{"id":36618,"date":"2021-02-15T11:00:00","date_gmt":"2021-02-15T07:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=36618"},"modified":"2021-02-16T08:44:03","modified_gmt":"2021-02-16T04:44:03","slug":"mustafa-nedim-tepebasi-eski-sokaklarimiz-2021-edik-dergisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=36618","title":{"rendered":"Mahmut Nedim TEPEBA\u015eI.”ESK\u0130 SOKAKLARIMIZ” (2021 “ED\u0130K” DERG\u0130S\u0130)"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u00d6zellikle benim ya\u015ftakilerle bize yak\u0131n ya\u015ftakilerin hayat\u0131nda k\u0131sa zamanda \u00e7ok \u015feyler de\u011fi\u015fti! Peki, baz\u0131 de\u011fi\u015fimler zorunlu muydu, ya da her \u015feyde de\u011fi\u015fim gerekli miydi? Baz\u0131 i\u015f ve uygulamalarda hi\u00e7 gere\u011fi yoktu, baz\u0131 durum ve \u015fartlara g\u00f6re ise de\u011fi\u015fim belki zorunluydu, ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131, bu y\u00fczden kar\u015f\u0131 koyman\u0131n anlam\u0131 yoktu, hem m\u00fcmk\u00fcn de de\u011fildi! Ancak, terk ettiklerimizin ya da terk etmek zorunda kald\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n yerine daha iyisini koymal\u0131yd\u0131k veya de\u011fi\u015fim u\u011fruna, olmazsa olmaz de\u011ferlerimizi yok etmemeliydik, maalesef yapamad\u0131k, ba\u015faramad\u0131k, hi\u00e7bir kimsenin b\u00f6yle bir g\u00fcc\u00fc de yoktu zaten, ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne hi\u00e7bir zaman da olmad\u0131!De\u011fi\u015fenlerin asl\u0131n\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmemi\u015f, onlarla ya\u015famam\u0131\u015f olanlar, onlar\u0131 zaten bilmiyorlar, ancak bilenlerin, g\u00f6renlerin ve ya\u015fayanlar\u0131n belki de \u00e7o\u011funlu\u011fu(!), a\u011f\u0131r bir y\u00fck\u00fc \u00fczerlerinden atm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n rehavetine kap\u0131larak, sanki onlar\u0131 hi\u00e7 ya\u015famam\u0131\u015flar gibi o g\u00fcnlerden kalan hat\u0131ralar\u0131n\u0131 bile bir \u00e7\u0131rp\u0131da hayatlar\u0131ndan silivermi\u015fler veya siliverdiler. \u201cEskiden\u201d dedi\u011fimiz k\u0131sa ge\u00e7mi\u015f zamanda, yap\u0131lanmas\u0131yla her mahalle, geni\u015f ailenin \u00fcst\u00fcnde daha geni\u015f bir aile, her sokak da mahallenin i\u00e7inde bir geni\u015f aile idi, o sokaklardaki haneler ise elbette daha mahrem yap\u0131lard\u0131. Ayn\u0131 sokakta ya\u015fayan herkes birbirini yedi s\u00fclalesine kadar tan\u0131rd\u0131 ve birbirleriyle nerede ki annesi-babas\u0131, \u00e7ocuklar\u0131 gibi ilgilenirlerdi, bu y\u00fczden onlar geni\u015f aile tan\u0131m\u0131n\u0131 tam\u0131 tam\u0131na hak ediyorlard\u0131. Erkeklerden baz\u0131lar\u0131, her biri bir me\u015fveret meclisi gibi olan, ad\u0131na h\u00f6cre denilen cami odalar\u0131nda, kimileri mahalle kahvehanelerinde, kimileri hava \u015fartlar\u0131n\u0131n elverdi\u011fi zamanlarda mahallenin veya soka\u011f\u0131n belirli yerlerinde, kendi me\u015frebine g\u00f6re ayr\u0131 ayr\u0131 gruplar halinde bir araya gelirler, sohbet eder, dertle\u015firler, \u015fakala\u015f\u0131rlard\u0131. Yani insan olman\u0131n gere\u011fi olarak sosyal hayat\u0131 kendi \u00fcsluplar\u0131yla ya\u015farlard\u0131. Sokaktaki b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n durumlar\u0131 bu mek\u00e2nlarda de\u011ferlendirilir, gerekli g\u00f6r\u00fclenler yak\u0131n takibe al\u0131narak s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretilirdi. Bunlar\u0131n bir araya gelecekleri, bulu\u015facaklar\u0131 cami odalar\u0131ndan ve kahvehanelerden ba\u015fka \u00f6zel kapal\u0131 alan yerleri yoktu. Kahvehanelere gitmek istedi\u011fi