{"id":28972,"date":"2018-11-11T10:00:11","date_gmt":"2018-11-11T06:00:11","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=28972"},"modified":"2018-11-11T14:48:25","modified_gmt":"2018-11-11T10:48:25","slug":"nizami-c%c9%99f%c9%99rov-monitorinq-m%c9%99rk%c9%99zi-%c9%99d%c9%99bi-dil-normalarinin-pozulmasinin-qarsisini-almaq-ucun-mexanizml%c9%99r-hazirlayacaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=28972","title":{"rendered":"Nizami C\u018fF\u018fROV. &#8220;Monitorinq M\u0259rk\u0259zi \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn mexanizml\u0259r haz\u0131rlayacaq&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/250px-Nizami_C\u0259f\u0259rov.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/250px-Nizami_C\u0259f\u0259rov-199x300.jpg\" alt=\"\" width=\"199\" height=\"300\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-27148\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/250px-Nizami_C\u0259f\u0259rov-199x300.jpg 199w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/250px-Nizami_C\u0259f\u0259rov.jpg 250w\" sizes=\"auto, (max-width: 199px) 100vw, 199px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda ATAT\u00dcRK M\u0259rk\u0259zinin direktoru, filologiya elml\u0259ri doktoru, professor, akademik, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, Milli M\u0259clisin \u00fczv\u00fc.<\/strong><\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d 2018-ci il 1noyabr tarixli F\u0259rman\u0131 \u0259sas\u0131 \u00dcmummilli Lider t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015f dil siyas\u0259tinin v\u0259 bu g\u00fcn dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259rin m\u0259ntiqi davam\u0131d\u0131r.<br \/>\nBu s\u00f6zl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, Az\u0259rbaycanda Atat\u00fcrk M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri, Milli M\u0259clisin deputat\u0131, akademik Nizami C\u0259f\u0259rov AZ\u018fRTAC-a m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 s\u00f6yl\u0259yib. O vur\u011fulay\u0131b ki, d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131 yan\u0131nda Monitorinq M\u0259rk\u0259zinin yarad\u0131lmas\u0131 dilin h\u0259m safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, h\u0259m d\u0259 onun inki\u015faf\u0131, z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm praktiki add\u0131md\u0131r. Dig\u0259r m\u00fch\u00fcm c\u0259h\u0259t is\u0259 Monitorinq M\u0259rk\u0259zinin m\u0259hz D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131n\u0131n yan\u0131nda yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2017-ci il 13 noyabr tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibinin yenil\u0259ndiyini xat\u0131rladan akademik Nizami C\u0259f\u0259rov qeyd edib ki, dil sah\u0259sind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu komissiyaya daxil edilib. Bel\u0259likl\u0259, Monitorinq M\u0259rk\u0259zinin \u0259saslana bil\u0259c\u0259yi, m\u00fczakir\u0259l\u0259r apara bil\u0259c\u0259yi, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259qiql\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259c\u0259yi komissiya f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Bu komissiya Monitorinq M\u0259rk\u0259zinin pe\u015f\u0259kar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259raiti yaradacaq.<\/p>\n<p>\u201cD\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 F\u0259rman\u0131n dig\u0259r m\u00fch\u00fcm c\u0259h\u0259ti burada Monitorinq M\u0259rk\u0259zinin monitorinq aparaca\u011f\u0131 dil sah\u0259l\u0259rinin d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sidir. Bunlar k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri, internet resurslar\u0131 v\u0259 reklam da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n dilidir\u201d, \u2013 dey\u0259n akademik Nizami C\u0259f\u0259rov bu sah\u0259l\u0259rin h\u0259r birind\u0259 h\u0259m u\u011fur, h\u0259m d\u0259 q\u00fcsurlar\u0131m\u0131z\u0131n oldu\u011funu qeyd edib. Diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 ham\u0131 yaza bil\u0259r, ham\u0131 dan\u0131\u015fa bil\u0259r. Lakin burada h\u0259m pe\u015f\u0259karlar \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, h\u0259m d\u0259 qeyri-pe\u015f\u0259karlara rast g\u0259lm\u0259k olur. \u201cM\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 demi\u015f\u0259m: nec\u0259 olur ki, Az\u0259rbaycan Televiziyas\u0131nda, AZ\u018fRTAC-da, \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zetind\u0259 \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131na maksimum riay\u0259t olunur, eyni zamanda, dil d\u0259 inki\u015faf edir, z\u0259nginl\u0259\u015fir, amma bir s\u0131ra telekanallar\u0131m\u0131zda, m\u0259tbuat orqanlar\u0131m\u0131zda dilin qaydalar\u0131 b\u0259z\u0259n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 pozulur\u201d, \u2013 dey\u0259 akademik Nizami C\u0259f\u0259rov vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>M\u00fcsahibimizin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, dil problemini yaradan amill\u0259r s\u0131ras\u0131nda