{"id":29156,"date":"2018-11-16T05:00:15","date_gmt":"2018-11-16T01:00:15","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=29156"},"modified":"2018-11-16T12:12:27","modified_gmt":"2018-11-16T08:12:27","slug":"prof-dr-nurullah-cetin-bahattin-karakocun-elif-siiri-uzerine-bir-tahlil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=29156","title":{"rendered":"PROF. DR. NURULLAH \u00c7ET\u0130N.&#8221;BAHATT\u0130N KARAKO\u00c7\u2019UN &#8220;EL\u0130F&#8221; \u015e\u0130\u0130R\u0130 \u00dcZER\u0130NE B\u0130R TAHL\u0130L&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1115.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1115-300x300.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-29160\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1115-300x300.png 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1115-150x150.png 150w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1115.png 431w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>EL\u0130F<br \/>\nBir r\u00fczg\u00e2r yolarken bulutlar\u0131 lif lif<br \/>\nTuralanm\u0131\u015f sa\u00e7lar\u0131n\u0131 u\u00e7uruyordu Elif<br \/>\nUyku vaktini unutmu\u015f g\u00f6kteki tek y\u0131ld\u0131za do\u011fru<br \/>\n\u00d6telerden yans\u0131yordu bir da\u011f\u0131n kamburu<br \/>\nBir ezginin r\u00fczg\u00e2r\u0131nda \u0131rgalanan d\u00fc\u015f\u00fc i\u00e7inde<br \/>\nDaha tay, daha ceyl\u00e2n, daha zinde<br \/>\nElif bir kar suyudur dupduru<br \/>\nHi\u00e7 resim \u00e7ektirmemi\u015f, aynas\u0131 sular olmu\u015f<br \/>\n\u0130nce parmaklar\u0131 kar\u0131nca, g\u00f6zleri ku\u015f<br \/>\n\u015eaklar \u00e7\u0131plak bir at\u0131n sa\u011fr\u0131s\u0131nda kam\u00e7\u0131 kam\u00e7\u0131<br \/>\nBa\u011fc\u0131klar\u0131 s\u0131k ba\u011flanm\u0131\u015f \u00f6rg\u00fcl\u00fc sa\u00e7\u0131<br \/>\nR\u00fczg\u00e2r Elif\u2019ten deli, Elif r\u00fczg\u00e2rdan inat<br \/>\nSan\u0131rs\u0131n pervazlanm\u0131\u015f \u0131\u015f\u0131ktan bir kanat<br \/>\nOvalar kadar geni\u015ftir her kulac\u0131<br \/>\nD\u00fcnya benimdir der Elif, e\u011filmeden y\u00fcr\u00fcrken<br \/>\nSevgisi h\u00e2s, g\u00f6n\u00fcl topra\u011f\u0131ysa gen<br \/>\nNe filizler f\u0131\u015fk\u0131r\u0131r mayalanan zamandan<br \/>\nElif elmadaki renk, Elif kurbandaki kan<br \/>\nBa\u015fka k\u0131z m\u0131 yok sanki, niye hep sat\u0131rba\u015f\u0131,<br \/>\n\u015eiirde ve kel\u00e2mda Elif hep y\u00fcz\u00fck ta\u015f\u0131?<br \/>\nElbet \u015fa\u015facak buna tek boyutlu her insan<br \/>\n\u00d6fkeli bir dev gibi homurdan\u0131p gelirken<br \/>\nElif\u2019i al\u0131p da gidecek kara tren<br \/>\n\u0130lk ben kapak olurum karn\u0131 a\u00e7 t\u00fcnellere<br \/>\nVe ezgiler dokurum sanc\u0131l\u0131 tellere<br \/>\nElif bir s\u00fcmb\u00fcld\u00fcr, Elif s\u00fct bak\u0131\u015f<br \/>\nElif-l\u00e2m-mim demi\u015f, oturmu\u015f nak\u0131\u015f<br \/>\nElif bir sultand\u0131r can g\u00fczellere<br \/>\n(26.7.1985)<br \/>\n(Bir \u00c7ift Beyaz Kartal, Dolunay yay\u0131nlar\u0131, Kahramanmara\u015f, 1986, s.71)<\/p>\n<p>\u0130\u00c7ER\u0130K<br \/>\nKonu: Anadolu k\u00f6yl\u00fcs\u00fc<br \/>\n\u0130zlek: K\u0131rsal, do\u011fal alana ve Anadolu\u2019ya ait saf, g\u00fczel, iyi, insan\u00ee, mill\u00ee de\u011ferler, kentin kirlili\u011fine, yozlu\u011funa, s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131na, kozmopolitizmine, yavanl\u0131\u011f\u0131na, insan\u0131 ezen, silen, yok eden yap\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 titizlikle korunmal\u0131d\u0131r. Sahte ve kirli kent de\u011ferlerinin saf ve temiz k\u0131rsal alan de\u011ferlerini ortadan kald\u0131rmas\u0131 tehlikesine kar\u015f\u0131 hassas olunmal\u0131d\u0131r. Yeni zamanlarda maruz kal\u0131nan kentle\u015fme, modernle\u015fme ve sanayile\u015fme durumlar\u0131, tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde, saf tabiat ortam\u0131 ve geleneksel mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr de\u011ferleriyle uyumlu ve mutlu bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck olu\u015fturmu\u015f olan T\u00fcrk milletinde a\u015f\u0131nmalar meydana getirmi\u015ftir. Bu izlek, Jean Jacques Rousseau\u2019nun \u201cmedeniyet k\u00f6t\u00fcd\u00fcr, ilkellik iyidir\u201d tezinin bize uyarlanm\u0131\u015f bir t\u00fcrevidir.<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcnce: \u015eiirde d\u00fc\u015f\u00fcnce unsuru vard\u0131r; fakat bu, duyguya ve ya\u015fant\u0131ya ustaca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek, eriyik h\u00e2lde sunulmu\u015ftur. O bak\u0131mdan metin, \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce \u015fiiridir. D\u00fc\u015f\u00fcnce unsuru olarak da do\u011fac\u0131l yakla\u015f\u0131m\u0131 g\u00f6rmekteyiz.<br \/>\nT\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n en g\u00fczel do\u011fac\u0131l (pastoral) metinlerinden biri olan bu \u015fiir, do\u011fac\u0131l duyarl\u0131\u011f\u0131n mill\u00ee ve manev\u00ee motiflerle renklendirilmi\u015f bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Do\u011fal, saf, geleneksel ve mill\u00ee Anadolu, yoz ve modern kente kar\u015f\u0131 \u00f6nceleniyor.<br \/>\nDaha \u00f6nce Abd\u00fclhak H\u00e2mit ve baz\u0131 Servet-i F\u00fcnun d\u00f6nemi \u015fairleri de k\u00f6yl\u00fc g\u00fczeli tipi tasviri ve de\u011ferlendirmeleri yapm\u0131\u015flard\u0131. Ancak onlar, daha \u00e7ok bat\u0131l\u0131 anlamda pastoral metinlerin birer kopyas\u0131 olan, e\u011freti duran ve bizim yerli yap\u0131m\u0131z\u0131 yans\u0131tmayan sun\u2019\u00ee metinlerdi. Bahattin Karako\u00e7 ise tamamen yerli, mill\u00ee \u00f6zellikte bir k\u00f6yl\u00fc g\u00fczeli tipi ve Anadolu k\u00f6y\u00fc ortam\u0131 \u00e7izmektedir.<br \/>\nT\u00fcrk do\u011fac\u0131l \u015fiir edebiyat\u0131nda y\u00fcceltilen, kendisine iyilikler, saf g\u00fczellikler, mutluluklar izafe edilen k\u00f6yl\u00fc k\u0131z\u0131 tipine \u00e7ok\u00e7a yer verilmi\u015ftir.