halde, oyun oynamasalar da, i\u00e7ecekleri kahve veya \u00e7ay\u0131n paras\u0131n\u0131 \u00f6deyecek kadar ceplerinde para olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kahvehanelere gidemeyenler \u00e7o\u011funluktayd\u0131. \u015eimdilerde de pek d\u00fczenli oldu\u011fu ve ilgilenildi\u011fi s\u00f6ylenemeyen sosyal hayat, o zamanlarda daha bir ilgisizdi. \u0130nsanlar\u0131n gereksinimleri ve sosyal hayatlar\u0131yla yak\u0131ndan ilgilenen kurum ve kurulu\u015flar olmad\u0131\u011f\u0131 gibi sosyal hayat\u0131n gereklerini yak\u0131ndan takip eden, biraz kaba olacak ama bu i\u015fleri bilen y\u00f6neticileri de yoktu! Bir\u00e7ok alanda olmad\u0131\u011f\u0131 gibi bu alanda da o g\u00fcnden bug\u00fcne de\u011fi\u015fen bir \u015fey olmad\u0131!Genelde halk \u00e7ok fakirdi, bir\u00e7o\u011funun, elinin eme\u011finden, al\u0131n\u0131n terinden ba\u015fka bir geliri yoku, hatta \u00e7oklar\u0131, hak ettiklerinden \u00e7ok az\u0131na, nerede ki kar\u0131n toklu\u011funa \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, \u00fcstelik kendisi yemiyor, kazanc\u0131n\u0131 \u00e7oluk \u00e7ocu\u011funa yeti\u015ftiriyordu. Bu insanlar te\u015fkilatlanma nedir bilmezlerdi, bunlarla pek ilgilenen de olmazd\u0131, ilgilenilmedikleri bir tarafa, her f\u0131rsatta d\u00fcrt\u00fcl\u00fcr \u00e7omalan\u0131rlard\u0131. \u00c7oklar\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc anlamda sosyal hayatlar\u0131 zaten yoktu!\u00c7ocuklar, gen\u00e7ler ayr\u0131 gruplar kurarlard\u0131, onlar ancak mahallenin, ya da soka\u011f\u0131n belirli yerlerinde, havan\u0131n durumuna g\u00f6re bir araya gelirlerdi. B\u00fct\u00fcn imk\u00e2ns\u0131zl\u0131klara, ilgisizliklere ra\u011fmen kendilerince bir sosyal hayat ya\u015farlard\u0131. Sinemaya gidenler, geciktirmeden, hemen ertesi g\u00fcn bir araya geldiklerinde balland\u0131ra balland\u0131ra filimi anlat\u0131rlard\u0131. Daha \u00e7ok okuldan gelenler, ak\u015fam karanl\u0131\u011f\u0131 basana kadar, darac\u0131k sokaklar\u0131n iki duvar\u0131na bir ip \u00e7ekerler hem de soka\u011f\u0131n hemen giri\u015finde, voleybol oynarlard\u0131. Onlar\u0131n oyunu devam ederken evlerine d\u00f6nen sokak sakinleri, adeta duvara sinerek evlerine ge\u00e7erlerdi, hi\u00e7biri de \u00e7ocuklara bir s\u00f6z s\u00f6ylemezlerdi, belki de onlar\u0131n sosyal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 en iyi anlayanlar onlard\u0131.Bunlar\u0131n i\u00e7erisinde en g\u00fc\u00e7l\u00fc olanlar\u0131 ise kad\u0131nlar\u0131n gruplar\u0131yd\u0131. So\u011fuk ve k\u0131sa k\u0131\u015f g\u00fcnlerinde, daha \u00e7ok ailecek gidilen ak\u015fam gezmeleri olsa da sabah erkenden ba\u015flad\u0131klar\u0131 ev i\u015flerini \u00f6\u011fleye kadar bitiren kad\u0131nlar, her g\u00fcn bir kom\u015fuda toplan\u0131rlar, eli\u015flerini yanlar\u0131na alarak, k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine kom\u015fuya misafir olurlard\u0131. Bunlara misafir denilemezdi asl\u0131nda, \u00e7\u00fcnk\u00fc gittikleri evde ev sahibi gibi serbest hareket ederlerdi, yap\u0131lacak bir i\u015f varsa \u00f6nce ev sahibesine yard\u0131m ederler, onun da ba\u015ftan aralar\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar, ondan sonra otururlard\u0131. Bir taraftan sohbetler yap\u0131l\u0131rken bir taraftan da elleri i\u015f g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Her kad\u0131n, evinin a\u015f\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu gibi terzisi, nak\u0131\u015f\u00e7\u0131s\u0131, tezyin ustas\u0131, i\u015f\u00e7isi, en \u00f6nemlisi han\u0131m a\u011fas\u0131yd\u0131. Ev i\u00e7erisinde onlar\u0131n ellerinin