{"id":3286,"date":"2013-07-03T04:27:37","date_gmt":"2013-07-03T04:27:37","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=3286"},"modified":"2013-07-03T04:27:37","modified_gmt":"2013-07-03T04:27:37","slug":"alxan-binn%c9%99toglunun-elimiz-gunumuz-q%c9%99zetin%c9%99-musahib%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=3286","title":{"rendered":"Alxan Binn\u0259to\u011flunun &#8220;Elimiz.g\u00fcn\u00fcm\u00fcz&#8221; q\u0259zetin\u0259 m\u00fcsahib\u0259si"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/546484_3506007428380_1341843155_n1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-3287\" title=\"546484_3506007428380_1341843155_n\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/546484_3506007428380_1341843155_n1.jpg\" alt=\"\" width=\"298\" height=\"298\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cAllah el\u0259m\u0259sin ki, \u201cMeydan\u201d\u0131n taleyi Tiflis T\u00fcrk Teatr\u0131n\u0131n taleyin\u0259 ox\u015fas\u0131n&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Redaksiyam\u0131z\u0131n qona\u011f\u0131 G\u00fcrc\u00fcstanda n\u0259\u015fr olunan \u201cMeydan\u201d d\u0259rgisinin ba\u015f redaktoru, \u015fair-dramaturq, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin \u00fczv\u00fc Alxan Binn\u0259to\u011fludur.<br \/>\nAlxan m\u00fc\u0259llim, Bak\u0131ya yolunuz gec-gec d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcnd\u0259n, biz g\u00f6r\u00fc\u015f f\u00fcrs\u0259tini qa\u00e7\u0131rmaq ist\u0259m\u0259dik. Xo\u015f g\u00f6rd\u00fck sizi. Jurnalistlik f\u0259aliyy\u0259tinizl\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131zla kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tan\u0131\u015f olan bir adam kimi dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u00e7oxlar\u0131ndan: \u201cAlxan Binn\u0259to\u011flu m\u0259nim \u0259n ist\u0259kli m\u00fc\u0259llimim olub\u201d &#8211; s\u00f6zl\u0259rini e\u015fid\u0259nd\u0259 he\u00e7 d\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nmir\u0259m. Z\u0259nnimc\u0259, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259li v\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131z bir jurnalist, \u015fair, dramaturq, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131&#8230; kimi h\u0259tta d\u0259rs dem\u0259diyiniz \u015f\u0259xsl\u0259r bel\u0259 sizi \u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u00fc\u0259llim hesab etm\u0259kd\u0259 haql\u0131d\u0131rlar. Siz \u00f6z\u00fcn\u00fcz nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? Bu haqq\u0131 qazanmaq y\u0259qin ki, o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan olmay\u0131b!?<br \/>\n\u018fvv\u0259la, d\u0259v\u0259tiniz\u0259, ikincisi is\u0259 bu s\u0259mimi suala g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m. \u00c7al\u0131\u015faca\u011fam ki, suallar\u0131n\u0131za s\u0259mimi d\u0259 cavab verim. Bildiyiniz kimi, uzun m\u00fcdd\u0259t G\u00fcrc\u00fcstan ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015f, Az\u0259rbaycan v\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131ndan m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxumu\u015fam. T\u0259bii ki, sevimli t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rim \u00e7ox olub. Onlar da y\u0259qin ki, m\u0259ni humanistliyi v\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259sl\u0259k se\u00e7mi\u015f bir insan kimi y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndiribl\u0259r. Qald\u0131 m\u00fc\u0259llimi olmad\u0131qlar\u0131ma, yax\u015f\u0131 deyibl\u0259r ki, el g\u00f6z\u00fc t\u0259r\u0259zidir. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n el\u0259 l\u0259yaq\u0259tli o\u011fullar\u0131 olub ki, \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 b\u00fct\u00fcn g\u0259l\u0259n n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6rn\u0259k olub, n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259rilibl\u0259r. Kims\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 kimis\u0259 h\u0259yatda m\u00fc\u0259llim say\u0131rsa, dem\u0259li, \u00f6rn\u0259k g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u015f\u0259xs \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259r ke\u00e7irm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn sevin\u0259, q\u00fcrurlana bil\u0259r.<br \/>\n\u018fks\u0259riyy\u0259t sizi ba\u015f redaktoru oldu\u011funuz \u201cMeydan\u201d d\u0259rgisind\u0259n tan\u0131y\u0131b sevir. M\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, hans\u0131sa bir m\u0259tbu n\u0259\u015fr \u0259slind\u0259 \u00f6z na\u015firinin simas\u0131n\u0131 birba\u015fa \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir. Y\u0259ni, \u201cMeydan\u201d Alxan Binn\u0259to\u011flunun g\u00fczg\u00fcd\u0259ki \u0259ksidir. D\u00fcz\u00fcn\u00fc deyim ki, m\u0259n bu d\u0259rginin h\u0259r say\u0131n\u0131n i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u0259sini b\u00f6y\u00fck intizarla g\u00f6zl\u0259mi\u015f\u0259m h\u0259mi\u015f\u0259. \u00c7\u00fcnki burada h\u0259m d\u0259rin maraq v\u0259 m\u0259zmun k\u0259sb ed\u0259n yaz\u0131lar, h\u0259m y\u00fcks\u0259k poliqrafik keyfiyy\u0259t, h\u0259m d\u0259 dizayn i\u015fi bir-birini tamamlay\u0131b h\u0259r zaman. M\u00f6vzular\u0131n r\u0259ngar\u0259ngliyi, Az\u0259rbaycan-Bor\u00e7al\u0131-G\u00fcrc\u00fc m\u0259d\u0259ni-\u0259d\u0259bi h\u0259yat\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n olduqca maraql\u0131 yaz\u0131lar, t\u0259dqiqat xarakterli m\u0259qal\u0259l\u0259r oxucunu \u00f6z\u00fcn\u0259 c\u0259lb edib. H\u0259r m\u00f6vzuya uy\u011fun \u015f\u0259kill\u0259r, d\u00fczg\u00fcn r\u0259ng se\u00e7imi&#8230;<br \/>\nQiym\u0259t xan\u0131m, minn\u0259tdaram ki, \u201cMeydan\u201d d\u0259rgisin\u0259 bu q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259r verirsiniz. Ax\u0131, o h\u0259m d\u0259 sizin \u00f6z do\u011fma jurnal\u0131n\u0131zd\u0131r. Burada sizin ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 maraql\u0131 yaz\u0131lar\u0131n\u0131z, m\u00fcsahib\u0259l\u0259riniz d\u0259rc olunub. Eyni zamanda, siz d\u0259rginin redaksiya hey\u0259tinin \u00fczv\u00fcs\u00fcn\u00fcz. S\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u0259 q\u00fcvv\u0259t, \u201cMeydan\u201d\u0131n h\u0259r say\u0131 b\u00f6y\u00fck oxucu auditoriyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r zaman x\u00fcsusi sevgi il\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131b. Biz m\u00f6vzu v\u0259 m\u00fc\u0259llif sar\u0131dan he\u00e7 vaxt korluq \u00e7\u0259km\u0259mi\u015fik. \u00c7al\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q ki, \u201cMeydan\u201d m\u0259tbuat meydan\u0131nda h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u00f6z orijinall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilsin v\u0259 sevilsin.<br \/>\nTiflisin m\u0259rk\u0259zind\u0259 meydan var. D\u0259rgini d\u0259 el\u0259 onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \u201cMeydan\u201d adland\u0131rm\u0131\u015f\u0131q. O meydanda ya\u015fam\u0131\u015f adamlar\u0131n h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00fczg\u00fc tutma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q bu \u201cMeydan\u201dda. \u0130lk piano\u00e7u, ilk r\u0259ssam qad\u0131n haqq\u0131nda, Tiflisin teatr h\u0259yat\u0131 haqq\u0131nda, Tiflisin, el\u0259c\u0259 d\u0259 Bor\u00e7al\u0131n\u0131n etnoqrafiyas\u0131 haqq\u0131nda \u00e7oxlu yaz\u0131lar d\u0259rc el\u0259mi\u015fik. