{"id":30760,"date":"2019-05-22T10:00:13","date_gmt":"2019-05-22T06:00:13","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=30760"},"modified":"2019-05-23T10:20:56","modified_gmt":"2019-05-23T06:20:56","slug":"r%c9%99sul-rza-mubariz%c9%99-bu-gun-d%c9%99-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=30760","title":{"rendered":"R\u0259sul Rza: \u201cm\u00fcbariz\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 var&#8230;\u201d"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/rr.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/rr-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"alignnone size-medium wp-image-30765\" \/><\/a><\/p>\n<p>z\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli s\u00f6z s\u0259rraflar\u0131ndan biri, Xalq \u015fairi R\u0259sul Rza xalq aras\u0131nda sonsuz \u015f\u00f6hr\u0259t qazanm\u0131\u015f, b\u00f6y\u00fck istedad\u0131, z\u0259ngin v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli b\u0259dii t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc il\u0259 \u00f6l\u00fcms\u00fcz \u0259s\u0259rl\u0259r yaratm\u0131\u015f ustad s\u0259n\u0259tkard\u0131r. O, y\u00fcks\u0259k b\u0259dii d\u0259y\u0259ri, b\u0259\u015f\u0259riliyi, milliliyi v\u0259 r\u0259ngar\u0259ngliyi \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n g\u00f6z\u0259l \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 h\u0259yat h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini inc\u0259likl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259ks etdirib, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yadda\u015flarda d\u0259rin iz qoyaraq xalq\u0131m\u0131za misilsiz s\u0259n\u0259t incil\u0259ri ba\u011f\u0131\u015flay\u0131b. Bu g\u00fcn b\u0259nz\u0259rsiz s\u00f6z adam\u0131n\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 109-cu ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olur. R\u0259sul Rza poeziyas\u0131n\u0131n vur\u011funlar\u0131ndan olan filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, yaz\u0131\u00e7\u0131, publisist \u015e\u0259f\u0259q Nasir unudulmaz \u015fairin \u00f6m\u00fcr yoluna v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na bir daha i\u015f\u0131q tutub, onun h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259si bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259rini payla\u015f\u0131b. AZ\u018fRTAC-\u0131n sifari\u015fi il\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f yaz\u0131n\u0131 t\u0259qdim edirik.<\/p>\n<p>R\u0259sul Rza Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 XX \u0259sr milli, ictimai \u015f\u00fcurun yeni bir istiqam\u0259td\u0259 formala\u015fmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131nda yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u0259dii k\u0259\u015ffl\u0259ri, yenilikl\u0259ri il\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f poeziyam\u0131za yeni n\u0259f\u0259s g\u0259tirmi\u015f, onu \u00f6z\u00fcn\u00fcn poetik ziyas\u0131 il\u0259 r\u00f6vn\u0259ql\u0259ndirmi\u015fdir. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn m\u0259n\u0259vi davam\u0131 da \u0259s\u0259rl\u0259rinin ideya v\u0259 m\u0259zmununun milli-b\u0259\u015f\u0259ri mahiyy\u0259t k\u0259sb etdiyinin, yeni yarad\u0131c\u0131 n\u0259sill\u0259rin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 bir m\u0259kt\u0259b yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259sidir. Bu g\u00fcn \u015fairin milyonlarla oxucusundan biri olaraq, h\u0259m d\u0259 q\u0259l\u0259m sahibi kimi, haqq\u0131nda s\u00f6z dem\u0259k ist\u0259yind\u0259 oldu\u011fumdan vaxtil\u0259, el\u0259 indinin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 oxudu\u011fum \u0259s\u0259rl\u0259rini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 canland\u0131rd\u0131m. A\u00e7\u0131\u011f\u0131, bu yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n n\u0259hrind\u0259 onun poeziyas\u0131ndan, t\u0259rc\u00fcm\u0259, publisistika v\u0259 pyesl\u0259rind\u0259n \u0259trafl\u0131 b\u0259hs etm\u0259k, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 irsin\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq y\u0131\u011fcam bir yaz\u0131n\u0131n imkan\u0131 xaricind\u0259 oldu\u011fundan fikrimd\u0259 ba\u015fqa bir yol arad\u0131m. R\u0259sul Rza az-az diqq\u0259td\u0259 olan el\u0259 bir \u0259d\u0259biyyat adam\u0131d\u0131r ki, onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00fcmum\u0259n irsi bir bax\u0131\u015fda, yaxud h\u0259r bir \u0259s\u0259ri ayr\u0131l\u0131qda, yenic\u0259 n\u0259\u015fr etdirdiyi bir kitab, bir \u015feiri bel\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131 zamanda rezonans yaratm\u0131\u015f, \u0259d\u0259bi m\u00fchitd\u0259 qaynar qar\u015f\u0131lanm\u0131\u015fd\u0131r. Bu \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 ist\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259d\u0259biyyata g\u0259tirdiyi yenilikl\u0259ri, t\u0259hlil-t\u0259qdiri il\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 t\u0259nqidi aspektd\u0259 (bunlar \u0259sas\u0259n onu d\u0259rk etm\u0259k q\u00fcdr\u0259tind\u0259n k\u0259nar olanlar\u0131n, q\u0131sqancl\u0131q x\u0259st\u0259liyind\u0259n, g\u00f6zg\u00f6t\u00fcrm\u0259zlikd\u0259n yaran\u0131rd\u0131) d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 m\u00fcraci\u0259t olundu\u011fundan yaz\u0131n\u0131n tam ba\u015fqa bir m\u0259zmun-m\u0259qs\u0259di m\u00fcst\u0259viy\u0259 g\u0259tirilm\u0259li idi.<\/p>\n<p>Burda onu dem\u0259liy\u0259m ki, R.Rzan\u0131 oldu\u011fu kimi, daha ayd\u0131n v\u0259 dol\u011fun, h\u0259m yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u015f\u0259xsiyy\u0259tini, insana, milli ideallara m\u00fcnasib\u0259tini, h\u0259m d\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rinin yaranma tarixini v\u0259 ideyas\u0131n\u0131, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na b\u0259l\u0259dliyini, g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259bi simalarla dostlu\u011funu, bir s\u00f6zl\u0259, olum tarixind\u0259n fiziki yoxlu\u011funad\u0259k, ondan sonra davam ed\u0259n h\u0259yat\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n bil\u0259n, m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259n, bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259bi intuisiyas\u0131 il\u0259 duyan \u00f6vlad\u0131, m\u0259sl\u0259kda\u015f\u0131 Anard\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n R\u0259sul Rzan\u0131n h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n \u201cM\u00fcbariz\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 var&#8230;\u201d monoqrafik \u0259s\u0259ri h\u0259l\u0259 n\u0259\u015fr oldu\u011fu zamanda m\u0259nd\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259\u0259ss\u00fcrat yaratm\u0131\u015fd\u0131. \u015eairi yenid\u0259n oxumaq, yarad\u0131c\u0131l\u0131q yolunu