k\u00fctl\u0259vilikl\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131q aras\u0131ndak\u0131 t\u0259nas\u00fcb\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259yi sah\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. Bu bax\u0131mdan \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t internet resurslar\u0131ndad\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu resurslardan \u00e7ox m\u00fcxt\u0259lif dil v\u0259 nitq s\u0259viyy\u0259sin\u0259 malik insanlar istifad\u0259 edirl\u0259r v\u0259 onlar \u00f6zl\u0259ri d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan dilinin qayda-qanunlar\u0131n\u0131 pozurlar. Bu v\u0259ziyy\u0259t h\u0259m m\u0259suliyy\u0259tsizlikd\u0259n, h\u0259m dilin qayda-qanunlar\u0131n\u0131 bilm\u0259m\u0259kd\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 orta t\u0259hsil biliyinin m\u00fck\u0259mm\u0259l olmamas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. B\u00fct\u00fcn bunlar dilin inki\u015faf\u0131na, milli dil t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn s\u0259viyy\u0259sin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc deyib: \u201cReklamlarda ke\u00e7mi\u015f zamanlarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 nisb\u0259t\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n u\u011furlar\u0131m\u0131z var. Lakin g\u00f6r\u00fcl\u0259si i\u015fl\u0259r d\u0259 xeyli \u00e7oxdur. Bel\u0259 ki, reklamlar vasit\u0259sil\u0259 \u0259cn\u0259bi dill\u0259rin l\u00fczumsuz k\u0259lm\u0259l\u0259rinin dilimiz\u0259 daxilolma ehtimal\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00f6vcuddur. Bu t\u0259sir h\u0259tta b\u0259z\u0259n Az\u0259rbaycan dilini s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmaq h\u0259ddin\u0259 \u00e7at\u0131r. Y\u0259ni reklamlarda Az\u0259rbaycan dilin\u0259 h\u0259m leksik, h\u0259m qrammatik c\u0259h\u0259td\u0259n yad ifad\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur. Bu da dilimizin qrammatik qurulu\u015funu pozmaq t\u0259hl\u00fck\u0259sini yarad\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 Monitorinq M\u0259rk\u0259zi ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rl\u0259 s\u0259ciyy\u0259vi q\u00fcsurlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k, sonra bu q\u00fcsurlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn prinsipial t\u0259klifl\u0259r ver\u0259c\u0259k, n\u0259hay\u0259t, bu t\u0259klifl\u0259rin sad\u0259c\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 xarakteri da\u015f\u0131mamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n mexanizml\u0259r haz\u0131rlayacaq ki, bu c\u00fcr s\u0259hvl\u0259r\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 yol ver\u0259n qurumlar h\u0259r hans\u0131 formada t\u0259nbeh olunsun, c\u0259zaland\u0131r\u0131ls\u0131n. \u00c7\u00fcnki dil m\u0259s\u0259l\u0259si bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcmumi siyas\u0259tind\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259l\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 respublikaya r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ill\u0259rd\u0259 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm amil olub. M\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u0259n m\u00fch\u00fcm i\u015fl\u0259r g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Akademik Nizami C\u0259f\u0259rov vur\u011fulay\u0131b ki, \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman Az\u0259rbaycan dilinin n\u0259inki respublika \u0259razisind\u0259, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnyada qorunmas\u0131na v\u0259 inki\u015faf\u0131na geni\u015f imkanlar a\u00e7\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, s\u00f6hb\u0259t \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131ndan gedir. Bel\u0259likl\u0259, bu F\u0259rman Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n bu g\u00fcn\u00fcnd\u0259, sabah\u0131nda onun dilinin yad t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qorunmas\u0131, safla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkanlar yaradan \u00e7ox qiym\u0259tli bir s\u0259n\u0259ddir.<\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259: http:\/\/ataturk.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda ATAT\u00dcRK M\u0259rk\u0259zinin direktoru, filologiya elml\u0259ri doktoru, professor, akademik, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, Milli M\u0259clisin \u00fczv\u00fc. Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d 2018-ci il 1noyabr tarixli F\u0259rman\u0131 \u0259sas\u0131 \u00dcmummilli Lider t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015f dil siyas\u0259tinin v\u0259 bu g\u00fcn dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-28972","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28972","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28972"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28972\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28978,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28972\/revisions\/28978"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}