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, y\u00fcks\u0259k z\u00f6vql\u0259 n\u0259\u015fr etdirdiyimiz \u201cMeydan\u201d bu g\u00fcn qapanmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qal\u0131b. Maliyy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si tezlikl\u0259 h\u0259ll olunmasa, G\u00fcrc\u00fcstanda ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni, sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131ndan, elm v\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259ki u\u011fur v\u0259 probleml\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n bu d\u0259y\u0259rli jurnalla vidala\u015fmal\u0131 olacaq oxucular\u0131m\u0131z. 72 s\u0259hif\u0259lik bu n\u0259h\u0259ng d\u0259rginin h\u0259r say\u0131 bir cild idi. Onun c\u0259mi 16 say\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rd\u00fc. Haz\u0131rda 7-8 ayd\u0131r ki, \u00e7ap\u0131 dayan\u0131b jurnal\u0131m\u0131z\u0131n. \u018flb\u0259tt\u0259, bu bizi olduqca narahat edir. Lakin \u00fcmid edirik ki, d\u0259rgimiz yenid\u0259n n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flayacaq, biz \u00f6z i\u015fimizi davam etdir\u0259c\u0259yik. Bunu bilirsiniz n\u0259y\u0259 ox\u015fad\u0131ram?: &#8211; Tiflis T\u00fcrk Dram Teatr\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini 1947-ci ild\u0259 guya \u201cm\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq\u201d dayand\u0131rd\u0131lar. Teatr \u201co m\u00fcv\u0259qq\u0259ti dayanmaqla\u201d yaln\u0131z 2004-c\u00fc ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. Teatr\u0131n o zamank\u0131 aktyorlar\u0131ndan art\u0131q he\u00e7 k\u0259s qalmam\u0131\u015fd\u0131. S\u0131f\u0131rdan ba\u015flamaq laz\u0131m g\u0259ldi. Bu is\u0259 \u00e7ox \u015feyin itirilm\u0259si dem\u0259k idi. Allah el\u0259m\u0259sin \u201cMeydan\u201d h\u0259min taleyi ya\u015fas\u0131n.<br \/>\n\u00c7oxlu m\u0259ktublar al\u0131r\u0131q oxuculardan. Jurnal\u0131n \u00e7ap\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131ndan narahatd\u0131rlar. H\u0259l\u0259liks\u0259&#8230; \u00fcmid yaln\u0131z g\u00f6zl\u0259m\u0259y\u0259 qal\u0131r.<br \/>\n\u201cMeydan\u201da \u00e7ox ba\u011fl\u0131 oldu\u011funuz m\u0259lumdur, eyni zamanda m\u0259tbu al\u0259md\u0259 bu g\u00fcn m\u00f6vcud olan bir \u00e7ox ba\u015fqa q\u0259zet v\u0259 jurnallar\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131nda da m\u00fch\u00fcm rolunuzun oldu\u011funu danmaq g\u00fcnah olard\u0131. Bu bar\u0259d\u0259 oxucular\u0131m\u0131za m\u0259lumat verm\u0259yinizi ist\u0259rdik.<br \/>\nT\u0259qa\u00fcd\u0259 \u00e7\u0131xmam\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l d\u0259, sonra da m\u0259tbuatla \u0259laq\u0259m olub. Yarad\u0131c\u0131 adam\u0131n m\u0259tbuatla \u0259laq\u0259sinin olmas\u0131 olduqca z\u0259ruri v\u0259 vacib bir \u015f\u0259rtdir. M\u0259n m\u0259tbuata g\u0259ldiyim ill\u0259rd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda respublika s\u0259viyy\u0259li d\u00f6rd \u0259sas q\u0259zet \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131. \u201cSovet G\u00fcrc\u00fcstan\u0131\u201d da onlardan biri idi. Orada \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa ba\u015flad\u0131. H\u0259min q\u0259zetd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vzulu yaz\u0131lar\u0131m, hekay\u0259l\u0259rim, \u015feirl\u0259rim, t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rim \u00e7ap olunurdu. Rayon q\u0259zetl\u0259ri, m\u0259rk\u0259zi m\u0259tbuat, Bak\u0131da \u00e7\u0131xan m\u0259rk\u0259zi q\u0259zet v\u0259 jurnallarla da s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirdim.<br \/>\n90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 siyasi d\u0259yiklikl\u0259r ba\u015f verdi, m\u0259tbuat sah\u0259sind\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r oldu. M\u0259n d\u0259 m\u0259tbuatla ciddi m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flad\u0131m. Bir n\u0259f\u0259r m\u0259n\u0259 t\u0259klif etdi ki, g\u0259lin Rustavid\u0259 bir q\u0259zet \u00e7\u0131xaraq. \u201cRegion-press\u201d adl\u0131 bu q\u0259zetin n\u0259\u015frin\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259yimi xahi\u015f edirdil\u0259r. Dedil\u0259r, burada i\u015f\u00e7il\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259sizdir&#8230; Q\u0259zeti sahmana sald\u0131qdan sonra h\u0259min \u015f\u0259xs m\u0259n\u0259 dedi ki, Alxan m\u00fc\u0259llim, \u0259slind\u0259 m\u0259n s\u0259ni q\u0259zet \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131rmam\u0131\u015fd\u0131m. G\u0259lin, daha ciddi bir i\u015f g\u00f6r\u0259k, jurnal \u00e7ap el\u0259y\u0259k. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259, \u201cMeydan\u201d adl\u0131 bu d\u0259rginin \u00e7ap\u0131na ba\u015flad\u0131q. Onun ad\u0131n\u0131 da m\u0259n qoymu\u015fam. O\u011flum Binn\u0259ti bu i\u015f\u0259 c\u0259lb el\u0259dim. D\u0259rginin dizayn i\u015fi, t\u0259rtibat\u0131 is\u0259 birba\u015fa Binn\u0259tin ad\u0131yla ba\u011fl\u0131d\u0131r. O\u011flum oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn demir\u0259m, etiraf etm\u0259liy\u0259m ki, Binn\u0259tin bacar\u0131ql\u0131 i\u015fi say\u0259sind\u0259 \u201cMeydan\u201d jurnal\u0131 q\u0131sa zamanda oxucular\u0131n sevimlisin\u0259 \u00e7evrildi. 72 s\u0259hif\u0259lik bu d\u0259rgid\u0259 Bor\u00e7al\u0131 h\u0259yat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131, Az\u0259rbaycanda v\u0259 xaricd\u0259 ya\u015fayan bor\u00e7al\u0131lar bar\u0259d\u0259 g\u00f6z\u0259l t\u0259rtibatda yaz\u0131lar verm\u0259kd\u0259 m\u0259qs\u0259dimiz Bor\u00e7al\u0131 ruhunu ya\u015fatmaq, milli-m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizi xalqa daha da yax\u0131ndan tan\u0131tmaq v\u0259 sevdirm\u0259k idi.<br \/>\nAlxan m\u00fc\u0259llim, jurnalistlik f\u0259aliyy\u0259tinizl\u0259 yana\u015f\u0131, sizi oxucular istedadl\u0131 \u015fair, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i v\u0259 dramaturq kimi d\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirl\u0259r. Lakin n\u0259d\u0259ns\u0259 bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq ist\u0259mirsiniz el\u0259 bil&#8230;<br \/>\nBilirsinizmi, indi \u015feir yazanlar \u00e7oxdur. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, \u00f6z\u00fcn\u0259 \u201c\u015fair\u0259m\u201d dey\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 adam\u0131n i\u00e7ind\u0259 bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 xo\u015f olmayan hiss yaran\u0131r. M\u0259n d\u0259 \u015feir yazm\u0131\u015fam v\u0259 indi d\u0259 yaz\u0131ram. Meydandak\u0131 f\u0259aliyy\u0259tim is\u0259 m\u0259ni m\u0259cbur el\u0259di ki, Bor\u00e7al\u0131 h\u0259yat\u0131na dair t\u0259dqiqat xarakterli yaz\u0131lar yaz\u0131m. \u015eeirl\u0259r, t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259r, dram \u0259s\u0259rl\u0259ri yazm\u0131\u015fam. G\u00fcrc\u00fc poeziyas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn xo\u015fuma g\u0259l\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259rini dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015f\u0259m. Dey\u0259s\u0259n, t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rim g\u00fcrc\u00fcl\u0259rin \u00e7ox xo\u015funa g\u0259lmi\u015fdi. M\u0259ni b\u0259z\u0259n \u201c\u015eota Rustavelinin t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi\u201d adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Onlara dedim ki, m\u0259n bu q\u00fcdr\u0259tli \u015fairin t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi deyil\u0259m, bizim \u00e7ox g\u00f6rk\u0259mli xalq \u015fairl\u0259rimiz \u015eota Rustavelinin \u0259s\u0259rl\u0259rini dilimiz\u0259 g\u00f6z\u0259l \u00e7eviribl\u0259r. M\u0259n onu \u00e7ox t\u0259bli\u011f etmi\u015f\u0259m, b\u0259lk\u0259 d\u0259 onun \u0259s\u0259rl\u0259rini m\u0259n q\u0259d\u0259r t\u0259bli\u011f ed\u0259n ikinci Az\u0259rbaycan \u015fairi, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi olmay\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015eota Rustavelinin novruz bayram\u0131 \u015f\u0259nlikl\u0259ri bar\u0259d\u0259ki fikirl\u0259rini t\u0259dqiqata ilk d\u0259f\u0259 m\u0259n c\u0259lb etmi\u015f\u0259m.