{"id":34166,"date":"2019-12-25T02:00:57","date_gmt":"2019-12-24T22:00:57","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=34166"},"modified":"2019-12-25T08:24:26","modified_gmt":"2019-12-25T04:24:26","slug":"t%c9%99hmin%c9%99-v%c9%99liyeva-nitq-etiketl%c9%99ri-6-etiket-qaydalarinin-v%c9%99-nitq-etiketl%c9%99rinin-unsiyy%c9%99td%c9%99-rolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=34166","title":{"rendered":"T\u0259hmin\u0259 V\u018fL\u0130YEVA.&#8221;Nitq etiketl\u0259ri: 6.ET\u0130KET QAYDALARININ V\u018f N\u0130TQ ET\u0130KETL\u018fR\u0130N\u0130N \u00dcNS\u0130YY\u018fTD\u018f ROLU&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/75241029_1186044648273418_4538116389742837760_o.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/75241029_1186044648273418_4538116389742837760_o-244x300.jpg\" alt=\"\" width=\"244\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-34167\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/75241029_1186044648273418_4538116389742837760_o-244x300.jpg 244w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/75241029_1186044648273418_4538116389742837760_o-768x945.jpg 768w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/75241029_1186044648273418_4538116389742837760_o.jpg 780w\" sizes=\"auto, (max-width: 244px) 100vw, 244px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>AMEA Nizami G\u0259nc\u0259vi ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun M\u0259tbuat tarixi v\u0259 publisistika \u015f\u00f6b\u0259sinin ki\u00e7ik elmi i\u015f\u00e7isi,<br \/>\nAz\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r Birliyi Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n G\u00fcnd\u0259lik Analitik \u0130nformasiya Agentliyinin (gundelik.info) v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u018fd\u0259biyyat Portal\u0131n\u0131n  (edebiyyat-az.com) &#8220;Publisistika&#8221; \u015f\u00f6b\u0259sinin redaktoru.<\/strong><\/p>\n<p>valiyevatahmina@gmail.com<\/p>\n<p>ET\u0130KET QAYDALARININ V\u018f N\u0130TQ ET\u0130KETL\u018fR\u0130N\u0130N<br \/>\n \u00dcNS\u0130YY\u018fTD\u018f ROLU<\/p>\n<p>A\u00e7ar s\u00f6zl\u0259r: etiket qaydalar\u0131, nitq etiketi, c\u0259miyy\u0259t, situasiya, \u00fcnsiyy\u0259t<br \/>\n\u041a\u043b\u044e\u0447\u0435\u0432\u044b\u0435 \u0441\u043b\u043e\u0432\u0430:  \u044d\u0442\u0438\u043a\u0435\u0442, \u0440\u0435\u0447\u0435\u0432\u043e\u0439 \u044d\u0442\u0438\u043a\u0435\u0442, \u043e\u0431\u0449\u0435\u0441\u0442\u0432\u043e, \u0441\u0438\u0442\u0443\u0430\u0446\u0438\u044f, \u043e\u0431\u0449\u0435\u043d\u0438\u0435<br \/>\nKeywords: etiquette norms, speech etiquette, society, situation, communication<\/p>\n<p>Nitqin etik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259zak\u0259tli davran\u0131\u015f qaydalar\u0131na v\u0259 etik normalara d\u00fczg\u00fcn riay\u0259t edilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. Etika m\u00fc\u0259yy\u0259n c\u0259miyy\u0259t daxilind\u0259 insanlar\u0131n bir-birin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini t\u0259nziml\u0259y\u0259n, n\u0259zak\u0259tli dan\u0131\u015f\u0131q v\u0259 \u0259xlaq normalar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir. N\u0259zak\u0259tli r\u0259ftar, h\u0259r\u0259k\u0259t, davran\u0131\u015f milli m\u0259n\u0259viyyat v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin ba\u015fl\u0131ca, \u0259sas komponentl\u0259rind\u0259n say\u0131l\u0131r. Nitqin m\u0259d\u0259ni s\u0259ciyy\u0259 v\u0259 keyfiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259d\u0259n, etik-m\u0259d\u0259ni \u00fcnsiyy\u0259t prosesind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130st\u0259r yaz\u0131l\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u015fifahi nitq bacar\u0131qlar\u0131ndan m\u0259hrum yaxud onlara ist\u0259nil\u0259n s\u0259viyy\u0259d\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259n insan \u00fcnsiyy\u0259td\u0259n k\u0259nar qal\u0131r. \u00dcnsiyy\u0259t is\u0259 insanlar\u0131n m\u0259n\u0259vi t\u0259l\u0259bat\u0131d\u0131r v\u0259 bu t\u0259l\u0259bat\u0131n \u00f6d\u0259nm\u0259m\u0259si \u0259s\u0259b pozuntular\u0131na  v\u0259 daha ciddi x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u00dcnsiyy\u0259t m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Jestika, mimika v\u0259 nitq \u00fcnsiyy\u0259tin qurulmas\u0131nda daha geni\u015f istifad\u0259 olunan vasit\u0259l\u0259r hesab olunur. Bildiyimiz kimi, dilin ba\u015fl\u0131ca funksiyas\u0131 onun \u0259sas \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si olmas\u0131, \u00fcnsiyy\u0259t\u0259 xidm\u0259t etm\u0259sidir. \u00dcnsiyy\u0259t vasit\u0259sil\u0259 insan ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259  \u00f6z\u00fcn\u00fcn da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ictimai v\u0259zif\u0259 v\u0259 sosial funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir, z\u0259ruri r\u0259ftar v\u0259 davran\u0131\u015f normalar\u0131na yiy\u0259l\u0259nir. Bu prosesd\u0259 insan h\u0259m d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259n\u0259zar\u0259t v\u0259 idar\u0259etm\u0259 funksiyalar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir. \u00dcnsiyy\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131 etiketd\u0259n daha geni\u015fdir. Etiket h\u0259r zaman \u00fcnsiyy\u0259t prosesind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7s\u0259 d\u0259, h\u0259r \u00fcnsiyy\u0259t etiket ola bilmir. \u00c7\u00fcnki etik normalar\u0131 bilm\u0259k he\u00e7 d\u0259 ona h\u0259r zaman  \u0259m\u0259l etm\u0259k dem\u0259k deyil. B\u0259z\u0259n insan \u015f\u00fcurlu \u015f\u0259kild\u0259 etik norman\u0131 poza bilir.