{"id":29289,"date":"2018-11-24T09:30:59","date_gmt":"2018-11-24T05:30:59","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=29289"},"modified":"2018-11-24T11:00:23","modified_gmt":"2018-11-24T07:00:23","slug":"nizami-c%c9%99f%c9%99rov-aristokratiyanin-dili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=29289","title":{"rendered":"Nizami C\u018fF\u018fROV.&#8221;Aristokratiyan\u0131n dili&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/250px-Nizami_C\u0259f\u0259rov.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/250px-Nizami_C\u0259f\u0259rov-199x300.jpg\" alt=\"\" width=\"199\" height=\"300\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-27148\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/250px-Nizami_C\u0259f\u0259rov-199x300.jpg 199w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/250px-Nizami_C\u0259f\u0259rov.jpg 250w\" sizes=\"auto, (max-width: 199px) 100vw, 199px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq,  dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn  xalqlarda, c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 \u00fcmumxalq dili il\u0259 yana\u015f\u0131, aristokratiyan\u0131n, yaxud y\u00fcks\u0259k  t\u0259b\u0259q\u0259nin geni\u015f xalq k\u00fctl\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ya tamamil\u0259, ya da qism\u0259n  yad el\u0259 bir \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si olmu\u015fdur ki, \u00e7ox hallarda h\u0259min xalqlar\u0131n, c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin klassik b\u0259dii, elmi, r\u0259smi-i\u015fg\u00fczar v\u0259 s. m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixini m\u0259hz bu \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259sind\u0259n istifad\u0259  miqyas\u0131 (v\u0259 m\u0259har\u0259ti!) m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Q\u0259dim t\u00fcrk aristokratiyas\u0131 yaln\u0131z  t\u00fcrkc\u0259d\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t saxlam\u0131\u015f, lakin t\u00fcrkl\u0259rin I minilliyin sonu, II minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n bir-birind\u0259n m\u00fcst\u0259qil xalqlar olaraq ayr\u0131ld\u0131qlar\u0131 yeni d\u00f6vr\u00fcn \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r \u00fc\u00e7 aristokratik dild\u0259n istifad\u0259 etdikl\u0259ri m\u0259lumdur: \u0259r\u0259b, fars v\u0259 t\u00fcrk dill\u0259ri.<br \/>\n\u018fr\u0259bc\u0259nin islam dininin, el\u0259c\u0259 d\u0259 bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m dinin ideya-metodoloji t\u0259siri alt\u0131nda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl taparaq orta \u0259srl\u0259r boyu inki\u015faf ed\u0259n elm, farscan\u0131n is\u0259 z\u0259ngin poetik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn dili oldu\u011fu  bar\u0259d\u0259 \u00e7ox yaz\u0131lsa da, t\u00fcrkc\u0259nin  tarixi aristokratizmi haqq\u0131ndak\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r el\u0259 d\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l deyil. V\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, bunun s\u0259b\u0259bi t\u00fcrk dilinin h\u0259mi\u015f\u0259 xalq dili, folklor dili (v\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259,  &#8220;t\u00fcrk\u00fcn s\u00f6z\u00fc&#8221;) s\u0259viyy\u0259sin\u0259 endirilm\u0259si olmu\u015fdur ki, bunun da \u0259sas &#8220;g\u00fcnahkarlar&#8221;\u0131, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, t\u00fcrkl\u0259rin \u00f6zl\u0259ridir. Mahmud Ka\u015f\u011farinin m\u0259\u015fhur dild\u0259 t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyind\u0259n, Yusif Balasaqunlu, \u018fhm\u0259d Y\u0259s\u0259vi v\u0259 \u018fhm\u0259d Y\u00fcqn\u0259kinin h\u0259min t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyin m\u00fck\u0259mm\u0259l fakt-m\u0259tnl\u0259rini  t\u0259qdim etm\u0259l\u0259rind\u0259n sonra t\u00fcrk aristokratiyas\u0131n\u0131n  ist\u0259r \u0259r\u0259bc\u0259y\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 farscaya meyli yaln\u0131z sosioloji amill\u0259rl\u0259 izah olunmal\u0131d\u0131r. H\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l