{"id":30129,"date":"2019-04-09T06:00:07","date_gmt":"2019-04-09T02:00:07","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=30129"},"modified":"2019-04-09T11:14:32","modified_gmt":"2019-04-09T07:14:32","slug":"qasim-b%c9%99y-zakir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=30129","title":{"rendered":"Qas\u0131m b\u0259y Zakir"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/qbzakir-edebiyyat-az.com_.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/qbzakir-edebiyyat-az.com_-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"alignnone size-medium wp-image-30144\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/qbzakir-edebiyyat-az.com_-300x200.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/qbzakir-edebiyyat-az.com_.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Qas\u0131m b\u0259y \u018fli b\u0259y o\u011flu Zakir (1784[1], \u015eu\u015fa, Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 \u2013 1857[1], \u015eu\u015fa, \u015eamax\u0131 quberniyas\u0131, Rusiya \u0130mperiyas\u0131) \u2014 Az\u0259rbaycan \u015fairi.<\/p>\n<p>H\u0259yat\u0131<br \/>\nQas\u0131m b\u0259y Zakir 1784-c\u00fc ild\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 do\u011fulmu\u015fdur. Onun \u0259sli Qaraba\u011fda m\u0259\u015fhur olan Cavan\u015firl\u0259r n\u0259slind\u0259ndir. Ulu babas\u0131 Kaz\u0131m a\u011fa \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan P\u0259nah xan\u0131n do\u011fma qarda\u015f\u0131d\u0131r. Zakir ilk t\u0259hsilini \u015eu\u015fada mollaxanada alm\u0131\u015f, \u0259r\u0259b, fars, dill\u0259rini \u00f6yr\u0259nmi\u015fdir. Bu dill\u0259ri bilm\u0259si ona Yax\u0131n \u015e\u0259rqin Firdovsi, Nizami, S\u0259di, Hafiz kimi m\u0259\u015fhur s\u00f6z ustadlarinin \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f olmaq imkan\u0131 vermi\u015fdir. Zakir mollaxanada oxudu\u011fu ill\u0259rd\u0259 adlar\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n b\u0259dii irsini oxuyub \u00f6yr\u0259nmi\u015fdir. \u015eairin yeniyetm\u0259liyi v\u0259 g\u0259ncliyi Qaraba\u011fda ba\u015f vermi\u015f siyasi-h\u0259rbi hadis\u0259l\u0259r d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. 1795-ci ild\u0259 Qacar\u0131n Qaraba\u011fa h\u00fccum edib \u015eu\u015fan\u0131 m\u00fchasir\u0259d\u0259 saxlamas\u0131, \u0259halinin \u015f\u0259h\u0259ri m\u0259rdlikl\u0259 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259si, bundan iki il sonra Qacar\u0131n \u015eu\u015fada q\u0259tli, \u015fair Molla P\u0259nah Vaqifin \u00f6z o\u011flu il\u0259 birlikd\u0259 C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fcnd\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si, XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0130brahim xan\u0131n Qaraba\u011fda v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259si v\u0259 s. onun yeniyetm\u0259lik v\u0259 ilk g\u0259nclik ill\u0259rind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc hadis\u0259l\u0259r, e\u015fitdiyi \u0259hvalatlar idi. Bu hadis\u0259l\u0259r onun d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131na \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 Rusiyan\u0131n idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 ke\u00e7dikd\u0259n sonra Zakir \u00e7ar ordusunun Qafqaz m\u00fcs\u0259lman k\u00f6n\u00fcll\u00fc atl\u0131 d\u0259st\u0259sin\u0259 qo\u015fulmu\u015f, 1806-1813, 1826-1828-ci ill\u0259rin Rusiya-\u0130ran m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir. O, Abbas Mirz\u0259nin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi \u0130ran qo\u015fununa qar\u015f\u0131 vuru\u015fan d\u0259st\u0259nin t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015f, d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 f\u0259rql\u0259ndiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 1828-ci ild\u0259 g\u00fcm\u00fc\u015f medalla t\u0259ltif edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Qas\u0131m b\u0259yi