<br \/>\nSoru\u015fursunuz dey\u0259 cavab verir\u0259m: \u00e7oxlu sayda kitablar\u0131m \u00e7ap olunub. \u0130\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u0259mi\u015f ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 n\u0259sr \u0259s\u0259rim, povestim, t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259rim var&#8230;<br \/>\nMaraql\u0131d\u0131r ki, h\u0259l\u0259lik yaln\u0131z ad\u0131n\u0131 e\u015fidib \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz \u201cM.F.Axundzad\u0259 v\u0259 Tiflis\u201d adl\u0131 bu g\u00f6z\u0259l kitab\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k biz\u0259 n\u0259sib olmasa da, onu \u0259limizd\u0259 tutmu\u015fuq&#8230;<br \/>\nN\u0259 dem\u0259k ist\u0259diyinizi anlad\u0131m, Qiym\u0259t xan\u0131m. \u018flinizd\u0259ki kitab yenic\u0259 n\u0259\u015fr olunub v\u0259 m\u0259n Bak\u0131ya h\u0259l\u0259lik yaln\u0131z bu bir n\u00fcsx\u0259ni g\u0259tirmi\u015f\u0259m. Sa\u011fl\u0131q olsun, s\u00f6z verir\u0259m ki, sizin kitab\u0131n\u0131z\u0131 h\u00f6km\u0259n \u00fcnvan\u0131na yetir\u0259c\u0259y\u0259m. Qald\u0131 kitab\u0131n m\u00f6vzu v\u0259 m\u00fcnd\u0259ric\u0259sin\u0259, bu bar\u0259d\u0259 q\u0131sa da olsa m\u0259lumat verm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259li olaca\u011fam. Olduqca y\u00fcks\u0259k z\u00f6vql\u0259 haz\u0131rlanaraq Tiflisd\u0259 n\u0259\u015fr olunan bu kitab \u201cM.F.Axundzad\u0259 v\u0259 Tiflis\u201d adlan\u0131r. T\u0259dqiqat xarakterli bu \u0259s\u0259rimi Akif adl\u0131 dostum n\u0259\u015fr etdirub. Dizayn\u0131 is\u0259 yen\u0259 d\u0259 o\u011flum Binn\u0259t\u0259 m\u0259xsusdur.<br \/>\nAlxan m\u00fc\u0259llim, kitab el\u0259 bil \u201cMeydan\u201d\u0131n \u0259kiz tay\u0131d\u0131r. Dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, t\u0259rtibat\u0131 o q\u0259d\u0259r g\u00f6z\u0259ldir, el\u0259 n\u0259fis bir \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259nib ki, adam \u0259lind\u0259n yer\u0259 qoymaq ist\u0259mir&#8230;<br \/>\nYax\u015f\u0131 tutubsunuz. Binn\u0259tin \u0259l i\u015fi, g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015f\u0259 \u00fcr\u0259k qoymas\u0131 bu kitabda da \u00f6z\u00fcn\u00fc a\u015fkar g\u00f6st\u0259rib. Bu kitab m\u0259nim son d\u00f6vrl\u0259r f\u0259aliyy\u0259timin \u0259n g\u00f6z\u0259l m\u0259hsuludur. 10-15 kitab\u0131m \u00e7\u0131x\u0131b bu g\u00fcn\u0259c\u0259n, lakin boynuma al\u0131m ki, bel\u0259 y\u00fcks\u0259k t\u0259rtibatda i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f kitab\u0131m olmam\u0131\u015fd\u0131 h\u0259l\u0259. Buna g\u00f6r\u0259, h\u0259m o\u011flum Binn\u0259t\u0259, h\u0259m d\u0259 dostum Akif\u0259 sonsuz minn\u0259tdaram.<br \/>\nGizlin deyil ki, M.F.Axundzad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259zadl\u0131 fikirl\u0259r m\u00f6vcuddur. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n birm\u0259nal\u0131 olmayan fikirl\u0259ri sizin \u0259linizi i\u015fd\u0259n soyutmay\u0131b ki?&#8230;<br \/>\nBilirsinizmi, m\u0259n bu t\u0259dqiqatlara 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259lik vaxtlar\u0131mdan ba\u015flam\u0131\u015fam. H\u0259l\u0259 o vaxt m\u0259n yaz\u0131lar\u0131mda bu b\u00f6y\u00fck filosofun ad\u0131n\u0131 \u201cAxundov\u201d yox, \u201cAxundzad\u0259\u201d yaz\u0131rd\u0131m. D\u00fczd\u00fcr, \u00e7ap zaman\u0131 bunu q\u0259bul etmir, \u201cAxundov\u201d yaz\u0131rd\u0131lar. \u018flyazmalar\u0131ma da baxsan\u0131z, g\u00f6r\u0259rsiniz ki, orada \u201cAxundzad\u0259\u201ddir. Axundzad\u0259 kimi dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r bir \u0259srd\u0259, iki \u0259srd\u0259 bir yaran\u0131r. Bu c\u00fcr insanlara onlar \u0259srl\u0259ri qabaqlad\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259, h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcasirl\u0259ri q\u0131sqancl\u0131qla yana\u015f\u0131blar. Kitabdak\u0131 \u201cM\u00fct\u0259r\u0259qqi rol oynama\u011f\u0131n b\u0259lalar\u0131\u201d adl\u0131 yaz\u0131mda Rusiyan\u0131n tabe\u00e7iliyind\u0259 oldu\u011fumuz vaxtlarda onlar\u0131n bizim ba\u015f\u0131m\u0131za a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 oyunlar\u0131, mill\u0259timizin ruhunun \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f \u00e7irkin niyy\u0259ti a\u00e7\u0131qlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fam. Onlar he\u00e7 vaxt Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131nda m\u00fct\u0259r\u0259qqi rol oynamam\u0131\u015flar, \u0259ksin\u0259 bizim mill\u0259ti y\u00fcz ill\u0259rl\u0259 geri sald\u0131lar.<br \/>\nD\u00fczd\u00fcr, M.F.Axundzad\u0259 kimi b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 ruslar\u0131n h\u00f6kmran olduqlar\u0131 m\u00fchit m\u00fch\u00fcm rol oynasa da, Rusiya h\u0259r zaman bizim xalq\u0131n milli ruhunu \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 can at\u0131rd\u0131. \u0130lk aktyor qad\u0131nlardan b\u0259hs ed\u0259n yaz\u0131mda Axundzad\u0259nin komediyalar\u0131nda qad\u0131nlar\u0131n oynamas\u0131 kimi olduqca m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirmi\u015f\u0259m. Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin komediyalar\u0131nda \u015e\u0259rq qad\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 s\u0259hn\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259. Bu, \u015e\u0259rqd\u0259 bir inqilab idi h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259. Mirz\u0259 F\u0259t\u0259lini v\u0259zif\u0259y\u0259 ruslar g\u0259tirs\u0259l\u0259r d\u0259, o, \u00c7ar idar\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259s\u0259 d\u0259, \u00f6z xalq\u0131na h\u0259r zaman \u015f\u0259r\u0259fl\u0259, l\u0259yaq\u0259tl\u0259 xidm\u0259t etmi\u015fdi. F\u0259t\u0259li ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fcnvandan \u2013 \u201cVorontsov, 53\u201d-d\u0259n (indiki Qordosali,17) \u00e7\u0131x\u0131b, i\u015f\u0259 ged\u0259rk\u0259n ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 nadanla qar\u015f\u0131la\u015fmal\u0131 olurdu, \u00e7ox g\u00f6z\u00fc g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259nl\u0259rin qaba\u011f\u0131ndan ke\u00e7ib gedir, onu \u201cdinsiz\u201d, \u201ckafir\u201d adland\u0131ranlar\u0131n t\u0259n\u0259sin\u0259 fikir verm\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bu k\u00fcfr oxumalar onun q\u0259lbind\u0259 a\u011f\u0131r izl\u0259r burax\u0131rd\u0131. O, s\u0259viyy\u0259sind\u0259n qat-qat a\u015fa\u011f\u0131 olanlardan olduqca ir\u0259li getmi\u015fdi dey\u0259, onu x\u0259bisl\u0259rin g\u00f6z\u00fc g\u00f6t\u00fcrm\u00fcrd\u00fc. Onu dinsiz, materialist adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Onu Spinozadan da ir\u0259li getdiyini deyirdil\u0259r. Lakin Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li b\u00fct\u00fcn ruhu v\u0259 daxili al\u0259mi il\u0259, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 m\u00fcs\u0259lman al\u0259minin yeti\u015fdirm\u0259si idi. Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li dinsiz deyildi, dini fanatizmin, m\u00f6vhumat\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259ni, islam dininin d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rinin d\u00fc\u015fm\u0259ni idi.