<br \/>\nEtiket qaydalar\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 insanlar\u0131n bir-birin\u0259 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiram\u0131n\u0131, sevgi v\u0259 r\u0259\u011fb\u0259tini g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259ndir. Etiket qaydalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqind\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00f6vcud davran\u0131\u015f v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131q stereotipl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. M\u0259hz etiket qaydalar\u0131n\u0131n \u015fifahi v\u0259 yaz\u0131l\u0131 nitqd\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259si m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259qs\u0259dli nitqin s\u0259m\u0259r\u0259liliyini v\u0259 d\u00fczg\u00fcn ifad\u0259 qabiliyy\u0259tini s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirir. Nitqd\u0259 riay\u0259t edilm\u0259si vacib hesab edil\u0259n etiket qaydalar\u0131na yerind\u0259 v\u0259 zaman\u0131nda m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn insana ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan davran\u0131\u015f v\u0259 nitq bacar\u0131qlar\u0131 a\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 bu bacar\u0131qlar v\u0259rdi\u015f hal\u0131n\u0131 al\u0131b, ist\u0259nil\u0259n situasiyada t\u0259tbiqi n\u0259z\u0259rd\u0259 saxlanmal\u0131d\u0131r. Etik davran\u0131\u015f, etik nitq ictimai davran\u0131\u015f-dan\u0131\u015f\u0131q normalar\u0131 il\u0259 t\u0259nziml\u0259nir. Bu istiqam\u0259td\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra \u0259m\u0259li t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cBaku-Bus\u201d s\u0259rni\u015fin mar\u015furtlar\u0131nda etik normalara riay\u0259t olunmas\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edilir v\u0259 \u201cavtobusa daxil olark\u0259n ya\u015fl\u0131lara, \u0259lill\u0259r\u0259, k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259, hamil\u0259 qad\u0131nlara yer verin v\u0259 ehtiyac yaranarsa onlara n\u0259zak\u0259tl\u0259 k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rin. Avtobusa etik davran\u0131\u015f qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Dig\u0259r s\u0259rni\u015finl\u0259ri narahat ed\u0259c\u0259k \u0259\u015fyalarla avtobusa daxil olmaq qada\u011fand\u0131r\u201d \u015f\u0259klind\u0259 nitq s\u0259sl\u0259ndirilir. Yaxud ictimai n\u0259qliyyat olan metrolarda da etik davran\u0131\u015f\u0131n t\u0259min edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 nitq verilir. Ayr\u0131-ayr\u0131 qatar vaqonlar\u0131nda stansiyalar\u0131n birind\u0259n dig\u0259rin\u0259 ke\u00e7id il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat verildikd\u0259n sonra \u201c\u0259lill\u0259r\u0259, qocalara, hamil\u0259 qad\u0131nlara yer verin\u201d formas\u0131nda nitq s\u0259sl\u0259ndirilir. Bel\u0259likl\u0259, ictimai n\u0259qliyyatda da t\u0259bli\u011fi geni\u015f yer alan etik qaydalar\u0131n \u015fagirdl\u0259r\u0259 onlar\u0131n m\u0259nims\u0259dilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fin apar\u0131lmas\u0131n\u0131 z\u0259ruri edir. \u0130ctimai yerl\u0259rd\u0259, m\u00fc\u0259yy\u0259n c\u0259miyy\u0259t daxilind\u0259, kollektivd\u0259 v\u0259 ya ail\u0259d\u0259 insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc nec\u0259 aparmas\u0131, kim\u0259 nec\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k qaydalar\u0131 etiket qaydalar\u0131na daxil edilir. Etiket qaydalar\u0131 daxilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131q etikas\u0131 x\u00fcsusi rola malik olub, bir sistem t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k m\u0259xsusi normalara malikdir. S\u0259mimi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u00fcnsiyy\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131q etikas\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259si olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Dan\u0131\u015f\u0131q etikas\u0131 bir s\u0131ra t\u0259rkib komponentl\u0259rind\u0259n ibar\u0259tdir: 1) m\u00fcraci\u0259t qaydalar\u0131; 2) \u015fad v\u0259 ya b\u0259d x\u0259b\u0259rl\u0259ri \u00e7atd\u0131rma qaydalar\u0131; 3) dinl\u0259m\u0259 qaydalar\u0131; 4) s\u00f6hb\u0259t\u0259 qo\u015fulma; 5) veril\u0259n suallara m\u0259d\u0259ni cavab qaydalar\u0131; 6) mimika v\u0259 jestl\u0259rd\u0259n m\u0259qam\u0131nda d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259 qaydalar\u0131. Dan\u0131\u015f\u0131q etikas\u0131na ist\u0259r \u015fifahi, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 yaz\u0131l\u0131 nitqd\u0259 riay\u0259t edilm\u0259sind\u0259 nitq etiketl\u0259rind\u0259n d\u00fczg\u00fcn v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 g\u0259r\u0259kdir.