk \u015feir kitab\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 \u201cG\u00fcld\u0259st\u0259\u201d yazm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>\u201c\u018fmr\u0259\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131m\u0131 da maraql\u0131d\u0131r. H\u0259cc\u0259, M\u0259\u015fh\u0259d\u0259, K\u0259rb\u0259laya ziyar\u0259t\u0259 getm\u0259d\u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259slik m\u0259rt\u0259b\u0259sin\u0259 \u00e7atan adamlara \u018fmr\u0259 deyilir.<br \/>\nDem\u0259li, Tapd\u0131q \u018fmr\u0259nin, Yunis \u018fmr\u0259nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zamanda n\u0259inki insanlar, T\u00fcrkiy\u0259 torpa\u011f\u0131 da, onun \u00fcst\u00fcnd\u0259 bit\u0259n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r d\u0259 namaz q\u0131l\u0131rm\u0131\u015f .<br \/>\nDaha sonra professor S\u0259dnik Pa\u015fa Pirsultanl\u0131 Q\u0131r\u015f\u0259hrind\u0259, Boz t\u0259p\u0259nin \u00fcst\u00fcnd\u0259 olan Yunis \u018fmr\u0259nin m\u0259zar\u0131n\u0131 ziyar\u0259t etdiyi zaman bu \u0259hvalat\u0131 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131r:<br \/>\n\u2026Bu s\u00f6hb\u0259t Yunis \u018fmr\u0259nin q\u0259bri \u0259traf\u0131na topla\u015fan, qurban k\u0259s\u0259n insanlar\u0131 heyr\u0259tl\u0259ndirdi. M\u0259n \u00f6z\u00fcm d\u0259 bulud kimi doldum, duy\u011fuland\u0131m, el\u0259 oradaca \u201cSar\u0131\u00e7i\u00e7\u0259k\u201d adl\u0131 \u015feirimi yazd\u0131m:<\/p>\n<p>M\u0259n Qaraman da\u011flar\u0131n\u0131 dola\u015fd\u0131m,<br \/>\nBilm\u0259m, hans\u0131 \u00e7\u0259m\u0259nzara getmis\u0259n?<br \/>\nAy Yunis \u018fmr\u0259nin sar\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259yi,<br \/>\nNec\u0259 olub \u00fcr\u0259yimd\u0259 bitmis\u0259n?<\/p>\n<p>G\u00f6z\u0259lliyin valeh edir insan\u0131,<br \/>\n\u0130lqara d\u00fcz, s\u0259nin kimi dost han\u0131?<br \/>\nAy Yunis \u018fmr\u0259nin dini, iman\u0131,<br \/>\nEl\u0259 bilm\u0259 x\u0259yal\u0131mdan getmis\u0259n.<\/p>\n<p>Q\u0131r\u015f\u0259hrind\u0259, Boz t\u0259p\u0259nin ba\u015f\u0131nda,<br \/>\nSar\u0131\u00e7i\u00e7\u0259k g\u00f6rd\u00fcm m\u0259zar da\u015f\u0131nda.<br \/>\nS\u0259dnik kimi ba\u015f \u0259y\u0259n \u00e7ox qar\u015f\u0131nda,<br \/>\nYunis \u018fmr\u0259m, xo\u015f v\u00fcsala yetmis\u0259n.<\/p>\n<p>S\u0259dnik Pa\u015fa Pirsultanl\u0131n\u0131n t\u0259kc\u0259 bu \u015feiri b\u0259s edir ki, onun  Yunis \u018fmr\u0259 \u015feirin\u0259, poeziyas\u0131na, ruh inc\u0259liyin\u0259 b\u0259l\u0259dliyini ist\u0259r bu g\u00fcnk\u00fc oxucular\u0131na, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k T\u00fcrk n\u0259sill\u0259rin\u0259 anlats\u0131n.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n Qax rayonu Oncall\u0131 k\u0259ndind\u0259ki Hac\u0131 Tapd\u0131q  v\u0259 \u015eeyx Yunis \u018fmr\u0259 ziyar\u0259tgah\u0131<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan el\u0259 bir \u00f6lk\u0259dir ki, G\u00fcndo\u011fan \u00f6z sevgi \u0259rm\u0259\u011fan\u0131n\u0131 G\u00fcnbatana g\u00fcn\u0259\u015f dolan\u0131b q\u00fcrub ed\u0259rk\u0259n m\u0259hz bu \u00f6lk\u0259nin \u0259razisind\u0259n g\u00f6nd\u0259rir. Bu \u0259rm\u0259\u011fan\u0131n sevgi \u0259tri d\u0259 \u00f6lk\u0259mizin h\u0259r qar\u0131\u015f\u0131na s\u0259p\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan\u0131 Odlar yurduna, \u015e\u0259rqin g\u00f6z\u0259lin\u0259 \u00e7evirib. V\u0259 \u015e\u0259rqin g\u00f6z\u0259li na\u011f\u0131lvari g\u00f6z\u0259lliyinin bir n\u0259sn\u0259sini d\u0259 \u015feiriyy\u0259td\u0259n al\u0131r.<br \/>\nBu g\u00fcn sevgiyl\u0259 and\u0131\u011f\u0131m\u0131z Yunis \u018fmr\u0259nin \u015feirl\u0259ri Az\u0259rbaycanda da dill\u0259r \u0259zb\u0259ridir. Ya\u015fl\u0131 n\u0259n\u0259l\u0259r, babalar m\u00f6vs\u00fcm-m\u0259rasim ad\u0259tl\u0259rind\u0259 Yunisd\u0259n bir-iki s\u00f6z s\u00f6yl\u0259m\u0259d\u0259n ke\u00e7m\u0259zl\u0259r.<br \/>\nAncaq \u0259n maraql\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n Qax rayonu Oncall\u0131 k\u0259ndind\u0259 olan \u201cHac\u0131 Tapd\u0131q v\u0259 \u015eeyx Yunis  \u018fmr\u0259 ziyar\u0259tgah\u0131\u201dd\u0131r.   Me\u015f\u0259lik bir \u0259razini \u0259hat\u0259 ed\u0259n ziyar\u0259tgah\u0131n yarand\u0131\u011f\u0131 tarix d\u0259qiq m\u0259lum olmasa da, yerli \u0259halinin s\u00f6yl\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0259birl\u0259r XIII, m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131n ziyar\u0259tgah kimi formala\u015fmas\u0131 XIV \u0259srd\u0259 aiddir.