{"id":29043,"date":"2018-11-14T01:00:02","date_gmt":"2018-11-13T21:00:02","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=29043"},"modified":"2018-11-14T09:30:04","modified_gmt":"2018-11-14T05:30:04","slug":"sinan-ayhan-dijital-hermeneutik-yorumbilim-ve-internet-rafeal-capurro-nun-makalesinden-alintilar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=29043","title":{"rendered":"Sinan AYHAN.”Dijital (Hermeneutik-Yorumbilim) ve \u0130nternet Rafeal CAPURRO nun Makalesinden Al\u0131nt\u0131lar…”"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumlar\u0131nda; siyas\u00ee, hukuk\u00ee, asker\u00ee, k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik sistemleri, dijital ileti\u015fim ve bilgi a\u011flar\u0131na ba\u011flayan insan\u00ee kararlar aras\u0131ndaki kopukluklar, \u00fcstesinden gelinemeyecek sorunlar\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. Belki de bu durum, yorumlama ve ileti\u015fim meseleleriyle ilgili felsef\u00ee bir teorisi olan (hermeneuti\u011fin-yorumbilimin), yirminci y\u00fczy\u0131lda, insanl\u0131\u011f\u0131n metodolojisi ve insan varolu\u015funu anlama noktas\u0131nda, neden ona kar\u015f\u0131 akademik ilgisini yitirdi\u011finin bir delili olmu\u015ftur. Santiago Zabala, \u201cModernitenin Sonu\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda; felsef\u00ee hermeneuti\u011fin kurucu babas\u0131 Hans-Georg Gadamer’\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc alan Vattimo’dan \u015fu c\u00fcmleleri aktar\u0131yor:<\/p>\n

\u201cVattimo (hermeneutiki) d\u00fc\u015f\u00fcncenin ortak dili olarak adland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r… Yani Heidegger ve Wittgenstein’dan sonra ve dahi Quine, Derrida ve Ricoeur’dan sonra felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncenin ruhunun her yere yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortak bir dil; neredeyse evrensel felsef\u00ee bir dil, bir leh\u00e7e diye…\u201d<\/p>\n

Post-modern K\u00fclt\u00fcrde Nihilizm ve Hermeneutikler Vattimo, bilgisayar bilimlerinin modernite ile post-modernite aras\u0131ndaki fark\u0131n bu yolla olu\u015ftu\u011funu belirtmektedir. Hermeneutik, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde dijital teknolojiden, dijital hermeneutik dedi\u011fimiz yap\u0131lara kadar \u00e7etin zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya… Felsefede yeni bir ak\u0131lc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7an her devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, genellikle ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir bilimsel veya teknolojik at\u0131l\u0131mdan kaynaklanmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn k\u00fcresel ve interaktif dijital a\u011f\u0131 olan \u0130nternet de budur.<\/p>\n

\u0130nternet\u2019in (hermeneutiklere) y\u00f6nelik meydan okumas\u0131, \u00f6ncelikle, bilginin \u00fcretilmesi, iletilmesi ve yorumlanmas\u0131 i\u00e7in sosyal olarak ortaya konmas\u0131 ile ilgilidir. Bu meydan okuma, genel olarak teknolojiye ve \u00f6zellikle dijital teknolojiye ili\u015fkin hermeneuti\u011fin \u201cs\u00f6zde-ele\u015ftirel reddi\u201dnin sorgulanmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Dijital meydan okumaya kar\u015f\u0131 (hermeneuti\u011fin), dijital teknolojinin temellerini ve insan varolu\u015fuyla etkile\u015fimini anlamak i\u00e7in \u201c\u00fcretken bir mant\u0131k\u201d geli\u015ftirmesi gerekir. \u00dcretken bir mant\u0131k, belli bir bilimin yerle\u015fik \u201c\u00f6z-anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131\u201d, hermeneutik durumunda, ana kavramlar\u0131n\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irilmesini \u00fcstlenmek ve varolu\u015ftaki s\u0131\u00e7rama gibi yeni bir ara\u015ft\u0131rma alan\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in \u201cileri do\u011fru atlar\u201d. Bu zorluklar ile ilgili baz\u0131 g\u00fcncel \u00e7al\u0131\u015fmalarda, baz\u0131 istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda bir k\u00f6rl\u00fck mevcuttur. Bu istisnalara \u00f6rnek olarak Mallery ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fczenledi\u011fi \u201cYapay Zek\u00e2 Ansiklopedisi\u201d, \u00e7a\u011fda\u015f (hermeneuti\u011fin) \u00f6nbilgisel do\u011fas\u0131 hakk\u0131nda bahsederken \u201chermeneutik ve yapay zek\u00e2 hakk\u0131nda fikirlerin yeniden d\u00fczenlenmesi ve iyile\u015ftirilmesi\u201dnin gerekti\u011fini ifade eder.<\/p>\n