<br \/>\nBu da genellikle \u015fehirli, modernize olmu\u015f kad\u0131nlara ve bu y\u00fczden mutsuz olmu\u015f, e\u015flerini ve di\u011fer yak\u0131nlar\u0131n\u0131 da madde, para, e\u015fya, s\u00fcs gibi e\u011freti unsurlar y\u00fcz\u00fcnden mutsuz etmi\u015f \u015fehir kad\u0131nlar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lan saf, temiz, yal\u0131n bir k\u00f6yl\u00fc g\u00fczeli tipidir.<br \/>\nKentli kad\u0131n, medeniyetin gere\u011fi olarak g\u00fczelle\u015fmek, bak\u0131ml\u0131 ya\u015famak ve sosyal faaliyetlerde rol alabilmek i\u00e7in s\u00fcs e\u015fyas\u0131, giyim, yapmac\u0131k tav\u0131r, davran\u0131\u015f ve konu\u015fma bi\u00e7imleri gibi pek \u00e7ok ihtiya\u00e7lar ve zaruretler alt\u0131nda k\u0131vranmakta ve b\u00f6ylece hem kendileri hem de yak\u0131nlar\u0131- tabii bu arada e\u015fleri bunalmaktad\u0131r.<br \/>\nAyr\u0131ca \u00fcstlerinde e\u011freti duran s\u00fcsler, boyalar ve \u00e2d\u00e2b-\u0131 mu\u00e2\u015feret zoruyla yap\u0131lmak zorunda kal\u0131nan kurallara ba\u011fl\u0131 davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri, kentli kad\u0131n\u0131 \u00e7o\u011fu zaman do\u011fall\u0131\u011f\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<br \/>\nBuna kar\u015f\u0131 k\u00f6yl\u00fc k\u0131z\u0131n\u0131n s\u00fcs e\u015fyas\u0131na, giyime vs. ihtiya\u00e7 olmadan mevcut imk\u00e2nlarla yetinen olanca sadeli\u011fi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Davran\u0131\u015flar\u0131ndaki serbestlik ve ki\u015fili\u011findeki safl\u0131k, onu do\u011fal bir konumda tutmakta ve b\u00f6ylece \u00f6zenilen bir tip olarak sunulmaktad\u0131r.<br \/>\nNitekim Abd\u00fclhak H\u00e2mid\u2019in Sahra\u2019s\u0131ndaki k\u00f6yl\u00fc kad\u0131n\u0131 tipi buna benzer niteliklere sahiptir. Onun tasvirine g\u00f6re bu bedev\u00ee kad\u0131n\u0131, da\u011fda \u015fahin bak\u0131\u015fl\u0131 bir k\u0131zd\u0131r ve ahu gibi \u00fcrkek \u00fcrkek gezer. O, da\u011flar\u0131n perisine benzer. A\u015fk kavram\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu bilgi olarak bilmez ama; g\u00fczelli\u011fi bulundu\u011fu yer gibi do\u011fald\u0131r.<br \/>\n\u201cA\u015fk\u201d, \u201c\u00e2\u015f\u0131k\u201d gibi kavramlar ve b\u00fcy\u00fck a\u015fk hik\u00e2yelerini bilmez ama; onun g\u00f6nl\u00fcnde de a\u015fk, sevda denilen bu duygu tan\u0131mlanamaz bir bi\u00e7imde vard\u0131r. Bir kardelen \u00e7i\u00e7e\u011fi gibidir. Sabah r\u00fczg\u00e2r\u0131yla reyhan yayar, misk kokulu z\u00fclf\u00fc naz omuzundan sarkar. Kendi kendine k\u00e2inat\u0131 seyreder. Garip sesler \u00e7\u0131kar\u0131r.<br \/>\nBir Meryem b\u00e2kireli\u011fine ve masumiyetine sahiptir. \u00dcst\u00fc ba\u015f\u0131 sadedir ve s\u00fcs e\u015fyas\u0131 yoktur. Onun s\u00fcs\u00fc yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda ve do\u011fal g\u00fczelli\u011findedir. Y\u00fcz\u00fcn\u00fc saf su temizleyip g\u00fczelle\u015ftirir, sa\u00e7\u0131n\u0131 ruhlar\u0131n nefesi tarar, onu uykudan \u00e7i\u00e7ek kokular\u0131yla dolu sabah r\u00fczg\u00e2r\u0131 kald\u0131r\u0131r. Sabah\u0131 horoz m\u00fcjdeler. Oyna\u015f\u0131 ile da\u011fda bulu\u015furlar.<br \/>\nA\u015fka dair bir \u015fey s\u00f6ylemezler. Birbirlerine \u201ccan\u0131m cicim\u201d diyemezler ama; g\u00f6n\u00fclden ve candan yani lisan-\u0131 h\u00e2lleriyle sevi\u015firler. Birbirlerinden ayr\u0131 d\u00fc\u015fseler bunun, bu durumun ad\u0131n\u0131n \u201chicr\u00e2n\u201d diye bir kavram oldu\u011funu bilgi olarak bilmeseler bile g\u00f6n\u00fcllerine keder d\u00fc\u015ferek o h\u00e2li bizzat ya\u015farlar. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi burada tasvir edilen k\u0131z, her y\u00f6n\u00fcyle do\u011fal, sade, mutluluk veren bir kad\u0131nd\u0131r.<br \/>\nBunun kar\u015f\u0131t\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan beled\u00ee (kentli) kad\u0131n tipi ise \u015f\u00f6yle tasvir edilir: Zavall\u0131 kentli, yakas\u0131n\u0131 hafif me\u015frep bir kokot kar\u0131n\u0131n pen\u00e7esine kapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Cefas\u0131 \u00e7ekilir gibi de\u011fildir. Y\u00fcz\u00fc d\u00fczg\u00fcnl\u00fcd\u00fcr, boyal\u0131d\u0131r ve b\u00fct\u00fcn s\u00f6zleri de d\u00fczmeden ibaret safsata ve ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn i\u015fi g\u00fcc\u00fc can yakma ve g\u00f6n\u00fclleri \u00fczmekten ibarettir. Yine de bin franga \u00fclfet eder ama \u00e2\u015f\u0131k\u0131na kim bilir ne k\u00fclfetler eder. B\u00fct\u00fcn dikkati k\u0131yafet \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131r. Modaya uygun giyinmiyorsan seninle \u00e2\u015f\u0131kda\u015fl\u0131k etmez.<br \/>\nAkl\u0131 fikri parada puldad\u0131r. Onun kulu k\u00f6lesi olur. Gen\u00e7, yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bile olsan paran, araban yoksa o sana y\u00fcz vermez. Bu da yetmez; bir kul\u00fcbe \u00fcye olmak gerekir, onu operaya, yeme\u011fe, yar\u0131\u015f yerlerine g\u00f6t\u00fcrmek gerekir.<br \/>\nSosyete \u00e2detlerine uymal\u0131d\u0131r. Yedirir i\u00e7irir e\u011flendirirsin, bol bol para harcars\u0131n yine de memnun edemezsin. Sosyete \u00e2leminde sel\u00e2m ve sohbet para ister, sefihler peygamber, fakirler m\u00fcrtet, para mab\u00fbt, bankalar mabet, kad\u0131nlar melek, balo da cennettir. \u0130\u015fte sosyete kendisine b\u00f6yle bir din icat etmi\u015ftir.<br \/>\nH\u00e2mit, bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 yaparak kente kar\u015f\u0131 k\u0131rsal\u0131 \u00f6nceler ve rahat ve huzurun sadelikte, safl\u0131kta ve tabiatta oldu\u011fu sonucuna var\u0131r. Ger\u00e7i onun bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri kuramsal kalm\u0131\u015ft\u0131r. Fiil\u00ee ya\u015fant\u0131s\u0131 da yine istihza ile tasvir etti\u011fi o sosyete \u00e2lemlerinde ge\u00e7mi\u015ftir.