<br \/>\nAz\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 m\u0259zarlar\u0131 M\u0259\u015f\u0259dixan\u0131m Nem\u0259t  t\u0259dqiq etmi\u015f, bu haqda \u201cAz\u0259rbaycanda pirl\u0259r\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda da yazm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259zarl\u0131\u011f\u0131n O\u011fuz q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131 adland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 da ilk olaraq onun kitab\u0131nda oxuyuruq. (2)<\/p>\n<p>\u201cHac\u0131 Tapd\u0131q piri v\u0259 \u015eeyx Yunis ziyar\u0259tgah\u0131 Qax rayonunun Oncall\u0131 k\u0259ndind\u0259ki O\u011fuz q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>M.Nem\u0259tin bu m\u0259lumat\u0131ndan sonra xan\u0259gah\u0131 ziyar\u0259t etm\u0259kd\u0259 borclu oldu\u011fumuzu sand\u0131q. Qax rayonunda ziyar\u0259tgah bar\u0259d\u0259 Qax rayon Tarix-diyar\u015f\u00fcnasl\u0131q muzeyinin direktoru Mahir \u018ff\u0259ndi m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu \u201cH\u0259qq Didar\u0131n g\u00f6r\u0259n \u015fair-Yunus \u018fmr\u0259 haqda\u2026\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 Oncall\u0131 k\u0259ndinin ad\u0131n\u0131n \u0259nc\u0259\/inc\u0259 tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. (3) V\u0259 bu tayfan\u0131n q\u0131p\u00e7aq tayfas\u0131 oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131r. \u018fslind\u0259, bu variant\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc yerli  \u0259halinin ya\u015fam t\u0259rzin\u0259, m\u0259i\u015f\u0259tin\u0259 \u0259saslanan r\u0259vay\u0259tl\u0259ri g\u00f6z\u0259 almadan t\u0259sdiq edil\u0259 bil\u0259r. Lakin, tarixd\u0259n d\u0259 m\u0259lumdur ki, q\u0131p\u00e7aqlar \u0259vv\u0259ll\u0259r Altayda ya\u015fam\u0131\u015flar. (4) Onlar\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259razisin\u0259 g\u0259li\u015fi is\u0259 m\u00fcbahis\u0259li olaraq qal\u0131r. \u00c7\u00fcnki, ayr\u0131-ayr\u0131 m\u00fc\u0259llifl\u0259r f\u0259rqli tarixl\u0259r qeyd edirl\u0259r. Mahir \u018ff\u0259ndi \u00f6z m\u0259qal\u0259sind\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n bir fikrin\u0259 \u0259saslan\u0131r ki, bu da Qax \u0259razisind\u0259 m\u0259skunla\u015fan q\u0131p\u00e7aqlar\u0131n \u015faman\u00e7\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131,  onlar aras\u0131nda \u0130slam dininin t\u0259bli\u011find\u0259 sufi-d\u0259rvi\u015fl\u0259rin, x\u00fcsusil\u0259, \u015fair-ozanlar\u0131n rolunun dan\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Yunis \u018fmr\u0259 d\u0259 burada \u015fair-ozan kimi islam\u0131 yaym\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nNadir Ziyadl\u0131 da \u201cYunis \u018fmr\u0259\u2019nin XI q\u0259bri v\u0259 yaxud dumanl\u0131q v\u0259 toranl\u0131qlardan boylanan i\u015f\u0131q\u2026\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 O\u011fuz q\u0259bristanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi b\u00f6lg\u0259 haqq\u0131nda yaz\u0131r: (5)<\/p>\n<p>\u2026B\u00f6lg\u0259 haqq\u0131nda ilk m\u0259lumatlar antik d\u00f6vr\u00fcn \u201ctarixin atas\u0131\u201d say\u0131lan Herodotun yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cTarix\u201d kitab\u0131ndan g\u0259lir. Bel\u0259 ki, bu m\u0259nb\u0259d\u0259 b\u00f6lg\u0259 \u201cbehi\u015ft vadisi\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin, Qax rayonunun O\u011fuz T\u00fcrkl\u0259rinin q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131r. El\u0259 bu yerd\u0259c\u0259 yenid\u0259n dumanl\u0131 bir m\u0259qam qar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131x\u0131r. Murad Adc\u0131 Altaydan g\u0259l\u0259n ax\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7d\u0131qda onun dedikl\u0259rind\u0259n bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, T\u00fcrkl\u0259r eram\u0131z\u0131n I \u0259srin\u0259 q\u0259d\u0259r bir tayfa kimi Altayda yuva salm\u0131\u015f, onlar\u0131n ilkin be\u015fiyi Altay olmu\u015fdur. V\u0259 Yer \u00fcz\u00fcn\u0259 buradan yay\u0131lm\u0131\u015flar. \u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, dil\u00e7i, professor, 200-\u0259 q\u0259d\u0259r elmi v\u0259 elmi-publisistik m\u0259qal\u0259nin m\u00fc\u0259llifi Q\u0259z\u0259nf\u0259r Kaz\u0131mov is\u0259 yaz\u0131r: (6)<br \/>\n\u2026T\u00fcrk etnoslar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259-\u015fumerl\u0259rin qon\u015fulu\u011funda ya\u015famas\u0131 z\u0259ngin toponim v\u0259 antroponiml\u0259r \u0259sas\u0131nda bir fakt kimi t\u0259sdiq olunur.