izl\u0259m\u0259k, m\u0259sl\u0259kin\u0259 b\u0259l\u0259d olmaq, \u0259d\u0259bi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259rini d\u0259rk etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 bu kitab\u0131 q\u0131sa bir vaxtda v\u0259r\u0259ql\u0259m\u0259yi m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun bildim (\u0259s\u0259rin d\u0259rcind\u0259n 17 il \u00f6tm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, onu indiki d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259ml\u0259 yenid\u0259n, arxay\u0131n bir vaxtda ondan z\u00f6vq alaraq oxumaq v\u0259 geni\u015f m\u0259nada qeydl\u0259r etm\u0259yimi bir q\u0259d\u0259r sonra realla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m. \u018fslind\u0259, h\u0259r hans\u0131 bir \u0259s\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irib, yeni bax\u0131\u015fla t\u0259hlil-t\u0259dqiq etm\u0259k b\u00fct\u00fcn zamanlarda \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n, \u0259d\u0259bi t\u0259nqidin v\u0259zif\u0259sidir v\u0259 bunlar h\u0259r vaxt da yeni i\u015f kimi qar\u015f\u0131lan\u0131r). \u0130ndiki halda \u015fairl\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259l\u0259ris\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259k, bildikl\u0259rim\u0259 xatir\u0259l\u0259r i\u015f\u0131\u011f\u0131nda qay\u0131tmaq ist\u0259y\u0259nd\u0259 Anar\u0131n b\u00f6y\u00fck v\u0259t\u0259nda\u015f \u015fair\u0259 h\u0259sr etdiyi ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n \u0259s\u0259rin\u0259 y\u0131\u011fcam \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirm\u0259yi vacib san\u0131ram.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, \u0259d\u0259bi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin ke\u00e7diyi \u00f6m\u00fcr yolu, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259dqiqi, onun fiziki yoxlu\u011fundan sonra daha d\u0259qiq, yeni faktlar, d\u0259lill\u0259r v\u0259 yeni d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259t, d\u0259qiqlikl\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. \u018fks t\u0259qdird\u0259 faktlara v\u0259 hadis\u0259l\u0259r\u0259 yanl\u0131\u015f m\u00fcnasib\u0259t, \u015fi\u015firtm\u0259 v\u0259 ya ideyan\u0131 do\u011fru m\u00f6vqed\u0259n t\u0259qdim etm\u0259m\u0259k, yarad\u0131c\u0131l\u0131q yolunu ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259m\u0259k, \u0259z\u0259li t\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259, onun q\u0259l\u0259min\u0259 h\u00f6rm\u0259tsizlikdir, sonra da yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259, \u0259d\u0259bi-b\u0259dii irsin\u0259 x\u0259yan\u0259tdir. M\u0259nin \u201cM\u00fcbariz\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 var&#8230;\u201d monoqrafiyas\u0131 haqq\u0131nda ilk fikrim bel\u0259dir ki, Anar bu \u0259s\u0259rini yazark\u0259n ona do\u011fma, \u0259ziz olan m\u00f6vzuya b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tl\u0259, h\u0259m d\u0259 sanki k\u0259nar g\u00f6zl\u0259 yana\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Bu \u0259s\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck bir ictimai-siyasi, \u0259d\u0259bi m\u00fchit var, bu m\u00fchitin bir ne\u00e7\u0259 n\u0259slinin \u0259d\u0259bi simalar\u0131, d\u00f6vr\u00fcn ziddiyy\u0259tl\u0259ri olduqca h\u0259ssasl\u0131qla, do\u011fru m\u00f6vqed\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, t\u0259hlil