<br \/>\nOlay: \u201cElif\u201d \u015fiiri, manzum hik\u00e2ye de\u011fildir. Fakat geri plandan y\u00fczey yap\u0131da yer alan ve \u015fiirin \u00fczerine temellendi\u011fi bir olay katman\u0131 \u00fcretebiliriz. O da \u015fudur: Bir Anadolu T\u00fcrk k\u00f6y\u00fcnde saf tabiat ortam\u0131nda \u00f6zg\u00fcr, mutlu, ne\u015feli olarak ya\u015fay\u0131p gitmekte olan Elif ad\u0131nda bir k\u00f6yl\u00fc g\u00fczeline bir g\u00fcn, \u015fehirden bir talip \u00e7\u0131kar ve k\u00f6yden kente gelin gitme durumu belirir. Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fair, b\u00fcy\u00fck bir tepki ve h\u00fcz\u00fcn duyar. Belki \u015fiirin yaz\u0131lmas\u0131na sebep, b\u00f6yle bir olay olmu\u015f ve \u015fair, \u015fahit oldu\u011fu bu olaydan yola \u00e7\u0131karak bu \u015fiiri yazm\u0131\u015f olabilir.<br \/>\nVarl\u0131k: \u015eiirde varl\u0131klara \u00f6zel bir yakla\u015f\u0131m g\u00f6remiyoruz. \u015eair, varl\u0131k yorumu \u00fczerinde durmuyor; varl\u0131klar\u0131 dekoratif birer unsur olarak kullanmakla yetiniyor.<br \/>\nDuygu: \u015eiirde iki ayr\u0131 duygu katman\u0131 var: \u015eiire konu olan Elif\u2019in duygular\u0131 ve bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fairin duygular\u0131. Elif, duygusal donan\u0131m\u0131 itibariyle tamamen iyimser bir hava i\u00e7ersindedir. \u015een, \u015fakrak, ya\u015fama sevincinden bir \u015fey kaybetmemi\u015f, \u00fcmitle dolu. Karamsar duygulara yer vermiyor.<br \/>\nElif kar\u015f\u0131s\u0131nda yani Elif\u2019in kente gitmesi ve bunun simgeselli\u011finde geleneksel muhafazak\u00e2r de\u011ferlerle \u00f6r\u00fcl\u00fc bir huzurlu hayat tarz\u0131ndan modernle\u015fme s\u00fcrecine ge\u00e7mesi durumu kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fair, \u00f6fke, h\u00fcz\u00fcn, korku gibi karamsar duygulara kap\u0131l\u0131r, tedirgin olur. Bu, bireysel de\u011fil; sosyal bir tedirginliktir.<br \/>\nMilleti ad\u0131na, mill\u00ee, din\u00ee, tarih\u00ee de\u011ferler ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc ad\u0131na duyulan bir h\u00fcz\u00fcn duygusudur. Bu t\u00fcr duygular\u0131n\u0131 da son bendin ilk 4 m\u0131sra\u0131nda dillendiriyor.<br \/>\nG\u00f6r\u00fcnt\u00fc: \u015eiirde Anadolu k\u00f6y\u00fcn\u00fcn tabi\u00ee ortam\u0131nda, canl\u0131 ya\u015fant\u0131s\u0131 i\u00e7inde tasvir edilen Elif g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, nesnel olmaktan \u00e7ok \u00f6zneldir. Bu da resimsel bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcd\u00fcr. \u015eairin duygular\u0131, istekleri, beklentileri, alg\u0131lar\u0131 gibi kendine \u00f6zg\u00fc bireysel e\u011filimi do\u011frultusunda \u00e7izilen bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcd\u00fcr bu. \u015eair, adeta foto\u011fraf \u00e7ekmiyor, resim yap\u0131yor.<br \/>\nSoyut G\u00f6r\u00fcnt\u00fc Unsurlar\u0131<br \/>\nSimgeler: R\u00fczg\u00e2r, bulut, y\u0131ld\u0131z, da\u011f, kar suyu, su, at, ova gibi kelimeler, k\u0131rsal alan\u0131n tabi\u00eeli\u011fini, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, safiyetini simgeleyen, k\u00f6y dekorunu sa\u011flayan varl\u0131klar olarak belirgin bir konuma sahip.<br \/>\n\u0130mgeler: \u015eiir, olduk\u00e7a yo\u011fun bir imge yap\u0131s\u0131na sahip. Ba\u015fl\u0131ca imgeler de \u015funlard\u0131r:<br \/>\n* Tabiatla b\u00fct\u00fcnle\u015fen \u00f6zg\u00fcrl\u00fck:<br \/>\n1. bendden: \u201cBir r\u00fczg\u00e2r yolarken bulutlar\u0131 lif lif \/ Turalanm\u0131\u015f sa\u00e7lar\u0131n\u0131 u\u00e7uruyordu Elif \/ Uyku vaktini unutmu\u015f g\u00f6kteki tek y\u0131ld\u0131za do\u011fru\u201d<br \/>\n\u015eair, ayn\u0131 imgeye 2. bendde daha geni\u015f olarak yer vermektedir: \u201c\u015eaklar \u00e7\u0131plak bir at\u0131n sa\u011fr\u0131s\u0131nda kam\u00e7\u0131 kam\u00e7\u0131 \/ Ba\u011fc\u0131klar\u0131 s\u0131k ba\u011flanm\u0131\u015f \u00f6rg\u00fcl\u00fc sa\u00e7\u0131 \/ R\u00fczg\u00e2r Elif\u2019ten deli, Elif r\u00fczg\u00e2rdan inat \/ San\u0131rs\u0131n pervazlanm\u0131\u015f \u0131\u015f\u0131ktan bir kanat \/ Ovalar kadar geni\u015ftir her kulac\u0131\u201d<br \/>\n\u015eiirin ilk iki bendinde sinemaya \u00f6zg\u00fc hareketli bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc; bir yaz ak\u015fam\u0131 at\u0131na binmi\u015f, Elif ad\u0131nda g\u00fczel bir T\u00fcrk k\u00f6yl\u00fc k\u0131z\u0131n\u0131n \u00f6r\u00fcl\u00fc sa\u00e7lar\u0131n\u0131 r\u00fczg\u00e2rda savurarak gidi\u015fi resmedilmektedir. Ba\u011fc\u0131klar\u0131 s\u0131k ba\u011flanm\u0131\u015f olan \u00f6rg\u00fcl\u00fc sa\u00e7\u0131, \u00e7\u0131plak bir at\u0131n sa\u011fr\u0131s\u0131nda kam\u00e7\u0131 gibi \u015faklar yani at\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ko\u015ftururken uzun \u00f6rg\u00fcl\u00fc sa\u00e7lar\u0131, at\u0131n sa\u011fr\u0131s\u0131na \u00e7arpa \u00e7arpa gider.<br \/>\nGeri pl\u00e2ndaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fc budur ve bu y\u00fczey yap\u0131y\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<br \/>\nBunu \u015fiire ba\u011fl\u0131 kalarak biraz daha a\u00e7al\u0131m: Bir yaz ak\u015fam\u0131 r\u00fczg\u00e2r, bulutlar\u0131 tel tel, iplik iplik yolmaktad\u0131r. Elif, bu r\u00fczg\u00e2rl\u0131 havada g\u00f6kte uyku vaktini unutmu\u015f olan tek y\u0131ld\u0131z yani \u00e7oban y\u0131ld\u0131z\u0131na do\u011fru \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f sa\u00e7lar\u0131n\u0131 u\u00e7urarak gitmektedir.<br \/>\nAk\u015fam\u0131n lo\u015f, alaca karanl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6telerden bir da\u011f\u0131n kamburunun g\u00f6lgesi yans\u0131maktad\u0131r. Bir kar suyu kadar dupduru ve saf bir g\u00fczelli\u011fe sahip olan Elif, ya \u00f6telerden gelen bir \u00e7oban kaval\u0131ndan \u00e7\u0131kan ya da kendi s\u00f6yledi\u011fi t\u00fcrk\u00fclerden olu\u015fan bir ezginin r\u00fczg\u00e2r\u0131nda sallanan, k\u0131m\u0131ldanan d\u00fc\u015f\u00fc i\u00e7inde tay ve ceylan gibi din\u00e7 ve diri bir \u015fekilde bulunmaktad\u0131r. Bu d\u00fc\u015f, belki de onun gen\u00e7 k\u0131zl\u0131k hayalleri, ilerde mutlu bir evlilik ve ya\u015fant\u0131 umutlar\u0131d\u0131r.