de\u011fmedi\u011fi hi\u00e7bir i\u015f ve g\u00fczellik yoktu. Bu y\u00fczden onlar i\u00e7in uyku saati d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir zaman dur durak yoktu! \u0130kindiden sonra herkes evine \u00e7ekilir, ak\u015fam yeme\u011fi haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ba\u015flard\u0131. Kullan\u0131lan \u00fcr\u00fcnler do\u011fal ortamlarda ve kendi do\u011fall\u0131\u011f\u0131yla yeti\u015fti\u011fi i\u00e7in birbirinden nefis yemek kokular\u0131 sokaklarda yay\u0131l\u0131rd\u0131. Ak\u015fama do\u011fru olgunla\u015fma k\u0131vam\u0131na gelen yemek kokular\u0131ndan, hangi evde ne pi\u015fti\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Bir de \u00fcr\u00fcnler, yeti\u015fti\u011fi mevsiminde kullan\u0131l\u0131rd\u0131, konserve nedir bilinmezdi, mevsimi d\u0131\u015f\u0131nda sebzeler sadece kurutulmu\u015f olarak kullan\u0131l\u0131rd\u0131, derin dondurucular elbette yoktu, buzdolab\u0131 bile yoktu, bu y\u00fczden her \u015fey do\u011fald\u0131. Onlar\u0131n da kokular\u0131 tazesi gibi olurdu. O yemeklerin tad\u0131 kadar kokular\u0131 da do\u011fal ve g\u00fczeldi. O zamanlar makarna nedir, \u00e7ok de\u011fil belki de hi\u00e7 bilinmezdi yani emeksiz ve zahmetsiz oldu\u011fu i\u00e7in yemekten bile say\u0131lmazd\u0131. Dolmu\u015f\u00e7unun, ge\u00e7 saatte evlerine d\u00f6nen \u015fimdiki baz\u0131 kad\u0131nlar i\u00e7in; \u201cBunlar makarnac\u0131lar abi, kendileri gittikleri yerden tok d\u00f6nerler, vakit dar, yemek pi\u015firemezler, \u015fimdi eve var\u0131rlar, bir makarna ha\u015flar adam\u0131n \u00f6n\u00fcne koyarlar.\u201d dedi\u011fi makarnac\u0131lardan hi\u00e7 de\u011fillerdi. Yaz aylar\u0131nda g\u00fcnd\u00fczleri uzun, havalar kurak ve s\u0131cak oldu\u011fu i\u00e7in kad\u0131nlar, soka\u011f\u0131n en serin olan evinin \u00f6n\u00fcnde, daha \u00e7ok da soka\u011f\u0131n \u00e7\u0131kmaz taraf\u0131nda toplan\u0131rlard\u0131. Ev sahibesi, \u00f6\u011fle g\u00fcne\u015fi d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, soka\u011fa a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc, toz kalkmas\u0131n, \u00e7evredekiler rahats\u0131z olmas\u0131n diye \u00f6nce bir g\u00fczel sular, sonra s\u00fcp\u00fcr\u00fcr, sonra da serin olmas\u0131 i\u00e7in tekrar sular ve misafirleri yani kom\u015fular\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlard\u0131, dolay\u0131s\u0131yla sokaklar her zaman tertemiz ve p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l olurdu. Ya da evin avlusu m\u00fcsaitse, avlu sulan\u0131r s\u00fcp\u00fcr\u00fcl\u00fcr, misafirlere haz\u0131rlan\u0131r, toplanma vakti yakla\u015f\u0131nca, o g\u00fcn o evde toplan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n belirtisi olarak d\u0131\u015f kap\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131l\u0131rd\u0131. Kap\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131lmas\u0131, ay\u0131r\u0131m yapmaks\u0131z\u0131n, ba\u015fka mahalleden de olsa b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar\u0131n kat\u0131labilece\u011fi anlam\u0131na gelirdi, topluluk da\u011f\u0131lana kadar da kap\u0131 a\u00e7\u0131k tutulurdu. Bu i\u015flem Pazar hari\u00e7 di\u011fer her g\u00fcn, aksat\u0131lmadan, mutlaka yap\u0131l\u0131rd\u0131. Bu topluluklarda pasta \u00e7ay olmazd\u0131, sadece g\u00f6n\u00fcl olur, herkes birbirini kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z ve ikrams\u0131z severdi. Kom\u015fu ikramlar\u0131, ak\u015fam yemeklerinden bir tabak evlere g\u00f6nderilir, bir de uzun k\u0131\u015f geceleri gezmelerinde yani misafirlikte olurdu.Herkes kendi alan\u0131nda yani yemek