g\u00f6r\u0259nl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u018fhm\u0259d b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rlinin r\u0259vay\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, o zati-\u015f\u0259rif xo\u015fsur\u0259t v\u0259 xo\u015fsima, a\u011f b\u0259d\u0259nli,qartal burunlu,uca qam\u0259tli,r\u0259ngli di\u015fli,z\u0259if\u00fclb\u00fcny\u0259 bir v\u00fccud imi\u015f. G\u00f6y\u00e7\u0259k, a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 g\u00f6y r\u0259ngli g\u00f6zl\u0259ri var imi\u015f. Simas\u0131ndan, h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 s\u00fcknas\u0131ndan asari-n\u0259cab\u0259t v\u0259 r\u0259\u015fad\u0259t g\u00f6r\u00fcn\u0259rmi\u015f. Dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 f\u0259sih v\u0259 s\u00f6vt\u00fc dilk\u0259\u015f olma\u011fa g\u00f6r\u0259, \u00e7oxlar\u0131n\u0131 heyran ed\u0259rmi\u015f. O dan\u0131\u015fanda ona qulaq asmamaq olmazm\u0131\u015f. Bir az t\u00fcndm\u0259cazm\u0131\u015f. \u0130nsaf v\u0259 m\u00fcr\u00fcvv\u0259td\u0259n xaric s\u00f6zl\u0259r v\u0259 i\u015fl\u0259r \u015fairi t\u0259bii hal\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131b, onun qeyz\u00fc hidd\u0259tin\u0259 s\u0259b\u0259b olarm\u0131\u015f. Amma ac\u0131\u011f\u0131 tez s\u00f6n\u00fcb t\u00f6vb\u0259 v\u0259 isti\u011ffar ed\u0259rmi\u015f. Ad\u0259ti hal\u0131nda ziyad\u0259 h\u0259lim, r\u0259himli v\u0259 m\u00fcr\u00fcvv\u0259tli bir adam imi\u015f.<\/p>\n<p>1829-cu ild\u0259 Zakirin o\u011flu x\u0259st\u0259l\u0259nib v\u0259fat edir. Bu hadis\u0259 \u015fairi d\u0259rind\u0259n k\u0259d\u0259rl\u0259ndirir. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 bir \u015ferind\u0259 Zakir o\u011flunun \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n do\u011fan iztirablar\u0131n\u0131 t\u0259svir edir.<\/p>\n<p>Zakir 1830-cu ild\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc polis d\u0259st\u0259l\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259 Balak\u0259n\u0259 getmi\u015f, Cardak\u0131 \u00fcsyanlar\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015fdir. O, dostu Baba b\u0259y \u015eakir\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi &#8220;Car m\u00fcq\u0259ddim\u0259si&#8221; adl\u0131 m\u0259nzum m\u0259ktubunda Qaraba\u011f atl\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi igidlikl\u0259ri t\u0259rifl\u0259mi\u015f, \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015f\u00fcca\u0259ti haqq\u0131nda yazm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>G\u0259nclik ill\u0259rini at belind\u0259, m\u00fcxt\u0259lif m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 ke\u00e7ir\u0259n Qas\u0131m b\u0259y Zakir 30-cu ill\u0259rin sonlar\u0131nda tamam t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u00e7\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flay\u0131r. O, ilin yay f\u0259slini \u015eu\u015fada, qalan f\u0259sill\u0259rini is\u0259 Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n atas\u0131 Mehdiqulu xan\u0131n ona ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 X\u0131nd\u0131r\u0131stan k\u0259ndind\u0259 ke\u00e7irirdi. C\u0259misi 20 evd\u0259n ibar\u0259t olan bu k\u0259ndin illik g\u0259liri 450 manata yax\u0131n idi. O k\u0259ndd\u0259 k\u0259ndlil\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259r, onlarla bir s\u00fcfr\u0259y\u0259 oturmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259zmi\u015f.