<br \/>\nK\u0131rsal alan sakini, kentli insandan farkl\u0131 olarak hareketlerini belli bir \u00f6l\u00e7\u00fcyle s\u0131n\u0131rland\u0131rmaz, kendini k\u0131s\u0131tlamak zorunda kalmaz ve manevra alan\u0131 dar de\u011fildir. O, olabildi\u011fince \u00f6zg\u00fcrce davranmak ve hareket etmek ister. Geni\u015f mek\u00e2nlar\u0131n ve h\u00fcr ortamlar\u0131n insan\u0131d\u0131r. Do\u011fas\u0131ndan getirdi\u011fi \u00f6zg\u00fcrce davranma e\u011filimini i\u00e7inde bulundu\u011fu fiziksel mek\u00e2n olan do\u011fal ortamla b\u00fct\u00fcnle\u015ftirerek sergiler.<br \/>\nR\u00fczg\u00e2r, sert esmekte ama o r\u00fczg\u00e2ra inat at\u0131n\u0131 s\u00fcrmektedir. R\u00fczg\u00e2rda at ko\u015fturan Elif, kar\u015f\u0131dan bak\u0131nca \u0131\u015f\u0131ktan bir kanad\u0131n u\u00e7makta oldu\u011fu imgesini vermektedir. Diri bir \u015fevkle at\u0131n\u0131 mahmuzlayarak gidi\u015fi, ovalar kadar geni\u015f kula\u00e7 at\u0131\u015fa benzetilmektedir.<br \/>\n* Duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve heyecanlara ezginin e\u015flik etmesi:<br \/>\n\u201cBir ezginin r\u00fczg\u00e2r\u0131nda \u0131rgalanan d\u00fc\u015f\u00fc i\u00e7inde \/ Daha tay, daha ceyl\u00e2n, daha zinde\u201d<br \/>\nT\u00fcrk milletinin uzun tarih\u00ee geli\u015fimi i\u00e7inde duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve hayale dayanan soyut ve sanatsal zihin faaliyetleri, genellikle ezgiyle birlikte olmu\u015ftur. Biri birisiz olmam\u0131\u015ft\u0131r. En eski ozanlar\u0131m\u0131z, yak\u0131n zamana kadar halk \u015fairlerimiz, duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve heyecanlar\u0131n\u0131 kopuz, saz e\u015fli\u011finde dillendirmi\u015flerdir.<br \/>\nHalk \u015fairleri, hem \u00e7alar hem s\u00f6ylerler. Burada da geleneksel T\u00fcrk ya\u015fama, davranma bi\u00e7imi ve sanat anlay\u0131\u015f\u0131 vurgulan\u0131yor. Elif\u2019in d\u00fc\u015f kurmas\u0131, b\u00fcy\u00fck duygular, hayaller, heyecanlar beslemesi, ancak ya ba\u015fkas\u0131n\u0131n ya kendisinin s\u00f6yledi\u011fi bir t\u00fcrk\u00fc ya da r\u00fczg\u00e2r\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 tabi\u00ee ezgi e\u015fli\u011finde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Elif, yani T\u00fcrk milleti, g\u00fcndelik ya\u015fant\u0131s\u0131na sanat katarak kendini zinde ve mutlu hissetmektedir.<br \/>\n* Do\u011fal safiyet:<br \/>\n\u201cElif bir kar suyudur dupduru \/ Hi\u00e7 resim \u00e7ektirmemi\u015f, aynas\u0131 sular olmu\u015f\u201d<br \/>\nElif, hayat\u0131nda hi\u00e7 resim \u00e7ektirmemi\u015f, kent y\u00fcz\u00fc g\u00f6rmemi\u015f, g\u00fczelli\u011fini g\u00f6recek, sa\u00e7\u0131n\u0131 tarayacak bir aynas\u0131 da olmam\u0131\u015f. Ayna olarak su birikintilerini kullanm\u0131\u015f. Bu m\u0131sralarda Anadolu insan\u0131n\u0131n tamamen do\u011fal bir safl\u0131k i\u00e7indeki g\u00fczelli\u011fi ve olumlu yap\u0131s\u0131 vurgulan\u0131yor. Burada dolayl\u0131 olarak medeniyete, teknolojiye, sun\u2019\u00eeli\u011fe, insan hayat\u0131ndaki e\u011freti unsurlara olumsuzlay\u0131c\u0131 bir g\u00f6nderme var. Kentli insan, kimyev\u00ee maddelerle, kozmetikle g\u00fczellik edinmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken; Elif, yani Anadolu kad\u0131n\u0131, g\u00fczelli\u011fini, kimyev\u00ee boyalara, renkli, s\u00fcsl\u00fc, e\u011freti e\u015fyalara de\u011fil; tamamen do\u011fal yap\u0131s\u0131na bor\u00e7ludur.<br \/>\nO, do\u011fal g\u00fczelli\u011fini bozmam\u0131\u015ft\u0131r. Resim \u00e7ektirmek ve aynaya bakmak, poz vermedir. Bunda kendisi olmak de\u011fil, ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan be\u011fenilen olmak kayg\u0131s\u0131 vard\u0131r. Poz verme de do\u011fal duru\u015fu bozma, e\u011freti ve sun\u2019\u00ee bir duru\u015f tak\u0131nmad\u0131r. Kentli insan, b\u00fct\u00fcn insan ili\u015fkilerinde, sosyal ya\u015fant\u0131s\u0131nda hep ba\u015fkas\u0131na kar\u015f\u0131 \u0131smarlama, sun\u2019\u00ee pozlar tak\u0131n\u0131r. Giyimini, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, konu\u015fmalar\u0131n\u0131, jest ve mimiklerini hep ba\u015fkas\u0131n\u0131n isteklerine ve beklentilerine g\u00f6re ayarlar. Ger\u00e7ek kimli\u011fiyle ve do\u011fal h\u00e2liyle de\u011fil; d\u00fczenlenmi\u015f, ayarlanm\u0131\u015f, belirlenmi\u015f ve s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f h\u00e2llerle var olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\nAyn\u0131 imge, 3. benddeki \u201cElif elmadaki renk, Elif kurbandaki kan\u201d m\u0131sra\u0131nda da peki\u015ftiriliyor. Elif, g\u00fczelli\u011fi, masumlu\u011fu ve hay\u00e2s\u0131 sebebiyle y\u00fcz\u00fcnde olu\u015fan hafif k\u0131zar\u0131kl\u0131ktan dolay\u0131 elman\u0131n rengine, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 kurban kan\u0131na benzetilmektedir. Bu imgenin son bendde de derinle\u015ftirildi\u011fini ve farkl\u0131l\u0131klarla zenginle\u015ftirildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz: \u201cElif bir s\u00fcmb\u00fcld\u00fcr, Elif s\u00fct bak\u0131\u015f\u201d<br \/>\n* Anadolu insan\u0131n\u0131n \u015fevki:<br \/>\n\u201c\u0130nce parmaklar\u0131 kar\u0131nca, g\u00f6zleri ku\u015f\u201d<br \/>\nElif\u2019in yani Anadolu insan\u0131n\u0131n ince parmaklar\u0131 kar\u0131nca gibi hareketli, faal ve \u00e7al\u0131\u015fkan, g\u00f6zleri ku\u015f gibi \u015fen, canl\u0131, diri ve ne\u015felidir. Kentli insanlarda g\u00f6r\u00fclen derin felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnceler, d\u00fc\u015f\u00fcnce kaynakl\u0131 hastal\u0131klar, sosyal olaylar, evhamlar, kayg\u0131lar, korkular onun ya\u015fama sevincini \u00e7\u00f6kertmemi\u015ftir.