ona g\u00f6r\u0259 ki, I minilliyin sonu, II minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0259n az\u0131 min illik z\u0259ngin etnolinqvistik qaynaqlar \u0259sas\u0131nda formala\u015fm\u0131\u015f T\u00fcrk\u00fcstan (Ka\u015f\u011far) t\u00fcrk \u0259d\u0259bi dilini, professor \u018fhm\u0259d Bican \u018frcilasun tamamil\u0259 haql\u0131d\u0131r ki, s\u0259lcuqlar Anadoluya g\u0259tir\u0259 bilm\u0259dil\u0259r. Niy\u0259?.. T\u00fcrk aristokratiyas\u0131 \u015e\u0259rqd\u0259 (T\u00fcrk\u00fcstanda!) qalm\u0131\u015fd\u0131, Q\u0259rb\u0259 ax\u0131n ed\u0259nl\u0259r is\u0259 t\u00fcrk  c\u0259miyy\u0259tinin o hiss\u0259l\u0259ri idi ki, h\u0259rbi-siyasi g\u00fcc\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131lar. V\u0259 el\u0259 ki,  h\u0259min g\u00fcc say\u0259sind\u0259 geni\u015f bir co\u011frafiyaya hakim oldular, d\u0259rk etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar ki,  ist\u0259r \u0259r\u0259b, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 fars aristokratiyas\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda dayanacaq &#8220;kadr&#8221;lar\u0131, dem\u0259k olar ki, yoxdur&#8230; T\u00fcrk\u00fcstanda monqollar t\u00fcrk aristokratiyas\u0131n\u0131n ax\u0131r\u0131na \u00e7\u0131xanda Q\u0259rbd\u0259 t\u00fcrk  h\u00f6kmdarlar\u0131 \u0259r\u0259b-farsdilli aristokratiya (v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259r!) yeti\u015fdirm\u0259y\u0259 m\u0259cbur idil\u0259r. Lakin &#8220;t\u00fcrk dili yara\u015fmaz \u015fah n\u0259slimiz\u0259,  \u0259skiklik g\u0259tir\u0259r t\u00fcrk dili biz\u0259&#8221; d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si yuxar\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259d\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r apar\u0131c\u0131 olsa  da, t\u00fcrkc\u0259 t\u00fcrk c\u0259miyy\u0259tind\u0259 yaln\u0131z \u00fcmumxalq- folklor dili olmaqla qalmay\u0131b, \u00f6z etnolinqvistik enerjisi (v\u0259 ehtiras\u0131!) il\u0259 &#8220;yuxar\u0131lar&#8221;a &#8211; saraylara can at\u0131rd\u0131 ki, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259r\u0259bc\u0259 v\u0259 farsca kompromis\u0259 girm\u0259k laz\u0131m  g\u0259lirdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u00fcrk aristokratiyas\u0131 t\u00fcrkc\u0259nin leksikas\u0131n\u0131 \u0259r\u0259bc\u0259 v\u0259 farscaya g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedib qrammatikas\u0131na sahib \u00e7\u0131xd\u0131.<br \/>\nOrta \u0259srl\u0259r t\u00fcrk aristokratiyas\u0131n\u0131n dil- \u00fcnsiyy\u0259t m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin g\u00f6st\u0259ricisidir ki, \u0259r\u0259bc\u0259ni, farscan\u0131 v\u0259 t\u00fcrkc\u0259ni &#8211; tamamil\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sistemli dill\u0259ri bir-birind\u0259n ay\u0131rmad\u0131, h\u0259tta \u00fc\u00e7 dild\u0259 yazan dahi t\u00fcrk m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259ri yeti\u015fdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, t\u00fcrkc\u0259d\u0259 bu \u00fc\u00e7 dili &#8220;birl\u0259\u015fdirm\u0259k&#8221; kimi unikal bir t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 m\u00fc\u0259lliflik etdi.<br \/>\nOrta \u0259srl\u0259rin sonu, yeni d\u00f6vr\u00fcn \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 &#8211; XVI-XVIII \u0259srl\u0259rd\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin differensiasiyas\u0131 (v\u0259 m\u00fcasir t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n formala\u015fma\u011fa ba\u015flamas\u0131) n\u0259tic\u0259sind\u0259 milli aristokratiya t\u00fcrkc\u0259nin yerli t\u0259zah\u00fcrl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verir.