<br \/>\nNitq etiketi c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f, m\u00fcxt\u0259lif nitq situasiyalar\u0131nda istifad\u0259 olunan, insanlar aras\u0131nda m\u0259d\u0259ni \u00fcnsiyy\u0259t v\u0259 nitq davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n  etik qaydalar  sistemini ehtiva ed\u0259n nitq formullar\u0131d\u0131r. Onlar nitq da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n davran\u0131\u015f norma v\u0259 qaydalar\u0131n\u0131 ehtiva etm\u0259kl\u0259, etik davran\u0131\u015f m\u0259d\u0259niyy\u0259tini formala\u015fd\u0131r\u0131r. Bundan ba\u015fqa, insanlar\u0131n verbal v\u0259 qeyri-verbal davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 insanlar\u0131n bir-birin\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259tinin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Verbal \u00fcnsiyy\u0259t kommunikasiya vasit\u0259l\u0259rinin \u2013 dilin, s\u00f6z v\u0259 ifad\u0259l\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 yarad\u0131l\u0131r. Qeyri-verbal \u00fcnsiyy\u0259t is\u0259 mimika, jestika, pantomimika, i\u015far\u0259l\u0259r sistemi il\u0259 qurulur. Nitq etiketl\u0259rind\u0259n m\u00fcxt\u0259lif \u00fcnsiyy\u0259t situasiyalar\u0131nda geni\u015f istifad\u0259 olunur. M\u0259d\u0259ni nitq etiketind\u0259 situasiya \u0259sas meyard\u0131r, dialoqun hans\u0131 istiqam\u0259td\u0259 getm\u0259si, m\u0259d\u0259ni \u00fcnsiyy\u0259tin m\u0259ram\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 situasiyadan bilavasit\u0259 as\u0131l\u0131d\u0131r. Nitq etiketi formalar\u0131ndan  istifad\u0259 situasiya tipl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fir. Situasiya tipl\u0259ri r\u0259smi, qeyri-r\u0259smi, yar\u0131r\u0259smi m\u0259qamlarda m\u00f6vcud olur v\u0259 onlara  tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259r\u0259c\u0259si, s\u00f6hb\u0259t i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n sosial statusu, t\u0259hsili, s\u00f6hb\u0259t i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n say\u0131 da t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. M\u0259hz etiket situasiyalar\u0131n d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirilib h\u0259min situasiya \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fczg\u00fcn, norma hesab edil\u0259n ifad\u0259l\u0259rin se\u00e7ilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. M\u0259lumdur ki, \u00fcnsiyy\u0259t m\u00fcraci\u0259tl\u0259 ba\u015flan\u0131r. Az\u0259rbaycan dilind\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u0259, \u0259xlaqi-etik d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 m\u00fcvafiq m\u00fcraci\u0259t formalar\u0131 m\u00f6vcuddur. C\u0259miyy\u0259tin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rinin bir-birin\u0259 &#8211;  ki\u015finin qad\u0131na, qad\u0131n\u0131n ki\u015fiy\u0259, b\u00f6y\u00fcy\u00fcn ki\u00e7iy\u0259, ki\u00e7iyin b\u00f6y\u00fcy\u0259, tabeliyind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259nin r\u0259hb\u0259r\u0259, r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsin i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 dair m\u0259xsusi m\u00fcraci\u0259t formalar\u0131 vard\u0131r. M\u00fcraci\u0259t formalar\u0131n\u0131n as\u0131l\u0131 oldu\u011fu bir s\u0131ra x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir: dan\u0131\u015fan il\u0259 adresat aras\u0131ndak\u0131 tan\u0131\u015fl\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259si, onlar aras\u0131nda qohumlu\u011fun m\u00f6vcudlu\u011fu yaxud  qeyri-m\u00f6vcudlu\u011fu, dan\u0131\u015fan\u0131n ya\u015f\u0131 il\u0259 adresat\u0131n ya\u015f\u0131n\u0131n nisb\u0259ti, adresat\u0131n ictimai m\u00f6vqeyi v\u0259 tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259si, pe\u015f\u0259 v\u0259 m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259ti, m\u00f6vcud situasiyada m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nin funksiya v\u0259 m\u0259qs\u0259di.<br \/>\nNitq etiketl\u0259ri c\u0259miyy\u0259td\u0259 insanlar aras\u0131nda sa\u011flam m\u00fcnasib\u0259tin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bu v\u0259 ya dig\u0259r situasiyalarda nitqin s\u0259lis, m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun qurulmas\u0131nda h\u0259r situasiyaya m\u00fcvafiq s\u00f6z v\u0259 ifad\u0259l\u0259rd\u0259n laz\u0131m\u0131nca v\u0259 m\u0259qs\u0259dli sur\u0259td\u0259 istifad\u0259  insanlar aras\u0131nda  anla\u015f\u0131ql\u0131 dialoqun qurulmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. M\u00fcxt\u0259lif nitq-\u00fcnsiyy\u0259t prosesind\u0259 i\u015fl\u0259dil\u0259n nitq etiketl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 etik s\u00f6z v\u0259 ifad\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. Salamla\u015fma situasiyas\u0131nda bu nitq etiketl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edilir: \u201cSalam\u201d yaxud \u201cSalam\u0259leyk\u00fcm\u201d dey\u0259r, g\u00fcn\u00fcn hans\u0131 \u00e7a\u011f\u0131nda qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qlar\u0131ndan as\u0131l\u0131  olaraq, \u201cSabah\u0131n (sabah\u0131n\u0131z) xeyir!