{"id":30677,"date":"2019-05-14T07:00:41","date_gmt":"2019-05-14T03:00:41","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=30677"},"modified":"2019-05-14T09:37:32","modified_gmt":"2019-05-14T05:37:32","slug":"s%c9%99f%c9%99q-nasir-isiqli-omrun-akkordlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=30677","title":{"rendered":"\u015e\u0259f\u0259q NAS\u0130R.&#8221;\u0130\u015f\u0131ql\u0131 \u00f6mr\u00fcn akkordlar\u0131&#8230;&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/sefeq-xanim-ed.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/sefeq-xanim-ed-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"alignnone size-medium wp-image-30678\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/sefeq-xanim-ed-300x200.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/sefeq-xanim-ed.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>O, i\u015f\u0131\u011f\u0131 \u00e7ox sevirdi, h\u0259l\u0259 u\u015faql\u0131q \u00e7a\u011flar\u0131ndan q\u0259lbind\u0259 \u015fidd\u0259t ed\u0259n bu sevgiy\u0259, ist\u0259y\u0259 qovu\u015fmaqdan, onun nuruna b\u0259l\u0259nm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc x\u0259yal\u0131nda yaratd\u0131\u011f\u0131 q\u00f6vsi-quzeh pakl\u0131\u011f\u0131nda nurlu bir al\u0259m\u0259 sar\u0131 yol ba\u015flamaq arzusu il\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131rd\u0131. G\u00f6z\u00fcn\u0259-k\u00f6nl\u00fcn\u0259 sa\u00e7\u0131lan o i\u015f\u0131\u011f\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131nl\u0131qda \u00f6z\u00fcn\u00fc el\u0259 azad v\u0259 rahat hiss edirdi ki! Onun ax\u0131b g\u0259ldiyi \u00e7e\u015fm\u0259nin g\u00f6z\u00fcnd\u0259n bol-bol i\u00e7m\u0259k, nurlanmaq, \u00f6z\u00fc boyda i\u015f\u0131q olub, \u0259traf\u0131na sa\u00e7maq, qaranl\u0131qlar\u0131 ayd\u0131nlatmaq, insanlara bol-bol sevinc b\u0259x\u015f etm\u0259k x\u0259yal\u0131 il\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131. Balaca o\u011flan b\u00f6y\u00fcd\u00fckc\u0259, h\u0259r k\u0259sin ruhunda, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259 bir ziya oca\u011f\u0131n\u0131n k\u00f6z\u0259rm\u0259sini arzulay\u0131rd\u0131. Bu arzunu, ist\u0259yi h\u0259yat\u0131 boyu ad\u0131nda, \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259 ya\u015fadan Allah adam\u0131, bir il\u0131q aprel s\u0259h\u0259rind\u0259 qos-qocaman t\u00fcrk yurdu \u018frd\u0259bilin \u018fnd\u0259lib k\u0259ndind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n Mir C\u0259lal \u018fli o\u011flu Pa\u015fayev idi. Onun k\u00f6z\u00fcnd\u0259-k\u00f6nl\u00fcnd\u0259 bir mayak t\u0259ki da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sevginin ad\u0131 is\u0259 maarif i\u015f\u0131\u011f\u0131 idi&#8230;<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n xalq \u015fairi Mirvarid Dilbazi Mir C\u0259lal haqq\u0131nda bir m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: &#8220;M\u0259n Mir C\u0259lal Pa\u015fayevi \u00fc\u00e7 zirv\u0259nin fatehi kimi xat\u0131rlay\u0131ram: alim, pedaqoq, yaz\u0131\u00e7\u0131. Mir C\u0259lal m\u00fc\u0259llim f\u0259th etdiyi \u00e7ox \u00e7\u0259tin elm zirv\u0259sind\u0259 m\u00fcz\u0259ff\u0259r fateh kimi dayand\u0131, m\u00fct\u0259f\u0259kkir alim kimi tan\u0131nd\u0131&#8221;. Bu, g\u0259li\u015fig\u00f6z\u0259l, h\u0259m d\u0259 t\u0259sad\u00fcfd\u0259n yaranan fikir deyildi. Mir C\u0259lal Pa\u015fayevin ad\u0131 XX \u0259sr Az\u0259rbaycan ictimai-\u0259d\u0259bi fikir tarixin\u0259 g\u00f6rk\u0259mli yaz\u0131\u00e7\u0131, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim, pedaqoq kimi yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Onun do\u011fuldu\u011fu, t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131, \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu\u011fu ilk vaxtlardan elmi-\u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir ne\u00e7\u0259 qanad\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq etm\u0259si, bu m\u00fcqt\u0259dir \u015f\u0259xsiyy\u0259tin h\u0259l\u0259 i\u015f\u0131q axtard\u0131\u011f\u0131 u\u015faql\u0131q \u00e7a\u011flar\u0131ndan q\u0259lbind\u0259 ri\u015f\u0259 atm\u0131\u015fd\u0131. Arzular\u0131n\u0131n ilk be\u015fiyi \u018fnd\u0259libin yadda\u015f\u0131nda ya\u015fatd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z\u0259l, f\u00fcsunkar m\u0259nz\u0259r\u0259si, q\u0259dim G\u0259nc\u0259nin maarif oca\u011f\u0131n\u0131n istisi, paytaxt Bak\u0131n\u0131n qaynar, elmi, ictimai, \u0259d\u0259bi m\u00fchiti Mir C\u0259lal\u0131n s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda h\u0259yat\u0131na, t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131na, \u00f6m\u00fcr salnam\u0259sin\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn b\u0259nz\u0259rsiz n\u0259q\u015fl\u0259rini sald\u0131&#8230;<br \/>\nFilologiya elml\u0259ri doktoru, professor, yaz\u0131\u00e7\u0131-publisist, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim, t\u0259nqid\u00e7i, pedaqoq, ictimai xadim Mir C\u0259lal Pa\u015fayev Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na geni\u015f\u0259hat\u0259li yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f \u0259d\u0259bi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. Onun h\u0259yat\u0131 ba\u015fdan-ba\u015fa \u00f6z\u00fcn\u00fc, el\u0259c\u0259 d\u0259 g\u0259nc n\u0259sli yeti\u015fdirm\u0259k, \u0259d\u0259bi prosesl\u0259ri izl\u0259m\u0259k, t\u0259dqiq etm\u0259si il\u0259 s\u0259ciyy\u0259vi xarakter\u0259 malik olmu\u015fdur. Z\u0259hm\u0259t dolu ill\u0259rin \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin\u0259 sin\u0259 g\u0259r\u0259n v\u0259 zaman\u0131n n\u0259hrind\u0259, h\u0259yat\u0131n ke\u015fm\u0259ke\u015fl\u0259rind\u0259 b\u0259rkiy\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015f alimin, ziyal\u0131n\u0131n  h\u0259yat yolu, irsi Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131q elminin, \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin v\u0259 b\u0259dii \u0259d\u0259biyyat\u0131n inki\u015faf\u0131na \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fck\u0259mm\u0259l t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6t\u0259n \u0259srin 30-70-ci ill\u0259rind\u0259 maarif\u00e7ilik i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n xalq\u0131n h\u0259yat\u0131na g\u00fcn t\u0259ki sa\u00e7mas\u0131, b\u00f6y\u00fck bir m\u00fc\u0259llim ordusunun yeti\u015fm\u0259si h\u0259m d\u0259 onun ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, des\u0259k, yan\u0131lmar\u0131q. Bu m\u0259nada g\u00f6rk\u0259mli yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n, elm v\u0259 \u0259d\u0259biyyat xadiminin, pedaqoqun s\u0259n\u0259t taleyi, daim \u0259d\u0259bi axtar\u0131\u015fda, yaz\u0131b-yaratmaqda ke\u00e7\u0259n \u00f6m\u00fcr yolu yeni n\u0259sil \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00f6rn\u0259k olmu\u015fdur.<br \/>\nMir C\u0259lal h\u0259qiq\u0259t i\u015f\u0131\u011f\u0131na, haqqa, \u0259dal\u0259t\u0259 tap\u0131nan \u0259m\u0259lisaleh insan oldu\u011fundan Az\u0259rbaycan\u0131n elmi, ictimai-\u0259d\u0259bi m\u00fchitin\u0259 s\u0259pdiyi toxumlar bel\u0259 bir m\u00fcnbit \u015f\u0259raitd\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131ndan g\u00fcc alaraq yeti\u015fmi\u015fdir. Onun yetirm\u0259l\u0259ri, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri, Mir C\u0259lal m\u0259kt\u0259binin m\u00fcdaviml\u0259ri q\u0259lbl\u0259rind\u0259 v\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259 da\u015f\u0131d\u0131qlar\u0131 o i\u015f\u0131\u011f\u0131n ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. Xalq\u0131n inki\u015faf\u0131 yolunda \u00f6m\u00fcr \u0259ritm\u0259k, \u00e7ox\u00e7e\u015fidli yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131  \u0259d\u0259biyyat tariximizin yadda\u015f\u0131na \u00f6t\u00fcrm\u0259kd\u0259 Mir C\u0259lal\u0131n xidm\u0259tl\u0259ri b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.