<br \/>\nMedeniyet, insan\u0131n ya\u015fama \u015fevkini k\u0131rm\u0131\u015f, pek \u00e7ok konuda \u00fcmidini t\u00f6rp\u00fclemi\u015f, ruhunu karartm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131rsal alan insan\u0131 ise tam bir rahatl\u0131k ve g\u00fcven i\u00e7inde normal hayat\u0131n\u0131 dolu dolu, \u015fevkle, heyecanla ya\u015famaktad\u0131r.<br \/>\n* Zedelenmemi\u015f \u015fahsiyet:<br \/>\n\u201cD\u00fcnya benimdir der Elif e\u011filmeden y\u00fcr\u00fcrken\u201d<br \/>\n\u015eiirdeki Elif ki\u015fili\u011fini okurken arka planda kentli insanlar\u0131n h\u00e2llerine kar\u015f\u0131tl\u0131k ba\u011flam\u0131nda g\u00f6ndermeler vard\u0131r. Elif\u2019in e\u011filmeden y\u00fcr\u00fcmesi, Anadolu insan\u0131n\u0131n kimseye boyun e\u011fmeyen, kendine tam bir \u00f6zg\u00fcvenle, b\u00fct\u00fcn \u015fahsiyetini muhafaza ederek ya\u015famas\u0131 vurgulan\u0131rken; ayn\u0131 zamanda kentli insan\u0131n bu de\u011ferlerden mahrum olu\u015funa da z\u0131mnen g\u00f6ndermelerde bulunulmaktad\u0131r.<br \/>\nZira kentli insan, gerek madd\u00ee menfaat elde etmek kayg\u0131s\u0131yla gerek gelecek korkusuyla, gerek d\u0131\u015flanma korkusuyla, gerek ba\u015fka kayg\u0131larla zaman zaman e\u011filmek durumunda kalarak \u015fahsiyetini zedeleyebilmektedir. Anadolu insan\u0131n\u0131n ise hi\u00e7 kimseye minneti olmad\u0131\u011f\u0131ndan \u015fahsiyetini korumakta, ki\u015fili\u011fine halel getirecek durumlara tevess\u00fcl etmemektedir.<br \/>\n* Samimiyet ve iyi niyet:<br \/>\n\u201cSevgisi h\u00e2s, g\u00f6n\u00fcl topra\u011f\u0131ysa gen\u201d<br \/>\nKentli insan\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131nda ve sosyal ili\u015fkilerinde zaman zaman samimiyetsizlikler, riyak\u00e2rl\u0131klar, i\u00e7ten pazarl\u0131klar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sizin y\u00fcz\u00fcn\u00fcze g\u00fclerken gizli gizli k\u00f6t\u00fcl\u00fckler planl\u0131yor olabilir. Sevgisi her zaman has olmayabilir.<br \/>\nBir\u00e7ok sebepler ve kayg\u0131larla y\u00fcz\u00fcn\u00fcze g\u00fcler, arkan\u0131zdan vurabilir. Anadolu insan\u0131 ise i\u00e7i d\u0131\u015f\u0131 birdir. Size g\u00fcler y\u00fcz g\u00f6steriyorsa sizi ger\u00e7ekten seviyordur. Sizi sevmiyorsa k\u0131zg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gizlemez, hemen belli eder. \u0130\u00e7ten pazarl\u0131kl\u0131, gizli hesap kitap i\u00e7inde de\u011fildir. Riyak\u00e2rl\u0131\u011fa gerek g\u00f6rmez.<br \/>\nKentli insan\u0131n g\u00f6n\u00fcl topra\u011f\u0131 geni\u015f de\u011fildir, cimridir, alan\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlar, insanlar aras\u0131nda baz\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re ay\u0131r\u0131m yapar. Sevdi\u011fi, iyilik etti\u011fi, ilgi g\u00f6sterdi\u011fi insan k\u00fcmesi s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Anadolu insan\u0131 ise b\u00fct\u00fcn insanlara g\u00f6nl\u00fcn\u00fc a\u00e7ar, herkese iyilik emek ister, onun g\u00f6n\u00fcl bah\u00e7esinde herkese yer vard\u0131r.<br \/>\n* Elif simgesinin T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olmas\u0131:<br \/>\n\u201cBa\u015fka k\u0131z m\u0131 yok sanki, niye hep sat\u0131rba\u015f\u0131, \/ \u015eiirde ve kel\u00e2mda Elif hep y\u00fcz\u00fck ta\u015f\u0131?\u201d<br \/>\nT\u00fcrk mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn iki temel yap\u0131s\u0131 var: Din\u00ee duyu\u015f-ya\u015fama bi\u00e7imi ve sanat-edebiyat. Her iki alanda da \u201celif\u201d, simgesel bir konuma sahip. T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetini yapan ve \u00f6ren \u0130slam\u2019\u0131n merkezinde Allah ve Kur\u2019an vard\u0131r. Kel\u00e2mullah olan Allah ve Kur\u2019an harfleri olan Arap elifbas\u0131, elifle ba\u015flar. T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n dev birikimini olu\u015fturan Osmanl\u0131 Klasik T\u00fcrk edebiyat\u0131nda; hem Divan hem halk edebiyat\u0131nda elif mazmunu, bir anahtar kavram olarak \u00e7ok kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\nDivan \u015fiirinde sevgilinin ince uzun boyu Elif harfine benzetilir. Elif harfinin ba\u015fta olmas\u0131, bir sonraki harfe biti\u015fmemesi, yaln\u0131z olmas\u0131, bir rakam\u0131yla ayn\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Allah\u2019\u0131 simgeler.<br \/>\nDolay\u0131s\u0131yla Bahattin Karako\u00e7\u2019un yukar\u0131daki m\u0131sralarda \u015fiirde ve kel\u00e2mda elifi sat\u0131rba\u015f\u0131 ve y\u00fcz\u00fck ta\u015f\u0131 olarak zikretmesi anlaml\u0131d\u0131r. Son benddeki: \u201cElif bir sultand\u0131r can g\u00fczellere\u201d m\u0131sra\u0131nda da Elifin can g\u00fczellere yani hem d\u00fcnya g\u00fczellerine hem de mana g\u00fczelliklerine sultan olu\u015fu belirtilerek bu imge renklendirilmi\u015f oluyor.<br \/>\n*Pozitivizmin insan\u0131 yar\u0131m b\u0131rakmas\u0131:<br \/>\n\u201cElbet \u015fa\u015facak buna tek boyutlu her insan\u201d<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bunlara yani yukar\u0131da anlat\u0131lanlara tek boyutlu insan\u0131n \u015fa\u015fmas\u0131 \u015fudur: Tek boyutlu insan, pozitivist ve materyalist ki\u015fidir. Manaya \u00f6nem vermeyip sadece maddeyi esas alan ki\u015fi. \u0130nsanda, d\u00fcnyada, varl\u0131kta hem manev\u00ee hem de madd\u00ee boyut bir b\u00fct\u00fcn olarak vard\u0131r.<br \/>\nManev\u00ee boyutu ink\u00e2r eden materyalist, tek boyutludur ve Elif simgesinin madd\u00ee oldu\u011fu kadar manev\u00ee de\u011ferleri de temsil ediyor olmas\u0131 onu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131r. Elif, ince uzun boylu d\u00fcnya g\u00fczelini yani maddeyi, d\u00fcnyay\u0131 temsil etti\u011fi gibi tevhidi, Allah\u2019\u0131 simgelemesi ile manev\u00ee boyutu da temsil eder.<br \/>\nB\u00f6ylece Elifte madde-mana, d\u00fcnya-ahiret, yarat\u0131lan-yarat\u0131c\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. Taml\u0131\u011f\u0131, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc temsil eder. Tek boyutlu insan ise Elif\u2019te sadece ince uzun boylu g\u00fczel d\u00fcnya k\u0131z\u0131n\u0131 yani sadece maddeyi ve fanili\u011fi g\u00f6r\u00fcr. Bu da yar\u0131ml\u0131k ve eksiklik demektir.