<br \/>\nH\u0259tta, Az\u0259rbaycan \u0259razisin\u0259 t\u00fcrk tayfalar\u0131n\u0131n ax\u0131n\u0131n\u0131n Hunlardan daha \u00f6nc\u0259y\u0259 gedib \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131, e.\u0259. VIII-VII \u0259srl\u0259rd\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259n q\u0259rb\u0259 ilk b\u00f6y\u00fck T\u00fcrk ax\u0131n\u0131n\u0131n kimmer-skit-sak tayfalar\u0131n\u0131n ax\u0131n\u0131 oldu\u011funu qeyd edir.<br \/>\nDem\u0259k ki, q\u0131p\u00e7aqlar\u0131n erk\u0259n orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid edil\u0259n b\u00f6y\u00fck k\u00f6\u00e7\u00fcnd\u0259n \u00e7ox \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan \u0259raziisind\u0259 t\u00fcrk tayfalar\u0131 ya\u015fam\u0131\u015flar. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259, Oncall\u0131 k\u0259ndinin toponiminin q\u0131p\u00e7aqlar\u0131n \u0259nc\u0259\/inc\u0259 tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131ndan qaynaqland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilkin variant hesab edir\u0259m. \u0130kinci variant\u0131 is\u0259 xalq\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131, m\u0259i\u015f\u0259t ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini \u0259sas g\u00f6t\u00fcrm\u0259kl\u0259 onlar\u0131n \u00f6z dilind\u0259n e\u015fitdiyim r\u0259vay\u0259t\u0259 s\u00f6yk\u0259yir\u0259m.<br \/>\nHac\u0131 Tapd\u0131q v\u0259 \u015eeyx Yunis \u018fmr\u0259 ziyar\u0259tgah\u0131n\u0131n imam\u0131, el aras\u0131nda N\u0259zir \u0259f\u0259ndi kimi h\u00f6rm\u0259t qazanan M\u0259mm\u0259dov N\u0259zir Xur\u015fud o\u011flu bu haqda bel\u0259 deyir:<br \/>\n\u2013 Bu \u0259razid\u0259 ya\u015fayanlar bizim \u0259cdadlar\u0131m\u0131z, O\u011fuz T\u00fcrkl\u0259ri olub. Q\u0131p\u00e7aqlar sonradan g\u0259lib, qaynay\u0131b-qar\u0131\u015fm\u0131\u015flar. Bu k\u0259ndin camaat\u0131 bir az qo\u00e7aq, i\u015f\u0259-g\u00fcc\u0259 \u0259rinm\u0259y\u0259n, qorxmaz camaat olub. \u0130\u015f\u0259 d\u0259 \u00fcr\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131blar. O vaxt, h\u0259l\u0259 at arabas\u0131 olmayan vaxtlarda, burda \u0259l arabalar\u0131 d\u00fcz\u0259ldibl\u0259r. Asan olsun dey\u0259 \u00e7iyind\u0259 y\u00fck da\u015f\u0131d\u0131qlar\u0131 araban\u0131 sonradan yek\u0259ld\u0259r\u0259k on n\u0259f\u0259rin birg\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131blar. Y\u0259ni, \u0259vv\u0259lc\u0259 arabalar iki, d\u00f6rd call\u0131 idis\u0259, bunlar on call\u0131 araba haz\u0131rlay\u0131blar. Cal-araban\u0131n alt\u0131nda uzanan, \u0259l tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn nazik a\u011facdan d\u00fcz\u0259ldil\u0259n \u00e7\u0131x\u0131nt\u0131lard\u0131r. Bu araba il\u0259 asanca \u00e7ox y\u00fck da\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n qon\u015fu k\u0259ndl\u0259r d\u0259 on call\u0131 araba d\u00fcz\u0259ltdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu k\u0259nd\u0259 g\u0259libl\u0259r. Bel\u0259c\u0259, y\u00fck arabas\u0131na g\u00f6r\u0259 k\u0259nd\u0259 gedi\u015f-g\u0259li\u015f art\u0131b, k\u0259nd d\u0259 Oncall\u0131 adlan\u0131b.<br \/>\nDem\u0259k ki, q\u0131p\u00e7aqlar\u0131n erk\u0259n orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Orta Asiya\u2019dan k\u00f6\u00e7\u00fcnd\u0259n daha \u0259vv\u0259l, ya\u015f\u0131 bilinm\u0259y\u0259n bir zamanda bu k\u0259nd-Oncall\u0131 m\u00f6vcud imi\u015f.<br \/>\n\u0130ndi m\u0259hz bu Oncall\u0131 k\u0259ndi, q\u0259dim O\u011fuz yurdu \u201cHac\u0131 Tapd\u0131q v\u0259 \u015eeyx Yunis \u018fmr\u0259\u201d ziyar\u0259tgah\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndan g\u0259l\u0259n ziyar\u0259t\u00e7il\u0259rini q\u0259bul edir.<br \/>\nZiyar\u0259tgahda add\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7\u0259ri qoyan kimi q\u0131ra\u011f\u0131 bir metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259 \u00e7ay da\u015flar\u0131ndan h\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f divarla \u0259hat\u0259l\u0259nmi\u015f Hac\u0131 Tapd\u0131q baban\u0131n m\u0259zar\u0131 il\u0259 \u00fczb\u0259\u00fcz dayan\u0131rsan. Yaln\u0131z yax\u0131nla\u015f\u0131b ki\u00e7ik divardan baxd\u0131qda \u00e7ox da h\u00fcnd\u00fcr olmayan ba\u015f da\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 onun arxas\u0131ndak\u0131 kitab\u0259ni g\u00f6rm\u0259k olur.