<br \/>\nMir C\u0259lal Pa\u015fayevin h\u0259yat yolunda atd\u0131\u011f\u0131 ilk add\u0131mlar G\u0259nc\u0259d\u0259n ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Atas\u0131 v\u0259 qarda\u015f\u0131 il\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7d\u00fcy\u00fcnd\u0259n u\u015faql\u0131q, yeniyetm\u0259lik d\u00f6vr\u00fc d\u0259 bu q\u0259dim diyarda ke\u00e7mi\u015fdir. \u0130btidai sinfi burada oxumu\u015f, 1924-1928-ci ill\u0259rd\u0259 G\u0259nc\u0259 Dar\u00fclm\u00fc\u0259llimind\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fc\u0259llimlik f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 is\u0259 G\u0259d\u0259b\u0259y yeddiillik m\u0259kt\u0259bind\u0259n ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bir q\u0259d\u0259r burada i\u015fl\u0259dikd\u0259n sonra yenid\u0259n G\u0259nc\u0259y\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015f, 1 n\u00f6mr\u0259li \u015f\u0259h\u0259r m\u0259kt\u0259bind\u0259 direktor v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015fdir. Lakin o, t\u0259hsilini davam etdirm\u0259k ist\u0259yir, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 d\u0259 1930-1932-ci ill\u0259rd\u0259 Kazan \u015e\u0259rq Pedaqoji \u0130nstitutunun \u0259d\u0259biyyat \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 t\u0259hsil al\u0131r. Onun \u0259d\u0259biyyata ciddi mara\u011f\u0131 bu ill\u0259rd\u0259 daha da art\u0131r. 1934-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 &#8220;Sa\u011flam yollarda&#8221; adl\u0131 ilk kitab\u0131 il\u0259 \u0259d\u0259biyyata pasport al\u0131r. Onu da xat\u0131rladaq ki, Mir C\u0259lal\u0131n \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na G\u0259nc\u0259 \u0259d\u0259bi m\u00fchitinin b\u00f6y\u00fck t\u0259siri olmu\u015fdur. Onun ilk q\u0259l\u0259m m\u0259hsullar\u0131 &#8220;Q\u0131rm\u0131z\u0131 G\u0259nc\u0259&#8221;, &#8220;Yeni fikir&#8221;, &#8220;H\u00fccum&#8221; &#8220;G\u0259nc i\u015f\u00e7i&#8221;, &#8220;Kommunist&#8221;, &#8220;\u0130nqilab v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t&#8221; v\u0259 sonralar da dig\u0259r m\u0259tbu orqanlarda g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Ciddi, yeni v\u0259 \u00f6z m\u00f6vzular\u0131 il\u0259 \u0259d\u0259biyyata g\u0259l\u0259n Mir C\u0259lal m\u00fc\u0259llimin yaz\u0131\u00e7\u0131l\u0131\u011fa olan meyli, m\u0259h\u0259bb\u0259ti q\u0259lbini ah\u0259nr\u00fcba kimi \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7\u0259kmi\u015fdi. \u00c7\u00fcnki h\u0259l\u0259 erk\u0259n ya\u015flar\u0131ndan h\u0259yat\u0131n h\u0259r \u00fcz\u00fcn\u0259 b\u0259l\u0259d olmas\u0131, m\u00fcxt\u0259lif xarakterli adamlar\u0131n h\u0259yat t\u0259rzini izl\u0259m\u0259si v\u0259 bu h\u0259yat\u0131n insanlar\u0131n t\u0259bi\u0259tind\u0259, v\u0259rdi\u015find\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 t\u0259b\u0259dd\u00fclatlar \u0259d\u0259bi yadda\u015f\u0131nda bir tablo yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Mir C\u0259lal bu tabloda g\u00f6r\u00fcb-duyduqlar\u0131n\u0131 t\u0259svir etm\u0259y\u0259, sad\u0259 insanlar\u0131n obraz\u0131n\u0131 yaratma\u011fa, yalan\u0131, saxtakarl\u0131\u011f\u0131 q\u0131l\u0131ncdan k\u0259s\u0259rli q\u0259l\u0259mi il\u0259 if\u015fa etm\u0259y\u0259 bir ehtiyac duyur, yarad\u0131c\u0131l\u0131q e\u015fqil\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131rd\u0131. \u0130ll\u0259r \u00f6td\u00fckc\u0259 formala\u015fan, z\u0259nginl\u0259\u015f\u0259n \u0259d\u0259bi yadda\u015f\u0131n\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda alt\u0131 roman (&#8220;Diril\u0259n adam&#8221;, &#8220;Ya\u015f\u0131dlar\u0131m&#8221;, &#8220;Yolumuz hayanad\u0131r&#8221;, &#8220;Bir g\u0259ncin manifesti&#8221;, &#8220;A\u00e7\u0131q kitab&#8221;, &#8220;T\u0259z\u0259 \u015f\u0259h\u0259r&#8221;), 300-\u0259 yax\u0131n hekay\u0259 v\u0259 povestl\u0259ri, xeyli o\u00e7erkl\u0259ri il\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u00f6hr\u0259t