\u0130nternet ve \u00f6zellikle de World Wide Web (D\u00fcnya \u00c7ap\u0131nda A\u011f) 1990’lar\u0131n ortalar\u0131nda bir sosyal interaktif bilgi ve ileti\u015fim teknolojisi haline geldik\u00e7e, (yorumbilimcilere) olan meydan okumas\u0131n\u0131n \u00f6nemi daha da belirginle\u015fti. Vattimo\u2019nun \u201cestetik pasifizmine\u201d adanan yak\u0131n tarihli bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, Avusturyal\u0131 filozof Wolfgang S\u00fctzl, teknolojik bilginin, modern ileti\u015fim teknolojisine kar\u015f\u0131 modern bir teknoloji konsepti ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Vattimo\u2019nun 1996\u2019daki Felsefe, Siyaset ve Din\u2019e dair yaz\u0131s\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle aktar\u0131yor:<\/p>\n

\u201cMeseleyi sadece en y\u00fcksek risk ve olumsuzluk olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Varl\u0131k olay\u0131n\u0131n ilk ayd\u0131nlatmas\u0131 olarak g\u00f6rme olana\u011f\u0131, modern teknolojinin ileti\u015fimsel bir ke\u015ffi ile ilgilidir. Ne Heidegger ne de Adorno bu ad\u0131m\u0131 att\u0131. Her ikisi de modern teknolojiyi, motorun modeline, mek\u00e2nik teknolojiye dayal\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr: Bu model, mutlaka merkeze g\u00f6re \u00e7evrenin pasif ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 fikrini ifade eder\u2026\u201d<\/p>\n

Motorun, sosyal in\u015fan\u0131n s\u00fcreci i\u00e7in bir metafor olarak \u00f6nc\u00fc modern \u00f6n anlay\u0131\u015f\u0131, teknoloji olarak anla\u015f\u0131lan ve ileti\u015fim arac\u0131 olarak kullan\u0131lan a\u011f\u0131n yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Vil\u00e9m Flusser, kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ezici g\u00fcc\u00fc ve hiyerar\u015fik yap\u0131lar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, insan etkile\u015fiminin diyaloglar hainde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen formlar\u0131 konusunda ku\u015fkuluydu. \u00d6ld\u00fc\u011f\u00fc zaman, 1991’de ba\u015flayan \u0130nternet’in etkisini \u00f6ng\u00f6remedi. Richard Rorty’ye g\u00f6re Vattimo\u2019nun felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnceye en belirgin katk\u0131lar\u0131, Internet’in genel olarak bir \u015feyler i\u00e7in bir model olu\u015fturdu\u011fu \u00f6nerisidir – D\u00fcnya \u00c7ap\u0131nda A\u011f’\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek, yani bir bak\u0131ma ili\u015fki a\u011f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek, her \u015feyi s\u00fcrekli olarak g\u00f6rmemize yard\u0131mc\u0131 olarak, Platonik \u00f6zc\u00fcl\u00fckten, altta yatan do\u011fa aray\u0131\u015f\u0131ndan kurtulmam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur. Bu modelin benimsenmesinin sonucu Vattimo’nun \u201czay\u0131f bir ontoloji veya daha iyisi, varl\u0131\u011f\u0131n zay\u0131flamas\u0131n\u0131n ontolojisi\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015feydir. B\u00f6yle bir ontolojinin, \u201cliberal, ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc ve demokratik bir toplumu ortaya koymak yerine, otoriter ve totaliter bir yap\u0131n\u0131n felsef\u00ee nedenlerini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer…<\/p>\n