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bu m\u0259lumatlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmisiniz?<br \/>\nArt\u0131q qeyd etdiyim kimi, pedaqoji f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m 60-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n Tiflis arxivl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259, t\u0259dqiqatlar aparma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fam. \u018fsas\u0259n Axundzad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcrc\u00fc, Az\u0259rbaycan v\u0259 rus, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259 aliml\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n m\u0259nb\u0259 kimi istifad\u0259 etmi\u015f\u0259m. \u201cMirz\u0259 Melkum xan, yoxsa Mirz\u0259 A\u011fa T\u0259brizi?\u201d adl\u0131 yaz\u0131da bir \u00e7ox t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n fikirl\u0259rinin s\u0259hv oldu\u011funu s\u00fcbut ed\u0259r\u0259k, bel\u0259 bir q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m ki, Mirz\u0259 Melkum xan he\u00e7 d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 olmay\u0131b. Bu \u015f\u0259xs Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259nin yax\u0131n dostu olub. V\u0259 o, \u0259vv\u0259l \u0130randa ya\u015fay\u0131b, sonra Fransaya k\u00f6\u00e7\u00fcb, orda da d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. Onun he\u00e7 vaxt dram \u0259s\u0259rl\u0259ri olmay\u0131b. Mirz\u0259 A\u011fan\u0131n Mirz\u0259 F\u0259t\u0259liy\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi d\u00f6rd dram \u0259s\u0259ri m\u0259ktublar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 tikilmi\u015f halda haz\u0131rda Axundzad\u0259nin arxivind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. S\u0259n dem\u0259, Mirz\u0259 A\u011fa T\u0259brizi Axundzad\u0259 il\u0259 dost oldu\u011fundan, oxuyub r\u0259yini bildirsin dey\u0259, onun komediyalar\u0131ndan t\u0259sirl\u0259nib yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rini F\u0259t\u0259liy\u0259 g\u00f6nd\u0259rib. Mirz\u0259 A\u011fan\u0131n \u00fc\u00e7 dram \u0259s\u0259ri Avropada Mirz\u0259 Melkum xan\u0131n ad\u0131na \u00e7ap olunub. Sonradan bu \u0259s\u0259rl\u0259rin Mirz\u0259 A\u011fa T\u0259brizinin oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131x\u0131b. Haqq-\u0259dal\u0259t \u00f6z yerini tutub. Erm\u0259nil\u0259r zorla Melkum xan\u0131 dramaturq el\u0259m\u0259k ist\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, al\u0131nmay\u0131b.<br \/>\nAxundzad\u0259nin q\u0259l\u0259m dostlar\u0131, qohumlar\u0131, do\u011fmalar\u0131, \u0259zizl\u0259ri haqq\u0131nda s\u0259hih m\u0259lumatla oxucular kitab\u0131n sonunda verilmi\u015f siyah\u0131da tan\u0131\u015f ola bil\u0259rl\u0259r. \u201cMirz\u0259 F\u0259t\u0259linin r\u00fctb\u0259l\u0259ri v\u0259 m\u00fckafatlar\u0131\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 onun d\u00f6vl\u0259t t\u0259ltifl\u0259ri, r\u00fctb\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 dol\u011fun m\u0259lumat almaq olar.<br \/>\nDeyirl\u0259r, insan \u00f6z t\u0259dqiqat obyektin\u0259 ox\u015fay\u0131r. Siz nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, bu bel\u0259dirmi?<br \/>\nBu s\u00f6zl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r h\u0259qiq\u0259t var: m\u0259n Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evd\u0259 \u00e7ox olmu\u015fam, ba\u011f evi vard\u0131, orda olmu\u015fam, ke\u00e7diyi da\u015f k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7mi\u015f\u0259m, onun qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 kinli bax\u0131\u015flar\u0131 \u00fcz\u0259rimd\u0259 hiss etmi\u015f\u0259m. Onun \u0259yl\u0259\u015fdiyi da\u015f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 oturub, d\u0259rin x\u0259yallara dalm\u0131\u015f, \u00e7\u0259kdiyi m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259ri, \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri duymaq ist\u0259mi\u015f\u0259m. Bel\u0259 anlarda az qala onun n\u0259f\u0259sini hiss edirdim, sur\u0259ti g\u00f6z \u00f6n\u00fcmd\u0259 canlan\u0131rd\u0131.<br \/>\nTiflisd\u0259 50 il bundan qabaq Axundzad\u0259nin 150 illiyi ke\u00e7iril\u0259nd\u0259 yubileyl\u0259 \u0259laq\u0259dar Bak\u0131da medalyon buraxm\u0131\u015fd\u0131lar. Fak\u00fclt\u0259mizin dekan\u0131 H\u0259kimov vard\u0131, m\u0259n\u0259 bir medalyon v\u0259 d\u0259v\u0259tnam\u0259 verib dedi ki, Alxan, bu medalyonu iki ildir saxlay\u0131ram, art\u0131q qocalm\u0131\u015fam. S\u0259n cavansan, al bu medalyonu saxla. M\u0259n d\u0259 h\u0259min \u0259man\u0259ti d\u00fcz 50 il saxlad\u0131m v\u0259 bu yax\u0131nlarda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin ev-muzeyi t\u0259mir olunub istifad\u0259y\u0259 veril\u0259nd\u0259, o medalyonu muzeyin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na t\u0259qdim el\u0259dim. Muzey \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n minn\u0259tdarl\u0131q dolu bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259nd\u0259, \u00f6z\u00fcm\u00fc olduqca xo\u015fb\u0259xt hiss etdim.<br \/>\nKitabda Baron Rozen v\u0259 Vorontsov haqq\u0131nda yaz\u0131lara da yer vermisiniz&#8230;<br \/>\nDo\u011frudur, kitabda onlar haqq\u0131nda yaz\u0131lar yaz\u0131b, \u015f\u0259kill\u0259rini d\u0259 vermi\u015f\u0259m. Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Baron Rozen haqq\u0131nda h\u0259mi\u015f\u0259 minn\u0259tdarl\u0131q hissiyl\u0259 qeyd edib, ax\u0131 Axundzad\u0259ni i\u015f\u0259 m\u0259hz o, t\u0259yin edib. Burda tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259si ona imkan verib ki, o \u00f6z xalq\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 bacard\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bilsin. Vorontsova g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, Tiflisd\u0259 ilk teatr binas\u0131n\u0131n tikilm\u0259si, t\u00fcrk teatr\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 onun ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. 1852-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Tiflis teatr\u0131nda Axundzad\u0259nin \u0259s\u0259ri rus dilind\u0259 s\u0259hn\u0259y\u0259 qoyulub. Bir daha t\u0259krar edir\u0259m: Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259 yegan\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t idi ki, o c\u00fcr \u00e7\u0259tin d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 Tiflisd\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 t\u0259msil edirdi.<br \/>\nAlxan m\u00fc\u0259llim, s\u0259mimi m\u00fcsahib\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc bildirir, n\u00fcfuzlu bir d\u0259rginin ba\u015f redaktoru, \u015fair, dramaturq, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 kimi uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259ki g\u0259rgin f\u0259aliyy\u0259tinizin n\u0259tic\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131n\u0131z xalq sevgisin\u0259 biz \u201cElimiz.G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u201d \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 da qo\u015fularaq, siz\u0259 m\u00f6hk\u0259m can sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, daha b\u00f6y\u00fck u\u011furlar arzulay\u0131r\u0131q.<br \/>\n\u201cMeydan\u201dda g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259n\u0259d\u0259k, h\u00f6rm\u0259tli ba\u015f redaktor!