qazanan Mir C\u0259lal m\u00fck\u0259mm\u0259l yaz\u0131\u00e7\u0131 oldu\u011funu \u0259d\u0259bi m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 s\u00fcbut etdi. Burda bir m\u0259qal\u0259d\u0259 onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan \u0259hat\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259hs etm\u0259k imkan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan yaln\u0131z &#8220;Bir g\u0259ncin manifesti&#8221;ind\u0259n bir m\u0259qam\u0131 yada salmaq ist\u0259yir\u0259m. Onun yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarixd\u0259n 80 il\u0259 yax\u0131n vaxt \u00f6tm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, \u0259s\u0259r \u00f6z t\u0259rav\u0259tini, oxucu mara\u011f\u0131n\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 saxlamaqdad\u0131r. &#8220;Bir g\u0259ncin manifesti&#8221;nin g\u0259ncl\u0259rin sa\u011flam ruhda yeti\u015fm\u0259sin\u0259, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik, insansev\u0259rlik ruhunda t\u0259rbiy\u0259 olunmas\u0131na t\u0259siri olduqca b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u0130nana bilm\u0259r\u0259m ki, qarda\u015f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sars\u0131lan, haray qoparan M\u0259rdan\u0131n: &#8220;Bahar, m\u0259nim m\u0259l\u0259r quzum, k\u00f6rp\u0259 qarda\u015f\u0131m, indi s\u0259n hardasan? Qalx qarda\u015f\u0131m, buzlu torpa\u011f\u0131n alt\u0131nda olsan da, ail\u0259miz\u0259 bax&#8230;&#8221; &#8211; dey\u0259, \u00fcr\u0259kl\u0259ri par\u00e7alayan monoloqu oxuyanlar\u0131n g\u00f6z\u00fc ya\u015farmas\u0131n.<br \/>\nAyd\u0131nd\u0131r ki, c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131nda qazan\u0131lan u\u011furlarlar\u0131n \u0259n \u00fcmd\u0259si, onun milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259sidir. Bu d\u0259y\u0259rl\u0259rin yenil\u0259\u015f\u0259n h\u0259yat\u0131m\u0131za t\u0259sirind\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n, zaman-zaman yeti\u015f\u0259n ziyal\u0131lar\u0131n rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Ustad yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z da \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan h\u0259yat\u0131n\u0131, onun mentall\u0131\u011f\u0131n\u0131, milli-m\u0259n\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan insanlar\u0131n xarakterik obrazlar\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015flar. Mir C\u0259lal\u0131n b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yeni insan\u0131n obraz\u0131, onun ist\u0259k v\u0259 arzular\u0131, c\u0259miyy\u0259t\u0259 a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259r b\u00f6y\u00fck s\u0259ri\u015ft\u0259 v\u0259 ustal\u0131qla t\u0259svir olunmu\u015fdur. Bunlar m\u00fct\u0259f\u0259kkir yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n, milli xarakterli hekay\u0259l\u0259r, romanlar m\u00fc\u0259llifinin b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, \u0259d\u0259bi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 ayr\u0131ca bir s\u0259hif\u0259dir. Z\u0259nnimizc\u0259, Mir C\u0259lal\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q yolunu b\u00f6y\u00fck \u00f6mr\u00fcn monoqrafiyas\u0131, salnam\u0259si, epopeyas\u0131 adland\u0131rmaq do\u011fru olar.<br \/>\nKe\u00e7diyi \u00f6m\u00fcr yolu il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sl\u0259, \u00f6rn\u0259k olan Mir C\u0259lal h\u0259yat\u0131n burul\u011fanlar\u0131nda b\u0259rkd\u0259n-bo\u015fdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f, \u0259traf\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 ay\u0131q yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259ril\u0259 yana\u015fm\u0131\u015f, m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vzularda yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ril\u0259 \u0259d\u0259biyyat tariximizi z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. O, \u00e7oxsayl\u0131 