(Hermeneutik) bug\u00fcn, yaln\u0131zca toplumun her seviyesinde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda insan\u0131n kendi kendini anlayabilmesi, yani ger\u00e7ekli\u011fin dijital yap\u0131s\u0131n\u0131n ontolojik veya varolu\u015fsal temeli ile ilgili olarak da \u201cinternet\u201din etkisi ile y\u00fcz y\u00fcze gelmektedir. Biz, “orijin-k\u00f6ken” terimini sadece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir metafiziksel anlamda kullanm\u0131yoruz; Vattimo (hermeneuti\u011finin) dedi\u011fi gibi, \u00f6zellikle dijital g\u00fc\u00e7 temelinde ger\u00e7ekli\u011fe h\u00fckmetmek i\u00e7in mant\u0131kl\u0131 ve mant\u0131ks\u0131z h\u0131rslar\u0131 sorgulamay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan, zay\u0131f k\u00f6ken bilgilerini kurcalayabilece\u011fimiz bir platform oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini de takip ediyoruz.<\/p>\n

(Dijital yorumbilim) a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni olan nedir? Modern teknolojinin tek bir zay\u0131flama s\u00fcrecinin iki taraf\u0131n\u0131 ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bir tarafta kendini k\u0131smen kontrol edebilen bir a\u011f i\u00e7inde buldu\u011fu terc\u00fcman\u0131n zay\u0131flamas\u0131 s\u00f6z konusudur. \u0130nternet s\u00f6z konusu oldu\u011funda, politik ve ekonomik \u00f6nemi, \u00f6rne\u011fin h\u00fck\u00fcmetlerin, \u00f6zellikle de demokratik olmayanlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 gibi, bu ortam\u0131n d\u00fczenlenmesini, veri filtrelemesini ya da iteatk\u00e2r internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131, vs… \u0130nternet y\u00f6neti\u015fimi meselesi, \u00f6rne\u011fin trafikle ilgili olarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve y\u00f6netmelik meselesinden daha az \u00f6nemli de\u011fildir. \u00d6te yandan, bili\u015fim teknolojisi, Avrupa modernitesinin olu\u015fturdu\u011fu \u00f6zerk bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re, \u201cinsanl\u0131\u011f\u0131n birbiriyle ileti\u015fimi\u201d ile a\u011fa ba\u011fl\u0131 \u00f6zneler, bir tezatlar \u00fczerine kurulu oldu\u011fu s\u00fcrece zay\u0131f temelli bir teknolojidir. \u0130nternetin, baz\u0131 siber-peygamberlerin iddia etti\u011fi gibi ayk\u0131r\u0131 hi\u00e7bir merkezi noktas\u0131 veya nihai hedefi yoktur. Zaten milyonlarca insan\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 internet; dolay\u0131s\u0131yla onlar\u0131n bedensel varl\u0131klar\u0131na entegre olmu\u015f durumda. Teknolojiyi de\u011fi\u015ftirdi\u011fimiz do\u011fruysa, teknolojinin bizi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc de do\u011frudur. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, bedensel deneyimin kalbidir. \u201cBizler bedenleriz – ama bu temel kavramda, bedenlerimizin teknolojilerle olan ili\u015fkilerimizde s\u0131k s\u0131k ortaya \u00e7\u0131kan inan\u0131lmaz bir esneklik ve \u00e7oklu form d\u00fczeyi oldu\u011funu da ke\u015ffederiz. Biz \u00e7\u00fcnk\u00fc bu \u00e7a\u011fda, \u00e7oklu teknolojilerden m\u00fcrekkep organlar\u0131z.\u201d<\/p>\n