yap\u0131m\u0131, \u00f6rg\u00fc i\u015fleri, nak\u0131\u015f ve dantel gibi i\u015flerle ilgili sohbet ederdi. O zamanlar \u00e7ok say\u0131da parti olmamakla beraber kad\u0131nlar kendi aralar\u0131nda kesinlikle siyasetten konu\u015fmazlard\u0131, o y\u00fczden kafalar\u0131 rahatt\u0131. Erkeklerin sohbetlerinde, ilk s\u0131rada mahallenin genel durumu olurdu. Ekonomik durumu yeterli olmayan veya herhangi bir sebepten s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ailelerin durumlar\u0131 \u00f6ncelikli olarak konu\u015fulur, kimin yapt\u0131\u011f\u0131 belli olmayan yard\u0131mlar yap\u0131l\u0131rd\u0131. Yard\u0131mlar, hava karard\u0131ktan ve insanlar evlerine \u00e7ekildikten sonra yap\u0131l\u0131rd\u0131, etraf kola\u00e7an edildikten sonra paketler kap\u0131ya b\u0131rak\u0131l\u0131r, yava\u015f\u00e7a kap\u0131ya vurulur, hemen geri \u00e7ekilerek en yak\u0131n k\u00f6\u015fedeki duvar arkas\u0131na gizlenilerek, b\u0131rak\u0131lan paketin al\u0131n\u0131p al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 izlenirdi, paketin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra h\u0131zla ve sessizce oradan uzakla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Kendi \u00e7ocuklar\u0131na g\u00f6sterdikleri muhabbetlerinden belki daha fazlas\u0131 soka\u011f\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na g\u00f6sterilir, onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn olumsuzluklar\u0131na sab\u0131rla tahamm\u00fcl edilirdi. \u00c7ocuklar i\u00e7in katlanmayacak fedak\u00e2rl\u0131k yoktu. Sevgiler soka\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131ndan mahallenin \u00e7ocuklar\u0131na kadar uzan\u0131rd\u0131. Mahallenin b\u00fcy\u00fcklerini g\u00f6ren horoz \u015fekercisi, \u00e7ocuklar\u0131n orada olduklar\u0131n\u0131 hissettirecek \u015fekilde; \u201cHoroz \u015fekeeer!\u201d diye sesini y\u00fckseltir, onlar da \u00e7ocuklara birer horoz \u015feker ikram ederdi. Ya da evin reisleri evlerine d\u00f6nerlerken, o zamanki ad\u0131na \u015fekerci denilen \u00e7erezciden ald\u0131klar\u0131ndan biraz biraz sokakta oynayan \u00e7ocuklara ikramda bulunurlard\u0131. \u00d6zellikle kad\u0131nlar, kom\u015fu \u00e7ocu\u011funun yakas\u0131 e\u011fri dursa, annesi gibi hemen onun yakas\u0131n\u0131 d\u00fczeltir, arkas\u0131ndan da; \u201cAnnene selam s\u00f6yle, olur mu?\u201d diye eklerdi.Sokak-kom\u015fu toplant\u0131lar\u0131, \u201cgibi\u201d de\u011fil, tam bir e\u011fitim seanslar\u0131yd\u0131. O g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131nda en gerekli olan bilgi ev ekonomisine katk\u0131da bulunma \u00fczerineydi. Herkes bilgisini ve maharetlerini payla\u015f\u0131rd\u0131. Pastay\u0131 bilmezlerdi ama y\u00f6redeki yemek \u00e7e\u015fitlerinin, k\u0131\u015fl\u0131k zahirenin, \u015f\u0131ra \u00fcr\u00fcnlerinin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, haz\u0131rl\u0131k s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan malzemelerin miktar ve oranlar\u0131n\u0131 ezbere bilirlerdi. Yemeklerde toz k\u0131rm\u0131z\u0131biber, domates sal\u00e7as\u0131, kuru nane, reyhan, az da olsa karabiber d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok baharat \u00e7e\u015fitleri kullan\u0131lmazd\u0131, bilmediklerinden de\u011fil, ekonomik olmad\u0131\u011f\u0131ndan kullanmazlard\u0131 ama yeme\u011fe lezzet katmay\u0131 miktarlarla ayarlard\u0131. Al\u0131nan hi\u00e7bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u0131skartas\u0131 olmazd\u0131, baz\u0131 y\u00f6relerde ad\u0131na paz\u0131 denilen pancar\u0131n yapra\u011f\u0131ndan sarma yap\u0131l\u0131rken, sap\u0131ndan da sulu yemek