<\/p>\n<p>Hac\u0131 Tapd\u0131q baban\u0131n q\u0259bri \u00fcst\u00fcnd\u0259ki kitab\u0259ni M. Nem\u0259t bel\u0259 oxumu\u015fdur:<br \/>\n\u201cR\u0259himli v\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259tli Allah\u0131n ad\u0131yla. H\u0259r iki d\u00fcnyan\u0131n r\u0259bbin\u0259 h\u0259md olsun. Onun yaratd\u0131\u011f\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259 v\u0259 onun n\u0259slinin ham\u0131s\u0131na salam v\u0259 salavat. Bu evi (q\u0259br evini-M.N.) \u015eeyx Mirz\u0259 ibn \u00c7\u0259l\u0259bi v\u0259 \u015eeyx Salman ibn Saleh 1207-ci ild\u0259 bina etdirmi\u015fdir\u201d .<\/p>\n<p>Ehtimallar var ki, ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259nl\u0259r Hac\u0131 Tapd\u0131\u011f\u0131n ya m\u00fcridl\u0259rind\u0259n, ya da el\u0259 onun \u00f6z n\u0259slind\u0259n olmu\u015fdur. Bu fikri ona g\u00f6r\u0259 c\u0259sar\u0259tl\u0259 deyir\u0259m ki, N\u0259zir \u0259f\u0259ndi bir vaxtlar m\u0259zarl\u0131qda Hac\u0131 Tapd\u0131\u011f\u0131n atas\u0131 Hac\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259din d\u0259 kitab\u0259sinin oldu\u011funu deyir. Lakin, sonralar 6 hektarl\u0131q bir \u0259razid\u0259 qayadan yonulmu\u015f nazik ba\u015f da\u015f\u0131n\u0131 tapmaq m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131b. M\u0259zarl\u0131\u011f\u0131n bir hiss\u0259sini g\u0259z\u0259rk\u0259n y\u0259qinimiz bu oldu ki, \u0259srl\u0259r\u0259 sin\u0259 g\u0259rib dayanan nazik v\u0259 k\u00f6vr\u0259k sin\u0259 da\u015flar\u0131n\u0131n q\u0131r\u0131lmas\u0131, h\u0259tta, par\u00e7alan\u0131b torpa\u011fa qar\u0131\u015fmas\u0131 lab\u00fcdd\u00fcr.<br \/>\nHac\u0131 Tapd\u0131q baban\u0131n ba\u015f da\u015f\u0131 v\u0259 kitab\u0259si oldu\u011fu kimi yerind\u0259 durur. Lakin, Yunis \u018fmr\u0259nin ondan bir az solda yerl\u0259\u015f\u0259n q\u0259brinin kitab\u0259si d\u0259 sonradan itmi\u015fdir. M. Nem\u0259t 1991-ci ild\u0259, Yunis  \u018fmr\u0259\u2019nin 750 illik yubileyi il\u0259 \u0259laq\u0259dar T\u00fcrkiy\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f\u00e7il\u0259rinin bir qrupunun O\u011fuz  q\u0259bristanl\u0131\u011f\u0131nda olmas\u0131n\u0131, lakin bu kitab\u0259ni tapa bilm\u0259dikl\u0259rini yaz\u0131r. Ancaq, n\u0259 yax\u015f\u0131 ki, bundan daha \u00f6nc\u0259 M.Nem\u0259t o kitab\u0259nin \u00fcz\u00fcn\u00fc oxumu\u015f, t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015f, \u00f6z arxivind\u0259 saxlam\u0131\u015fd\u0131r. Bu g\u00fcn Yunis \u018fmr\u0259\u2019nin m\u0259zar\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259ki kitab\u0259 m\u0259hz M.Nem\u0259tin arxivind\u0259ki sur\u0259t\u0259 uy\u011fun b\u0259rpa edilmi\u015fdir. Haz\u0131rda ziyar\u0259t\u00e7il\u0259rin mara\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olan kitab\u0259nin t\u0259rc\u00fcm\u0259sini d\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 xan\u0131m \u00f6z kitab\u0131nda qeyd edir:<br \/>\n\u201cBiz torpaqdan g\u00fcnahs\u0131z yaranm\u0131\u015fd\u0131q, torpa\u011fa is\u0259 g\u00fcnahkar qay\u0131d\u0131r\u0131q. Bu q\u0259bri, m\u0259rhum \u015eeyx Yunis\u2019in xatir\u0259sini \u0259ziz tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn, Mirz\u0259 ibn \u00c7\u0259l\u0259bi m\u0259\u015fhur Soltan ibn Saleh ibn M\u0259h\u0259mm\u0259d ibn M\u0259h\u0259mm\u0259d Zaman (ibn) \u0130mam \u018fli-Allah onlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flas\u0131n-821 il tarixd\u0259 bina etdi\u201d.<\/p>\n<p>V\u0259 Yunis \u018fmr\u0259nin q\u0259bri d\u0259 \u00f6z ustad\u0131 kimi zamanla ziyar\u0259t edilir. Ancaq, h\u0259mi\u015f\u0259 ustad\u0131ndan sonra\u2026 T\u00fcrk m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n oxudu\u011fum q\u0259d\u0259riyl\u0259 Yunis \u018fmr\u0259 v\u0259 onun h\u0259yat\u0131, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar daha \u00e7ox diqq\u0259t edirl\u0259r, n\u0259inki onun ustad\u0131 Tapd\u0131q \u018fmr\u0259y\u0259. Oncall\u0131da, \u0259traf k\u0259ndl\u0259rd\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycan\u2019\u0131n h\u0259r yerind\u0259 bu ziyar\u0259tgahdan dan\u0131\u015fark\u0259n Yunis\u2019d\u0259n \u00f6nc\u0259 say\u011f\u0131 v\u0259 sevgiyl\u0259 Hac\u0131 Tapd\u0131q yad edilir. Ona sonsuz ehtiram\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi kimi \u201cbaba\u201d deyilir. \u201cBaba\u201d s\u00f6z\u00fc Az\u0259rbaycan\u2019da, h\u0259m d\u0259, bir n\u00f6v aqillik, nuranilik, m\u00fcdriklik g\u00f6st\u0259ricisidir. Yerli \u0259halinin inanc\u0131na g\u00f6r\u0259, Tapd\u0131q baba m\u0259hz burda, indi m\u0259zarl\u0131q yerl\u0259\u015f\u0259n 6 hektarl\u0131q \u0259razid\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7\u0131b. Atas\u0131 