(Hermeneuti\u011fin) dijital \u00e7a\u011fdaki g\u00f6revi iki y\u00f6nl\u00fcd\u00fcr, \u0130lk g\u00f6rev, dijital kodun, \u00f6zellikle toplumsal olan her t\u00fcrl\u00fc s\u00fcre\u00e7 \u00fczerinde hangi etkiye sahip oldu\u011fu sorusuna yol a\u00e7ar. Bu ba\u011flamda, (dijital hermeneuti\u011fin), k\u00fcresel dijital a\u011f\u0131n alt\u0131nda yatan davran\u0131\u015f kurallar\u0131na, di\u011fer sosyal sistemlerle ve do\u011fal s\u00fcre\u00e7lerle etkile\u015fimi de d\u00e2hil olmak \u00fczere, etik olarak alg\u0131lanan bilgi eti\u011finin \u00f6z\u00fcnde yer almaktad\u0131r. \u0130kinci g\u00f6rev ise, insan\u0131n kendi varolu\u015fsal boyutlar\u0131nda, \u00f6zellikle de bedenlerinde, \u00f6zerkliklerinde, zaman ve mek\u00e2nda icra ettikleri ve ya\u015fama bi\u00e7imlerini, ruh hallerini ve anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 anlamada, kendi kendilerine yorumlanmas\u0131na ili\u015fkin dijital g\u00f6revi ifade eder. D\u00fcnyaya bak\u0131\u015f, sosyal yap\u0131lar\u0131n in\u015fas\u0131, tarih anlay\u0131\u015f\u0131, hayal g\u00fcc\u00fc, bilim anlay\u0131\u015flar\u0131, dini inan\u00e7lar gibi…<\/p>\n

Dijital \u00e7a\u011fda kim var? \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n dijital kod arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ne anlama geliyor? Epistemolojik, ontolojik ve etik sonu\u00e7lar\u0131 nelerdir? \u0130nsan k\u00fclt\u00fcrleri nas\u0131l melezle\u015fir ve bu melezleme, do\u011fal s\u00fcre\u00e7lerle etkile\u015fimi ve dijital ekonomideki her t\u00fcrl\u00fc yapay \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fcretimi ve kullan\u0131m\u0131 ile etkile\u015fimini nas\u0131l etkiler? Bu sorular (kl\u00e2sik yorumbilimin) ufkunun \u00f6tesine ge\u00e7erek, kl\u00e2sik yorumlaman\u0131n bir teorisi olarak ve (kl\u00e2sik felsef\u00ee hermeneutiklerin) \u00f6tesinde, dijital teknolojinin yayg\u0131n etkisinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak insan varolu\u015fu hakk\u0131ndaki soruyu ele al\u0131r. Her \u015feyden \u00e7ok daha az bilinen bir \u201cya\u015fam alan\u0131\u201d olan bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. Zorlu emek ve yo\u011fun ter gerektiren s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir alan haline geldik. Agustinus’un dedi\u011fi gibi \u201czorlukla pi\u015ftik, zorlukla meydana geldik\u201d… Lakin (Hermeneutik), dijital teknolojinin (ontik-varl\u0131k) ve (ontolojik-varolu\u015f) olarak bak\u0131m\u0131n\u0131 yapmazsa, dijital d\u00fcnyan\u0131n ya\u015fam\u0131m\u0131z \u00fczerindeki ezici etkisi bizi yanl\u0131\u015f bir mecraya s\u00fcr\u00fckler.<\/p>\n

(Kaynak: Capurro Rafeal.: Digital Hermeneutics, http:\/\/www.capurro.de\/digitalhermeneutics.html, 11.09.2018)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumlar\u0131nda; siyas\u00ee, hukuk\u00ee, asker\u00ee, k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik sistemleri, dijital ileti\u015fim ve bilgi a\u011flar\u0131na ba\u011flayan insan\u00ee kararlar aras\u0131ndaki kopukluklar, \u00fcstesinden gelinemeyecek sorunlar\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. Belki de bu durum, yorumlama ve ileti\u015fim meseleleriyle ilgili felsef\u00ee bir teorisi olan (hermeneuti\u011fin-yorumbilimin), yirminci y\u00fczy\u0131lda, insanl\u0131\u011f\u0131n metodolojisi ve insan varolu\u015funu anlama noktas\u0131nda, neden ona kar\u015f\u0131 akademik ilgisini yitirdi\u011finin bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-29043","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kardelendergisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29043","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29043"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29043\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29053,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29043\/revisions\/29053"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}