olunub. \u00d6z\u00fc d\u0259 bu t\u0259hlil elmi-n\u0259z\u0259ri-metodiki istiqam\u0259td\u0259 deyil, \u0259d\u0259bi-publisistik formada, hissiyyat v\u0259 duyumun \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259qamlar\u0131n\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda i\u015fl\u0259nilib. Bel\u0259 bir \u0259s\u0259ri Anardan \u00f6zg\u0259 kim yaza bil\u0259rdi? Ba\u015fqa bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, Anar bu \u0259s\u0259rind\u0259 ona, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259biyyat tariximiz\u0259 do\u011fma v\u0259 g\u0259r\u0259kli olan bu m\u00f6vzunu bir v\u0259t\u0259nda\u015f, ziyal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259sinin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda aray\u0131b-toplay\u0131b, b\u00f6y\u00fck bir \u0259d\u0259bi arxivin b\u00fct\u00fcn s\u0259n\u0259dl\u0259rini (yadda\u015f arxivi d\u0259 ilk s\u0131rada olmaqla!) ara\u015fd\u0131raraq, do\u011fru q\u0259na\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k, \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131 da t\u0259r\u0259fsiz, q\u0259r\u0259zsiz m\u00fcnasib\u0259t bildirm\u0259kl\u0259 t\u0259qdir\u0259layiq bir \u0259s\u0259rin yaz\u0131lmas\u0131na nail olub. Bu fikrin barizliyin\u0259 bir n\u00fcmun\u0259: \u201cR\u0259sul Rza Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na dan\u0131lmaz yenilikl\u0259r g\u0259tirmi\u015f, \u00e7a\u011fda\u015f \u015feirimizd\u0259 tamamil\u0259 yeni bir yol a\u00e7m\u0131\u015f v\u0259 bu yolla \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r ard\u0131c\u0131l add\u0131mlam\u0131\u015f \u015fairdir. T\u0259bii ki, bu yolu b\u0259y\u0259nm\u0259k d\u0259 olar, b\u0259y\u0259nm\u0259m\u0259k d\u0259. Bu, z\u00f6vq m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Bu yolu q\u0259bul etm\u0259k d\u0259 olar, etm\u0259m\u0259k d\u0259. Bu da meyl, s\u0259viyy\u0259, mara\u011f\u0131n y\u00f6n\u00fcyl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu yolla getm\u0259k d\u0259 olar, getm\u0259m\u0259k d\u0259. Bu da ist\u0259k, \u015f\u00fcbh\u0259siz bacar\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259sidir. \u00c7\u00fcnki t\u0259k ist\u0259k azd\u0131r, bu yolla getm\u0259yi bacarmaq da laz\u0131md\u0131r. H\u0259tta bu yolla gedib, bu yolla getdiyini inkar etm\u0259k d\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu da insaf m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Amma ist\u0259r m\u0259zmun z\u0259nginliyi, m\u00f6vzular\u0131n \u00fcf\u00fcq geni\u015fliyi, ist\u0259r forma, v\u0259zn, ritm, intonasiya, obrazlar sistemi, deyim t\u0259rzi, s\u00f6z t\u0259z\u0259liyi, ifad\u0259 orijinall\u0131\u011f\u0131, qafiy\u0259l\u0259rin, t\u0259\u015fbehl\u0259rin b\u0259nz\u0259rsizliyi bax\u0131m\u0131ndan R\u0259sul Rza yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n unikall\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259d\u0259bi vicdan\u0131 olan he\u00e7 k\u0259s inkar ed\u0259 bilm\u0259z&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Han\u0131 burda t\u0259r\u0259fke\u015flik? \u018fslind\u0259 bu, bir ziyal\u0131 olaraq h\u0259qiqi \u0259d\u0259biyyat\u0131n ke\u015fiyind\u0259 durmaqd\u0131r, \u015fairi anlamayanlar\u0131n yersiz h\u00fccumlar\u0131ndan, qarayaxmalar\u0131ndan qorumaqd\u0131r. Anar R.Rzan\u0131, onun \u00f6m\u00fcr-s\u0259n\u0259t yolda\u015f\u0131, ilham p\u0259risi Nigar xan\u0131m\u0131 bir \u00f6vlad m\u0259h\u0259bb\u0259til\u0259, yadda\u015f\u0131nda \u015f\u0131r\u0131m a\u00e7m\u0131\u015f xatir\u0259l\u0259rin izi il\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 \u0259vv\u0259ld\u0259 qeyd etdiyimiz kimi, \u0259d\u0259bi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin aras\u0131nda v\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rin fonunda t\u0259qdim edib.