Hac\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d d\u00f6vr\u00fcn\u0259 uy\u011fun ilahiyyat elmin\u0259 b\u0259l\u0259d, m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kanlar\u0131 ziyar\u0259t etmi\u015f bir \u015f\u0259xs olub. O\u011flu Tapd\u0131\u011f\u0131n da t\u0259hsilin\u0259 diqq\u0259t ay\u0131r\u0131b. El\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259, o, Tapd\u0131\u011f\u0131 \u00f6nc\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s yerl\u0259ri ziyar\u0259t etm\u0259y\u0259, sonra da T\u00fcrkiy\u0259\u2019y\u0259, \u00f6z elmini d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rir. M\u0259hz bu s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 Tapd\u0131q Hac\u0131 V\u0259li Bekta\u015f-i il\u0259 tan\u0131\u015f olur. Eyni zamanda, \u00f6z d\u0259rin biliyi, m\u00fcdrikliyi il\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u0259rd\u0259 yuva qurur. T\u0259hsilini tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u0259qin ed\u0259nd\u0259 \u00f6z v\u0259t\u0259nin\u0259-Az\u0259rbaycan\u2019a d\u00f6n\u00fcr. Yunis \u018fmr\u0259\u2019nin Hac\u0131 Tapd\u0131qla tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 is\u0259 bundan sonra ba\u015f verir. Ham\u0131m\u0131za m\u0259lum olan r\u0259vay\u0259td\u0259n d\u0259 anla\u015f\u0131l\u0131r ki, Hac\u0131 V\u0259li Bekta\u015fi Hac\u0131 Tapd\u0131\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirirmi\u015f. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Yunis\u2019i onun yan\u0131na g\u00f6nd\u0259rir.<br \/>\nN\u0259zir \u0259f\u0259ndi \u00f6z s\u00f6hb\u0259tind\u0259 Yunis\u2019in t\u0259k yox, alt\u0131 imamla birg\u0259 g\u0259ldiyini deyir. Ancaq, n\u0259 yaz\u0131q ki, yadda\u015flarda onlardan yaln\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn ad\u0131 qal\u0131b:<br \/>\n1. \u015eeyx \u00c7\u0259l\u0259bi (G\u00fcman ki, kitab\u0259l\u0259rd\u0259 ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n \u00c7\u0259l\u0259bil\u0259r onun n\u0259slind\u0259ndir)<br \/>\n2. \u015eeyx Salman (Yunis \u018fmr\u0259nin kitab\u0259sind\u0259ki Salman ibn Saleh onun n\u0259slind\u0259n ola bil\u0259r)<br \/>\n3. Q\u0131p\u00e7aq M\u0259lik (bunun da, \u0259slind\u0259, yax\u0131nda ya\u015fayan q\u0131p\u00e7aqlardan olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr)<\/p>\n<p>Hac\u0131 Tapd\u0131q bu g\u00fcn yaz\u0131l\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259rind\u0259 haqq\u0131nda s\u0259thi m\u0259lumat veril\u0259n bir \u015f\u0259xs olsa da, \u0259slind\u0259,Yunis \u018fmr\u0259 kimi bir \u015fairin, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin, v\u0259 ya, \u201cv\u0259hd\u0259ti-v\u00fccud\u201da tap\u0131nan bir ilahiyyat\u00e7\u0131 alimin (Yunisin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n bel\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik) yeti\u015fm\u0259sind\u0259 onun rolu daha \u00e7oxdur v\u0259 t\u0259qdir\u0259layiqdir.<br \/>\nYunis\u2019in Oncall\u0131ya g\u0259li\u015fi haqda da m\u0259lumat xalq yadda\u015f\u0131nda silinm\u0259zliy\u0259 qovu\u015fub. N\u0259zir \u0259f\u0259ndinin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, Yunis Hac\u0131 Tapd\u0131\u011f\u2019\u0131 \u00e7ox axtarm\u0131\u015f, n\u0259hay\u0259t, g\u0259lib tapm\u0131\u015f, 40 il onun qap\u0131s\u0131na odun da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259bii ki, bu 40 il \u00f6z  ustad\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k kamill\u0259\u015fm\u0259y\u0259 do\u011fru getmi\u015fdir. Yunisin Oncall\u0131dak\u0131 ya\u015fam\u0131na  aid bir \u00e7ox r\u0259vay\u0259tl\u0259r vard\u0131r.<br \/>\n\u2026\u0130lin q\u0131\u015f f\u0259sli imi\u015f. Hac\u0131 Tapd\u0131q K\u0259b\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259r edir. Bir ne\u00e7\u0259 m\u00fcbar\u0259k \u00f6vliya il\u0259 oturub m\u00f6vludnam\u0259l\u0259rini oxuyurlar. Ramazan ay\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn iftara \u0259yl\u0259\u015firl\u0259r. \u00d6vliyalardan biri deyir:<br \/>\n-Tutlu, s\u00fcdl\u00fc a\u015f olsa yey\u0259rdim.<br \/>\nBu d\u0259m Oncall\u0131da Yunis \u018fmr\u0259y\u0259 h\u0259r \u015fey \u0259yan olur. O, Hac\u0131 Tapd\u0131\u011f\u0131n xan\u0131m\u0131na yax\u0131nla\u015f\u0131b:<br \/>\n-Tutlu a\u015f bi\u015fir, s\u00fcd d\u0259 qat, m\u00fcr\u015fidim ist\u0259yir-deyir.