{"id":30154,"date":"2019-04-09T10:00:24","date_gmt":"2019-04-09T06:00:24","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=30154"},"modified":"2019-04-09T15:05:12","modified_gmt":"2019-04-09T11:05:12","slug":"%c9%99bdurr%c9%99him-b%c9%99y-haqverdiyev","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=30154","title":{"rendered":"\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/ebhaqverdiyev-edebiyyat-az.com_.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/ebhaqverdiyev-edebiyyat-az.com_-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"alignnone size-medium wp-image-30159\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/ebhaqverdiyev-edebiyyat-az.com_-300x200.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/ebhaqverdiyev-edebiyyat-az.com_.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u018fbd\u00fcrr\u0259himb\u0259y \u018fs\u0259db\u0259y o\u011flu Haqverdiyev(Ahverdoff) (\u0430\u0437\u0435\u0440\u0431. \u0639\u0628\u062f\u0627\u0644\u0631\u062d\u06cc\u0645 \u0628\u064e\u06cc \u062d\u0642 \u0648\u0626\u0631\u062f\u06cc\u0641, \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y \u018fs\u0259d b\u0259y o\u011flu Haqverdiyev[* 1]; 17 (28) may 1870 , \u015eu\u015fa \u2014 12 dekabr 1933, Bak\u0131) \u2014 Az\u0259rbaycan\u0131n yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, dramaturq, pedaqoq, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, \u0259m\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi, Teatr v\u0259 \u0130ctimai Xadim, Klassik Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n Korifeyi. Az\u0259rbaycan SSR-nin \u0259m\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi (1928), Birinci Rus Dumas\u0131na Az\u0259rbaycandan birinci 5 Diplomatlardan biri se\u00e7ilmi\u015fdir, Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n G\u00fcrc\u00fcstan Parlamentda Deputat\u0131 se\u00e7ilmi\u015fdir, \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d Operas\u0131n\u0131n Premyeras\u0131nda birinci dirijor, Teatr \u015euras\u0131n\u0131n, t\u0259sis\u00e7isi v\u0259 birinci s\u0259dri, Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin birinci s\u0259dri, Az\u0259rbaycan\u0131n birinci T\u0259hsil naziri, m\u0259\u015fhur \u201cMolla N\u0259sr\u0259diin\u201d jurnal\u0131n Ba\u015f editorlar\u0131ndan biri  <\/p>\n<p>H\u0259yat\u0131<br \/>\n\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev 1870-ci il may\u0131n 17-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda olan A\u011fbulaq k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. \u0130btidai t\u0259hsilini 1880-ci ild\u0259 \u015eu\u015fada Yusif b\u0259yin m\u00fcv\u0259qq\u0259ti yay m\u0259kt\u0259bind\u0259, sonra \u015eu\u015fa real m\u0259kt\u0259bind\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r (1881-1890). Tiflis real m\u0259kt\u0259bini bitir\u0259nd\u0259n sonra Peterburq Yol M\u00fch\u0259ndisl\u0259ri \u0130nstitutunda t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131r (1891-1899). T\u0259l\u0259b\u0259lik d\u00f6vri azad m\u00fcdavim sif\u0259t il\u0259 universitetin \u015f\u0259rq fak\u00fclt\u0259sinin dinl\u0259yicisi olmu\u015fdur. Onda \u0259d\u0259biyyata g\u00fccl\u00fc meyl oyanm\u0131\u015fd\u0131r. &#8220;Yey\u0259rs\u0259n qaz \u0259tini, g\u00f6r\u0259rs\u0259n l\u0259zz\u0259tini&#8221; (1892) v\u0259 &#8220;Da\u011f\u0131lan ittifaq&#8221; (1896) \u0259s\u0259rl\u0259rini yazm\u0131\u015fd\u0131r. &#8220;Da\u011f\u0131lan ittifaq&#8221; (1899) Peterburqda n\u0259\u015fr edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Ali t\u0259hsil al\u0131b \u015eu\u015faya qay\u0131tm\u0131\u015f, burada tama\u015falar t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Bak\u0131da onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u015e\u0259rq konsertl\u0259ri verilmi\u015fdir (1902-1903), Burada ilk hekay\u0259l\u0259rini (&#8220;Ata v\u0259 o\u011ful&#8221;, &#8220;Ay\u0131n \u015fahidliyi&#8221;) yaz\u0131b &#8220;\u0130ki hekay\u0259t&#8221; ad\u0131 il\u0259 \u00e7ap etdirmi\u015fdir. 1905-ci il inqilab\u0131ndan sonra Rusiya D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131na G\u0259nc\u0259 quberniyas\u0131ndan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 se\u00e7ilmi\u015f, Peterburqa