<\/p>\n<p>Zakir m\u00fcasirl\u0259ri aras\u0131nda da d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t v\u0259 b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazanm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259, \u0130smay\u0131l b\u0259y Qurtqa\u015f\u0131l\u0131, Baba b\u0259y \u015eakir, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van kimi tan\u0131nm\u0131\u015f ziyal\u0131lar\u0131, habel\u0259 g\u00fcrc\u00fc knyaz\u0131 \u0130liko Orbeliani, Bak\u0131 general-qubernatoru Mixail Kolyubakin onun m\u0259ktubla\u015fd\u0131\u011f\u0131, \u0259laq\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259\u015fhur \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r idi. Lakin Zakiri sevm\u0259y\u0259nl\u0259r, onun pax\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r d\u0259 var idi. Qaraba\u011fda \u00f6z fitn\u0259-f\u0259sadlar\u0131 il\u0259 ad \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f C\u0259f\u0259rqulu xan N\u0259va (Raqub K\u0259rimovun yeni \u00e7apdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f &#8220;Qas\u0131m b\u0259y Zakir v\u0259 m\u00fcasirl\u0259ri&#8221; adl\u0131 monoqrafiyas\u0131nda C\u0259f\u0259rqulu xan\u0131n he\u00e7 d\u0259 sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 t\u0259qdim olundu\u011fu kimi q\u0259ddar biri olmad\u0131\u011f\u0131, onun m\u00fct\u0259r\u0259qqi, maarifp\u0259rv\u0259r biri olmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 onunla Zakir aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u00e7ar m\u0259murlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n bil\u0259r\u0259kd\u0259n pozulmas\u0131 bar\u0259d\u0259 yeni iddialar yer al\u0131b), \u015eu\u015fa qazisi Mirz\u0259 \u018fb\u00fclqasim, yerli \u00e7ar hakimi Konstantin Tarxan-Mouravov onun q\u0259ddar d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri idil\u0259r. Zakirin satirik t\u0259nqidin\u0259 h\u0259d\u0259f olmu\u015f bu adamlar \u015fairi d\u00f6vl\u0259t yan\u0131nda etibardan sal\u0131b tutdurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n b\u0259han\u0259 axtar\u0131r, uy\u011fun m\u0259qam g\u00f6zl\u0259yirdil\u0259r. N\u0259hay\u0259t bel\u0259 bir b\u0259han\u0259 tap\u0131ld\u0131: K. Tarxan-Mouravov Zakiri h\u00f6kum\u0259td\u0259n qa\u00e7aq d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f qarda\u015f\u0131 o\u011flu Behbud b\u0259y Cavan\u015firi evind\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 g\u00fcnahland\u0131raraq t\u0259qib etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Behbud b\u0259yin qarda\u015f\u0131 R\u00fcst\u0259m b\u0259y gec\u0259 i\u015fd\u0259n qay\u0131dark\u0259n qa\u00e7aq\u00e7\u0131 ad\u0131 il\u0259 tutulur v\u0259 h\u0259bsxanada edam edilir. \u00c7ar hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 qarda\u015f\u0131n\u0131n intiqam\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131ndan qorxduqlar\u0131ndan onu da h\u0259bs etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lirl\u0259r. B\u0259han\u0259 kimi is\u0259 onun Orlov familyal\u0131 bir rus \u0259sg\u0259rini qar\u0259t etm\u0259si g\u00f6st\u0259rilir. 1849-cu ilin oktyabr ay\u0131nda o, b\u00f6y\u00fck bir atl\u0131-yaraql\u0131 d\u0259st\u0259 il\u0259 Zakirin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 X\u0131nd\u0131r\u0131stan k\u0259ndin\u0259 h\u00fccum etdi. \u015eair bu d\u0259st\u0259nin Behbud b\u0259yi axtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259ldiyini g\u00fcman edirdi. Ona g\u00f6r\u0259 o\u011flu N\u0259c\u0259fqulu b\u0259yl\u0259 qarda\u015f\u0131 o\u011flu \u0130sk\u0259nd\u0259r b\u0259yi h\u0259min d\u0259st\u0259ni qar\u015f\u0131lama\u011fa g\u00f6nd\u0259rdi. Lakin Tarxan-Mouravov onlar\u0131 \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131: onlar\u0131 Behbud b\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7i olmaqla ittihamland\u0131r\u0131b h\u0259r ikisini h\u0259bs etdi v\u0259 \u015eu\u015fa qalas\u0131ndak\u0131 h\u0259bsxanaya g\u00f6nd\u0259rdi. H\u0259min g\u00fcn Zakirin \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259 ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri v\u0259 yax\u0131n qohumlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 h\u0259bs edib \u015eu\u015fa h\u0259bsxanas\u0131na g\u0259tirdil\u0259r. Bununla da \u00fcr\u0259yi soyumayan Tarxan-Mouravov X\u0131nd\u0131r\u0131stan k\u0259ndini \u00f6z atl\u0131lar\u0131na