<br \/>\nRus dilinin t\u00fcrk aristokratiyas\u0131 aras\u0131nda yay\u0131lmas\u0131 n\u0259 m\u0259d\u0259ni, n\u0259 d\u0259 siyasi deyil, m\u0259hz inzibati t\u0259l\u0259bl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259lir. V\u0259 he\u00e7 d\u0259 b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 etmir&#8230; XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq Rusiya  imperiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif xalqlara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f t\u00fcrkl\u0259r\u0259 h\u0259rbi-siyasi t\u0259cav\u00fcz\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda Q\u0259rbd\u0259 Osmanl\u0131 t\u00fcrkl\u0259ri, \u015e\u0259rqd\u0259 is\u0259 uy\u011furlar davam g\u0259tir\u0259 bilir. Az\u0259rbaycan ikiy\u0259 par\u00e7alan\u0131r&#8230; V\u0259 Az\u0259rbaycan aristokratiyas\u0131n\u0131n dil taleyi o bax\u0131mdan kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fir ki, Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n yerini Sovetl\u0259r Birliyi tutanacan rus dili t\u00fcrk- fars- \u0259r\u0259bdilli ziyal\u0131 m\u00fchitin\u0259 birba\u015fa yox, frans\u0131z \u0259das\u0131 v\u0259 ya elitarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 n\u00fcfuz etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan Az\u0259rbaycan aristokratiyas\u0131 Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov, \u0130smay\u0131l b\u0259y Qutqa\u015f\u0131nl\u0131, Mirz\u0259 Kaz\u0131m b\u0259y, Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259d\u0259n ba\u015flam\u0131\u015f \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259, \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flu, \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev, N\u0259riman N\u0259rimanov, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259m \u015e\u0259rq, h\u0259m d\u0259 Q\u0259rb (\u0259n az\u0131 rus) dill\u0259rini m\u0259nims\u0259m\u0259l\u0259ri (v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q-f\u0259aliyy\u0259t  praktikas\u0131nda birba\u015fa istifad\u0259 etm\u0259li) olurlar. Odur ki, biz XIX  \u0259sr Az\u0259rbaycan ziyal\u0131s\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259ni s\u0259viyy\u0259sini g\u00f6st\u0259rm\u0259k ist\u0259rk\u0259n tez-tez bel\u0259  bir ifad\u0259-formuldan istifad\u0259 edirik: &#8220;O, \u0259r\u0259b, fars v\u0259 t\u00fcrk dill\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, rus-Avropa dill\u0259rini d\u0259 bilirdi&#8221;&#8230; Lakin  m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n  g\u00fccl\u0259ndiyi 1910-cu ild\u0259n,  x\u00fcsusil\u0259 AXC-nin m\u00f6vcud oldu\u011fu 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan aristokratiyas\u0131n\u0131n dili, \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sidir. V\u0259  biz bunu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, C\u00fcmhuriyy\u0259t Parlamentinin nitq t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Birincisi, mill\u0259t v\u0259kill\u0259ri Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar; ikincisi is\u0259 bu dili yax\u015f\u0131 bilm\u0259y\u0259nl\u0259r M\u0259clisd\u0259n \u00fczr ist\u0259m\u0259y\u0259, tezlikl\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259c\u0259kl\u0259rin\u0259 s\u00f6z verm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olurlar.<br \/>\nSovet hakimiyy\u0259tinin ilk ill\u0259rind\u0259 &#8211; 1920-1930-cu  ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan aristokratiyas\u0131 art\u0131q siyasi-inzibati deyil, \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni ziyal\u0131lar t\u0259msil edir ki, onlar\u0131 &#8220;k\u00f6hn\u0259&#8221; v\u0259  &#8220;yeni&#8221; olmaqla iki n\u0259sl\u0259 ay\u0131rmaq laz\u0131m g\u0259lir. &#8220;K\u00f6hn\u0259&#8221; n\u0259sl\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259, H\u00fcseyn Cavid, Abdulla \u015eaiq, \u018flia\u011fa \u015e\u0131xlinski, B\u0259kir \u00c7obanzad\u0259, &#8220;yeni&#8221; n\u0259sl\u0259 is\u0259 C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m, R\u0259sul Rza, Mehdi H\u00fcseyn, M\u0259mm\u0259d Arif,  H\u0259mid Arasl\u0131, Mir C\u0259lal, M\u0259mm\u0259da\u011fa \u015eir\u0259liyev, \u018fbd\u00fcl\u0259z\u0259l D\u0259mir\u00e7izad\u0259, Muxtar H\u00fcseynzad\u0259&#8230; daxildirl\u0259r ki, bu n\u0259sill\u0259rin dil aristokratizmin\u0259 art\u0131q daha do\u011fru olar dey\u0259k, elitarizmin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 