<\/p>\n<p>\u201cAllah el\u0259m\u0259sin ki, \u201cMeydan\u201d\u0131n taleyi Tiflis T\u00fcrk Teatr\u0131n\u0131n taleyin\u0259 ox\u015fas\u0131n&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Redaksiyam\u0131z\u0131n qona\u011f\u0131 G\u00fcrc\u00fcstanda n\u0259\u015fr olunan \u201cMeydan\u201d d\u0259rgisinin ba\u015f redaktoru, \u015fair-dramaturq, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin \u00fczv\u00fc Alxan Binn\u0259to\u011fludur.<br \/>\nAlxan m\u00fc\u0259llim, Bak\u0131ya yolunuz gec-gec d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcnd\u0259n, biz g\u00f6r\u00fc\u015f f\u00fcrs\u0259tini qa\u00e7\u0131rmaq ist\u0259m\u0259dik. Xo\u015f g\u00f6rd\u00fck sizi. Jurnalistlik f\u0259aliyy\u0259tinizl\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131zla kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tan\u0131\u015f olan bir adam kimi dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u00e7oxlar\u0131ndan: \u201cAlxan Binn\u0259to\u011flu m\u0259nim \u0259n ist\u0259kli m\u00fc\u0259llimim olub\u201d &#8211; s\u00f6zl\u0259rini e\u015fid\u0259nd\u0259 he\u00e7 d\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nmir\u0259m. Z\u0259nnimc\u0259, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259li v\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131z bir jurnalist, \u015fair, dramaturq, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131&#8230; kimi h\u0259tta d\u0259rs dem\u0259diyiniz \u015f\u0259xsl\u0259r bel\u0259 sizi \u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u00fc\u0259llim hesab etm\u0259kd\u0259 haql\u0131d\u0131rlar. Siz \u00f6z\u00fcn\u00fcz nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? Bu haqq\u0131 qazanmaq y\u0259qin ki, o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan olmay\u0131b!?<br \/>\n\u018fvv\u0259la, d\u0259v\u0259tiniz\u0259, ikincisi is\u0259 bu s\u0259mimi suala g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m. \u00c7al\u0131\u015faca\u011fam ki, suallar\u0131n\u0131za s\u0259mimi d\u0259 cavab verim. Bildiyiniz kimi, uzun m\u00fcdd\u0259t G\u00fcrc\u00fcstan ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015f, Az\u0259rbaycan v\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131ndan m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxumu\u015fam. T\u0259bii ki, sevimli t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rim \u00e7ox olub. Onlar da y\u0259qin ki, m\u0259ni humanistliyi v\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259sl\u0259k se\u00e7mi\u015f bir insan kimi y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndiribl\u0259r. Qald\u0131 m\u00fc\u0259llimi olmad\u0131qlar\u0131ma, yax\u015f\u0131 deyibl\u0259r ki, el g\u00f6z\u00fc t\u0259r\u0259zidir. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n el\u0259 l\u0259yaq\u0259tli o\u011fullar\u0131 olub ki, \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 b\u00fct\u00fcn g\u0259l\u0259n n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6rn\u0259k olub, n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259rilibl\u0259r. Kims\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 kimis\u0259 h\u0259yatda m\u00fc\u0259llim say\u0131rsa, dem\u0259li, \u00f6rn\u0259k g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u015f\u0259xs \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259r ke\u00e7irm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn sevin\u0259, q\u00fcrurlana bil\u0259r.<br \/>\n\u018fks\u0259riyy\u0259t sizi ba\u015f redaktoru oldu\u011funuz \u201cMeydan\u201d d\u0259rgisind\u0259n tan\u0131y\u0131b sevir. M\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, hans\u0131sa bir m\u0259tbu n\u0259\u015fr \u0259slind\u0259 \u00f6z na\u015firinin simas\u0131n\u0131 birba\u015fa \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir. Y\u0259ni, \u201cMeydan\u201d Alxan Binn\u0259to\u011flunun g\u00fczg\u00fcd\u0259ki \u0259ksidir. D\u00fcz\u00fcn\u00fc deyim ki, m\u0259n bu d\u0259rginin h\u0259r say\u0131n\u0131n i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u0259sini b\u00f6y\u00fck intizarla g\u00f6zl\u0259mi\u015f\u0259m h\u0259mi\u015f\u0259. \u00c7\u00fcnki burada h\u0259m d\u0259rin maraq v\u0259 m\u0259zmun k\u0259sb ed\u0259n yaz\u0131lar, h\u0259m y\u00fcks\u0259k poliqrafik keyfiyy\u0259t, h\u0259m d\u0259 dizayn i\u015fi bir-birini tamamlay\u0131b h\u0259r zaman. M\u00f6vzular\u0131n r\u0259ngar\u0259ngliyi, Az\u0259rbaycan-Bor\u00e7al\u0131-G\u00fcrc\u00fc m\u0259d\u0259ni-\u0259d\u0259bi h\u0259yat\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n olduqca maraql\u0131 yaz\u0131lar, t\u0259dqiqat xarakterli m\u0259qal\u0259l\u0259r oxucunu \u00f6z\u00fcn\u0259 c\u0259lb edib. H\u0259r m\u00f6vzuya uy\u011fun \u015f\u0259kill\u0259r, d\u00fczg\u00fcn r\u0259ng se\u00e7imi&#8230;<br \/>\nQiym\u0259t xan\u0131m, minn\u0259tdaram ki, \u201cMeydan\u201d d\u0259rgisin\u0259 bu q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259r verirsiniz. Ax\u0131, o h\u0259m d\u0259 sizin \u00f6z do\u011fma jurnal\u0131n\u0131zd\u0131r. Burada sizin ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 maraql\u0131 yaz\u0131lar\u0131n\u0131z, m\u00fcsahib\u0259l\u0259riniz d\u0259rc olunub. Eyni zamanda, siz d\u0259rginin redaksiya hey\u0259tinin \u00fczv\u00fcs\u00fcn\u00fcz. S\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u0259 q\u00fcvv\u0259t, \u201cMeydan\u201d\u0131n h\u0259r say\u0131 b\u00f6y\u00fck oxucu auditoriyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r zaman x\u00fcsusi sevgi il\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131b. Biz m\u00f6vzu v\u0259 m\u00fc\u0259llif sar\u0131dan he\u00e7 vaxt korluq \u00e7\u0259km\u0259mi\u015fik. \u00c7al\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q ki, \u201cMeydan\u201d m\u0259tbuat meydan\u0131nda h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u00f6z orijinall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilsin v\u0259 sevilsin.<br \/>\nTiflisin m\u0259rk\u0259zind\u0259 meydan var. D\u0259rgini d\u0259 el\u0259 onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \u201cMeydan\u201d adland\u0131rm\u0131\u015f\u0131q. O meydanda ya\u015fam\u0131\u015f adamlar\u0131n h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00fczg\u00fc tutma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q bu \u201cMeydan\u201dda. \u0130lk piano\u00e7u, ilk r\u0259ssam qad\u0131n haqq\u0131nda, Tiflisin teatr h\u0259yat\u0131 haqq\u0131nda, Tiflisin, el\u0259c\u0259 d\u0259 Bor\u00e7al\u0131n\u0131n etnoqrafiyas\u0131 haqq\u0131nda \u00e7oxlu yaz\u0131lar d\u0259rc el\u0259mi\u015fik. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, y\u00fcks\u0259k z\u00f6vql\u0259 n\u0259\u015fr etdirdiyimiz \u201cMeydan\u201d bu g\u00fcn qapanmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qal\u0131b. Maliyy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si tezlikl\u0259 h\u0259ll olunmasa, G\u00fcrc\u00fcstanda ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni, sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131ndan, elm v\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259ki u\u011fur v\u0259 probleml\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n bu d\u0259y\u0259rli jurnalla vidala\u015fmal\u0131 olacaq oxucular\u0131m\u0131z. 72 s\u0259hif\u0259lik bu n\u0259h\u0259ng d\u0259rginin h\u0259r say\u0131 bir cild idi. Onun c\u0259mi 16 say\u0131 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rd\u00fc. Haz\u0131rda 7-8 ayd\u0131r ki, \u00e7ap\u0131 dayan\u0131b jurnal\u0131m\u0131z\u0131n. \u018flb\u0259tt\u0259, bu bizi olduqca narahat edir. Lakin \u00fcmid edirik ki, d\u0259rgimiz yenid\u0259n n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flayacaq, biz \u00f6z i\u015fimizi davam etdir\u0259c\u0259yik. Bunu bilirsiniz n\u0259y\u0259 ox\u015fad\u0131ram?: &#8211; Tiflis T\u00fcrk Dram Teatr\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini 1947-ci ild\u0259 guya \u201cm\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq\u201d dayand\u0131rd\u0131lar. Teatr \u201co m\u00fcv\u0259qq\u0259ti dayanmaqla\u201d yaln\u0131z 2004-c\u00fc ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. Teatr\u0131n o zamank\u0131 aktyorlar\u0131ndan art\u0131q he\u00e7 k\u0259s qalmam\u0131\u015fd\u0131. S\u0131f\u0131rdan ba\u015flamaq laz\u0131m g\u0259ldi. Bu is\u0259 \u00e7ox \u015feyin itirilm\u0259si dem\u0259k idi. Allah el\u0259m\u0259sin \u201cMeydan\u201d h\u0259min taleyi ya\u015fas\u0131n.