{"id":32888,"date":"2019-10-14T08:00:16","date_gmt":"2019-10-14T04:00:16","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=32888"},"modified":"2019-10-14T14:13:47","modified_gmt":"2019-10-14T10:13:47","slug":"v%c9%99t%c9%99n-dasi-olmayandan-olmaz-olk%c9%99-v%c9%99t%c9%99ndasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=32888","title":{"rendered":"V\u0259t\u0259n da\u015f\u0131 olmayandan, olmaz \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/xalq-sairi-memmed-araz.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/xalq-sairi-memmed-araz-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" class=\"alignnone size-medium wp-image-32889\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/xalq-sairi-memmed-araz-300x200.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/xalq-sairi-memmed-araz.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Bu g\u00fcn Xalq \u015fairi M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n anadan olmas\u0131ndan 86 il \u00f6t\u00fcr<\/strong><\/p>\n<p>Xalq \u015fairi M\u0259mm\u0259d Araz Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u00e7oxc\u0259h\u0259tli v\u0259 z\u0259ngin \u0259d\u0259bi irsin\u0259, s\u0259n\u0259tkarl\u0131q q\u00fcdr\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri v\u0259 m\u00f6vqeyi olan g\u00f6rk\u0259mli s\u00f6z ustad\u0131d\u0131r. M\u0259mm\u0259d Araz m\u0259nal\u0131, ke\u015fm\u0259ke\u015fli v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 V\u0259t\u0259n\u0259 v\u0259 s\u0259n\u0259t\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u0259sl \u015fair- v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6mr\u00fc ya\u015fay\u0131b. S\u0259n\u0259tkar\u0131n t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131n\u0131n, taleyinin daha \u00e7ox onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. M\u0259mm\u0259d Araz \u00f6z\u00fc d\u0259 \u015feirl\u0259rind\u0259 bunu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 etiraf edib. Kitablar\u0131ndan birin\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcq\u0259ddim\u0259d\u0259 deyilir: \u201c\u018fsl t\u0259rc\u00fcmeyi-hal \u015fairin \u015feirl\u0259ridir. \u015eair \u00e7ox halda \u00f6z yaz\u0131lar\u0131n\u0131n ba\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131 ola bilir\u201d.<br \/>\nD\u0259rin m\u0259zmunlu, oxunaql\u0131 v\u0259 milli m\u00fcnd\u0259ric\u0259li \u015feirl\u0259ril\u0259 M\u0259mm\u0259d Araz v\u0259t\u0259nda\u015f qeyr\u0259tli \u0259d\u0259biyyat n\u0259h\u0259ngidir. Bu g\u00f6rk\u0259mli \u015fair h\u0259m d\u0259 milli azadl\u0131q ideyal\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ril\u0259 istiqlal \u015fairi olaraq \u0259b\u0259di \u015f\u00f6hr\u0259t qazan\u0131b.<br \/>\nAZ\u018fRTAC x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn Xalq \u015fairi M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 86-c\u0131 ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olur. B\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar\u0131n t\u0259krarolunmaz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 z\u0259ngin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 malik milli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b, Az\u0259rbaycan f\u0259ls\u0259fi v\u0259 siyasi lirikas\u0131 onun d\u00fchas\u0131 hesab\u0131na daha da z\u0259nginl\u0259\u015fib.<br \/>\nM\u0259mm\u0259d Araz b\u00f6y\u00fck poetik ilhama malik olan s\u0259n\u0259tkarlardan idi. S\u00f6z\u00fcn v\u0259 s\u0259n\u0259tin M\u0259mm\u0259d Araz zirv\u0259sin\u0259 ged\u0259n yol he\u00e7 d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 hamar olmay\u0131b. Onun h\u0259yat\u0131 da s\u0259n\u0259ti kimi da\u015fl\u0131-qayal\u0131 yollardan ke\u00e7ib.<br \/>\n1933-c\u00fc il oktyabr\u0131n 14-d\u0259 \u015eahbuz rayonunun Nursu k\u0259ndind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7an M\u0259mm\u0259d Araz ilk t\u0259hsilini h\u0259min k\u0259ndd\u0259 al\u0131b. 1954-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan Pedaqoji \u0130nstitutunu bitir\u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar 1961-ci ild\u0259 Moskvada Maksim Qorki ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunda oxuyub. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t N\u0259\u015friyyat\u0131nda b\u0259dii \u0259d\u0259biyyat redaksiyas\u0131n\u0131n m\u00fcdiri, sonra is\u0259 ba\u015f redaktorun m\u00fcavini, \u201cUlduz\u201d jurnal\u0131nda m\u0259sul katib, \u201c\u018fd\u0259biyyat v\u0259 \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d q\u0259zetind\u0259 ba\u015f redaktorun m\u00fcavini i\u015fl\u0259yib. 1971-1981-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n poeziya b\u00f6lm\u0259sin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n M\u0259mm\u0259d Araz 1974-c\u00fc ild\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k \u201cAz\u0259rbaycan t\u0259bi\u0259ti\u201d jurnal\u0131n\u0131n ba\u015f redaktoru olub.