<br \/>\n* Kentle\u015fmenin do\u011fall\u0131\u011f\u0131 yok etmesine duyulan tepki<br \/>\n\u201c\u00d6fkeli bir dev gibi homurdan\u0131p gelirken \/ Elif\u2019i al\u0131p da gidecek kara tren \/ \u0130lk ben kapak olurum karn\u0131 a\u00e7 t\u00fcnellere \/ Ve ezgiler dokurum sanc\u0131l\u0131 tellere\u201d<br \/>\n\u015eiirin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc bendinde biraz farkl\u0131 bir konuya yer veriliyor. O da \u00f6fkeli bir dev gibi homurdan\u0131p gelen kara trenin Elif\u2019i al\u0131p g\u00f6t\u00fcrmesi imgesidir. Elif\u2019in k\u00f6yden kente gelin gitmesi \u00f6zelinde, k\u00f6yden kente g\u00f6\u00e7le birlikte k\u0131rsal alana \u00f6zg\u00fc saf, iyi, g\u00fczel ve do\u011fal de\u011ferlerin kentte zaman i\u00e7inde a\u015f\u0131nmas\u0131 ve yok olmas\u0131 korkusunu bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.<br \/>\n\u015eair, \u2018karn\u0131 a\u00e7 t\u00fcnellerle ilk ben kapak olurum\u2019 derken, bu de\u011ferler a\u015f\u0131nmas\u0131na ve kozmopolitle\u015fmeye kar\u015f\u0131 engel olunmas\u0131 gerekti\u011fini belirtirken bunun h\u00fczn\u00fcn\u00fc de terenn\u00fcm ediyor.<br \/>\n*Tekv\u00een\u00ee ve kel\u00e2m\u00ee \u00e2yet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc:<br \/>\n\u201cElif-l\u00e2m-mim demi\u015f, oturmu\u015f nak\u0131\u015f\u201d<br \/>\nElif-l\u00e2m-mim, Kur\u2019an \u00e2yetidir. Allah\u2019\u0131n s\u00f6z\u00fcd\u00fcr ve bu nak\u0131\u015f, oturmu\u015ftur, \u00e7ok g\u00fczel d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Burada \u015fu vurgulanmak isteniyor: Saf ve do\u011fal h\u00e2liyle bir k\u00f6yl\u00fc g\u00fczeli olan Elif, Allah\u2019\u0131n tekv\u00een\u00ee (olu\u015fsal, yarat\u0131l\u0131\u015fsal, varl\u0131ksal) bir \u00e2yeti (i\u015fareti, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve il\u00e2h olu\u015funun bir g\u00f6stergesi)dir. Elif-l\u00e2m-mim ise Allah\u2019\u0131n kel\u00e2m\u00ee (s\u00f6zel) \u00e2yetidir. Dolay\u0131s\u0131yla tekvin\u00ee ve kel\u00e2m\u00ee \u00e2yetler birbirini b\u00fct\u00fcnlemektedir.<br \/>\n\u0130lk\u00f6rnek: \u015eiirde ince, uzun bir k\u00f6yl\u00fc g\u00fczeli tipi tasvir edilmekte ve simgesel de\u011ferlerine vurgu yap\u0131lmaktad\u0131r. Bir k\u00f6yl\u00fc g\u00fczeli olarak tasvir edilen Elif, Anadolu M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk toplumunun tipik bir temsilcisi olarak al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Genel ge\u00e7er T\u00fcrk tipi olarak, T\u00fcrk kad\u0131n\u0131, T\u00fcrk k\u00f6yl\u00fc k\u0131z\u0131 olarak T\u00fcrk edebiyat\u0131nda fazlas\u0131yla kullan\u0131lm\u0131\u015f bir tiptir.<br \/>\nAncak burada sadece bir k\u00f6yl\u00fc g\u00fczeli tasvir edilmekle kal\u0131nm\u0131yor; bunun temsilcili\u011finde iki temel de\u011ferler dizgesi sergileniyor. Bunlar: 1. Anadolu k\u0131rsal alan\u0131n\u0131n safl\u0131\u011f\u0131, do\u011fall\u0131\u011f\u0131, temizli\u011fi ve g\u00fczelli\u011fi. 2. Manev\u00ee-\u0130slam\u00ee de\u011ferlerin \u201cElif\u201d simgesiyle yans\u0131t\u0131lmas\u0131.<br \/>\nMetinleraras\u0131 \u0130li\u015fkiler<br \/>\n-Kar\u015f\u0131tl\u0131\u011fa dayal\u0131 taklit: \u015eiirin ilk bendinde Ahmet Ha\u015fim\u2019in \u201cO Belde\u201d \u015fiirine kar\u015f\u0131tl\u0131\u011fa dayal\u0131 cidd\u00ee bir taklit g\u00f6r\u00fclmektedir. Kentli bir \u015fair olan Ahmet Ha\u015fim\u2019in kentli bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve duyarl\u0131kla ortaya koydu\u011fu sevgili tipi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcne kar\u015f\u0131 burada k\u00f6yl\u00fc g\u00fczeli tipi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ve imgesi \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. Yani tepkisel bir tav\u0131r al\u0131\u015f s\u00f6z konusudur.<br \/>\nAhmet Ha\u015fim, \u201cO Belde\u201d \u015fiirinde deniz kenar\u0131nda ufka bakan, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 r\u00fczg\u00e2r\u0131n da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 aristokrat, kentli, ince bir h\u00fcz\u00fcn bar\u0131nd\u0131ran bir sevgili tipini tasvir ediyordu: \u201cDenizlerden \/ Esen bu ince hav\u00e2 sa\u00e7lar\u0131nla e\u011flensin. \/ Bilsen \/ Mel\u00e2l-i hasret \u00fc gurbetle ufk-\u0131 \u015f\u00e2ma bakan \/ Bu g\u00f6zlerinle, bu h\u00fczn\u00fcnle sen ne dilbersin!\u201d<br \/>\nBahattin Karako\u00e7 ise sa\u00e7lar\u0131n\u0131 sahil r\u00fczg\u00e2r\u0131na de\u011fil; bozk\u0131r r\u00fczg\u00e2r\u0131na tutan, h\u00fcz\u00fcnl\u00fc de\u011fil; ne\u015feli bir k\u00f6yl\u00fc g\u00fczeli tasvir ediyor.<br \/>\n-\u0130mge aktar\u0131m\u0131: Bahattin Karako\u00e7, T\u00fcrk edebiyat\u0131ndan iyi beslenmi\u015f bir \u015fair olarak kendi edebiyat gelene\u011fine do\u011fal bir eklemlenme i\u00e7erisindedir. Bu da onun zenginli\u011fini ortaya koyuyor. Buna baz\u0131 \u00f6rnekler verelim:<br \/>\n* K\u00f6yl\u00fc g\u00fczelinin g\u00f6zlerinin ku\u015fa benzetilmesi imgesi Karacao\u011flan\u2019da da vard\u0131r:<br \/>\n\u201cKeklik gibi ta\u015ftan ta\u015fa sekersin \/ Top ku\u015f gibi geri d\u00f6nm\u00fc\u015f bakars\u0131n<br \/>\n* Ba\u011fc\u0131klar\u0131 s\u0131k ba\u011flanm\u0131\u015f olan \u00f6rg\u00fcl\u00fc sa\u00e7\u0131, \u00e7\u0131plak bir at\u0131n sa\u011fr\u0131s\u0131nda kam\u00e7\u0131 gibi \u015faklar yani at\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ko\u015ftururken uzun \u00f6rg\u00fcl\u00fc sa\u00e7lar\u0131, at\u0131n sa\u011fr\u0131s\u0131na \u00e7arpa \u00e7arpa gider. Benzer bir tasviri Karacao\u011flan \u015f\u00f6yle yapar:<br \/>\n\u201cSa\u00e7lar\u0131 topukla eyliyor cengi \/ Bir ceren bak\u0131\u015fl\u0131 on d\u00f6rt ya\u015fl\u0131n\u0131n\u201d<br \/>\n* \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bendde Elif tipine dair baz\u0131 belirlemeler, benzetmeler yap\u0131l\u0131r. Buna g\u00f6re: Elif, e\u011filmeden giderken sanki b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya benim der gibi bir hava i\u00e7inde kendine sonsuz bir g\u00fcvenle y\u00fcr\u00fcr. Nitekim Karacao\u011flan da bir \u015fiirinde \u015f\u00f6yle der: \u201cDinleyin bir g\u00fczeli methedeyim \/ Yi\u011fide nispetle y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fl\u00fcn\u00fcn\u201d<br \/>\n* Elif, g\u00fczelli\u011fi, masumlu\u011fu ve hay\u00e2s\u0131 y\u00fcz\u00fcnden y\u00fcz\u00fcnde olu\u015fan hafif k\u0131zar\u0131kl\u0131ktan dolay\u0131 elman\u0131n rengine, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 kurban kan\u0131na benzetilmektedir. Renk bak\u0131m\u0131ndan sevgili ile elma aras\u0131nda benzerlik kurulmas\u0131 imgesi, Karacao\u011flan\u2019da da vard\u0131r: \u201cElmadan k\u0131rm\u0131z\u0131 elmastan beyaz \/ \u015e\u00f6yle bir g\u00fczel ver g\u00f6nl\u00fcm e\u011fleyim\u201d<br \/>\n* Ba\u015fka k\u0131zlar de\u011fil de hep sat\u0131rba\u015f\u0131 olan Elif\u2019tir.<br \/>\nElif, \u015fiirde ve kel\u00e2mda hep y\u00fcz\u00fck ta\u015f\u0131d\u0131r. Burada \u201cElif\u201d imgesinin T\u00fcrk edebiyat\u0131nda ve dilde kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re ald\u0131\u011f\u0131 de\u011fere vurgu yap\u0131lmaktad\u0131r. Bunlar \u015f\u00f6yle: Halk \u015fiirinde olsun, Divan \u015fiirinde olsun en \u00f6n s\u0131ralarda hep Elif\u2019ten s\u00f6z edilir. Karacao\u011flan\u2019\u0131n me\u015fhur bir sema\u00eesi buna iyi bir \u00f6rnektir:<br \/>\n\u201c\u0130ncecikten bir kar ya\u011far \/ Tozar Elif Elif diye \/ Deli g\u00f6n\u00fcl abdal olmu\u015f \/ Gezer Elif Elif diye.<br \/>\nElif\u2019in u\u011fru nak\u0131\u015fl\u0131 \/ Yavru balaban bak\u0131\u015fl\u0131 \/ Yayla \u00e7i\u00e7e\u011fi koku\u015flu \/ Kokar Elif Elif diye.<br \/>\nElif ka\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7atar \/ Gamzesi ba\u011fr\u0131ma batar \/ Ak elleri kalem tutar \/ Yazar Elif Elif diye.<br \/>\nEvlerinin \u00f6n\u00fc \u00e7ardak \/ Elif\u2019in elinde bardak \/ Sanki ye\u015fil ba\u015fl\u0131 \u00f6rdek \/ Y\u00fczer Elif Elif diye.<br \/>\nKaracao\u011flan e\u011fmelerin \/ G\u00f6n\u00fcl sevmez de\u011fmelerin \/ \u0130liklenmi\u015f d\u00fc\u011fmelerin \/ \u00c7\u00f6zer Elif Elif diye.\u201d<br \/>\n-\u0130\u00e7erik benzerli\u011fi: Bahattin Karako\u00e7\u2019un buradaki \u015fiiriyle Ahmet Muhip D\u0131ranas\u2019\u0131n \u201cElif\u201d \u015fiiri aras\u0131nda muhteva benzerli\u011fi var. Mukayese imk\u00e2n\u0131 sa\u011flamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan D\u0131ranas\u2019\u0131n \u015fiirini al\u0131yoruz:<br \/>\n\u201cElif kara ta\u015ftan bir k\u00f6yde ya\u015f\u0131yor, \/ Bir dam\u0131n saz\u0131, bir oca\u011f\u0131n ate\u015fi; \/ Her ak\u015fam kanlarla batan bir g\u00fcne\u015fi \/ Ba\u015f\u0131nda a\u011f\u0131r bir ta\u00e7 gibi ta\u015f\u0131yor.<br \/>\nS\u00fct emmi\u015f Elif en eski destanlardan, \/ Masallar\u0131n alt\u0131n be\u015fi\u011finde uyumu\u015f \/ Elif bir ma\u011frada ge\u00e7mi\u015f zamanlardan \/ U\u011frun u\u011frun esen ninniyle b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f.<br \/>\nNe kadar g\u00fczelsin Elif, da\u011f\u0131n k\u0131z\u0131! \/ Derin \u0131ss\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kokusuz \u00e7i\u00e7e\u011fi! \/ Ey, sevincinde bir b\u00fcy\u00fck gelece\u011fi \/ Mu\u015ftulayan i\u00e7ki, bin y\u0131l\u0131n k\u0131m\u0131z\u0131!<br \/>\nElbet bir \u00f6mre tek s\u00f6z\u00fcd\u00fcr kaderin; \/ A\u011fr\u0131\u2019n\u0131n ak \u015fafa\u011f\u0131 s\u00f6ken aln\u0131nda \/ Mutlu k\u0131y\u0131lar\u0131 kap\u0131p cennetlerin, \/ Elif! Sonsuza gebe k\u0131z, tek tanr\u0131\u00e7a!\u201d<br \/>\n\u015eEK\u0130L<br \/>\nNaz\u0131m \u015eekli: \u015eiir, bendlerle kurulan ve e\u015fit d\u00fczenli naz\u0131m bi\u00e7imlerinden 7\u2019li bir naz\u0131m \u015fekline sahip. Yani \u015fiir, m\u0131sra k\u00fcmeleni\u015fi bak\u0131m\u0131ndan 7\u2019\u015fer m\u0131sral\u0131k 4 bentten olu\u015fan bir metin. Kafiye sistemi itibariyle ise \u015f\u00f6yle bir yap\u0131s\u0131 var: Her bendin ilk 6 m\u0131sra\u0131 d\u00fcz kafiyeli yani her 2 m\u0131sra kendi i\u00e7inde kafiyeli, 7. m\u0131sra ise ba\u011f\u0131ms\u0131z. 7. m\u0131sra, hem kafiye bak\u0131m\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z, hem c\u00fcmle kurulu\u015fu bak\u0131m\u0131ndan, hem de anlam bak\u0131m\u0131ndan. Bendlerin ba\u015ftan itibaren iki\u015fer m\u0131sral\u0131k k\u00fcmeleri, anlaml\u0131 ve kendi aras\u0131nda kafiyeli tek bir c\u00fcmle olu\u015ftururken; son m\u0131sra\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z kalmaktad\u0131r. B\u00f6ylece naz\u0131m \u015fekli itibariyle bu \u015fiir, \u00f6zg\u00fcn bir de\u011fere sahip.<br \/>\nD\u0130L VE \u00dcSL\u00dbP<br \/>\nDil: \u015eair, dil sapmalar\u0131na yer vermeden, d\u00fczg\u00fcn, kurall\u0131, g\u00fczel, ak\u0131c\u0131 bir T\u00fcrk\u00e7e kullanma gayreti i\u00e7indedir. Yaln\u0131z \u015fair, konuyla \u00f6rt\u00fc\u015fen bir tav\u0131rla baz\u0131 mahall\u00ee dil unsurlar\u0131na yer vermi\u015f.<br \/>\nMesela \u201cturalamak\u201d fiili Anadolu T\u00fcrk\u00e7esinde kullan\u0131lan ama yaz\u0131 dilinde pek kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kelime. S\u00f6zl\u00fckler bu kelime i\u00e7in \u015fu anlam\u0131 veriyor: Dola\u015fmak. Baz\u0131 oyunlarda d\u00fc\u011f\u00fcmlenmi\u015f mendil veya ku\u015fakla vurmak. \u0130plik \u00e7ilelerini turalar\u0131na ay\u0131rmak. Ayr\u0131ca \u201c\u0131rgalamak\u201d: Sarsmak, yerinden oynat\u0131p sallamak, \u201cgen\u201d: Geni\u015f, kelimeleri de var.