qar\u0259t etdirdi v\u0259 k\u0259nd camaat\u0131n\u0131 tamamil\u0259 yoxsul v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sald\u0131. Bu arada Behbud b\u0259y h\u0259bsxanada g\u00fcll\u0259l\u0259nir. \u015eairin q\u0131z\u0131 N\u0259n\u0259\u015f xan\u0131m onun meyidini yax\u0131n adamlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 qaladan o\u011furlayaraq d\u0259fn edir. H\u0259bsxanada olark\u0259n \u015fair bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 yuxar\u0131 h\u00f6kum\u0259t dair\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259ktubla qanunsuz tutuldu\u011funu yaz\u0131b bildirs\u0259 d\u0259 onun \u015fikay\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259dal\u0259tli cavab verilm\u0259di. \u015eair bir il\u0259 q\u0259d\u0259r \u015eu\u015fa h\u0259bsxanas\u0131nda qald\u0131qdan sonra m\u00fchakim\u0259 olunmadan Bak\u0131ya s\u00fcrg\u00fcn edildi. N\u0259c\u0259fqulu b\u0259yl\u0259 qarda\u015f\u0131 o\u011flu \u0130sk\u0259nd\u0259r b\u0259yi is\u0259 Tiflis\u0259 g\u0259tirib, oradan \u0259vv\u0259lc\u0259 Voronej\u0259, Voronejd\u0259n is\u0259 Kaluqaya s\u00fcrg\u00fcn etdil\u0259r. \u015eairin ail\u0259si is\u0259 \u015eu\u015fada qald\u0131. Bak\u0131ya g\u0259ldikd\u0259n sonra Zakir d\u00f6vl\u0259t idar\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan dostlar\u0131na m\u0259ktub yaz\u0131b qanunsuz h\u0259bs edildiyini bildirdi. O zaman Tiflisd\u0259 Cani\u015finlik idar\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259, \u0130smay\u0131l b\u0259y Qurtqa\u015f\u0131nl\u0131 (yaz\u0131lanlara g\u00f6r\u0259 o \u0130.Qutqa\u015f\u0131nl\u0131 il\u0259 Car h\u0259rbi ekspediyas\u0131nda olark\u0259n tan\u0131\u015f olmu\u015fdular), Bak\u0131 qubernatoru Mixail Kolyubakin, G\u00fcrc\u00fc knyaz\u0131 \u0130liko Orbeliani Zakirin \u015fikay\u0259tl\u0259rini dinl\u0259yib, s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n azad olmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar. Bundan ba\u015fqa Zakir &#8220;S\u0259nd\u0259n&#8221; r\u0259difli \u015feirind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259xsin- &#8220;g\u00fcrc\u00fc n\u00fcc\u0259ba&#8221;lar\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 xat\u0131rlay\u0131r:<\/p>\n<p>Olan d\u0259md\u0259 m\u0259n\u0259 m\u0259nzil \u015eadno<br \/>\nH\u0259r t\u0259r\u0259f\u0259 eyl\u0259r idim t\u0259k\u00fc do<br \/>\n\u0130vano b\u0259y, Kolyubakin, \u0130liqo<br \/>\n\u00c7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. \u0259lh\u0259q, b\u0259rab\u0259r s\u0259nd\u0259n<\/p>\n<p>\u0130vano b\u0259y dey\u0259 Zakirin m\u00fcraci\u0259t etdiyi \u015f\u0259xs \u0130van Silvitiskidir (1820-1874). O, 1850-54-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Tiflisd\u0259 n\u0259\u015fr edil\u0259n &#8220;Kavkaz&#8221; q\u0259zetinin ba\u015f redoktoru olmu\u015f, M.F.Axundovun pyesl\u0259rini tama\u015faya qoymu\u015fdur. \u015eeird\u0259 &#8220;\u0130liqo&#8221; dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t olunan \u015f\u0259xs knyaz Orbelianidir. M\u0259hz onun say\u0259sind\u0259 \u015fairin \u00f6vladlar\u0131 s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n azad olunmu\u015f v\u0259 \u015fair &#8220;Knyaz&#8221; \u015feirind\u0259 bunu v\u0259sf etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u015eair bir ne\u00e7\u0259 ay Bak\u0131da s\u00fcrg\u00fcn h\u0259yat\u0131 ke\u00e7ir\u0259nd\u0259n sonra bu \u015f\u0259xsl\u0259rin s\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015eu\u015faya qay\u0131td\u0131. Lakin o, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ax\u0131r\u0131nad\u0259k polis n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda ya\u015fad\u0131. O\u011flu v\u0259 qarda\u015f\u0131 o\u011flu is\u0259 3 il Rusiyada s\u00fcrg\u00fcnd\u0259 qald\u0131lar.