m\u00f6vqel\u0259ri f\u0259rqlidir. O m\u0259nada ki, &#8220;k\u00f6hn\u0259&#8221; n\u0259sil \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kd\u0259 daha s\u0259rb\u0259st oldu\u011fu halda, &#8220;yeni&#8221; n\u0259slin qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n ideoloji m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r dayan\u0131r ki, onlardan birincisi xalq dan\u0131\u015f\u0131q (&#8220;proletar&#8221;) dilini \u0259d\u0259bi s\u0259viyy\u0259y\u0259  y\u00fcks\u0259ltm\u0259kd\u0259n, ikincisi is\u0259 rus dilini yegan\u0259  beyn\u0259lxalq \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si (g\u0259l\u0259c\u0259k kommunizm c\u0259miyy\u0259tinin dili!) olaraq m\u0259nims\u0259m\u0259kd\u0259n, ona x\u00fcsusi ehtiram  g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir.<br \/>\nXX \u0259srin ortalar\u0131ndan, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Stalin rejiminin \u00e7\u00f6km\u0259sind\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan ziyal\u0131  elitas\u0131nda rus dilinin get-ged\u0259 s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 y\u00fcks\u0259ldil\u0259n n\u00fcfuzu qar\u015f\u0131s\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin milli-m\u0259n\u0259vi, el\u0259c\u0259 d\u0259 siyasi-ideoloji h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 qorumaq hissl\u0259rinin g\u00fccl\u0259nm\u0259si, \u0259lb\u0259tt\u0259, tarixi bir z\u0259rur\u0259t idi. Mirz\u0259 \u0130brahimovun \u015f\u0259xsind\u0259 ba\u015f qald\u0131ran &#8220;ana dili qiyam\u0131&#8221;, &#8220;m\u0259rk\u0259z&#8221;in s\u0259rt  reaksiyas\u0131 \u00f6z yerind\u0259, &#8220;daxil&#8221;d\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcqavim\u0259t\u0259 rast g\u0259ls\u0259 d\u0259, tamamil\u0259 ayd\u0131n idi ki, bu, m\u0259hdud d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc bir mill\u0259t\u00e7inin deyil, d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 yax\u015f\u0131 b\u0259l\u0259d olan milli kommunistin \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 zidd olmayan t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcd\u00fcr. V\u0259 Az\u0259rbaycan ziyal\u0131 elitas\u0131n\u0131n \u00fcmumi m\u00f6vqeyini \u0259ks etdirir.<br \/>\nMirz\u0259 \u0130brahimovun &#8220;ana dili qiyam\u0131&#8221; v\u0259 ya Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t idar\u0259l\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin n\u00fcfuzunu g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc milli ziyal\u0131 elitas\u0131n\u0131n dil\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti bax\u0131m\u0131ndan \u0259n az\u0131 \u00fc\u00e7 s\u0259b\u0259bd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259 bil\u0259rdi:<br \/>\n1) Sovetl\u0259r Birliyi yaranark\u0259n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r q\u0259dim m\u0259d\u0259niyy\u0259ti olan xalqlar m\u00fctt\u0259fiq respublikalar\u0131n timsal\u0131nda  onun t\u0259rkibin\u0259 o \u015f\u0259rtl\u0259 daxil olmu\u015fdular ki, milli m\u0259d\u0259ni varl\u0131qlar\u0131na, yaxud m\u0259nlikl\u0259rin\u0259 toxunulmas\u0131n, lakin h\u0259min \u015f\u0259rt\u0259 n\u0259inki \u0259m\u0259l olunur, h\u0259tta zaman-zaman zat\u0131-k\u00f6k\u00fc nam\u0259lum bir xalqdan &#8211; &#8220;sovet xalq\u0131&#8221;ndan b\u0259hs edilm\u0259kl\u0259 dig\u0259r xalqlar\u0131n ruslar daxilind\u0259 \u0259rim\u0259si tendensiyas\u0131 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131r;<br \/>\n2) Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ikiy\u0259 par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131ndan onun dili  iki f\u0259rqli ictimai-siyasi \u015f\u0259raitd\u0259 m\u00f6vcud idi ki, milli ziyal\u0131 elitas\u0131 bunu n\u0259 \u015eimaldak\u0131, n\u0259 d\u0259 C\u0259nubdak\u0131 &#8220;a\u011fa&#8221;lara g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 ged\u0259  bilmirdi;<br \/>\n3) Stalin rejiminin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc mill\u0259tin t\u0259bii h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00fcmidl\u0259r do\u011furur, perspektivl\u0259r v\u0259d edirdi.