<br \/>\n\u00c7oxlu m\u0259ktublar al\u0131r\u0131q oxuculardan. Jurnal\u0131n \u00e7ap\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131ndan narahatd\u0131rlar. H\u0259l\u0259liks\u0259&#8230; \u00fcmid yaln\u0131z g\u00f6zl\u0259m\u0259y\u0259 qal\u0131r.<br \/>\n\u201cMeydan\u201da \u00e7ox ba\u011fl\u0131 oldu\u011funuz m\u0259lumdur, eyni zamanda m\u0259tbu al\u0259md\u0259 bu g\u00fcn m\u00f6vcud olan bir \u00e7ox ba\u015fqa q\u0259zet v\u0259 jurnallar\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131nda da m\u00fch\u00fcm rolunuzun oldu\u011funu danmaq g\u00fcnah olard\u0131. Bu bar\u0259d\u0259 oxucular\u0131m\u0131za m\u0259lumat verm\u0259yinizi ist\u0259rdik.<br \/>\nT\u0259qa\u00fcd\u0259 \u00e7\u0131xmam\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l d\u0259, sonra da m\u0259tbuatla \u0259laq\u0259m olub. Yarad\u0131c\u0131 adam\u0131n m\u0259tbuatla \u0259laq\u0259sinin olmas\u0131 olduqca z\u0259ruri v\u0259 vacib bir \u015f\u0259rtdir. M\u0259n m\u0259tbuata g\u0259ldiyim ill\u0259rd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda respublika s\u0259viyy\u0259li d\u00f6rd \u0259sas q\u0259zet \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131. \u201cSovet G\u00fcrc\u00fcstan\u0131\u201d da onlardan biri idi. Orada \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa ba\u015flad\u0131. H\u0259min q\u0259zetd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vzulu yaz\u0131lar\u0131m, hekay\u0259l\u0259rim, \u015feirl\u0259rim, t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rim \u00e7ap olunurdu. Rayon q\u0259zetl\u0259ri, m\u0259rk\u0259zi m\u0259tbuat, Bak\u0131da \u00e7\u0131xan m\u0259rk\u0259zi q\u0259zet v\u0259 jurnallarla da s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirdim.<br \/>\n90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 siyasi d\u0259yiklikl\u0259r ba\u015f verdi, m\u0259tbuat sah\u0259sind\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r oldu. M\u0259n d\u0259 m\u0259tbuatla ciddi m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flad\u0131m. Bir n\u0259f\u0259r m\u0259n\u0259 t\u0259klif etdi ki, g\u0259lin Rustavid\u0259 bir q\u0259zet \u00e7\u0131xaraq. \u201cRegion-press\u201d adl\u0131 bu q\u0259zetin n\u0259\u015frin\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259yimi xahi\u015f edirdil\u0259r. Dedil\u0259r, burada i\u015f\u00e7il\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259sizdir&#8230; Q\u0259zeti sahmana sald\u0131qdan sonra h\u0259min \u015f\u0259xs m\u0259n\u0259 dedi ki, Alxan m\u00fc\u0259llim, \u0259slind\u0259 m\u0259n s\u0259ni q\u0259zet \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131rmam\u0131\u015fd\u0131m. G\u0259lin, daha ciddi bir i\u015f g\u00f6r\u0259k, jurnal \u00e7ap el\u0259y\u0259k. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259, \u201cMeydan\u201d adl\u0131 bu d\u0259rginin \u00e7ap\u0131na ba\u015flad\u0131q. Onun ad\u0131n\u0131 da m\u0259n qoymu\u015fam. O\u011flum Binn\u0259ti bu i\u015f\u0259 c\u0259lb el\u0259dim. D\u0259rginin dizayn i\u015fi, t\u0259rtibat\u0131 is\u0259 birba\u015fa Binn\u0259tin ad\u0131yla ba\u011fl\u0131d\u0131r. O\u011flum oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn demir\u0259m, etiraf etm\u0259liy\u0259m ki, Binn\u0259tin bacar\u0131ql\u0131 i\u015fi say\u0259sind\u0259 \u201cMeydan\u201d jurnal\u0131 q\u0131sa zamanda oxucular\u0131n sevimlisin\u0259 \u00e7evrildi. 72 s\u0259hif\u0259lik bu d\u0259rgid\u0259 Bor\u00e7al\u0131 h\u0259yat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131, Az\u0259rbaycanda v\u0259 xaricd\u0259 ya\u015fayan bor\u00e7al\u0131lar bar\u0259d\u0259 g\u00f6z\u0259l t\u0259rtibatda yaz\u0131lar verm\u0259kd\u0259 m\u0259qs\u0259dimiz Bor\u00e7al\u0131 ruhunu ya\u015fatmaq, milli-m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizi xalqa daha da yax\u0131ndan tan\u0131tmaq v\u0259 sevdirm\u0259k idi.<br \/>\nAlxan m\u00fc\u0259llim, jurnalistlik f\u0259aliyy\u0259tinizl\u0259 yana\u015f\u0131, sizi oxucular istedadl\u0131 \u015fair, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i v\u0259 dramaturq kimi d\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirl\u0259r. Lakin n\u0259d\u0259ns\u0259 bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq ist\u0259mirsiniz el\u0259 bil&#8230;<br \/>\nBilirsinizmi, indi \u015feir yazanlar \u00e7oxdur. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, \u00f6z\u00fcn\u0259 \u201c\u015fair\u0259m\u201d dey\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 adam\u0131n i\u00e7ind\u0259 bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 xo\u015f olmayan hiss yaran\u0131r. M\u0259n d\u0259 \u015feir yazm\u0131\u015fam v\u0259 indi d\u0259 yaz\u0131ram. Meydandak\u0131 f\u0259aliyy\u0259tim is\u0259 m\u0259ni m\u0259cbur el\u0259di ki, Bor\u00e7al\u0131 h\u0259yat\u0131na dair t\u0259dqiqat xarakterli yaz\u0131lar yaz\u0131m. \u015eeirl\u0259r, t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259r, dram \u0259s\u0259rl\u0259ri yazm\u0131\u015fam. G\u00fcrc\u00fc poeziyas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn xo\u015fuma g\u0259l\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259rini dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015f\u0259m. Dey\u0259s\u0259n, t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rim g\u00fcrc\u00fcl\u0259rin \u00e7ox xo\u015funa g\u0259lmi\u015fdi. M\u0259ni b\u0259z\u0259n \u201c\u015eota Rustavelinin t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi\u201d adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Onlara dedim ki, m\u0259n bu q\u00fcdr\u0259tli \u015fairin t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi deyil\u0259m, bizim \u00e7ox g\u00f6rk\u0259mli xalq \u015fairl\u0259rimiz \u015eota Rustavelinin \u0259s\u0259rl\u0259rini dilimiz\u0259 g\u00f6z\u0259l \u00e7eviribl\u0259r. M\u0259n onu \u00e7ox t\u0259bli\u011f etmi\u015f\u0259m, b\u0259lk\u0259 d\u0259 onun \u0259s\u0259rl\u0259rini m\u0259n q\u0259d\u0259r t\u0259bli\u011f ed\u0259n ikinci Az\u0259rbaycan \u015fairi, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi olmay\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015eota Rustavelinin novruz bayram\u0131 \u015f\u0259nlikl\u0259ri bar\u0259d\u0259ki fikirl\u0259rini t\u0259dqiqata ilk d\u0259f\u0259 m\u0259n c\u0259lb etmi\u015f\u0259m.