<\/p>\n<p>Qas\u0131m b\u0259y Zakir \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonlar\u0131n\u0131 maddi ehtiyac v\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 ba\u015fa vurmu\u015fdur. O, 1857-ci ild\u0259 \u015eu\u015fada v\u0259fat etmi\u015f v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin Mirz\u0259 H\u0259s\u0259n q\u0259birstanl\u0131\u011f\u0131nda d\u0259fn edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rl\u0259ri haqq\u0131nda<br \/>\nZakirin satiralar\u0131 \u0259sas etibar\u0131 il\u0259 \u00e7ar hakiml\u0259ri v\u0259 \u00e7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i qanun v\u0259 qaydalar\u0131 \u0259leyhin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Zakirin satiras\u0131nda \u0259n amans\u0131z t\u0259nqid olunanlar g\u00fccs\u00fczl\u0259rin v\u0259 acizl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 tapdalayanlard\u0131r. \u0130f\u015fa\u00e7\u0131l\u0131q, k\u0259skin t\u0259nqid v\u0259 kinay\u0259li g\u00fcl\u00fc\u015f Zakir satiralar\u0131n\u0131n \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259ndir. O, ictimai n\u00f6qsanlar\u0131 sad\u0259c\u0259 t\u0259svir etm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmir, eyni zamanda onlara qar\u015f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn k\u0259skin t\u0259nqidi m\u00fcnasib\u0259tini, nifr\u0259t v\u0259 q\u0259z\u0259bini d\u0259 bildirir.<\/p>\n<p>Zakirin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda onun m\u0259nzum hekay\u0259 v\u0259 t\u0259msill\u0259ri d\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutur. Nizami, Xaqani, F\u00fczuli v\u0259 ba\u015fqa Az\u0259rbaycan klassikl\u0259ri \u00f6z m\u0259nzum hekay\u0259l\u0259rinin \u00e7oxunu m\u00fcasir h\u0259yat\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq yazm\u0131\u015flar. Klassikl\u0259rin m\u0259nzum hekay\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n hadis\u0259l\u0259rin, real insan sur\u0259tl\u0259rinin, qabaqc\u0131l ideyalar\u0131n t\u0259svir v\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc verilir. Eyni x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r Zakirin m\u0259nzum hekay\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 var. Onun m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vzularda yaz\u0131lan &#8220;M\u0259likzad\u0259 v\u0259 \u015eahs\u0259n\u0259m&#8221;, &#8220;\u018fmirzad\u0259, m\u0259\u015fuq v\u0259 cavan a\u015fiq&#8221;, &#8220;A\u015fiqin t\u0259am bi\u015firm\u0259yi&#8221;, &#8220;A\u015fiq v\u0259 m\u0259\u015fuq haqq\u0131nda&#8221;, &#8220;Z\u00f6vci-ax\u0259r&#8221;, &#8220;T\u0259rlan v\u0259 el\u00e7i&#8221;, &#8220;D\u0259v\u0259si it\u0259n k\u0259s&#8221;, &#8220;D\u0259rvi\u015f il\u0259 q\u0131z&#8221;, &#8220;H\u0259yas\u0131z d\u0259rvi\u015f&#8221;, &#8220;\u018fxlaqs\u0131z qaz\u0131&#8221;, &#8220;Xalqa v\u0259z dey\u0259n, \u00f6z\u00fc fisq\u00fc f\u00fccurdan \u00e7\u0131xan bi\u0259m\u0259l alim&#8221; kimi m\u0259nzum hekay\u0259l\u0259ri vard\u0131r.<\/p>\n<p>Zakirin m\u0259nzum hekay\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t insan\u0131n \u00fclvi v\u0259 n\u0259cib hissi kimi t\u0259svir olunur. M\u0259h\u0259bb\u0259td\u0259 s\u0259daq\u0259t, m\u0259tan\u0259t v\u0259 d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck, v\u0259fada m\u00f6hk\u0259mlik bu hekay\u0259l\u0259rin bir qismind\u0259 \u0259sas m\u0259zmunu t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Zakirin realist yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda t\u0259msill\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti m\u00fcst\u0259snad\u0131r. Onun n\u0259\u015fr olunmu\u015f &#8220;\u018fs\u0259rl\u0259ri&#8221;nd\u0259: &#8220;Aslan, Qurd v\u0259 \u00c7aqqal&#8221;, &#8220;D\u0259v\u0259 v\u0259 E\u015f\u015f\u0259k&#8221;, &#8220;T\u00fclk\u00fc v\u0259 Qurd&#8221;, &#8220;Xain yolda\u015flar haqq\u0131nda&#8221; (&#8220;\u0130lan, D\u0259v\u0259, T\u0131sba\u011fa&#8221;), &#8220;T\u00fclk\u00fc v\u0259 \u015eir&#8221;, &#8220;S\u0259daq\u0259tli dostlar