<\/p>\n<p>Kitab\u0131n m\u00f6vzusu birdir, amma onun \u015fax\u0259l\u0259ndiyi hadis\u0259l\u0259r, istiqam\u0259tl\u0259r, m\u00f6vzu i\u00e7ind\u0259 m\u00f6vzular\u0131n, m\u00fcxt\u0259lif m\u0259qamlar\u0131n qol-buda\u011f\u0131 \u00e7oxdur, lap \u00e7ox. Onlara ayr\u0131l\u0131qda n\u0259z\u0259r salmaq, \u00fcmumilikd\u0259 x\u0131rda \u00e7aylar\u0131n ax\u0131b-t\u00f6k\u00fcld\u00fcy\u00fc d\u0259niz\u0259 \u201cba\u015f vurmaq\u201d n\u00f6vb\u0259ti bir yaz\u0131m\u0131z\u0131n qay\u0259si olacaq.<\/p>\n<p>R\u0259sul Rzan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ox\u015fax\u0259li, \u00e7ox\u00e7e\u015fidli, eyni zamanda, \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259rin, f\u0259ls\u0259fi \u00e7alarlar\u0131, ideya-m\u0259zmunu il\u0259 n\u0259h\u0259ng bir d\u00fcz\u0259nlikd\u0259ki \u00e7\u0259m\u0259nzar\u0131, g\u00fclzarl\u0131\u011f\u0131 xat\u0131rlad\u0131r. H\u0259r birinin \u00f6z bi\u00e7imi, \u00f6z r\u0259ngi, n\u0259f\u0259si v\u0259 \u0259n \u00fcmd\u0259si ideyas\u0131 var. \u015eairin ilk kitab\u0131 \u201c\u00c7apey\u201dd\u0259n sonra vaxta\u015f\u0131r\u0131 \u00e7oxlu sayda \u0259s\u0259rl\u0259ri i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f, \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim olunmu\u015f, oxucular\u0131n ixtiyar\u0131na verilmi\u015fdir. Onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda bir ne\u00e7\u0259sinin adlar\u0131n\u0131 xat\u0131rlatmaq da yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr: \u201cM\u0259n torpa\u011fam\u201d, \u201c\u0130nsan\u201d, \u201c\u201d\u0130\u015f\u0131qlar \u00fc\u015f\u00fcy\u0259nd\u0259 , \u201cEtiraf\u201d, \u201cAnd\u201d, \u201cMirz\u0259 C\u0259lilin nisgill\u0259ri\u201d, \u201cT\u0259yyar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r\u201d, \u201cD\u0259niz haqq\u0131nda n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r\u201d, \u201cR\u0259ngli yuxular\u201d&#8230; \u015feir toplular\u0131, \u201cPoeziya z\u0259hm\u0259t v\u0259 ilhamd\u0131r\u201d, \u201cO g\u00fcn-bu g\u00fcn\u201d, \u201c\u00d6t\u0259n g\u00fcnl\u0259r\u201d, \u201cMilli \u015f\u00fcur v\u0259 milli iftixar\u201d, \u201cUzaq ell\u0259rin yax\u0131n t\u00f6hf\u0259l\u0259ri\u201d&#8230; publisistik kitablar\u0131 , \u201cA\u011f r\u0259ngin simfoniyas\u0131\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan elmi\u201d, \u201cB\u0259xtiyar\u201d, \u201cB\u00f6y\u00fck \u00f6mr\u00fcn anlar\u0131\u201d, \u201cEld\u0259n soru\u015f\u201d, \u201cK\u0259ndlil\u0259r, \u201cQ\u0131z qalas\u0131\u201d, \u201cQ\u0131z\u0131lg\u00fcl olmayayd\u0131\u201d, \u201cTikdim ki, izim qala\u201d, \u201c\u00dczeyir \u00f6mr\u00fc\u201d, \u201cYa\u015f\u0131l r\u0259ngin qammas\u0131\u201d, \u201cYuva qurdum s\u00f6z i\u00e7ind\u0259\u201d&#8230; filml\u0259ri, \u201cV\u0259fa\u201d, \u201cG\u00f6r\u00fc\u015f\u201d pyesl\u0259ri yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n geni\u015f \u00fcf\u00fcql\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p>\u015eair, publisist, ssenaristin t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri d\u0259 dilinin s\u0259lis, ax\u0131c\u0131 v\u0259 r\u0259van olmas\u0131 il\u0259, h\u0259m d\u0259 b\u0259dii d\u0259y\u0259ri, siql\u0259ti il\u0259 h\u0259min \u0259s\u0259rl\u0259rin h\u0259mi\u015f\u0259ya\u015farl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir. Az\u0259rbaycan oxucusu R\u0259sul Rzan\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259sind\u0259 Fransua Viyon, Robert Berno, Henrix Heyne, Mixail Lermontov, Nikolay Nekrasov, \u0130van Turgenev, Taras \u015eev\u00e7enko, Emil Verxarn, Artur Rembo, Vladimir Mayakovski, Marina Svetayeva, Rabindranat Taqor, Federiko Qarsiya Lorka v\u0259 onlarla d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259ri dilimiz\u0259 \u00e7evirmi\u015fdir. Bununla \u015fair h\u0259m d\u0259 xalqlar \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n bir-birin\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n, t\u0259bli\u011finin v\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcb\u00fcn\u00fcn d\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131na qal\u0131b. Bu \u0259s\u0259rl\u0259rin h\u0259r biri onun t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7ilik s\u0259ri\u015ft\u0259si, orijinal \u00fcslub v\u0259 d\u0259stx\u0259ti haqq\u0131nda da layiq oldu\u011fu fikirl\u0259ri s\u00f6yl\u0259m\u0259y\u0259 \u0259sas verir.<\/p>\n<p>Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, R\u0259sul Rza cod, s\u0259rt adam olub. Amma onun bir \u00e7ox \u015feirl\u0259rini oxuyanda bu fikr\u0259 birm\u0259nal\u0131 yana\u015fmaq olmur. \u0130nan\u0131ram ki, indi \u201cM\u0259nd\u0259 ixtiyar olsa\u201d \u015feirind\u0259n g\u0259tir\u0259c\u0259yim n\u00fcmun\u0259 oxucular\u0131n d\u0259 \u00fcr\u0259yind\u0259n olacaq:<\/p>\n<p>M\u0259n ist\u0259yir\u0259m:<\/p>\n<p>buludlar a\u011flas\u0131n,<\/p>\n<p>u\u015faqlar a\u011flamas\u0131n,<\/p>\n<p>anal\u0131, ya anas\u0131z.<\/p>\n<p>M\u0259n ist\u0259yir\u0259m:<\/p>\n<p>g\u00fcll\u0259r a\u00e7\u0131ls\u0131n,<\/p>\n<p>G\u00fcll\u0259l\u0259r a\u00e7\u0131lmas\u0131n.<\/p>\n<p>&#8230; H\u0259r \u015fey insana baxs\u0131n,<\/p>\n<p>\u0130nsan \u0259l\u0259 baxmas\u0131n.<\/p>\n<p>Axs\u0131n bulaqlar g\u00f6zya\u015f\u0131 kimi<\/p>\n<p>torpa\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259<\/p>\n<p>G\u00f6z ya\u015f\u0131 bulaq kimi axmas\u0131n<\/p>\n<p>d\u00fcnyan\u0131n he\u00e7 bir yerind\u0259<\/p>\n<p>&#8211; dey\u0259n \u015fair, k\u00f6rp\u0259l\u0259rin taleyind\u0259n yana nigaran\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0130nsan o\u011flunun q\u00fcrurunun, qeyr\u0259tinin t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fi kimi \u00fcr\u0259yinin ist\u0259kl\u0259rini dilin\u0259 g\u0259tirir. \u018fslind\u0259, R\u0259sul Rza \u0259dal\u0259tsizliy\u0259, yalana, x\u0259yan\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 coddur, s\u0259rtdir, bar\u0131\u015fmazd\u0131r. O, h\u0259mi\u015f\u0259 h\u0259qiq\u0259tin, haqs\u0131z yer\u0259 incidil\u0259nin yan\u0131nda olub, istedadl\u0131lara qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>Bir ha\u015fiy\u0259: Heyk\u0259lt\u0259ra\u015f M\u00fcn\u0259vv\u0259r Rzayevan\u0131n m\u0259nd\u0259 olan g\u00fcnd\u0259liyind\u0259 onun R\u0259sul Rza il\u0259 ba\u011fl\u0131 qeydl\u0259rini