<br \/>\nSoru\u015fursunuz dey\u0259 cavab verir\u0259m: \u00e7oxlu sayda kitablar\u0131m \u00e7ap olunub. \u0130\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u0259mi\u015f ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 n\u0259sr \u0259s\u0259rim, povestim, t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259rim var&#8230;<br \/>\nMaraql\u0131d\u0131r ki, h\u0259l\u0259lik yaln\u0131z ad\u0131n\u0131 e\u015fidib \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz \u201cM.F.Axundzad\u0259 v\u0259 Tiflis\u201d adl\u0131 bu g\u00f6z\u0259l kitab\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k biz\u0259 n\u0259sib olmasa da, onu \u0259limizd\u0259 tutmu\u015fuq&#8230;<br \/>\nN\u0259 dem\u0259k ist\u0259diyinizi anlad\u0131m, Qiym\u0259t xan\u0131m. \u018flinizd\u0259ki kitab yenic\u0259 n\u0259\u015fr olunub v\u0259 m\u0259n Bak\u0131ya h\u0259l\u0259lik yaln\u0131z bu bir n\u00fcsx\u0259ni g\u0259tirmi\u015f\u0259m. Sa\u011fl\u0131q olsun, s\u00f6z verir\u0259m ki, sizin kitab\u0131n\u0131z\u0131 h\u00f6km\u0259n \u00fcnvan\u0131na yetir\u0259c\u0259y\u0259m. Qald\u0131 kitab\u0131n m\u00f6vzu v\u0259 m\u00fcnd\u0259ric\u0259sin\u0259, bu bar\u0259d\u0259 q\u0131sa da olsa m\u0259lumat verm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259li olaca\u011fam. Olduqca y\u00fcks\u0259k z\u00f6vql\u0259 haz\u0131rlanaraq Tiflisd\u0259 n\u0259\u015fr olunan bu kitab \u201cM.F.Axundzad\u0259 v\u0259 Tiflis\u201d adlan\u0131r. T\u0259dqiqat xarakterli bu \u0259s\u0259rimi Akif adl\u0131 dostum n\u0259\u015fr etdirub. Dizayn\u0131 is\u0259 yen\u0259 d\u0259 o\u011flum Binn\u0259t\u0259 m\u0259xsusdur.<br \/>\nAlxan m\u00fc\u0259llim, kitab el\u0259 bil \u201cMeydan\u201d\u0131n \u0259kiz tay\u0131d\u0131r. Dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, t\u0259rtibat\u0131 o q\u0259d\u0259r g\u00f6z\u0259ldir, el\u0259 n\u0259fis bir \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259nib ki, adam \u0259lind\u0259n yer\u0259 qoymaq ist\u0259mir&#8230;<br \/>\nYax\u015f\u0131 tutubsunuz. Binn\u0259tin \u0259l i\u015fi, g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015f\u0259 \u00fcr\u0259k qoymas\u0131 bu kitabda da \u00f6z\u00fcn\u00fc a\u015fkar g\u00f6st\u0259rib. Bu kitab m\u0259nim son d\u00f6vrl\u0259r f\u0259aliyy\u0259timin \u0259n g\u00f6z\u0259l m\u0259hsuludur. 10-15 kitab\u0131m \u00e7\u0131x\u0131b bu g\u00fcn\u0259c\u0259n, lakin boynuma al\u0131m ki, bel\u0259 y\u00fcks\u0259k t\u0259rtibatda i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f kitab\u0131m olmam\u0131\u015fd\u0131 h\u0259l\u0259. Buna g\u00f6r\u0259, h\u0259m o\u011flum Binn\u0259t\u0259, h\u0259m d\u0259 dostum Akif\u0259 sonsuz minn\u0259tdaram.<br \/>\nGizlin deyil ki, M.F.Axundzad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259zadl\u0131 fikirl\u0259r m\u00f6vcuddur. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n birm\u0259nal\u0131 olmayan fikirl\u0259ri sizin \u0259linizi i\u015fd\u0259n soyutmay\u0131b ki?&#8230;<br \/>\nBilirsinizmi, m\u0259n bu t\u0259dqiqatlara 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259lik vaxtlar\u0131mdan ba\u015flam\u0131\u015fam. H\u0259l\u0259 o vaxt m\u0259n yaz\u0131lar\u0131mda bu b\u00f6y\u00fck filosofun ad\u0131n\u0131 \u201cAxundov\u201d yox, \u201cAxundzad\u0259\u201d yaz\u0131rd\u0131m. D\u00fczd\u00fcr, \u00e7ap zaman\u0131 bunu q\u0259bul etmir, \u201cAxundov\u201d yaz\u0131rd\u0131lar. \u018flyazmalar\u0131ma da baxsan\u0131z, g\u00f6r\u0259rsiniz ki, orada \u201cAxundzad\u0259\u201ddir. Axundzad\u0259 kimi dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r bir \u0259srd\u0259, iki \u0259srd\u0259 bir yaran\u0131r. Bu c\u00fcr insanlara onlar \u0259srl\u0259ri qabaqlad\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259, h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcasirl\u0259ri q\u0131sqancl\u0131qla yana\u015f\u0131blar. Kitabdak\u0131 \u201cM\u00fct\u0259r\u0259qqi rol oynama\u011f\u0131n b\u0259lalar\u0131\u201d adl\u0131 yaz\u0131mda Rusiyan\u0131n tabe\u00e7iliyind\u0259 oldu\u011fumuz vaxtlarda onlar\u0131n bizim ba\u015f\u0131m\u0131za a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 oyunlar\u0131, mill\u0259timizin ruhunun \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f \u00e7irkin niyy\u0259ti a\u00e7\u0131qlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fam. Onlar he\u00e7 vaxt Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131nda m\u00fct\u0259r\u0259qqi rol oynamam\u0131\u015flar, \u0259ksin\u0259 bizim mill\u0259ti y\u00fcz ill\u0259rl\u0259 geri sald\u0131lar.<br \/>\nD\u00fczd\u00fcr, M.F.Axundzad\u0259 kimi b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 ruslar\u0131n h\u00f6kmran olduqlar\u0131 m\u00fchit m\u00fch\u00fcm rol oynasa da, Rusiya h\u0259r zaman bizim xalq\u0131n milli ruhunu \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 can at\u0131rd\u0131. \u0130lk aktyor qad\u0131nlardan b\u0259hs ed\u0259n yaz\u0131mda Axundzad\u0259nin komediyalar\u0131nda qad\u0131nlar\u0131n oynamas\u0131 kimi olduqca m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirmi\u015f\u0259m. Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin komediyalar\u0131nda \u015e\u0259rq qad\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 s\u0259hn\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259. Bu, \u015e\u0259rqd\u0259 bir inqilab idi h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259. Mirz\u0259 F\u0259t\u0259lini v\u0259zif\u0259y\u0259 ruslar g\u0259tirs\u0259l\u0259r d\u0259, o, \u00c7ar idar\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259s\u0259 d\u0259, \u00f6z xalq\u0131na h\u0259r zaman \u015f\u0259r\u0259fl\u0259, l\u0259yaq\u0259tl\u0259 xidm\u0259t etmi\u015fdi. F\u0259t\u0259li ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fcnvandan \u2013 \u201cVorontsov, 53\u201d-d\u0259n (indiki Qordosali,17) \u00e7\u0131x\u0131b, i\u015f\u0259 ged\u0259rk\u0259n ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 nadanla qar\u015f\u0131la\u015fmal\u0131 olurdu, \u00e7ox g\u00f6z\u00fc g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259nl\u0259rin qaba\u011f\u0131ndan ke\u00e7ib gedir, onu \u201cdinsiz\u201d, \u201ckafir\u201d adland\u0131ranlar\u0131n t\u0259n\u0259sin\u0259 fikir verm\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bu k\u00fcfr oxumalar onun q\u0259lbind\u0259 a\u011f\u0131r izl\u0259r burax\u0131rd\u0131. O, s\u0259viyy\u0259sind\u0259n qat-qat a\u015fa\u011f\u0131 olanlardan olduqca ir\u0259li getmi\u015fdi dey\u0259, onu x\u0259bisl\u0259rin g\u00f6z\u00fc g\u00f6t\u00fcrm\u00fcrd\u00fc. Onu dinsiz, materialist adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Onu Spinozadan da ir\u0259li getdiyini deyirdil\u0259r. Lakin Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li b\u00fct\u00fcn ruhu v\u0259 daxili al\u0259mi il\u0259, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 m\u00fcs\u0259lman al\u0259minin yeti\u015fdirm\u0259si idi. Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li dinsiz deyildi, dini fanatizmin, m\u00f6vhumat\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259ni, islam dininin d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rinin d\u00fc\u015fm\u0259ni idi.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bu m\u0259lumatlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmisiniz?<br \/>\nArt\u0131q qeyd etdiyim kimi, pedaqoji f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m 60-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n Tiflis arxivl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259, t\u0259dqiqatlar aparma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fam. \u018fsas\u0259n Axundzad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcrc\u00fc, Az\u0259rbaycan v\u0259 rus, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259 aliml\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n m\u0259nb\u0259 kimi istifad\u0259 etmi\u015f\u0259m. \u201cMirz\u0259 Melkum xan, yoxsa Mirz\u0259 A\u011fa T\u0259brizi?