<br \/>\nXan\u0131m a\u015f\u0131 bi\u015firm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r. Qeybd\u0259n tut da, s\u00fcd d\u0259 Allah-Taalan\u0131n \u0259mriyl\u0259 hasil olunur. \u015e\u0259r  qar\u0131\u015fan vaxt\u0131 xan\u0131m a\u015f\u0131 m\u0259cm\u0259yiy\u0259 \u00e7\u0259kir, s\u00fcfr\u0259y\u0259 b\u00fck\u00fcb Yunis\u2019\u0259 uzadanda t\u0259la\u015flan\u0131r:<br \/>\n-O\u011ful, gec\u0259 vaxt\u0131 nec\u0259 ged\u0259c\u0259ks\u0259n?<br \/>\nYunis \u018fmr\u0259 cavab verm\u0259k yerin\u0259 qap\u0131ya yax\u0131nla\u015f\u0131r. Bu d\u0259m qap\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r v\u0259 xan\u0131m he\u00e7 vaxt g\u00f6rm\u0259diyi bir c\u00fct ba\u015fma\u011f\u0131n astanada durdu\u011funu  g\u00f6r\u00fcr. Yunis ba\u015fmaqlar\u0131 geyib yox olur. K\u0259b\u0259d\u0259 \u00f6vliyalar iftar\u0131 a\u00e7\u0131b \u201cQur\u2019an\u201d oxuyurmu\u015flar. Bird\u0259n qap\u0131 d\u00f6y\u00fcl\u00fcr. Hac\u0131 Tapd\u0131q deyir:<br \/>\n-Qap\u0131n\u0131n iki tay\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131n. Yunis a\u015f\u0131 g\u0259tirdi.<br \/>\n\u00d6vliyalar \u0259vv\u0259lc\u0259 inanmasalar da, Yunis\u2019i \u0259lind\u0259 m\u0259cm\u0259yi g\u00f6r\u0259nd\u0259 susurlar. Yunis s\u00fcfr\u0259ni a\u00e7\u0131b qap\u0131dan \u00e7\u0131x\u0131r. Az sonra Oncall\u0131ya d\u00f6n\u00fcr\u2026<br \/>\nBa\u015fqa bir r\u0259vay\u0259td\u0259 is\u0259 Yunis\u2019in K\u0259b\u0259 s\u0259f\u0259rind\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131l\u0131r:<br \/>\n\u2026Hac\u0131 Tapd\u0131q Yunis\u2019\u0259 K\u0259b\u0259y\u0259 getm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr. Yunis d\u0259 t\u0259hsil almaq \u00fc\u00e7\u00fcn K\u0259b\u0259y\u0259 ged\u0259nl\u0259r\u0259 qo\u015fulur. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra ged\u0259nl\u0259rd\u0259n biri k\u0259nd\u0259 qay\u0131d\u0131r. Yunis balaca bir m\u00fccr\u00fcn\u00fc ona verir ki, ustad\u0131na \u00e7atd\u0131rs\u0131n. G\u0259l\u0259n adam m\u00fccr\u00fcn\u00fc Hac\u0131 Tapd\u0131\u011fa verir. Tapd\u0131q baba tez b\u00fct\u00fcn k\u0259nd\u0259 x\u0259b\u0259r sal\u0131r, ham\u0131n\u0131 h\u0259y\u0259tin\u0259 y\u0131\u011f\u0131r v\u0259 deyir:<br \/>\n-Yunis m\u0259n\u0259 h\u0259diyy\u0259 g\u00f6nd\u0259rib. Onu sizin yan\u0131n\u0131zda a\u00e7maq ist\u0259dim.<br \/>\nTapd\u0131q baba m\u00fccr\u00fcn\u00fc a\u00e7anda ham\u0131 heyr\u0259td\u0259n i\u00e7ini \u00e7\u0259kir. M\u00fccr\u00fcd\u0259n bir \u00e7\u0259ng\u0259 pamb\u0131q v\u0259 \u00fcst\u00fcnd\u0259 d\u0259 bir tik\u0259 q\u0131pq\u0131rm\u0131z\u0131 od \u00e7\u0131x\u0131r. Hac\u0131 Tapd\u0131q baba pamb\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259ki odla birg\u0259 ovcuna al\u0131r. \u00dcz\u00fcn\u00fc g\u00f6y\u0259 tutub deyir:<br \/>\n-Allah\u0131m, m\u0259n bu hikm\u0259tin a\u00e7\u0131lmayaca\u011f\u0131na and i\u00e7ir\u0259m.<br \/>\nH\u0259min an pamb\u0131q od tutub yan\u0131r. Tapd\u0131q baban\u0131n \u0259li is\u0259 yanm\u0131r, sad\u0259c\u0259 qaral\u0131r. Pamb\u0131\u011f\u0131n K\u0259b\u0259d\u0259n Oncall\u0131ya g\u0259l\u0259n yolda yanmamas\u0131n\u0131n hikm\u0259ti is\u0259 a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f qal\u0131r.<br \/>\nHac\u0131 Tapd\u0131q baba  v\u0259 \u015eeyx Yunis \u018fmr\u0259\u2019nin aras\u0131ndak\u0131 bu hikm\u0259t onlar\u0131n missiyas\u0131na, h\u0259yat ideologiyas\u0131na \u00e7evrilir. Yunis\u2019in \u0259n b\u00f6y\u00fck e\u015fqi Allah e\u015fqidir, bu dan\u0131lmazd\u0131r. Lakin, s\u00f6yl\u0259nil\u0259n r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 onun ustad\u0131n\u0131n q\u0131z\u0131 G\u00fcld\u0259st\u0259y\u0259 olan hissl\u0259ri d\u0259 e\u015fq ad\u0131yla yer al\u0131r.<br \/>\nProfessor S\u0259dnik Pa\u015fa Pirsultanl\u0131\u2019n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 m\u0259qam\u0131 xat\u0131rlayaq ki, d\u0259y\u0259rli folklor\u015f\u00fcnas  Yunis\u2019in \u00f6z \u015feir kitab\u0131na G\u00fcld\u0259st\u0259 ad\u0131n\u0131 verm\u0259sini qeyd edir.  N\u0259zir \u0259f\u0259ndinin dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 daha bir r\u0259vay\u0259td\u0259 d\u0259 G\u00fcld\u0259st\u0259y\u0259 olan e\u015fqin \u0130lahi e\u015fqin hikm\u0259tin\u0259 yenildiyinin \u015fahidi oluruq.<br \/>\n\u2026 Yunis \u0130mr\u0259 Tapd\u0131q baban\u0131n q\u0131z\u0131n\u0131 ist\u0259yir. G\u00fcld\u0259st\u0259nin d\u0259 Yunis\u2019\u0259 meyli varm\u0131\u015f. Hac\u0131 Tapd\u0131q baba bu izdivaca raz\u0131l\u0131q vermir v\u0259 deyir:<br \/>\n-\u018fg\u0259r bu evlilik olsa, m\u00fcr\u015f\u00fcd-m\u00fcrid aras\u0131ndak\u0131 sirr a\u00e7\u0131lacaq.