b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 xalq ruhunun, h\u0259yat\u0131n\u0131n ictimai-m\u0259n\u0259vi probleml\u0259rini a\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Bunlar yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 f\u0259th etdiyi birinci zirv\u0259dir&#8230;<br \/>\nSonra Mir C\u0259lal\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131n Bak\u0131 d\u00f6vr\u00fc ba\u015flad\u0131. B\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131qla yana\u015f\u0131, elm\u0259 olan mara\u011f\u0131 onu Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Elmi T\u0259dqiqat \u0130nstitutunun aspiranturas\u0131na g\u0259tirdi. Mir C\u0259lal m\u00fc\u0259llim yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ikinci qanad\u0131 olan elmi axtar\u0131\u015flar\u0131nda da eyni h\u0259v\u0259sl\u0259 v\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259yl\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131. &#8220;F\u00fczulinin poetikas\u0131&#8221; adl\u0131 namiz\u0259dlik i\u015fi (1940), &#8220;Az\u0259rbaycanda \u0259d\u0259bi m\u0259kt\u0259bl\u0259r&#8221; (1947) doktorluq dissertasiyas\u0131 m\u0259hz Mir C\u0259lal\u0131n idrak\u0131, elmi-\u0259d\u0259bi-n\u0259z\u0259ri t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirdiyi sanball\u0131 t\u0259dqiqatlar Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n tarixin\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n, alimin t\u00f6hf\u0259si idi. H\u0259r iki monoqrafiya humanitar sah\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259hsil alan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6tr\u00fc tutiya m\u0259nb\u0259, elmi m\u0259x\u0259zl\u0259rdir. Mir C\u0259lal\u0131n b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu kimi, elmi t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u0259 bu g\u00fcn bir \u00e7ox istiqam\u0259td\u0259n t\u0259dqiqat obyekti olaraq i\u015fl\u0259nilir. Onlar\u0131n h\u0259r biri ayr\u0131l\u0131qda v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 t\u0259dqiqat predmetidir. Bu m\u0259nada bir \u00e7ox t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 aliml\u0259r \u00f6z m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 onun orijinal m\u00f6vzular\u0131 il\u0259 elmd\u0259 ilk c\u0131\u011f\u0131r a\u00e7d\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q m\u0259suliyy\u0259ti il\u0259 \u0259d\u0259biyyat tariximiz\u0259 xidm\u0259t etdiyini vur\u011fulam\u0131\u015flar. Filologiya elml\u0259ri doktoru, professor, AMEA-n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc, \u0259m\u0259kdar elm xadimi, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n n\u0259v\u0259si N\u0259rgiz Pa\u015fayeva qeyd edir ki, Firidun b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rlid\u0259n sonra Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixini yazan &#8211; Nizami G\u0259nc\u0259vid\u0259n ba\u015flam\u0131\u015f \u00f6z\u00fcn\u0259q\u0259d\u0259rki d\u00f6vr\u0259 kimi \u0259d\u0259bi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri monumental \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 t\u0259qdim ed\u0259n Mir C\u0259lal Pa\u015fayev olmu\u015fdur. Bu v\u0259 ya dig\u0259r elmi-\u0259d\u0259bi faktlar bir \u00e7ox g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar, di\u00e7il\u0259r, filosoflar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 ictimai fikir tariximizd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Alimin elmi \u0259s\u0259rl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda bir ne\u00e7\u0259sinin ad\u0131n\u0131 xat\u0131rlatma\u011f\u0131 vacib san\u0131r\u0131q: &#8220;C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 realizmi haqq\u0131nda&#8221;, &#8220;\u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n \u0259saslar\u0131&#8221;, &#8220;XX \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131: Ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rslik&#8221;, &#8220;Az\u0259rbaycanda \u0259d\u0259bi m\u0259kt\u0259bl\u0259r (1905-1917)&#8221;, d\u00f6rd cildd\u0259 &#8220;Se\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri&#8221; v\u0259 sair. Bu, fatehin f\u0259th etdiyi ikinci zirv\u0259dir&#8230;<br \/>\nMir C\u0259lal Pa\u015fayev Az\u0259rbaycan elmi-pedaqoji m\u00fchitind\u0259 &#8220;M\u00fc\u0259lliml\u0259r m\u00fc\u0259llimi&#8221; kimi i\u015f\u0131ql\u0131, nurlu bir ad alm\u0131\u015fd\u0131r. Bu ad\u0131 o, 40 ild\u0259n \u00e7ox pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011funa, \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131, bu pe\u015f\u0259y\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n toplad\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fid-\u00e7e\u015fid detallar\u0131, \u015ftrixl\u0259ri g\u0259tirdiyin\u0259, onun m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyini qorudu\u011funa g\u00f6r\u0259 qazanm\u0131\u015fd\u0131. Mir C\u0259lal Pa\u015fayev Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin filologiya v\u0259 jurnalistika fak\u00fclt\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259nim d\u0259 n\u0259slim daxil olmaqla bir ne\u00e7\u0259 n\u0259slin m\u00fc\u0259llimi olmu\u015fdur. Biz h\u0259m d\u0259 onun t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259rs alm\u0131\u015f\u0131q. O zaman m\u00fc\u015fahid\u0259 etmi\u015fdim ki, onlar\u0131\u0131n h\u0259r birinin haz\u0131rl\u0131ql\u0131 olmas\u0131nda, t\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 davran\u0131\u015f\u0131nda, qay\u011f\u0131ke\u015fliyind\u0259 Mir C\u0259lal m\u0259kt\u0259binin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri ya\u015fay\u0131r.<br \/>\nMir C\u0259lal haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259ni i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n m\u00fc\u0259llimim haqq\u0131nda oxudu\u011fum \u0259s\u0259rl\u0259ri xat\u0131rlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131m. Onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fcn yeti\u015fdirdiyi, g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcmid b\u0259sl\u0259diyi t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rind\u0259n professor Xalid \u018flimirz\u0259yevin (o, \u00fcmidl\u0259ri h\u0259l\u0259 m\u00fc\u0259lliminin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131da do\u011frultmu\u015fdu)  ustad\u0131 haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck f\u0259xar\u0259t, q\u00fcrur hissil\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;M\u0259n\u0259vi borc&#8221; kitab\u0131n\u0131 yada salmaya bilmir\u0259m. &#8220;M\u0259n\u0259vi borc&#8221; b\u00f6y\u00fck ehtiram\u0131n, q\u0259dirdanl\u0131\u011f\u0131n ifad\u0259si olaraq, el\u0259c\u0259 d\u0259 elmd\u0259 v\u0259 \u0259d\u0259bi m\u00fchitd\u0259 bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi yeti\u015fm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck rolu olan m\u00fc\u0259llimi professor Mir C\u0259lal Pa\u015fayevin \u0259ziz xatir\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur. Bu \u0259s\u0259rd\u0259 Xalid m\u00fc\u0259llim m\u00fcqt\u0259dir \u015f\u0259xsiyy\u0259tin elmi, \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0259s\u0259rl\u0259rinin siql\u0259tini, ideya v\u0259 m\u0259zmununu n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7i alim kimi xarakteriz\u0259 etmi\u015fdir. O, ustad\u0131, m\u00fc\u0259llimi Mir C\u0259lal Pa\u015fayevin xarakterini bir ne\u00e7\u0259 istiqam\u0259td\u0259n a\u00e7maqla onun parlaq obraz\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. &#8220;M\u0259n\u0259vi borc&#8221;da Mir C\u0259lal m\u00fc\u0259llimin elmi, \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, pedaqoji f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, insani keyfiyy\u0259tl\u0259ri &#8211; xeyirxahl\u0131\u011f\u0131, safl\u0131\u011f\u0131, s\u0259mimiyy\u0259ti, q\u0259tiyy\u0259ti, istedadl\u0131 insanlara dayaq durmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n obraz\u0131 ger\u00e7\u0259kliyin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda el\u0259 g\u00f6z\u0259l, unikal \u015ftrixl\u0259rl\u0259 t\u0259svir edilib ki, buna h\u0259qiqi m\u0259nada heyr\u0259tl\u0259nm\u0259m\u0259k olmur. Xalid m\u00fc\u0259llim yaz\u0131r: &#8220;Mir C\u0259lal m\u00fc\u0259llim m\u0259ni d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259yat\u0131n bataql\u0131qlar\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131b. \u00c7ox i\u015fd\u0259 arxam, daya\u011f\u0131m olub. H\u0259mi\u015f\u0259 k\u00fcr\u0259yimd\u0259 onun isti n\u0259f\u0259sini hiss etmi\u015f\u0259m, amma b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n \u0259v\u0259zind\u0259 bir d\u0259f\u0259 d\u0259 olsun ona t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etm\u0259y\u0259, minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 \u00e7atd\u0131rma\u011fa imkan verm\u0259yib. Etdiyi yax\u015f\u0131l\u0131qlar\u0131, g\u00f6st\u0259rdiyi hamilik yard\u0131m\u0131n\u0131 da \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fc\u0259llimlik v\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u00fck borcu hesab edib&#8221;. \u018fn ba\u015fl\u0131cas\u0131 da h\u0259min d\u00f6vr, Mir C\u0259lal epoxas\u0131n\u0131n \u0259z\u0259m\u0259ti g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131nda canlan\u0131r. Bu is\u0259 pedaqoq Mir C\u0259lal\u0131n f\u0259th etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc zirv\u0259dir&#8230;<br \/>\nBurda m\u00f6vzu il\u0259 s\u0259sl\u0259\u015fdiyind\u0259n, filologiya elml\u0259ri doktoru, professor Teymur \u018fhm\u0259dovun m\u00fcqt\u0259dir yaz\u0131\u00e7\u0131, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim, pedaqoqun h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q yolunu i\u015f\u0131qland\u0131ran, \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri, m\u0259na d\u0259y\u0259ri il\u0259 ictimai-\u0259d\u0259bi c\u0259miyy\u0259td\u0259 b\u00f6y\u00fck maraqla qar\u015f\u0131lanan 2 cildd\u0259 &#8220;Mir C\u0259lal&#8221; kitab-albomuna da diqq\u0259t y\u00f6n\u0259ltm\u0259yi m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun say\u0131r\u0131q. \u018fs\u0259rd\u0259 M.C\u0259lal\u0131n h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti ayr\u0131ca f\u0259sill\u0259rd\u0259 maraql\u0131 m\u00f6vzular \u00fczr\u0259 qrupla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. &#8220;\u018fd\u0259bi-n\u0259z\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r&#8221;, &#8220;\u018fb\u0259diya\u015far \u00fcmumxalq sevgisi&#8221;, &#8220;Fotos\u0259n\u0259dl\u0259r, \u0259lyazmalar, epistolyar irs&#8221;, &#8220;G\u0259nc\u0259d\u0259n ke\u00e7\u0259n yollar&#8221;, &#8220;H\u0259yat\u0131mda yaratd\u0131\u011f\u0131m \u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259s\u0259rim &#8211; ail\u0259mdir&#8221; v\u0259 bu kimi dig\u0259r m\u00f6vzular Mir C\u0259lal\u0131n s\u0259n\u0259t d\u00fcnyas\u0131n\u0131, m\u0259n\u0259vi al\u0259mini g\u00fczg\u00fc kimi \u0259ks etdirir.<br \/>\n&#8220;H\u0259yat\u0131mda yaratd\u0131\u011f\u0131m \u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259s\u0259rim &#8211; ail\u0259mdir&#8221;, Mir C\u0259lal h\u0259mi\u015f\u0259 bu fikird\u0259 olmu\u015f, \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131, \u00f6vladlar\u0131 il\u0259 birg\u0259 olmaqdan b\u00f6y\u00fck z\u00f6vq ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 demi\u015fdir. Taleyin xo\u015f bir m\u0259qam\u0131nda qo\u015fala\u015fan \u00f6mr\u00fcn i\u00e7ind\u0259 bu k\u00f6k barl\u0131-b\u0259h\u0259rli a\u011fac kimi qol-budaq atd\u0131, b\u00f6y\u00fcd\u00fc. Bu qol-buda\u011f\u0131n h\u0259r biri k\u00f6k\u00fcn n\u0259cibliyini, \u0259xlaq\u0131n\u0131, m\u0259n\u0259vi varidat\u0131n\u0131 hifz ed\u0259r\u0259k ail\u0259nin \u015f\u0259r\u0259fini uca tutma\u011f\u0131 bacard\u0131.