<br \/>\n\u015eair, Anadolu k\u00f6y\u00fcn\u00fc ve k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc d\u0131\u015fardan kentli bir insan\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ve diliyle anlat\u0131yor. \u0130\u00e7erden bir halk \u015fairi g\u00f6zlem ve tutumu yok. O y\u00fczden \u015fiirin kelime kadrosu, mahiyeti itibariyle kentlidir. Ancak zaman zaman mahall\u00ee dil unsurlar\u0131na ve konu\u015fma diline de yer vermektedir.<br \/>\n\u015eiir dilinde anla\u015f\u0131lmas\u0131, anlam\u0131 zor bir kelime hemen hemen hi\u00e7 yok Yaln\u0131z baz\u0131 okuyucular, turalamak, \u0131rgalamak, sa\u011fr\u0131, pervazlanmak, gen, elif-l\u00e2m-mim gibi kelime ve ifadeler i\u00e7in s\u00f6zl\u00fck kullanma ihtiyac\u0131 duyabilecektir.<br \/>\n\u00dcsl\u00fbp: \u015eiirin \u00fcsl\u00fbbu genelde yal\u0131nd\u0131r. Anlam\u0131 zorlayan bir s\u00f6ylemi yok. Ortalama bir okuyucunun kolayca anlayabilece\u011fi bir \u015fiir. Yaln\u0131z bu yal\u0131n \u00fcsl\u00fbp \u015fiiri basit ve s\u0131radan yapm\u0131yor. \u015eiir, olduk\u00e7a derin, imgelerle y\u00fckl\u00fc, sanatl\u0131 bir yap\u0131ya sahip. Fakat \u015fair, b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 g\u00f6stererek sehl-i m\u00fcmteni \u00f6rne\u011fi ortaya koymu\u015ftur. Ayr\u0131ca tasvir\u00ee \u00fcsl\u00fbp da kendini kuvvetle hissettiriyor.<br \/>\nAHENK<br \/>\nSes tekrarlar\u0131: \u015eair taraf\u0131ndan ister bilin\u00e7li olarak tercih edilmi\u015f olsun isterse olmas\u0131n, \u015fiirde yer yer i\u00e7eri\u011fe uygun ses tekrarlar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Biz, \u015fiir okurken g\u00f6r\u00fcnt\u00fc-ses-muhteva b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131 bir ahenk seziyoruz. Mesela: \u201cBir r\u00fczg\u00e2r yolarken bulutlar\u0131 lif lif \/ Turalanm\u0131\u015f sa\u00e7lar\u0131n\u0131 u\u00e7uruyordu Elif\u201d m\u0131sralar\u0131nda i harfi 4 kez tekrarlanm\u0131\u015f. \u201cBir\u201d kelimesinin anlam\u0131 ve rakam olarak yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131, \u201clif\u201d kelimesinin anlam\u0131na uygun olan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ve \u201celif\u201d harfinin anlam\u0131 ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc hep ince, uzun, narin bir \u015fekli \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla i harfinin sesi ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc, bu inceli\u011fi ve narinli\u011fi hissettiriyor ve \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Bir ba\u015fka \u00f6rmek:<br \/>\n\u201c\u015eaklar \u00e7\u0131plak bir at\u0131n sa\u011fr\u0131s\u0131nda kam\u00e7\u0131 kam\u00e7\u0131 \/ Ba\u011fc\u0131klar\u0131 s\u0131k ba\u011flanm\u0131\u015f \u00f6rg\u00fcl\u00fc sa\u00e7\u0131\u201d m\u0131sralar\u0131nda 4 \u00e7, 2 \u015f, 1 c harfi var. Bunlar, benzer ses de\u011ferlerine sahip harfler ve kam\u00e7\u0131 \u015faklamas\u0131 sesini yans\u0131tmaktad\u0131rlar.<br \/>\nKafiye: \u015eair, kafiye konusunda olduk\u00e7a bilin\u00e7li davran\u0131yor. \u201cNaz\u0131m \u015eekli\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi her bendin ilk 6 m\u0131sra\u0131nda iki\u015fer m\u0131sral\u0131k k\u00fcmeler i\u00e7inde Mesnevi kafiyesi veya e\u015fleme ya da d\u00fcz kafiye denilen sistemi uyguluyor. Tam ve zengin kafiyelerin a\u011f\u0131rl\u0131kta olmas\u0131, \u015fairin kafiye konusunda ba\u015far\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Ayr\u0131ca kafiye zorlamas\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. \u015eair, m\u0131sralar\u0131 kafiyeye uydurma zorlamas\u0131 i\u00e7ersinde de\u011fil. Kafiyeler, tamamen do\u011fal bir ak\u0131\u015fa ba\u011fl\u0131 olarak ustaca ve kendili\u011finden do\u011fmu\u015f. \u015eiiri kafiye y\u00f6nlendirmiyor.<br \/>\nKelime Tekrarlar\u0131:<br \/>\n\u0130kilemeler: \u00d6rnekler: lif lif, kam\u00e7\u0131 kam\u00e7\u0131<br \/>\nM\u0131sra ba\u015f\u0131 tekrar\u0131: \u015eiirin b\u00fct\u00fcn\u00fcnde \u201cBir\u201d kelimesi 2, \u201dElif\u201d kelimesi 6 kez tekrarlanarak bir ahenk sa\u011flanm\u0131\u015f. Ayr\u0131ca \u015fiirin tamam\u0131nda \u201cElif\u201d, toplam 13 kez tekrarlan\u0131yor. Bu da vurgulu bir ahenk do\u011furuyor.<br \/>\nM\u0131sra i\u00e7i kelime tekrar\u0131: \u0130lk bendin 6. m\u0131sra\u0131nda \u201cdaha\u201d kelimesinin 3 kez, 2. bendin 5. m\u0131sra\u0131nda \u201cr\u00fczg\u00e2r\u201d kelimesinin 2 kez, \u201cElif\u201d kelimesinin 2 kez, 3. bendin 4. m\u0131sra\u0131nda yine \u201cElif\u201d kelimesinin 2 kez ve son bendin 5. m\u0131sra\u0131nda yine \u201cElif\u201d kelimesinin 2 kez tekrar\u0131, ahenk \u00fcretmede kayda de\u011fer bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arzediyor.<br \/>\nVezin: \u015eiir, vezin bak\u0131m\u0131ndan serbest. \u015eair, ahenk sa\u011flama konusunda vezinden yararlanmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015f.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>EL\u0130F Bir r\u00fczg\u00e2r yolarken bulutlar\u0131 lif lif Turalanm\u0131\u015f sa\u00e7lar\u0131n\u0131 u\u00e7uruyordu Elif Uyku vaktini unutmu\u015f g\u00f6kteki tek y\u0131ld\u0131za do\u011fru \u00d6telerden yans\u0131yordu bir da\u011f\u0131n kamburu Bir ezginin r\u00fczg\u00e2r\u0131nda \u0131rgalanan d\u00fc\u015f\u00fc i\u00e7inde Daha tay, daha ceyl\u00e2n, daha zinde Elif bir kar suyudur dupduru Hi\u00e7 resim \u00e7ektirmemi\u015f, aynas\u0131 sular olmu\u015f \u0130nce parmaklar\u0131 kar\u0131nca, g\u00f6zleri ku\u015f \u015eaklar \u00e7\u0131plak bir at\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-29156","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kumbet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29156","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29156"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29156\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29172,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29156\/revisions\/29172"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}