<br \/>\nBundan sonra Yunis ustad\u0131n\u0131n yan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131r v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 dediyi kimi, 3 il Rum ell\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131r:<\/p>\n<p>Haktan gelen \u015ferbeti i\u00e7tik Elhamd\u00fc lill\u00e2h<br \/>\n\u015eol kudret denizini ge\u00e7tik Elhamd\u00fc lill\u00e2h<\/p>\n<p>\u015eu kar\u015f\u0131 ki da\u011flar\u0131, me\u015feleri, ba\u011flar\u0131<br \/>\nSa\u011fl\u0131k, safal\u0131kla a\u015ft\u0131k Elhamd\u00fc lill\u00e2h<\/p>\n<p>Kuru idik ya\u015f olduk, ayak idik ba\u015f olduk<br \/>\nHavaland\u0131k ku\u015f olduk, u\u00e7tuk Elhamd\u00fc lill\u00e2h<\/p>\n<p>Vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z illere, \u015fol sefa g\u00f6n\u00fcllere<br \/>\nHalka Taptuk m\u00e2nisin, sa\u00e7t\u0131k Elhamd\u00fc lill\u00e2h<\/p>\n<p>Beri gel bar\u0131\u015flal\u0131m, y\u00e2d isen bili\u015flelim<br \/>\nAt\u0131m\u0131z e\u011ferlendi, e\u015ftik Elhamd\u00fc lill\u00e2h<\/p>\n<p>\u0130ndik R\u00fbm\u2019u k\u0131\u015flad\u0131k, \u00e7ok hayr-\u00fc \u015fer i\u015fledik<br \/>\n\u00dc\u015f bahar geldi, geri g\u00f6\u00e7t\u00fck Elhamd\u00fc lill\u00e2h<\/p>\n<p>Derildik p\u0131nar olduk, irkildik \u0131rmak olduk<br \/>\nAkt\u0131k denize dald\u0131k, ta\u015ft\u0131k Elhamd\u00fc lill\u00e2h<\/p>\n<p>Taptu\u011fun tapusunda, kul olduk kapusunda<br \/>\nYunus Miskin \u00e7i\u011f idik, pi\u015ftik Elhamd\u00fc lill\u00e2h<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, Rum ell\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259\u2019nin \u018frzurum\u2019dan \u0130stanbula q\u0259d\u0259r olan \u0259razisidir. Rumdan yuxar\u0131 ell\u0259r is\u0259 Qars v\u0259 Qafqaz da\u011flar\u0131d\u0131r. Dem\u0259k ki, Yunis \u018fmr\u0259 \u00f6z ustad\u0131ndan ayr\u0131laraq Rum ell\u0259rini g\u0259zmi\u015f, burda da  Hac\u0131 Tapd\u0131q baban\u0131n haqq\u0131na sadiq olmu\u015f, onun ideyalar\u0131n\u0131 yaymaqla m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdur. Ancaq onun ustad\u0131ndan ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 uzun \u00e7\u0259km\u0259mi\u015f, \u00fc\u00e7 ild\u0259n sonra geri d\u00f6nm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br \/>\nHac\u0131 Tapd\u0131q baba v\u0259 Yunis \u0130mr\u0259nin \u00f6l\u00fcm\u00fc haqdak\u0131 r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259  is\u0259 bilin\u0259nd\u0259n f\u0259rqli bir n\u00fcans olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi qeyd etm\u0259yi r\u0259va bilm\u0259dik. Bilin\u0259n odur ki, h\u0259r iki \u00f6vliya v\u0259fat ed\u0259nd\u0259n az sonra Oncall\u0131 k\u0259ndinin \u0259halisi k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 x\u0259st\u0259likd\u0259n v\u0259fat edir. Sa\u011f qalan \u0259hali k\u00f6hn\u0259 k\u0259nd yerin\u0259 \u00f6l\u00fcl\u0259rini d\u0259fn edib, m\u0259zarl\u0131qdan \u00e7ox da uzaqla\u015fmayaraq el\u0259 onun h\u0259nd\u0259v\u0259rind\u0259 yeni yurd sal\u0131rlar. Haz\u0131rk\u0131 Oncall\u0131 sal\u0131nan yeni yurd yeri, O\u011fuz q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131 is\u0259 k\u00f6hn\u0259, \u0259sl Oncall\u0131n\u0131n yeridir. V\u0259 bundan sonra m\u0259zarl\u0131q m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kan, Hac\u0131 Tapd\u0131q baban\u0131n v\u0259 \u015eeyx Yunis \u0130mr\u0259\u2019nin m\u0259zarlar\u0131 is\u0259 ziyar\u0259tgaha \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>Uzun \u0259srl\u0259rdir ki, bu m\u0259kana ziyar\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n h\u0259r k\u0259s Yunis \u018fmr\u0259\u2019nin Hac\u0131 Tapd\u0131\u011fa da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 odunun r\u0259mzi olaraq bir \u015f\u0259l\u0259 odun g\u0259tirir. Haz\u0131rda uzaq yoldan g\u0259lib odun g\u0259tir\u0259 bilm\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 m\u0259zarl\u0131qdak\u0131 qurumu\u015f a\u011facdan k\u0259sib ocaq qalama\u011fa icaz\u0259 verilir. Y\u0259ni, Yunis \u018fmr\u0259\u2019nin \u201c\u00f6z odun\u201dlar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 onu ziyar\u0259t ed\u0259nl\u0259rin \u0259lind\u0259n tutur.<br \/>\nYunis \u018fmr\u0259\u2019nin kitab\u0259sinin \u00fcst\u00fcnd\u0259ki s\u00f6zl\u0259rin \u0259b\u0259s yer\u0259 yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bu g\u00fcn yadda\u015flarda ya\u015fayan ki\u00e7ik s\u00f6yl\u0259ntid\u0259n anlamaq olur:<br \/>\n\u2026Yunis \u018fmr\u0259 son n\u0259f\u0259sind\u0259 deyir:<br \/>\n-D\u00fcnyaya g\u0259ldim, g\u00fcnahs\u0131z g\u0259ldim, d\u00fcnyadan gedir\u0259m, g\u00fcnahl\u0131 gedir\u0259m.