<br \/>\nMir C\u0259lal\u0131n uzaq Novosibirskd\u0259n \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131 P\u00fcst\u0259 xan\u0131ma yazd\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259ktubdan s\u0259tirl\u0259r: &#8220;&#8230; G\u00f6z\u00fcm balalar\u0131m\u0131z\u0131 axtar\u0131r. Qula\u011f\u0131ma Arifin, Elmiran\u0131n s\u0259si g\u0259lir. El\u0259 bilir\u0259m bu saat \u018fli\u015f s\u0259sl\u0259n\u0259c\u0259k, m\u0259ni \u00e7a\u011f\u0131racaqd\u0131r. Y\u0259qin, Hafiz yeriyir. R\u0259na onu tutub g\u0259zdirir. Ail\u0259mizin xo\u015fb\u0259xt saatlar\u0131 &#8211; ax\u015fam\u00fcst\u00fc ham\u0131m\u0131z\u0131n bir yerd\u0259 deyib-g\u00fcld\u00fcy\u00fcm\u00fcz yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcr. Deyir\u0259m \u0259sl h\u0259yat, \u0259sl s\u0259ad\u0259t odur. M\u0259n bir d\u0259 o saatlara qovu\u015fmaq, bir d\u0259 balalar\u0131 ba\u015f\u0131ma y\u0131\u011f\u0131b \u015f\u0259n u\u015faq s\u0259sl\u0259ri \u015f\u0259raitind\u0259 nahar el\u0259m\u0259k, dem\u0259k-g\u00fclm\u0259k h\u0259sr\u0259til\u0259 ya\u015fay\u0131ram&#8221;. Bu, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n &#8220;H\u0259yat\u0131mda yaratd\u0131\u011f\u0131m \u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259s\u0259rim &#8211; ail\u0259mdir&#8221;, fikrinin h\u0259qiqi ifad\u0259sidir.<br \/>\nM.C\u0259lal\u0131 h\u0259r zaman b\u00f6y\u00fck sevgi, minn\u0259tdarl\u0131q hissil\u0259 xat\u0131rlayan, m\u0259n\u0259vi-\u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259rini \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xaran N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259nin onun haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131  xatir\u0259sind\u0259 bel\u0259 bir c\u00fcml\u0259 var: &#8220;Mir C\u0259lal i\u015f\u0131\u011f\u0131 \u00e7ox sevirdi. Ev\u0259 g\u0259l\u0259n kimi b\u00fct\u00fcn \u00e7il-\u00e7\u0131ra\u011f\u0131 yand\u0131rard\u0131&#8221;. Bu, zahir\u0259n bir insan\u0131n h\u0259yatda v\u0259rdi\u015f etdiyi sad\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tini xat\u0131rlad\u0131r. Ba\u015fqa bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, bu v\u0259rdi\u015fi, \u0259slind\u0259, Mir C\u0259lal\u0131n daxil\u0259n i\u015f\u0131ql\u0131 insan olmas\u0131, ictimai \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259lbinin i\u015f\u0131\u011f\u0131 il\u0259 n\u0259z\u0259r salmas\u0131 kimi anlamaq, yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n ya\u015fam d\u00fcsturu da adland\u0131rmaq olar. B\u0259li, c\u0259mi 70 il\u0259 s\u0131\u011fan bir \u00f6mr\u00fcn, Mir C\u0259lal m\u0259kt\u0259binin i\u015f\u0131\u011f\u0131 o q\u0259d\u0259r gurdu ki, onun nurundan h\u0259l\u0259 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 n\u0259slin \u00f6vladlar\u0131n\u0131n faydalanaca\u011f\u0131 m\u00fctl\u0259qdir&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O, i\u015f\u0131\u011f\u0131 \u00e7ox sevirdi, h\u0259l\u0259 u\u015faql\u0131q \u00e7a\u011flar\u0131ndan q\u0259lbind\u0259 \u015fidd\u0259t ed\u0259n bu sevgiy\u0259, ist\u0259y\u0259 qovu\u015fmaqdan, onun nuruna b\u0259l\u0259nm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc x\u0259yal\u0131nda yaratd\u0131\u011f\u0131 q\u00f6vsi-quzeh pakl\u0131\u011f\u0131nda nurlu bir al\u0259m\u0259 sar\u0131 yol ba\u015flamaq arzusu il\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131rd\u0131. G\u00f6z\u00fcn\u0259-k\u00f6nl\u00fcn\u0259 sa\u00e7\u0131lan o i\u015f\u0131\u011f\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131nl\u0131qda \u00f6z\u00fcn\u00fc el\u0259 azad v\u0259 rahat hiss edirdi ki! Onun ax\u0131b g\u0259ldiyi \u00e7e\u015fm\u0259nin g\u00f6z\u00fcnd\u0259n bol-bol i\u00e7m\u0259k, nurlanmaq, \u00f6z\u00fc boyda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-30677","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30679,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30677\/revisions\/30679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}