<br \/>\nMirz\u0259 \u0130brahimovun s\u0259l\u0259fl\u0259ri, m\u00fcasirl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, onlardan geri qalmayan x\u0259l\u0259fl\u0259ri d\u0259 meydana \u00e7\u0131xd\u0131: B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259, N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259, M\u0259mm\u0259d Araz, X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk,  Anar, El\u00e7in, Sabir R\u00fcst\u0259mxanl\u0131&#8230;<br \/>\nV\u0259 he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, milli dil elitarizmi problemini Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259ll etdi. Sad\u0259c\u0259,  bir-iki &#8220;qiyam&#8221; v\u0259 ya t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsd\u0259n ibar\u0259t olmay\u0131b \u00fcmum\u0259n milli d\u00f6vl\u0259t quruculuq strategiyas\u0131n\u0131n \u00fczvi t\u0259rkib hiss\u0259si s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ld\u0259n dil m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 bu g\u00fcn mill\u0259t v\u0259 milli elita m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri sistemind\u0259 (v\u0259 tamamil\u0259 t\u0259biidir ki,  beyn\u0259lxalq \u00fcnsiyy\u0259t, m\u0259d\u0259niyy\u0259t kontekstind\u0259 bax\u0131l\u0131r.  Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin  dami n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131, z\u0259ruri proqram, f\u0259rman s\u0259r\u0259ncam v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259rl\u0259  i\u015fl\u0259nm\u0259si, safl\u0131\u011f\u0131, inki\u015faf\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, elitar n\u00fcfuzunu da ard\u0131c\u0131l m\u00fcdafi\u0259 (v\u0259 t\u0259min)  etdiyi Az\u0259rbaycan dili xalq\u0131m\u0131z\u0131n (v\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin) t\u0259r\u0259qqisinin h\u0259m \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, h\u0259m  d\u0259 onun h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda \u0259n m\u00fch\u00fcm g\u00f6st\u0259ricisidir.<br \/>\nO d\u00f6vrd\u0259 ki, xalq\u0131n dilin\u0259 onun g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259ti qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rir, onda yad dill\u0259r, yaxud t\u0259sirl\u0259r h\u0259min dili \u00f6z k\u00f6k\u00fcnd\u0259n ay\u0131ra, mehv\u0259rind\u0259n  \u00e7\u0131xara bilm\u0259z. V\u0259 ana dilin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 b\u00fct\u00fcn xalq elitaya (aristokratiyaya) \u00e7evrilm\u0259k imkan\u0131 \u0259ld\u0259 edir.<br \/>\n\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev n\u0259 etdiyini bilirdi. V\u0259 D\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n  lideri \u0130lham \u018fliyev d\u0259 n\u0259 etdiyini bilir&#8230;<\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259: http:\/\/edebiyyatqazeti.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn xalqlarda, c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 \u00fcmumxalq dili il\u0259 yana\u015f\u0131, aristokratiyan\u0131n, yaxud y\u00fcks\u0259k t\u0259b\u0259q\u0259nin geni\u015f xalq k\u00fctl\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ya tamamil\u0259, ya da qism\u0259n yad el\u0259 bir \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si olmu\u015fdur ki, \u00e7ox hallarda h\u0259min xalqlar\u0131n, c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin klassik b\u0259dii, elmi, r\u0259smi-i\u015fg\u00fczar v\u0259 s. m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixini m\u0259hz bu \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259sind\u0259n istifad\u0259 miqyas\u0131 (v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-29289","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29289","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29289"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29289\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29294,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29289\/revisions\/29294"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}