\u201d adl\u0131 yaz\u0131da bir \u00e7ox t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n fikirl\u0259rinin s\u0259hv oldu\u011funu s\u00fcbut ed\u0259r\u0259k, bel\u0259 bir q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m ki, Mirz\u0259 Melkum xan he\u00e7 d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 olmay\u0131b. Bu \u015f\u0259xs Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259nin yax\u0131n dostu olub. V\u0259 o, \u0259vv\u0259l \u0130randa ya\u015fay\u0131b, sonra Fransaya k\u00f6\u00e7\u00fcb, orda da d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. Onun he\u00e7 vaxt dram \u0259s\u0259rl\u0259ri olmay\u0131b. Mirz\u0259 A\u011fan\u0131n Mirz\u0259 F\u0259t\u0259liy\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi d\u00f6rd dram \u0259s\u0259ri m\u0259ktublar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 tikilmi\u015f halda haz\u0131rda Axundzad\u0259nin arxivind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. S\u0259n dem\u0259, Mirz\u0259 A\u011fa T\u0259brizi Axundzad\u0259 il\u0259 dost oldu\u011fundan, oxuyub r\u0259yini bildirsin dey\u0259, onun komediyalar\u0131ndan t\u0259sirl\u0259nib yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rini F\u0259t\u0259liy\u0259 g\u00f6nd\u0259rib. Mirz\u0259 A\u011fan\u0131n \u00fc\u00e7 dram \u0259s\u0259ri Avropada Mirz\u0259 Melkum xan\u0131n ad\u0131na \u00e7ap olunub. Sonradan bu \u0259s\u0259rl\u0259rin Mirz\u0259 A\u011fa T\u0259brizinin oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131x\u0131b. Haqq-\u0259dal\u0259t \u00f6z yerini tutub. Erm\u0259nil\u0259r zorla Melkum xan\u0131 dramaturq el\u0259m\u0259k ist\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, al\u0131nmay\u0131b.<br \/>\nAxundzad\u0259nin q\u0259l\u0259m dostlar\u0131, qohumlar\u0131, do\u011fmalar\u0131, \u0259zizl\u0259ri haqq\u0131nda s\u0259hih m\u0259lumatla oxucular kitab\u0131n sonunda verilmi\u015f siyah\u0131da tan\u0131\u015f ola bil\u0259rl\u0259r. \u201cMirz\u0259 F\u0259t\u0259linin r\u00fctb\u0259l\u0259ri v\u0259 m\u00fckafatlar\u0131\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 onun d\u00f6vl\u0259t t\u0259ltifl\u0259ri, r\u00fctb\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 dol\u011fun m\u0259lumat almaq olar.<br \/>\nDeyirl\u0259r, insan \u00f6z t\u0259dqiqat obyektin\u0259 ox\u015fay\u0131r. Siz nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, bu bel\u0259dirmi?<br \/>\nBu s\u00f6zl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r h\u0259qiq\u0259t var: m\u0259n Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evd\u0259 \u00e7ox olmu\u015fam, ba\u011f evi vard\u0131, orda olmu\u015fam, ke\u00e7diyi da\u015f k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7mi\u015f\u0259m, onun qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 kinli bax\u0131\u015flar\u0131 \u00fcz\u0259rimd\u0259 hiss etmi\u015f\u0259m. Onun \u0259yl\u0259\u015fdiyi da\u015f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 oturub, d\u0259rin x\u0259yallara dalm\u0131\u015f, \u00e7\u0259kdiyi m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259ri, \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri duymaq ist\u0259mi\u015f\u0259m. Bel\u0259 anlarda az qala onun n\u0259f\u0259sini hiss edirdim, sur\u0259ti g\u00f6z \u00f6n\u00fcmd\u0259 canlan\u0131rd\u0131.<br \/>\nTiflisd\u0259 50 il bundan qabaq Axundzad\u0259nin 150 illiyi ke\u00e7iril\u0259nd\u0259 yubileyl\u0259 \u0259laq\u0259dar Bak\u0131da medalyon buraxm\u0131\u015fd\u0131lar. Fak\u00fclt\u0259mizin dekan\u0131 H\u0259kimov vard\u0131, m\u0259n\u0259 bir medalyon v\u0259 d\u0259v\u0259tnam\u0259 verib dedi ki, Alxan, bu medalyonu iki ildir saxlay\u0131ram, art\u0131q qocalm\u0131\u015fam. S\u0259n cavansan, al bu medalyonu saxla. M\u0259n d\u0259 h\u0259min \u0259man\u0259ti d\u00fcz 50 il saxlad\u0131m v\u0259 bu yax\u0131nlarda Mirz\u0259 F\u0259t\u0259linin ev-muzeyi t\u0259mir olunub istifad\u0259y\u0259 veril\u0259nd\u0259, o medalyonu muzeyin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na t\u0259qdim el\u0259dim. Muzey \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n minn\u0259tdarl\u0131q dolu bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259nd\u0259, \u00f6z\u00fcm\u00fc olduqca xo\u015fb\u0259xt hiss etdim.<br \/>\nKitabda Baron Rozen v\u0259 Vorontsov haqq\u0131nda yaz\u0131lara da yer vermisiniz&#8230;<br \/>\nDo\u011frudur, kitabda onlar haqq\u0131nda yaz\u0131lar yaz\u0131b, \u015f\u0259kill\u0259rini d\u0259 vermi\u015f\u0259m. Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Baron Rozen haqq\u0131nda h\u0259mi\u015f\u0259 minn\u0259tdarl\u0131q hissiyl\u0259 qeyd edib, ax\u0131 Axundzad\u0259ni i\u015f\u0259 m\u0259hz o, t\u0259yin edib. Burda tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259si ona imkan verib ki, o \u00f6z xalq\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 bacard\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bilsin. Vorontsova g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, Tiflisd\u0259 ilk teatr binas\u0131n\u0131n tikilm\u0259si, t\u00fcrk teatr\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 onun ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. 1852-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Tiflis teatr\u0131nda Axundzad\u0259nin \u0259s\u0259ri rus dilind\u0259 s\u0259hn\u0259y\u0259 qoyulub. Bir daha t\u0259krar edir\u0259m: Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259 yegan\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t idi ki, o c\u00fcr \u00e7\u0259tin d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 Tiflisd\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 t\u0259msil edirdi.<br \/>\nAlxan m\u00fc\u0259llim, s\u0259mimi m\u00fcsahib\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc bildirir, n\u00fcfuzlu bir d\u0259rginin ba\u015f redaktoru, \u015fair, dramaturq, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 kimi uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259ki g\u0259rgin f\u0259aliyy\u0259tinizin n\u0259tic\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131n\u0131z xalq sevgisin\u0259 biz \u201cElimiz.G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u201d \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 da qo\u015fularaq, siz\u0259 m\u00f6hk\u0259m can sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, daha b\u00f6y\u00fck u\u011furlar arzulay\u0131r\u0131q.<br \/>\n\u201cMeydan\u201dda g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259n\u0259d\u0259k, h\u00f6rm\u0259tli ba\u015f redaktor!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp; \u201cAllah el\u0259m\u0259sin ki, \u201cMeydan\u201d\u0131n taleyi Tiflis T\u00fcrk Teatr\u0131n\u0131n taleyin\u0259 ox\u015fas\u0131n&#8230;\u201d Redaksiyam\u0131z\u0131n qona\u011f\u0131 G\u00fcrc\u00fcstanda n\u0259\u015fr olunan \u201cMeydan\u201d d\u0259rgisinin ba\u015f redaktoru, \u015fair-dramaturq, t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin \u00fczv\u00fc Alxan Binn\u0259to\u011fludur. Alxan m\u00fc\u0259llim, Bak\u0131ya yolunuz gec-gec d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcnd\u0259n, biz g\u00f6r\u00fc\u015f f\u00fcrs\u0259tini qa\u00e7\u0131rmaq ist\u0259m\u0259dik. Xo\u015f g\u00f6rd\u00fck sizi. Jurnalistlik f\u0259aliyy\u0259tinizl\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131zla kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tan\u0131\u015f olan bir adam [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-3286","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3286"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3286\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3289,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3286\/revisions\/3289"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}