oxumu\u015fam. M\u00fcn\u0259vv\u0259r xan\u0131m yaz\u0131r ki, Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiqin heyk\u0259lini i\u015fl\u0259mi\u015fdim. R\u0259sul Rza C\u0259f\u0259r C\u0259f\u0259rovla emalatxanama g\u0259lib h\u0259l\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmad\u0131\u011f\u0131m heyk\u0259li g\u00f6rm\u00fc\u015f v\u0259 ikisi d\u0259 onu \u00e7ox b\u0259y\u0259nmi\u015fdi. \u015eair 20 g\u00fcn\u0259 bu i\u015fi b\u00f6y\u00fctm\u0259yi m\u0259nd\u0259n xahi\u015f etdi, daha do\u011frusu, m\u0259n\u0259 ictimai tap\u015f\u0131r\u0131q verdi. O vaxt R.Rza Yubiley Komit\u0259sinin s\u0259dri idi. M\u00fc\u015ffiqin heyk\u0259lini do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131m\u0131 ist\u0259yirdi. \u0130\u015fi deyil\u0259n vaxta q\u0259d\u0259r tamamlad\u0131m. Lakin b\u0259dii \u015fura i\u015fimi q\u0259sd\u0259n g\u00f6zd\u0259n sal\u0131r, q\u0259bul etm\u0259k ist\u0259mirdi. Bir g\u00fcn R\u0259sul m\u00fc\u0259llim m\u0259n\u0259 z\u0259ng etdi, x\u0259b\u0259r ald\u0131 ki, niy\u0259 s\u0259sin \u00e7\u0131xm\u0131r? M\u0259n v\u0259ziyy\u0259ti oldu\u011fu kimi dedim. R\u0259sul m\u00fc\u0259llim \u0259s\u0259bil\u0259\u015fdi, m\u0259n\u0259 tap\u015f\u0131rd\u0131 ki, \u015euran\u0131n n\u00f6vb\u0259ti y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131nda m\u0259n\u0259 x\u0259b\u0259r el\u0259. O, B\u0259dii \u015furan\u0131n y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131na g\u0259lib \u00e7atd\u0131. \u015euran\u0131n \u00fczvl\u0259ri bir-bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib, deyirdil\u0259r ki, burda obrazl\u0131l\u0131q yoxdur. R\u0259sul Rza onlar\u0131 t\u0259mkinl\u0259 dinl\u0259yib, \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00f6z ald\u0131. \u00dcz\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259nl\u0259r\u0259 tutub ham\u0131s\u0131na m\u00fcraci\u0259tl\u0259 dedi ki, M\u00fc\u015ffiqd\u0259n bir \u015feir s\u00f6yl\u0259sinl\u0259r. He\u00e7 birind\u0259n s\u0259s \u00e7\u0131xmad\u0131. R\u0259sul m\u00fc\u0259llim bel\u0259 olanda dedi: \u201cAmma biz M\u00fc\u015ffiql\u0259 yax\u0131n olmu\u015fuq, g\u00fcnl\u0259rl\u0259 bir-birimiz\u0259 \u015feirl\u0259rimizi oxumu\u015fuq, ba\u015f-ayaq yatm\u0131\u015f\u0131q, dem\u0259li, m\u0259n sizd\u0259n yax\u015f\u0131 bil\u0259r\u0259m ki, burda obrazl\u0131l\u0131q var, ya yox. M\u00fcn\u0259vv\u0259r Rzayevan\u0131n heyk\u0259li M\u00fc\u015ffiqin xatir\u0259sin\u0259 d\u0259y\u0259rli bir t\u00f6hf\u0259dir\u201d. R\u0259sul Rza heyk\u0259lin yerini se\u00e7diyim m\u0259kana naraz\u0131l\u0131q ed\u0259nl\u0259r\u0259 d\u0259 s\u0259rt cavab verdi. Bu i\u015fd\u0259 ax\u0131ra q\u0259d\u0259r m\u0259ni m\u00fcdafi\u0259 etdi&#8230;<\/p>\n<p>R\u0259sul Rzan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda bir \u00e7ox \u0259dibl\u0259rimiz d\u0259y\u0259rli fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259mi\u015fl\u0259r. Burda onlardan ikisini xat\u0131rlatma\u011f\u0131 z\u0259ruri hesab edir\u0259m: \u201cR\u0259sul Rza daha ziyada lirik, xitab\u0259t\u00e7i v\u0259 inqilabi romantizm\u0259 malikdir. Onun \u015ferl\u0259rind\u0259 real hadis\u0259l\u0259rd\u0259n \u00e7ox real h\u0259y\u0259canlar, canl\u0131 xarakter v\u0259 obrazlar t\u0259svirind\u0259n \u00e7ox canl\u0131 t\u0259\u015fbeh v\u0259 m\u0259cazlar, canl\u0131, h\u0259yati hissiyyat v\u0259 idrak m\u0259fhumlar\u0131 