haqq\u0131nda&#8221; (&#8220;T\u0131sba\u011fa, Qar\u011fa, K\u0259s\u0259y\u0259n, Ahu&#8221;) adlar\u0131 il\u0259 alt\u0131 t\u0259msili \u00e7ap olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Zakir t\u0259msill\u0259rini yazark\u0259n birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u015fifahi xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda geni\u015f yay\u0131lan t\u0259msill\u0259rd\u0259n v\u0259 m\u0259\u015fhur hind abid\u0259si &#8220;K\u0259lil\u0259 v\u0259 Dimn\u0259&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259n, h\u0259m\u00e7inin klassik poeziyadak\u0131 t\u0259msill\u0259rd\u0259n, Nizami, C\u0259lal\u0259ddin Rumi, F\u00fczuli t\u0259msill\u0259rind\u0259n d\u0259 istifad\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Zakir t\u0259msill\u0259rini yeni tarixi \u015f\u0259rait\u0259, m\u00fcasir h\u0259yat\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq yazm\u0131\u015fd\u0131r. Bu \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 t\u0259bli\u011f olunan ideya \u015fairin d\u00f6vr\u00fc il\u0259 h\u0259mah\u0259ng idi. O, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ictimai v\u0259 siyasi hadis\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn eyhamlar\u0131 il\u0259 i\u015far\u0259l\u0259r edir, z\u00fclm\u00fcn \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r, o biri t\u0259r\u0259fd\u0259n z\u0259man\u0259 g\u0259ncl\u0259rin\u0259 v\u0259fa, s\u0259daq\u0259t, m\u0259rdlik v\u0259 s. kimi n\u0259cib t\u0259rbiy\u0259vi m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r verirdi.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin bax<br \/>\n\u0130brahimx\u0259lil xan Cavan\u015fir<br \/>\n\u0130stinadlar<br \/>\n Faceted Application of Subject Terminology<br \/>\nM\u0259nb\u0259<br \/>\nAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi. 3 cildd\u0259. II cild. Bak\u0131: 1960.<br \/>\nFeyzulla Qas\u0131mzad\u0259. XIX \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi. Bak\u0131: 1974.<br \/>\nKamran M\u0259mm\u0259dov. Qas\u0131mb\u0259y Zakir. Bak\u0131: 1957.<br \/>\nKamran M\u0259mm\u0259dov. Qas\u0131m b\u0259y Zakir. Bak\u0131: 1984.<br \/>\nKamran M\u0259mm\u0259dov. XIX \u0259sr Az\u0259rbaycan \u015feirind\u0259 satira. Bak\u0131: 1975.<br \/>\nQas\u0131m b\u0259y Zakir (m\u0259qal\u0259l\u0259r m\u0259cmu\u0259si). (t\u0259rtib, m\u00fcq\u0259ddim\u0259 v\u0259 izahlar filologiya elml\u0259ri namiz\u0259di Dilar\u0259 M\u0259mm\u0259dovan\u0131nd\u0131r). Bak\u0131: 1985.<br \/>\nS\u00fcleyman H\u00fcseynov. Qas\u0131m b\u0259y Zakir. Bak\u0131: 2010.<br \/>\nRaqub K\u0259rimov. Qas\u0131m b\u0259y Zakir v\u0259 m\u00fcasirl\u0259ri. Bak\u0131: 2013.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qas\u0131m b\u0259y \u018fli b\u0259y o\u011flu Zakir (1784[1], \u015eu\u015fa, Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 \u2013 1857[1], \u015eu\u015fa, \u015eamax\u0131 quberniyas\u0131, Rusiya \u0130mperiyas\u0131) \u2014 Az\u0259rbaycan \u015fairi. H\u0259yat\u0131 Qas\u0131m b\u0259y Zakir 1784-c\u00fc ild\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 do\u011fulmu\u015fdur. Onun \u0259sli Qaraba\u011fda m\u0259\u015fhur olan Cavan\u015firl\u0259r n\u0259slind\u0259ndir. Ulu babas\u0131 Kaz\u0131m a\u011fa \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan P\u0259nah xan\u0131n do\u011fma qarda\u015f\u0131d\u0131r. Zakir ilk t\u0259hsilini \u015eu\u015fada mollaxanada alm\u0131\u015f, \u0259r\u0259b, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-30129","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edeb"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30129","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30129"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30129\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30147,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30129\/revisions\/30147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}