\u201d, \u201cG\u00fcnortan\u0131z xeyir!\u201d, \u201cAx\u015fam\u0131n\u0131z xeyir!\u201d ifad\u0259l\u0259rind\u0259n birini i\u015fl\u0259d\u0259r, m\u00fcsahibi is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, \u201cH\u0259r vaxt\u0131n xeyir!\u201d, \u201cAqib\u0259tin xeyir!\u201d ifad\u0259l\u0259rind\u0259n biri il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131q ver\u0259r. Vidala\u015fma situasiyas\u0131nda i\u015fl\u0259dil\u0259n nitq etiketl\u0259ri: \u201cXudahafiz!\u201d, \u201cSa\u011fl\u0131qla qal\u0131n!\u201d, \u201cSalamat qal\u0131n!\u201d, \u201cSa\u011f olun!\u201d, \u201cG\u00f6r\u00fc\u015f\u0259n\u0259d\u0259k!\u201d, \u201cG\u00f6r\u00fc\u015f\u0259rik!\u201d, \u201cSabaha q\u0259d\u0259r!\u201d, \u201cH\u0259mi\u015f\u0259 \u015fadl\u0131\u011fa g\u0259l\u0259k!\u201d, \u201cSiz\u0259 d\u0259 \u0259ziyy\u0259t verdik!\u201d, \u201cYolunuzu  tez-tez buradan sal\u0131n!\u201d, \u201cH\u0259r zaman qap\u0131m\u0131z \u00fcz\u00fcn\u00fcz\u0259 a\u00e7\u0131qd\u0131r\u201d, \u201cBizi tez-tez yad edin!\u201d, \u201cAllah yolunuzu a\u00e7\u0131q el\u0259sin!\u201d, \u201cYen\u0259 g\u00f6zl\u0259yirik!\u201d. Qar\u015f\u0131la\u015fma m\u0259qam\u0131nda: \u201cXo\u015f g\u00f6rd\u00fck!\u201d, \u201cN\u0259 g\u00f6z\u0259l t\u0259sad\u00fcf!\u201d, \u201cH\u0259mi\u015f\u0259 siz g\u0259l\u0259siniz!\u201d, \u201cLap vaxt\u0131nda g\u0259lmisiniz!\u201d, \u201cBuyurun, buyurun!\u201d, \u201cBuyurun, \u0259yl\u0259\u015fin!\u201d, \u201cKe\u00e7in i\u00e7\u0259ri!\u201d, \u201cG\u0259li\u015finiz\u0259 \u015fad\u0131q!\u201d, \u201cLap vaxt\u0131nda g\u0259lmi\u015fsiniz!\u201d, \u201cUzun zamand\u0131r sizi g\u00f6zl\u0259yirdik!\u201d, \u201cN\u0259 yax\u015f\u0131 edib g\u0259lmisiniz!\u201d, \u201cQ\u0259d\u0259ml\u0259riniz var olsun!\u201d, \u201cSizi g\u00f6rm\u0259kd\u0259n m\u0259mnunuq!\u201d kimi xo\u015f t\u0259\u0259ss\u00fcrat yaradacaq  etik  ifad\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunmas\u0131 m\u00fch\u00fcm c\u0259h\u0259tl\u0259rd\u0259ndir.  Hal-\u0259hval tutma situasiyalar\u0131nda n\u0259zak\u0259tli s\u00f6z v\u0259 ifad\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 tan\u0131\u015f yaxud tan\u0131\u015f olmayan kims\u0259 il\u0259 s\u0259mimi m\u00fcnasib\u0259t yaratmaq v\u0259 \u015firin s\u00f6hb\u0259t aparmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u201cNec\u0259siniz?\u201d, \u201c\u018fhval\u0131n\u0131z nec\u0259dir?\u201d, \u201c\u00d6z\u00fcn\u00fcz\u00fc nec\u0259 hiss edirsiniz?\u201d, \u201cNec\u0259 dolan\u0131rs\u0131n\u0131z?\u201d, \u201c\u0130\u015fl\u0259riniz nec\u0259dir?\u201d, \u201cXan\u0131m\u0131n\u0131z nec\u0259dir?\u201d tipli ifad\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259ms\u00f6hb\u0259ti il\u0259 soraqla\u015fmaq  olar. Xahi\u015f, rica m\u0259qamlar\u0131nda: \u201cXahi\u015f edir\u0259m\u201d, \u201cM\u00fcmk\u00fcns\u0259\u201d, \u201cZ\u0259hm\u0259t olmasa\u201d, \u201cM\u0259n\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259rsiniz?\u201d, \u201cK\u00f6m\u0259k \u0259linizi m\u0259nd\u0259n \u0259sirg\u0259m\u0259yin!\u201d, \u201cBu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 m\u0259n\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olsan\u0131z  sevin\u0259rdim\u201d, \u201cXahi\u015f edir\u0259m m\u0259ni q\u0259bulunuza yazas\u0131n\u0131z\u201d, \u201cXahi\u015f edir\u0259m, \u0259riz\u0259mi q\u0259bul ed\u0259siniz\u201d. K\u00f6m\u0259k \u0259li uzatmaq, yard\u0131m etm\u0259k, qullu\u011funda olmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 dan\u0131\u015fan dig\u0259rin\u0259 \u201cSiz\u0259 nec\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259k olar?\u201d, \u201cK\u00f6m\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131n\u0131z varm\u0131?\u201d, \u201c\u0130caz\u0259 verin, k\u00f6m\u0259k edim\u201d, \u201cN\u0259 buyurursunuz?\u201d, \u201cM\u0259nim k\u00f6m\u0259yim d\u0259y\u0259 bil\u0259r?\u201d, \u201cSizi narahat ed\u0259n n\u0259dir?\u201d, \u201cM\u0259nd\u0259n ist\u0259diyin qullu\u011fun?\u201d nitq yarl\u0131qlar\u0131 il\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. \u0130cras\u0131 bu v\u0259 ya dig\u0259r s\u0259b\u0259bd\u0259n m\u00fcmk\u00fcn olmayan i\u015fin, m\u0259s\u0259l\u0259nin m\u00fcqabilind\u0259 \u015f\u0259xs \u201cSiz\u0259 z\u0259hm\u0259t verdim!\u201d, \u201c\u018fziyy\u0259t \u00e7\u0259kdiniz!\u201d, \u201cDaha n\u0259 etm\u0259k olar?!\u201d, \u201cSiz bacard\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 etdiniz!\u201d ifad\u0259l\u0259ri il\u0259 i\u015f g\u00f6r\u0259nin z\u0259hm\u0259tini qiym\u0259tl\u0259ndirib, \u00f6z m\u0259mnuniyy\u0259tini bildir\u0259 bil\u0259r. D\u0259v\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259dil\u0259n nitq etiketl\u0259ri: \u201cSabahk\u0131 t\u0259dbir\u0259 ham\u0131n\u0131z d\u0259v\u0259tlisiniz!