getmi\u015fdir (Az\u0259rbaycan\u0131n birinci diplomatlar\u0131ndan hesab olunur), burada d\u00f6vl\u0259t kitabxanas\u0131nda yeni \u0259s\u0259rin\u0259 (A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar) materiallar toplam\u0131\u015f, \u0130rana &#8211; Mazandaran vilay\u0259tin\u0259 s\u0259yah\u0259t etmi\u015fdir (1907). &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#8221; operas\u0131 1908-ci il yanvar\u0131n 12-d\u0259 tama\u015faya qoyuldu\u011fu zaman ilk Az\u0259rbaycan dirijoru kimi xor v\u0259 orkestri, tama\u015fan\u0131 idar\u0259 etmi\u015fdir. &#8220;Nicat&#8221; c\u0259miyy\u0259tind\u0259 v\u0259 K\u00fcr-X\u0259z\u0259r g\u0259mi\u00e7iliyi idar\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259diyi d\u00f6vrd\u0259 Zaqafqaziyan\u0131, Da\u011f\u0131stan\u0131, Orta Asiyan\u0131 v\u0259 Volqaboyunu s\u0259yah\u0259t etmi\u015f, &#8220;Ceyran\u0259li&#8221;, &#8220;Xortdan&#8221;. &#8220;H\u0259kimi-nuni-s\u0259qir&#8221;, &#8220;La\u011fla\u011f\u0131&#8221;, &#8220;Mozalan&#8221;, &#8220;S\u00fcp\u00fcrg\u0259saqqal&#8221; v\u0259 s. imzalarla &#8220;Molla N\u0259sr\u0259ddin&#8221; jurnal\u0131nda hekay\u0259, felyeton \u00e7ap etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>H\u0259\u015ft\u0259rxanda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin m\u0259d\u0259ni-ictimai h\u0259yat\u0131nda ciddi \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r (1910). Sonra A\u011fdama k\u00f6\u00e7\u00fcb orada ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r (1911-1915). Tiflisd\u0259 &#8220;\u015e\u0259h\u0259rl\u0259r ittifaq\u0131n\u0131n Qafqaz \u015f\u00f6b\u0259si x\u0259b\u0259rl\u0259ri&#8221; adl\u0131 ayl\u0131q m\u0259cmu\u0259nin m\u00fcdiri olmu\u015f (1916-1917), fevral inqilab\u0131ndan sonra Tiflis \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sin\u0259 v\u0259 onun m\u0259rk\u0259zi \u015furas\u0131na \u00fczv se\u00e7ilmi\u015fdir (1917). H\u0259min ilin mart\u0131nda Bor\u00e7al\u0131 q\u0259zas\u0131na m\u00fcv\u0259kkil t\u0259yin olunmu\u015fdur (1918).<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonda d\u00f6vl\u0259t teatrlar\u0131na m\u00fcf\u0259tti\u015f t\u0259yin olunmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan milli teatr\u0131n\u0131n yaranmas\u0131n\u0131n 50 illiyi m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n yubiley\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 \u0259d\u0259biyyatdan m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxumu\u015f, elmi kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015fdir. Burada yerli komit\u0259nin s\u0259dri (1922), Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259dqiq v\u0259 t\u0259bli\u011f c\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dr m\u00fcavini v\u0259 sonra s\u0259dri (1923-1925) olmu\u015fdur. Bu, ilk elmi-t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259ssis\u0259si idi. Bak\u0131da \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lan birinci Az\u0259rbaycan \u00f6lk\u0259\u015f\u00fcnasl\u0131q qurultay\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi f\u0259al \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r (1924).<\/p>\n<p>Bunlardan ba\u015fqa \u0259dib \u015eekspirin \u201cHamlet\u201d, \u015eillerin \u201cQa\u00e7aqlar\u201d,Volterin \u201cSoltan Osman\u201d, Zolyan\u0131n \u201cQazma\u00e7\u0131lar\u201d, Andersenin \u201cB\u00fclb\u00fcl\u201d,\u201c\u015eah\u0131n t\u0259z\u0259 libas\u0131\u201d, Lanskoyun \u201cQ\u0259z\u0259vat\u201d, \u00c7irikovun \u201cY\u0259hudil\u0259r\u201d,Korolenkonun \u201cQoca z\u0259ng \u00e7alan\u201d \u0259s\u0259rl\u0259rini d\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan po\u00e7t markas\u0131 (2014)<br \/>\nRusiya Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n n\u0259zdind\u0259 olan \u00f6lk\u0259\u015f\u00fcnasl\u0131q b\u00fcrosunun be\u015finci elmi sessiyas\u0131nda yekdillikl\u0259 akademiyan\u0131n \u00f6lk\u0259\u015f\u00fcnasl\u0131q b\u00fcrosuna m\u00fcxbir \u00fczv se\u00e7ilmi\u015fdir (1924). \u015e\u0259rq fak\u00fclt\u0259sinin katibi (1922-1925), Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n m\u0259sul katibi (1931-1932) olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin F\u0259xri F\u0259rman\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr (1933). Onun \u0259s\u0259rl\u0259ri SSR\u0130 v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259 xalqlar\u0131n\u0131n dill\u0259rin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>1933-c\u00fc il dekabr\u0131n 17-d\u0259 Bak\u0131da v\u0259fat etmi\u015f, F\u0259xri xiyabanda d\u0259fn olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Ad\u0131na Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin Yasamal rayonunda k\u00fc\u00e7\u0259 var.