<br \/>\nZiyar\u0259tgah\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi O\u011fuz q\u0259bristanl\u0131\u011f\u0131nda \u0259ks\u0259r sin\u0259 da\u015flar\u0131n\u0131n tarixl\u0259ri 1211-1212-ci ill\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, bu da m\u0259zarl\u0131qda uyuyanlar\u0131n, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, x\u0259st\u0259lik s\u0259b\u0259bind\u0259n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259fat etm\u0259l\u0259rini t\u0259sdiq ed\u0259n faktd\u0131r. Sin\u0259 da\u015flar\u0131n\u0131n eyni c\u00fcr yonulmas\u0131, yaz\u0131lar\u0131n yar\u0131 \u0259r\u0259b-yar\u0131 farsca eyni d\u00fcz\u00fcmd\u0259 olmas\u0131 bizi bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 s\u00f6vq edir ki, b\u00fct\u00fcn sin\u0259da\u015flar\u0131 eyni ustan\u0131n \u0259lind\u0259n  \u00e7\u0131x\u0131b.<br \/>\nZiyar\u0259tgaha olan g\u00fccl\u00fc inam Hac\u0131 Tapd\u0131q baba v\u0259 \u015eeyx Yunis \u018fmr\u0259\u2019nin m\u0259zarlar\u0131 yan\u0131ndak\u0131 a\u011faclar\u0131n \u201cniyy\u0259t a\u011fac\u0131\u201d  say\u0131lmas\u0131d\u0131r. Niyy\u0259t tutanlar bu a\u011faclara yayl\u0131q, sa\u00e7 ba\u011f\u0131, \u0259l d\u0259smal\u0131 ba\u011flay\u0131rlar.<\/p>\n<p>Oncall\u0131 k\u0259ndind\u0259ki bu ziyar\u0259tgah\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti say\u0131n Abdullah G\u00fcl d\u0259 2010-cu ilin avqustunda ziyar\u0259t etmi\u015f, h\u0259r iki m\u0259zar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00fcl d\u0259st\u0259si qoymu\u015fdur.<\/p>\n<p>O\u011fuz q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s gu\u015f\u0259si b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ziyar\u0259t etdiyi Yunis \u018fmr\u0259 m\u0259qamlar\u0131ndan daha biri kimi t\u0259dqiqata ehtiyac duyur\u2026<\/p>\n<p>\u015e\u0259fa V\u0259li O\u011fuz q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131 17 aprel, 2014<\/p>\n<p>\u018fd\u0259biyyat: <\/p>\n<p>1.S\u0259dnik Pa\u015fa Pirsultanl\u0131. \u201cPirsultan soylar\u0131, Pirsultan k\u00f6yl\u0259ri\u201d, G\u0259nc\u0259-2013. S\u0259h.96-99<br \/>\n2. M\u0259\u015f\u0259dixan\u0131m Nem\u0259t. \u201cAz\u0259rbaycanda pirl\u0259r\u201d. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t N\u0259\u015friyyat\u2014Poliqrafiya Birliyi. Bak\u0131 -1992. S\u0259h. 94<br \/>\n3.Mahir \u018ff\u0259ndi. \u201cH\u0259qq Didar\u0131n g\u00f6r\u0259n \u015fair-Yunis \u0130mr\u0259 haqda\u2026\u201d m\u0259qal\u0259si<br \/>\n4.Murad Adc\u0131.   \u201cQ\u0131p\u00e7aq \u00e7\u00f6l\u00fcn\u00fcn yov\u015fan\u0131\u201d (Professor Tofiq Hac\u0131yevin t\u0259rc\u00fcm\u0259sind\u0259 v\u0259 redakt\u0259si il\u0259).2006<br \/>\n5. Nadir Ziyadl\u0131. \u201cYunis \u0130mr\u0259nin XI q\u0259bri v\u0259 yaxud dumanl\u0131q v\u0259 toranl\u0131qlardan boylanan i\u015f\u0131q\u2026\u201d m\u0259qal\u0259si<br \/>\n6.Q\u0259z\u0259nf\u0259r Kaz\u0131mov. Se\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri. (10 cildd\u0259) VI cild, Bak\u0131-2008. S\u0259h. 407. \u201cErk\u0259n orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259 dilinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc\u201d m\u0259qal\u0259si.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cG\u0259nc \u018fdibl\u0259r M\u0259kt\u0259bi\u201dnin m\u00fcdavimi, AYB v\u0259 AJB \u00fczv\u00fc, Prezident t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcs\u00fc, G\u0259ncl\u0259r m\u00fcfakat\u00e7\u0131s\u0131 S\u0259dnik Pa\u015fa Pirsultanl\u0131 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Yunis \u018fmr\u0259 m\u0259qam\u0131 S\u0259dnik Pa\u015fa Pirsultanl\u0131 bir elm adam\u0131, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131, Turan ell\u0259rini ba\u015fdan-ba\u015fa dola\u015fm\u0131\u015f, \u00f6z soy-k\u00f6k\u00fcn\u0259 ba\u011fl\u0131 bir T\u00fcrk o\u011flu kimi,Yunis \u018fmr\u0259y\u0259 olan sevgisini \u00fcr\u0259yind\u0259 da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Bu sevgini harda bir sar\u0131\u00e7i\u00e7\u0259k g\u00f6rs\u0259? n\u0259ml\u0259n\u0259n g\u00f6zl\u0259ri anlad\u0131rd\u0131. Ard\u0131nca da \u201cYunis [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-28770","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28774,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28770\/revisions\/28774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}