\u201d, \u201c18.10.2017-ci il tarixd\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Anar Rzayev haqq\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f kitab\u0131n t\u0259qdimat\u0131na h\u0259r k\u0259s d\u0259v\u0259t olunur!\u201d, \u201cD\u0259v\u0259t olunur: AYB-nin kollektivi, \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar!\u201d. \u00dczr ist\u0259m\u0259 situasiyas\u0131nda i\u015fl\u0259dil\u0259n nitq etiketl\u0259ri: \u201cBa\u011f\u0131\u015flay\u0131n\u201d, \u201c\u00dczr ist\u0259yir\u0259m\u201d, \u201cNarahat etdiyim\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fczrl\u00fc say\u0131n!\u201d, \u201cSiz\u0259 z\u0259hm\u0259t verdim\u201d. \u015ead g\u00fcn m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 insanlar\u0131 t\u0259brik etm\u0259k, xo\u015f niyy\u0259t v\u0259 arzular\u0131n\u0131 s\u00f6z\u00fcn m\u0259na imkanlar\u0131 daxilind\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq arzu, t\u0259brik etiketl\u0259rinin k\u00f6m\u0259yil\u0259 realla\u015f\u0131r. Arzu (alq\u0131\u015f), t\u0259brik etiketl\u0259ri: \u201c\u0130\u015finiz avand olsun!\u201d, \u201cG\u00f6z\u00fcn\u00fcz ayd\u0131n olsun!\u201d, \u201cAllah i\u015finiz\u0259 f\u0259r\u0259c versin!\u201d, \u201cH\u0259mi\u015f\u0259 \u015f\u0259nlikd\u0259!\u201d, \u201c\u018flin-qolun var olsun!\u201d, \u201cAllah siz\u0259 yar olsun!\u201d, \u201cMin budaq olun!\u201d, \u201cBa\u015f\u0131n var olsun!\u201d \u201cAllah s\u0259ni b\u0259d-n\u0259z\u0259rd\u0259n, b\u0259d n\u0259fsd\u0259n saxlas\u0131n!\u201d, \u201cXeyirli olsun!\u201d, \u201cB\u0259r\u0259k\u0259tli olsun!\u201d, \u201cB\u0259hr\u0259sini g\u00f6r\u0259siniz!\u201d, \u201cU\u011furlu olsun!\u201d, \u201cAd g\u00fcn\u00fcn m\u00fcbar\u0259k!\u201d, \u201cQurban  bayram\u0131n\u0131z\u0131 t\u0259brik  edir\u0259m!\u201d, \u201cU\u011furlar\u0131n davaml\u0131 olsun!\u201d. Alq\u0131\u015f bildir\u0259n nitq etiketl\u0259ri: \u201cHalal olsun!\u201d, \u201cZ\u0259hm\u0259tin alq\u0131\u015fa layiqdir\u201d, \u201cU\u011furlu i\u015f ortaya g\u0259tirmis\u0259n!\u201d, \u201c\u018fhs\u0259n!\u201d, \u201cAf\u0259rin!\u201d, \u201c\u018fll\u0259rin d\u0259rd g\u00f6rm\u0259sin!\u201d, insan\u0131n daxili v\u0259 zahiri keyfiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n i\u015fl\u0259dil\u0259n: \u201cS\u0259nin kimi \u00f6vlada halal olsun\u201d, \u201c\u00c7al\u0131\u015fqan t\u0259l\u0259b\u0259dir\u201d, \u201c\u00dcz\u00fcnd\u0259n t\u0259rbiy\u0259 ya\u011f\u0131r, hiss olunur ki, yax\u015f\u0131 ail\u0259 t\u0259rbiy\u0259si al\u0131b\u201d, \u0259zizl\u0259m\u0259 m\u0259qs\u0259dli etik ifad\u0259l\u0259r: \u201cBa\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fcm!\u201d, \u201cQurban\u0131n olum!\u201d, \u201cCan\u0131m qurban!\u201d , \u201cBa\u015f \u00fcst\u0259!\u201d, \u201cG\u00f6z \u00fcst\u0259 yerin var!\u201d, \u201cXala qurban!\u201d, \u201cG\u00f6z\u0259lim!\u201d, \u201cSonam!\u201d, \u201c\u018fzizim!\u201d, \u201cQuzum!\u201d. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr bildir\u0259n nitq etiketl\u0259ri: \u201cT\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m!\u201d, \u201cMinn\u0259tdaram!\u201d, \u201cAllah sizd\u0259n raz\u0131 olsun!\u201d, \u201c\u00c7ox sa\u011f ol!\u201d (\u00c7ox sa\u011f olun!), \u201cDiqq\u0259tiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdaram!\u201d, \u201cQullu\u011funuzda olum! (Qullu\u011funuzda olaq!)\u201d,  \u201cAllah s\u0259ni (sizi) biz\u0259 \u00e7ox g\u00f6rm\u0259sin!\u201d. \u0130ntizama d\u0259v\u0259t etm\u0259: \u201cSizd\u0259n bu h\u0259r\u0259k\u0259ti g\u00f6zl\u0259m\u0259zdim\u201d, \u201cBu c\u00fcr (bel\u0259) h\u0259r\u0259k\u0259t siz\u0259 yara\u015fm\u0131r!\u201d, \u201cSiz ad\u0131n\u0131za layiq h\u0259r\u0259k\u0259t etmirsiniz!\u201d, \u201cDan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131za fikir verin!\u201d, \u201cN\u0259zak\u0259tli olun!\u201d, \u201cS\u0259sinizi y\u00fcks\u0259ltm\u0259yin!\u201d, \u201cBir q\u0259d\u0259r s\u0259mimi olun!\u201d, \u201cS\u0259hvinizi etiraf edin!\u201d, \u201c\u00c7al\u0131\u015f\u0131n, bir az n\u0259zak\u0259tli olas\u0131n\u0131z ki, ba\u015fqalar\u0131 sizd\u0259n ibr\u0259t g\u00f6t\u00fcrs\u00fcn!\u201d, \u201cM\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, siz s\u0259hv edirsiniz!\u201d, \u201c\u00d6z\u00fcn\u00fcz\u00fc \u0259l\u0259 al\u0131n!\u201d, \u201cEmosiyalar\u0131n\u0131za hakim olun!\u201d, \u201cSizin bel\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa haqq\u0131n\u0131z \u00e7atm\u0131r!\u201d, \u201cS\u0259hvinizi etiraf etm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259yin!\u201d  kimi nitq etiketl\u0259rind\u0259n  istifad\u0259  bu zaman yararl\u0131d\u0131r. X\u0259st\u0259 yan\u0131na getm\u0259, x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259km\u0259 situasiyalar\u0131nda: \u201cAllah \u015f\u0259fa versin!