yap\u0131l\u0131rd\u0131, yani bir \u00fcr\u00fcnden iki \u00f6\u011f\u00fcn yemek \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rd\u0131. Dolmal\u0131k olarak kurutulan kaba\u011f\u0131n kabuklar\u0131 soyulurken ince ince soyulur, k\u0131\u015f g\u00fcnleri baharat kat\u0131larak ya\u011fda kavrulur, ekmekle yenilirdi.Bunlar\u0131n hepsi sokak toplant\u0131lar\u0131nda payla\u015f\u0131larak hayata ge\u00e7irilirdi. \u015eimdilerde ne sokaklar kald\u0131, ne de o anlay\u0131\u015fta insanlar kald\u0131! Modernlik u\u011fruna her \u015fey de\u011fi\u015fime u\u011frad\u0131, de\u011fi\u015fime u\u011frayanlardan \u00e7oklar\u0131n\u0131n yerine ise daha iyisi konulamad\u0131.\u015eahsen ben, benim bildi\u011fim Mara\u015f\u2019\u0131 \u00f6zl\u00fcyorum, eski sokaklar\u0131m\u0131z\u0131n insanlar\u0131n\u0131, insanlar\u0131n\u0131n huyunu, samimiyetini \u00f6zl\u00fcyorum. Koca bir toplum olan Mara\u015f\u2019\u0131n n\u00fcfusu artt\u0131, b\u00fcy\u00fck\u015fehir oldu, ad\u0131 Kahramanmara\u015f oldu, b\u00fcy\u00fcd\u00fc ama sosyal yap\u0131da Mara\u015f k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc, kendi evine s\u0131\u011facak kadar k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc, hatta kendi evinde kendisi bile k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc. Sosyal hayata bir katk\u0131 sa\u011flanamad\u0131, bug\u00fcn sosyal yap\u0131s\u0131 nerede ki yok denilebilecek durumda bir b\u00fcy\u00fck\u015fehir var ama insanlar\u0131 bir araya getirecek hi\u00e7bir etkinlik alan\u0131 yok. \u015eimdilerde bir araya gelinecek sokaklar da yok. Kurtulu\u015f Bayram\u0131n\u0131 canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 zannedenler bile Mara\u015f ruhu ta\u015f\u0131m\u0131yor art\u0131k yani her \u015fey naylon oldu, Mara\u015fl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kmasa da \u00e7ok uzakla\u015ft\u0131!Hem\u015fehrilerimden ricamd\u0131r; geleneklerimizi yeniden kazanal\u0131m, hi\u00e7 de\u011filse ya\u015fayan geleneklerimizi koruyal\u0131m, koruyabildiklerimizi ya\u015fatal\u0131m. Kahramanmara\u015fl\u0131 hem\u015fehrilerimle birlikte, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019nda ilk kur\u015funun Mara\u015f\u2019tan at\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 t\u00fcm milletimizin Kurtulu\u015f Bayram\u0131n\u0131 tebrik ediyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00d6zellikle benim ya\u015ftakilerle bize yak\u0131n ya\u015ftakilerin hayat\u0131nda k\u0131sa zamanda \u00e7ok \u015feyler de\u011fi\u015fti! Peki, baz\u0131 de\u011fi\u015fimler zorunlu muydu, ya da her \u015feyde de\u011fi\u015fim gerekli miydi? Baz\u0131 i\u015f ve uygulamalarda hi\u00e7 gere\u011fi yoktu, baz\u0131 durum ve \u015fartlara g\u00f6re ise de\u011fi\u015fim belki zorunluydu, ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131, bu y\u00fczden kar\u015f\u0131 koyman\u0131n anlam\u0131 yoktu, hem m\u00fcmk\u00fcn de de\u011fildi! Ancak, terk ettiklerimizin ya […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-36618","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-usare"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36618","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36618"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36618\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36667,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36618\/revisions\/36667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36618"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36618"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36618"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}