vard\u0131r\u201d (\u018fli Nazim), \u201cR\u0259sul Rzan\u0131n \u015ferl\u0259ri b\u0259z\u0259n son d\u0259r\u0259c\u0259 inc\u0259, h\u0259ssas, z\u0259rif, b\u0259z\u0259n d\u0259 amans\u0131z d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u0259rtdir. O, yaln\u0131z h\u0259yat hadis\u0259l\u0259rini deyil, r\u0259ngl\u0259rin, s\u0259sl\u0259rin, i\u015f\u0131\u011f\u0131n, suyun, dal\u011falar\u0131n ifad\u0259 etdiyi sevinci, k\u0259d\u0259ri duyma\u011f\u0131 v\u0259 onlar\u0131 duy\u011fular, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r, x\u0259yallar v\u0259 xatir\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011flama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u201d (\u018fhm\u0259d C\u0259mil).<\/p>\n<p>R\u0259sul Rza he\u00e7 zaman \u015f\u00f6hr\u0259t arxas\u0131nca qa\u00e7mam\u0131\u015fd\u0131. O, ancaq yax\u015f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r yazmaq bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, yaz\u0131r-yarad\u0131rd\u0131. M\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda \u201cAz\u0259rbaycan SSR \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan SSR Xalq \u015fairi\u201d, \u201cSosialist \u018fm\u0259yi Q\u0259hr\u0259man\u0131\u201d v\u0259 dig\u0259r adlar da onu yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ndiyi, p\u00fcxt\u0259l\u0259\u015fdiyi, kamill\u0259\u015fdiyi vaxtlarda tapm\u0131\u015fd\u0131&#8230;<\/p>\n<p>R\u0259sul Rzan\u0131n b\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131, \u00f6mr\u00fc m\u00fck\u0259mm\u0259l, f\u0259ls\u0259fi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, m\u00fcbariz\u0259l\u0259r i\u00e7ind\u0259 ke\u00e7ib. O, bu m\u00fcbariz\u0259l\u0259rin bitm\u0259diyini, h\u0259yat\u0131 boyu davam ed\u0259c\u0259yini bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>M\u00fcbariz\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 var, yar\u0131n da,<\/p>\n<p>M\u0259n d\u0259 onun \u0259n \u00f6n s\u0131ralar\u0131nda&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>z\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli s\u00f6z s\u0259rraflar\u0131ndan biri, Xalq \u015fairi R\u0259sul Rza xalq aras\u0131nda sonsuz \u015f\u00f6hr\u0259t qazanm\u0131\u015f, b\u00f6y\u00fck istedad\u0131, z\u0259ngin v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli b\u0259dii t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc il\u0259 \u00f6l\u00fcms\u00fcz \u0259s\u0259rl\u0259r yaratm\u0131\u015f ustad s\u0259n\u0259tkard\u0131r. O, y\u00fcks\u0259k b\u0259dii d\u0259y\u0259ri, b\u0259\u015f\u0259riliyi, milliliyi v\u0259 r\u0259ngar\u0259ngliyi \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n g\u00f6z\u0259l \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 h\u0259yat h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini inc\u0259likl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259ks etdirib, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yadda\u015flarda d\u0259rin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-30760","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30760","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30760"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30760\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30767,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30760\/revisions\/30767"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}