\u201d, \u201cYast\u0131\u011f\u0131n\u0131z y\u00fcng\u00fcl osun!\u201d, \u201cAllaha \u015f\u00fck\u00fcr, indi yax\u015f\u0131s\u0131n\u0131z!\u201d, \u201cSizi daha yax\u015f\u0131 g\u00f6rd\u00fcm!\u201d, \u201cBel\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u0259m, siz tezlikl\u0259 sa\u011falacaqs\u0131n\u0131z!\u201d, \u201cH\u0259mi\u015f\u0259ki kimi g\u00fcmrahs\u0131n\u0131z!\u201d, \u201cG\u00f6z\u00fcm\u0259 yax\u015f\u0131 d\u0259yirsiniz, bel\u0259 gets\u0259 iki-\u00fc\u00e7 g\u00fcn\u0259 qalmaz aya\u011fa qalxars\u0131n\u0131z!\u201d v\u0259 s. ; Sualverm\u0259, s\u00f6hb\u0259t\u0259qo\u015fulma  situasiyalar\u0131nda: \u201c\u0130caz\u0259nizl\u0259, fikrimi bildirim\u201d, \u201cM\u0259n\u0259 s\u00f6z verdiyiniz \u00fc\u00e7\u00fcn minn\u0259tdaram!\u201d, \u201cBa\u011f\u0131\u015flay\u0131n, m\u00fcdaxil\u0259 edir\u0259m\u201d, \u201c\u00dczr ist\u0259yir\u0259m, sual verm\u0259k olar?\u201d, \u201cMane oldu\u011fum \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fczr ist\u0259yir\u0259m\u201d. Bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k, m\u00fcsahibi s\u00f6hb\u0259t\u0259 c\u0259lb etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 i\u015fl\u0259dil\u0259n ifad\u0259l\u0259r\u0259 misal olaraq: \u201cDey\u0259 bil\u0259rsiniz ki\u201d, \u201cZ\u0259hm\u0259t olmasa, deyin g\u00f6r\u00fcm\u201d, \u201cZ\u0259hm\u0259t olmasa, ba\u015fa sal\u0131n\u201d, \u201cSizin fikriniz nec\u0259dir?\u201d, \u201cBir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259yinizi ist\u0259rdim\u201d. S\u00f6hb\u0259t, m\u0259ruz\u0259 v\u0259 s. adresat\u0131 q\u0259na\u0259tl\u0259ndirmirs\u0259, dan\u0131\u015fana m\u00fc\u0259yy\u0259n ifad\u0259l\u0259rl\u0259  m\u00fcraci\u0259t edib, niyy\u0259tini bildir\u0259 bil\u0259r: \u201cFikriniz ayd\u0131n olmad\u0131, xahi\u015f edir\u0259m, bir d\u0259 t\u0259krarlay\u0131n\u201d, \u201cZ\u0259hm\u0259t olmasa, n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259rin\u201d, \u201cSizin \u015f\u0259xsi m\u00fcnasib\u0259tiniz nec\u0259dir?, \u201cSiz bel\u0259 fikirl\u0259\u015fmirsiniz ki?\u201d. Deyil\u0259nl\u0259rl\u0259 raz\u0131la\u015fmaq, m\u00fcbahis\u0259d\u0259n qa\u00e7ma v\u0259 imtina situasiyas\u0131nda: \u201cRaz\u0131yam\u201d, \u201cEtiraz etmir\u0259m!\u201d, \u201cTamamil\u0259 raz\u0131yam\u201d, \u201cFikriniz\u0259 \u015f\u0259rik\u0259m\u201d, \u201cBu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 sizinl\u0259 h\u0259mfikir\u0259m\u201d, \u201cBu m\u0259s\u0259l\u0259 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq ist\u0259mir\u0259m\u201d, \u201cM\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259n\u0259 tamamil\u0259 ayd\u0131nd\u0131r\u201d, \u201cSizin fikriniz\u0259 \u015f\u0259rik\u0259m\u201d, \u201cH\u0259r \u015fey ayd\u0131nd\u0131r\u201d, \u201cBu bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7ma\u011fa g\u0259r\u0259k duymuram\u201d, \u201cDaha bu m\u0259s\u0259l\u0259ni uzatmaq ist\u0259mir\u0259m\u201d, \u201cM\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259n\u0259 tam ayd\u0131nd\u0131r\u201d. Etiraz etm\u0259k, raz\u0131l\u0131q verm\u0259m\u0259k kimi hallarda: \u201cEtiraz\u0131m\u0131 bildirir\u0259m\u201d, \u201cBu, m\u0259ni t\u0259min etmir\u201d \u201cEtiraz edir\u0259m\u201d, \u201cBu m\u0259nim xo\u015fuma g\u0259lmir\u201d, \u201cSizin fikrinizl\u0259 \u015f\u0259rik deyil\u0259m\u201d, \u201cM\u0259n ba\u015fqa c\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m\u201d, \u201cBa\u011f\u0131\u015flay\u0131n,  sizin kimi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr\u0259m\u201d, \u201cBu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 sizinl\u0259 raz\u0131la\u015fa bilmir\u0259m\u201d. Cavabverm\u0259 m\u0259qam\u0131nda: \u201cL\u00fctf\u0259n, buyurun!\u201d, \u201cSiz\u0259 m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 cavab verm\u0259y\u0259 haz\u0131ram\u201d, \u201cBuyurun, e\u015fidir\u0259m\u201d. Sual\u0131 e\u015fid\u0259n k\u0259sin m\u0259s\u0259l\u0259 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat\u0131 yoxdur v\u0259 ya azd\u0131rsa, o zaman: \u201cBa\u011f\u0131\u015flay\u0131n, bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat\u0131m azd\u0131r\u201d, \u201cBu d\u0259qiq\u0259 \u00f6yr\u0259nib m\u0259lumat ver\u0259r\u0259m\u201d d\u0259qiql\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ehtiyac duyulduqda: \u201cBir d\u0259qiq\u0259 g\u00f6zl\u0259yin, d\u0259qiql\u0259\u015fdirim\u201d, \u201c\u0130ndi d\u0259qiql\u0259\u015fdirib m\u0259lumat ver\u0259r\u0259m\u201d tipli nitq vahidl\u0259rind\u0259n biri il\u0259 cavab verm\u0259k olar. M\u0259ruz\u0259, \u00e7\u0131x\u0131\u015f zaman\u0131 veril\u0259n suallar\u0131 q\u0259bul ed\u0259rk\u0259n: \u201cSual\u0131n\u0131z m\u0259n\u0259 ayd\u0131nd\u0131r\u201d, \u201c\u00c7al\u0131\u015faram bu m\u0259s\u0259l\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tir\u0259m\u201d, \u201cSual\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 m\u0259ruz\u0259md\u0259 \u0259trafl\u0131 dan\u0131\u015faca\u011fam\u201d  ifad\u0259l\u0259rind\u0259n birini se\u00e7ib istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 sual\u0131 q\u0259bul etm\u0259li v\u0259 m\u00fcvafiq cavab\u0131 verm\u0259lidir. Cavab\u0131n sual ver\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f, ayd\u0131n olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u201cRaz\u0131 qald\u0131n\u0131zm\u0131?