<br \/>\nB\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar 2004-c\u00fc ilin dekabr\u0131n 1-d\u0259 Bak\u0131da v\u0259fat edib v\u0259 F\u0259xri xiyabanda d\u0259fn olunub.<br \/>\nHarada i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259n, hans\u0131 v\u0259zif\u0259ni tutmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, M\u0259mm\u0259d Araz \u0259slind\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fc boyu bir v\u0259zif\u0259ni icra edib. O da poetik Az\u0259rbaycan d\u00fcnyas\u0131na xidm\u0259t, V\u0259t\u0259n qar\u015f\u0131s\u0131nda v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcunu yerin\u0259 yetirm\u0259kdir. B\u00f6y\u00fck istedad\u0131 v\u0259 poetik bacar\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 M\u0259mm\u0259d Araz Nizami G\u0259nc\u0259vi, M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli, Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir v\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011fun poeziyas\u0131 il\u0259 ona q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atan klassik \u015feir \u0259n\u0259n\u0259sini v\u0259 \u00fcslubunu t\u0259kmill\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k ham\u0131n\u0131n g\u00f6rd\u00fcy\u00fc v\u0259 bildiyi, lakin dil\u0259 g\u0259tirm\u0259yi bacarmad\u0131\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri ictimai d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin m\u0259hsulu edib, Az\u0259rbaycanda v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q poeziyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub. G\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan ba\u015flayaraq yar\u0131m \u0259srd\u0259n art\u0131q davam ed\u0259n M\u0259mm\u0259d Araz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u0259nsub oldu\u011fu xalqa layiqli \u015fair \u2013 v\u0259t\u0259nda\u015f xidm\u0259ti n\u00fcmun\u0259sidir. Onun \u015feirinin \u0259vv\u0259li d\u0259, ax\u0131r\u0131 da V\u0259t\u0259ndir. M\u0259mm\u0259d Araza m\u0259xsus \u201cV\u0259t\u0259n da\u015f\u0131 olmayandan olmaz \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131\u201d m\u0259\u015fhur misralar\u0131 m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 poeziyada v\u0259 ictimai m\u00fchitd\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131n milli d\u00fcsturu kimi q\u0259bul olunur.<br \/>\nM\u0259mm\u0259d Araz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131 Az\u0259rbaycand\u0131r. Onun \u201cV\u0259t\u0259n m\u0259n\u0259 o\u011ful des\u0259\u201d, \u201cM\u0259nd\u0259n \u00f6td\u00fc, qarda\u015f\u0131ma d\u0259ydi\u201d, \u201cM\u0259nim Nax\u00e7\u0131van\u0131m\u201d, \u201cAta oca\u011f\u0131\u201d, \u201cAna yurdum, h\u0259r da\u015f\u0131na \u00fcz qoyum\u201d \u015feirl\u0259ri v\u0259t\u0259n m\u00f6vzusunda \u0259n yax\u015f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r kimi dill\u0259r \u0259zb\u0259ridir. Poeziyam\u0131zda Az\u0259rbaycan m\u00f6vzusunda \u00e7ox yaz\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycana \u00e7oxlu \u015feirl\u0259r ithaf olunub. Amma M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n \u201cAz\u0259rbaycan \u2013 d\u00fcnyam m\u0259nim\u201d \u015feirinin b\u0259nz\u0259ri yarad\u0131lmay\u0131b. Bu \u015feirin b\u00fct\u00fcn intonasiyas\u0131 \u015fair q\u0259lbinin a\u011fr\u0131lar\u0131ndan, f\u0259al v\u0259t\u0259nda\u015f narahatl\u0131\u011f\u0131ndan ke\u00e7ir. \u015eeir yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu kimi, poemalar\u0131 il\u0259 d\u0259 M\u0259mm\u0259d Araz t\u0259krars\u0131zd\u0131r. Onun \u201c\u00dc\u00e7 o\u011ful anas\u0131\u201d, \u201cAraz ax\u0131r\u201d, \u201cM\u0259n d\u0259 insan oldum\u201d, \u201cPasl\u0131 q\u0131l\u0131nc\u201d, \u201c\u018fsg\u0259r q\u0259bri\u201d, \u201cAtam\u0131n kitab\u0131\u201d poemalar\u0131 h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l insan m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi, tarix v\u0259 m\u00fcasirlik, milli tale v\u0259 tarixi yadda\u015f\u0131n b\u0259rpas\u0131 kimi fundamental m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr olunub.<br \/>\n\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev Xalq \u015fairi, poeziyam\u0131z\u0131n istedadl\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si M\u0259mm\u0259d Araz yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 daim y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t vermi\u015fdir. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, M\u0259mm\u0259d Araz ilk yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa \u00f6t\u0259n \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259n ba\u015flasa da, onun t\u0259krars\u0131z istedad\u0131 1970-ci ill\u0259rd\u0259, Ulu \u00d6nd\u0259rin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rliyinin birinci d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 parlam\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259mm\u0259d Araza b\u00f6y\u00fck \u015f\u00f6hr\u0259t g\u0259tir\u0259n \u201cAtam\u0131n kitab\u0131\u201d, \u201cH\u0259yat\u0131n v\u0259 s\u00f6z\u00fcn r\u0259ngl\u0259ri\u201d, \u201cOxucuya m\u0259ktub\u201d, \u201cQanadl\u0131 qayalar\u201d, \u201cAylar\u0131m, ill\u0259rim\u201d kitablar\u0131 m\u0259hz bu ill\u0259rd\u0259 \u00e7ap olunub, \u0259s\u0259rl\u0259ri xarici dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edil\u0259r\u0259k geni\u015f oxucu k\u00fctl\u0259sinin m\u0259hsuluna \u00e7evrilib. 1975-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin F\u0259xri F\u0259rman\u0131 il\u0259 t\u0259ltif olunan b\u00f6y\u00fck \u015fair\u0259 1978-ci ild\u0259 \u201c\u018fm\u0259kdar M\u0259d\u0259niyy\u0259t \u0130\u015f\u00e7isi\u201d f\u0259xri ad\u0131 verilib, 1995-ci ild\u0259 is\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev Xalq \u015fairi M\u0259mm\u0259d Araz\u0131 \u201c\u0130stiqlal\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edib. Ulu \u00d6nd\u0259r M\u0259mm\u0259d Araz s\u0259n\u0259tini y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259r\u0259k deyib: \u201cBu g\u00fcn bir daha M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259, \u0259d\u0259biyyat\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259ri g\u00f6rd\u00fck, e\u015fitdik v\u0259 bunlar\u0131n xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r faydal\u0131 oldu\u011funu bir daha bildik, bir daha d\u0259rk etdik ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131nda M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti var\u201d. \u00dcmidvaram ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 daim m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlayacaq v\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk \u201c\u0130stiqlal\u201d ordenin\u0259 layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri kimi M\u0259mm\u0259d Araz, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 indi oldu\u011fu kimi, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 \u00f6z yerini tutacaqd\u0131r\u201d.<br \/>\nAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alan Prezident \u0130lham \u018fliyev g\u00f6rk\u0259mli s\u0259n\u0259tkar\u0131n xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si, yubileyl\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncamlar imzalay\u0131b. Bu s\u0259r\u0259ncamlar Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 yarad\u0131c\u0131 ziyal\u0131lar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n M\u0259mm\u0259d Araz s\u0259n\u0259tinin v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin b\u00f6y\u00fck himay\u0259dar\u0131, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin m\u00fcasir \u015f\u0259raitd\u0259 u\u011furlu davam\u0131 kimi y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259r\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259: https:\/\/azertag.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Xalq \u015fairi M\u0259mm\u0259d Araz\u0131n anadan olmas\u0131ndan 86 il \u00f6t\u00fcr Xalq \u015fairi M\u0259mm\u0259d Araz Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u00e7oxc\u0259h\u0259tli v\u0259 z\u0259ngin \u0259d\u0259bi irsin\u0259, s\u0259n\u0259tkarl\u0131q q\u00fcdr\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri v\u0259 m\u00f6vqeyi olan g\u00f6rk\u0259mli s\u00f6z ustad\u0131d\u0131r. M\u0259mm\u0259d Araz m\u0259nal\u0131, ke\u015fm\u0259ke\u015fli v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 V\u0259t\u0259n\u0259 v\u0259 s\u0259n\u0259t\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f \u0259sl \u015fair- v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6mr\u00fc ya\u015fay\u0131b. S\u0259n\u0259tkar\u0131n t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131n\u0131n, taleyinin daha \u00e7ox [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-32888","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edeb"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32888","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32888"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32888\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32890,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32888\/revisions\/32890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32888"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32888"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32888"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}