<\/p>\n<p>Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131<br \/>\n\u018fbd\u00fcr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev \u0259d\u0259bi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 \u015eu\u015fa real m\u0259kt\u0259bind\u0259 oxudugu zaman ba\u015flam\u0131\u015f, M.F. Axundzad\u0259nin t\u0259siri il\u0259 &#8220;Hac\u0131 Da\u015fd\u0259mir&#8221; (1884) adl\u0131 ki\u00e7ik bir pyes yazm\u0131\u015fd\u0131. Peterburqda t\u0259hsil alark\u0259n onun b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa meyl v\u0259 h\u0259v\u0259si daha da \u00e7oxal\u0131r. O, burada olark\u0259n &#8220;Yey\u0259rs\u0259n qaz \u0259tini, g\u00f6r\u0259rs\u0259n l\u0259zz\u0259tini&#8221; (1892) dram\u0131n\u0131 v\u0259 &#8220;Da\u011f\u0131lan tifaq&#8221; (1896) faci\u0259sini yaz\u0131b.<\/p>\n<p>1899-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycana qay\u0131dan Haqverdiyev bir m\u00fcdd\u0259t Bak\u0131da ya\u015fay\u0131b. O, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n m\u00fc\u0259llimlikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n teatrlarda veril\u0259n tama\u015falara rejissorluq edib. Eyni zamanda b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da davam etdirib: &#8220;B\u0259xtsiz cavan&#8221; (1900) v\u0259 &#8220;P\u0259ri-cadu&#8221; (1901) faci\u0259l\u0259rini yazmaqla milli dramaturgiyan\u0131 ideya v\u0259 poetik-s\u0259n\u0259tkarl\u0131q bax\u0131m\u0131ndan daha da z\u0259nginl\u0259\u015fdirib. 1906-c\u0131 ild\u0259 &#8220;H\u0259yat&#8221; q\u0259zetind\u0259 hekay\u0259l\u0259r v\u0259 &#8220;Molla N\u0259sr\u0259ddin&#8221; jurnal\u0131nda gizli imzalarla felyetonlar, m\u0259zh\u0259k\u0259l\u0259r \u00e7ap etdirib. &#8220;Marallar\u0131m&#8221;, &#8220;Xortdan\u0131n c\u0259h\u0259nn\u0259m m\u0259ktublar\u0131&#8221;, &#8220;\u015eeyx \u015eaban&#8221;, &#8220;X\u0259yal\u0259t&#8221;, &#8220;Ac h\u0259rifl\u0259r&#8221; v\u0259 sair \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00fc\u0259llifidir.<\/p>\n<p>\u00dcmumi 80-d\u0259n \u00e7ox  Hek\u0259yasi var<\/p>\n<p>Filmoqrafiya<br \/>\nMarallar\u0131m (film, 1963)<br \/>\nEvl\u0259nm\u0259k ist\u0259yir\u0259m (film, 1983)<br \/>\nAc h\u0259rifl\u0259r (film, 1993) (tammetrajl\u0131 film-tama\u015fa) (AzTV) &#8211; \u0259s\u0259rin m\u00fc\u0259llifi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fbd\u00fcrr\u0259himb\u0259y \u018fs\u0259db\u0259y o\u011flu Haqverdiyev(Ahverdoff) (\u0430\u0437\u0435\u0440\u0431. \u0639\u0628\u062f\u0627\u0644\u0631\u062d\u06cc\u0645 \u0628\u064e\u06cc \u062d\u0642 \u0648\u0626\u0631\u062f\u06cc\u0641, \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y \u018fs\u0259d b\u0259y o\u011flu Haqverdiyev[* 1]; 17 (28) may 1870 , \u015eu\u015fa \u2014 12 dekabr 1933, Bak\u0131) \u2014 Az\u0259rbaycan\u0131n yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, dramaturq, pedaqoq, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, \u0259m\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi, Teatr v\u0259 \u0130ctimai Xadim, Klassik Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n Korifeyi. Az\u0259rbaycan SSR-nin \u0259m\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi (1928), Birinci Rus Dumas\u0131na Az\u0259rbaycandan birinci [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-30154","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edeb"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30154"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30154\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30166,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30154\/revisions\/30166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}