\u201d, \u201cCavabda qaranl\u0131q qalan bir \u015fey qald\u0131m\u0131?\u201d, \u201cCavab sizi qane etdimi?\u201d, \u201cDeyil\u0259nl\u0259r\u0259 etiraz\u0131n\u0131z  yoxdur ki?\u201d tipli etik ifad\u0259l\u0259rd\u0259n  istifad\u0259 etm\u0259k olar. \u015ead x\u0259b\u0259rl\u0259rin verilm\u0259 situasiyas\u0131nda: \u201cS\u0259n\u0259 \u0259la x\u0259b\u0259rim var\u201d, \u201cMu\u015ftulu\u011fumu ver, deyim\u201d, \u201cBir x\u0259b\u0259rim var ki, duysan u\u00e7ma\u011fa qanad axtaracaqsan\u201d kimi nitq etiketl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k informasiya ver\u0259nin m\u0259qs\u0259dini d\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259kdir. B\u0259d x\u0259b\u0259rl\u0259rin \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 situasiyas\u0131nda: \u201cNarahat olma, h\u0259r \u015fey d\u00fcz\u0259l\u0259c\u0259k\u201d, \u201cS\u0259n qo\u00e7aqsan, h\u0259r \u015feyi yoluna qoyacaqsan\u201d, \u201cD\u0259rd etm\u0259\u201d kimi t\u0259sirli, ruhland\u0131r\u0131c\u0131 v\u0259 insana m\u0259n\u0259vi \u201cg\u00fcc\u201d ver\u0259n  ifad\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t olunmal\u0131d\u0131r. Adamlar birisin\u0259 \u00e7ox yax\u0131n\u0131, \u0259zizi bar\u0259d\u0259 pis x\u0259b\u0259r ver\u0259rk\u0259n olduqca h\u0259ssas yana\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u201c\u00d6z\u00fcnd\u0259 deyil\u201d, \u201cV\u0259ziyy\u0259ti a\u011f\u0131rd\u0131r\u201d, \u201cHu\u015funu itirib\u201d, \u201cH\u0259l\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259lm\u0259yib\u201d, \u201cHal\u0131 yax\u015f\u0131 deyil\u201d  q\u0259bild\u0259n olan nitq yarl\u0131qlar\u0131ndan istifad\u0259 edilm\u0259si m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. \u201cB\u0259d x\u0259b\u0259rl\u0259rin m\u00fcnasib formada ba\u015fqas\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 insanlara qay\u011f\u0131d\u0131r, m\u0259rh\u0259m\u0259tdir\u201d(1, 92). R\u0259y, m\u00fcnasib\u0259t bildirm\u0259 situasiyalar\u0131nda: \u201c\u0130\u015finiz olduqca u\u011furlu al\u0131n\u0131b\u201d, \u201c\u018fhs\u0259n\u201d, \u201cM\u0259n bu c\u00fcr g\u00f6z\u0259l i\u015fin ortaya \u00e7\u0131xaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259mirdim\u201d, \u201cM\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qeyd etdiyiniz n\u00fcanslar olduqca do\u011frudur\u201d, \u201cBu, \u00e7ox d\u0259qiq, d\u00fczg\u00fcn vur\u011fulanm\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259dir\u201d. Dan\u0131\u015fan is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, \u201cFikrinizi bildirdiyiniz \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m\u201d, \u201cR\u0259yiniz m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca \u00f6n\u0259mlidir\u201d, \u201cR\u0259yiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun\u201d, \u201cSizd\u0259n bu c\u00fcr xo\u015f s\u00f6zl\u0259r e\u015fitm\u0259yi \u00f6z\u00fcm\u0259 \u015f\u0259r\u0259f hesab edir\u0259m\u201d, \u201cSizin m\u00fcnasib\u0259tinizi bilm\u0259k m\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox vacib idi, minn\u0259tdaram\u201d. T\u0259skinlik etm\u0259k, raz\u0131 salmaq m\u0259qam\u0131nda: \u201c\u018fs\u0259bl\u0259\u015fm\u0259yin!\u201d, \u201cDar\u0131xmay\u0131n!\u201d, \u201cS\u0259brli olun!\u201d, \u201cNarahat olmay\u0131n, h\u0259r \u015fey yax\u015f\u0131 olacaq!\u201d, \u201cO q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tinliyin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lmisiniz,inan\u0131ram ki, bunu da tezlikl\u0259 h\u0259ll ed\u0259c\u0259ksiniz\u201d, \u201cBir q\u0259d\u0259r s\u0259brli olun!\u201d, \u201cN\u0259 etm\u0259k olar ax\u0131?!\u201d, \u201c\u00d6z\u00fcn\u00fcz\u00fc dar\u0131xd\u0131rmay\u0131n!\u201d, \u201cM\u0259n siz\u0259 inan\u0131ram!\u201d, \u201cBir q\u0259d\u0259r \u0259trafl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn!\u201d, \u201cSakitl\u0259\u015fin!\u201d. M\u0259sl\u0259h\u0259t verm\u0259 situasiyas\u0131nda: \u201cBu, sizin xeyriniz\u0259dir\u201d, \u201cBunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsan, \u0259min\u0259m ki, b\u00f6y\u00fck u\u011fur qazanacaqsan!\u201d, \u201cBu m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llind\u0259 dediyim amill\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alsan\u0131z, \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 asanl\u0131qla aradan qald\u0131ra bil\u0259rsiniz!\u201d, \u201cM\u0259hz bu, siz\u0259 ba\u015fucal\u0131\u011f\u0131 g\u0259tir\u0259c\u0259kdir\u201d. M\u0259sl\u0259h\u0259tin q\u0259bul edilm\u0259si situasiyas\u0131nda: \u201cM\u0259sl\u0259h\u0259tiniz \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m!\u201d, \u201cD\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bunlar m\u0259nim xeyrim\u0259 olacaq!\u201d, \u201cD\u0259y\u0259rli m\u0259sl\u0259h\u0259tiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdaram!\u201d, \u201c\u00c7al\u0131\u015faca\u011fam ki, dedikl\u0259riniz\u0259 \u0259m\u0259l edim\u201d, \u201cBu faydal\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tinizi he\u00e7 vaxt unutmaram!\u201d, \u201cBu m\u0259sl\u0259h\u0259t m\u0259n\u0259 \u00e7ox laz\u0131ml\u0131 olacaq!\u201d nitq etiketl\u0259rind\u0259n yararlanmaq olar.<\/p>\n<p>\u018fd\u0259biyyat:<br \/>\n1. Abdullayev N. Nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u0259saslar\u0131. Bak\u0131, 2013<br \/>\n2. AMEA N\u0259simi ad\u0131na Dil\u00e7ilik \u0130nstitutu. Az\u0259rbaycan dilind\u0259 nitq etiketl\u0259ri (m\u0259qal\u0259l\u0259r toplusu). Bak\u0131, , 2016<br \/>\n3. H\u0259s\u0259nov H. Nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 \u00fcslubiyyat\u0131n \u0259saslar\u0131. Bak\u0131, 2003<br \/>\n4. Qarayeva H. Az\u0259rbaycan dilind\u0259 nitq etiketl\u0259rinin \u00f6yr\u0259dilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri. Bak\u0131, 1999<\/p>\n<p>Tahmina Valiyeva<br \/>\nThe role of tag rules in communication<br \/>\nSummary: Etiquette rules have a great role and importance in the cultural communication process. Use of them in different communication situations regulates ethical conduct and negotiation norms. Speech etiquettes are widely used in etiquette rules. Speech etiquettes provide expressing human ideas and senses within process of communication.<\/p>\n<p>\u0422\u0430\u0445\u043c\u0438\u043d\u0430 \u0412\u0435\u043b\u0438\u0435\u0432\u0430<br \/>\n\u0420\u043e\u043b\u044c \u043f\u0440\u0430\u0432\u0438\u043b \u0442\u0435\u0433\u043e\u0432 \u0432 \u043e\u0431\u0449\u0435\u043d\u0438\u0438<br \/>\n\u0420\u0435\u0437\u044e\u043c\u0435: \u041f\u0440\u0430\u0432\u0438\u043b\u0430 \u044f\u0440\u043b\u044b\u043a\u043e\u0432 \u0438\u043c\u0435\u044e\u0442 \u0431\u043e\u043b\u044c\u0448\u0443\u044e \u0440\u043e\u043b\u044c \u0438 \u0437\u043d\u0430\u0447\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0432 \u043f\u0440\u043e\u0446\u0435\u0441\u0441\u0435 \u043a\u0443\u043b\u044c\u0442\u0443\u0440\u043d\u043e\u0439 \u043a\u043e\u043c\u043c\u0443\u043d\u0438\u043a\u0430\u0446\u0438\u0438. \u0418\u0441\u043f\u043e\u043b\u044c\u0437\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0435 \u0438\u0445 \u0432 \u0440\u0430\u0437\u043d\u044b\u0445 \u0441\u0438\u0442\u0443\u0430\u0446\u0438\u044f\u0445 \u043e\u0431\u0449\u0435\u043d\u0438\u044f \u0440\u0435\u0433\u0443\u043b\u0438\u0440\u0443\u0435\u0442 \u044d\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u043d\u043e\u0440\u043c\u044b \u043f\u043e\u0432\u0435\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f \u0438 \u0432\u0435\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f \u043f\u0435\u0440\u0435\u0433\u043e\u0432\u043e\u0440\u043e\u0432. \u0420\u0435\u0447\u0435\u0432\u043e\u0438 \u044d\u0442\u0438\u043a\u0435\u0442\u0438 \u0448\u0438\u0440\u043e\u043a\u043e \u0438\u0441\u043f\u043e\u043b\u044c\u0437\u0443\u044e\u0442\u0441\u044f \u0432 \u043f\u0440\u0430\u0432\u0438\u043b\u0430\u0445 \u044d\u0442\u0438\u043a\u0435\u0442\u043e\u0432\u043a\u0438. \u0420\u0435\u0447\u0435\u0432\u043e\u0438 \u044d\u0442\u0438\u043a\u0435\u0442\u0438 \u043e\u0431\u0435\u0441\u043f\u0435\u0447\u0438\u0432\u0430\u044e\u0442 \u043d\u0430 \u043f\u0440\u043e\u0446\u0435\u0441\u0441 \u043e\u0431\u0449\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a \u043c\u044b\u0441\u043b\u0438 \u0438 \u0447\u0443\u0432\u0441\u0442\u0432\u0430 \u0432\u044b\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435. <\/p>\n<p>R\u0259y\u00e7i: dos.Vaqif  \u0130srafilov<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AMEA Nizami G\u0259nc\u0259vi ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunun M\u0259tbuat tarixi v\u0259 publisistika \u015f\u00f6b\u0259sinin ki\u00e7ik elmi i\u015f\u00e7isi, Az\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r Birliyi Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n G\u00fcnd\u0259lik Analitik \u0130nformasiya Agentliyinin (gundelik.info) v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u018fd\u0259biyyat Portal\u0131n\u0131n (edebiyyat-az.com) &#8220;Publisistika&#8221; \u015f\u00f6b\u0259sinin redaktoru. valiyevatahmina@gmail.com ET\u0130KET QAYDALARININ V\u018f N\u0130TQ ET\u0130KETL\u018fR\u0130N\u0130N \u00dcNS\u0130YY\u018fTD\u018f ROLU A\u00e7ar s\u00f6zl\u0259r: etiket qaydalar\u0131, nitq etiketi, c\u0259miyy\u0259t, situasiya, \u00fcnsiyy\u0259t \u041a\u043b\u044e\u0447\u0435\u0432\u044b\u0435 \u0441\u043b\u043e\u0432\u0430: \u044d\u0442\u0438\u043a\u0435\u0442, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-34166","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34166"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34169,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34166\/revisions\/34169"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}