{"id":36811,"date":"2021-03-01T01:00:00","date_gmt":"2021-02-28T21:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=36811"},"modified":"2021-03-01T12:13:30","modified_gmt":"2021-03-01T08:13:30","slug":"site-editoru-turkun-kimligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=36811","title":{"rendered":"Site Edit\u00f6r\u00fc: T\u00fcrk\u00fcn kimli\u011fi"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kimlik deyince hepimizin akl\u0131na n\u00fcfus k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 gelir. N\u00fcfus k\u00e2\u011f\u0131d\u0131nda veya yeni hali ile kimlik kartlar\u0131nda ki\u015fiyi i\u015faret eden isim, soyisim bilgileri yan\u0131nda foto\u011fraf, do\u011fum yeri ve tarihi gibi bilgiler de yer al\u0131r. Ama ki\u015finin kendisi bu bilgilerden \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r. Bir varl\u0131\u011f\u0131n ismi o varl\u0131\u011f\u0131n kendisi de\u011fildir, isim o varl\u0131\u011f\u0131 i\u015faret eden bir \u201c\u015feydir\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Toplumlar\u0131n da isimleri vard\u0131r. Bu toplumlardan baz\u0131lar\u0131 d\u00fcnya tarihinde s\u00f6z sahibi olmu\u015f ve medeniyet olarak kabul edilmi\u015flerdir. T\u00fcrkler de bu medeniyetlerden biridir. \u0130smimizin nereden geldi\u011fi hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitli rivayetler var. T\u00fcrk isminin y\u00fczy\u0131llar evvel ilk kez \u00c7inliler veya di\u011fer kom\u015fular\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. \u015eu anda \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z topraklara da \u201cT\u00fcrkiye\u201d diyen biz de\u011filiz, \u0130talyanlar, biz Diy\u00e2r-\u0131 Rum veya Anadolu demi\u015fiz. Nas\u0131l ki bir s\u00fcl\u00e2le veya b\u00fcy\u00fck bir aile kendi i\u00e7lerinde aile fertlerinin isimleri ile ileti\u015fim kurabilir ancak d\u0131\u015far\u0131dan biri aileyi i\u015faret ederken o ailenin ad\u0131 veya l\u00e2kab\u0131n\u0131 kullan\u0131r ve o l\u00e2kap \u00e7o\u011funlukla kom\u015fular taraf\u0131ndan verilir, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir aile olarak tan\u0131mlayabilece\u011fimiz toplumlarda da isimlendirme genelde b\u00f6yle olmu\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Toplumlar\u0131n farkl\u0131 zamanlarda farkl\u0131 \u00f6zellikleri \u00f6n pl\u00e2na \u00e7\u0131kabilir. \u00c7ok uzun zaman alan \u00e7evresel de\u011fi\u015fikliklerle o toplulu\u011fun kimli\u011fi de bu de\u011fi\u015fime g\u00f6re d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Ama temel karakter \u00f6zellikleri ayn\u0131 kal\u0131r. Misal, Hz. \u00d6mer iman etmeden \u00f6nce de kuvvetli, cesur ve asabi bir zatt\u0131, iman ettikten sonra bu \u00f6zelliklerini \u0130sl\u00e2m\u2019a uyan bir \u015fekilde kulland\u0131. Mil\u00e2ttan \u00f6nceki zamanlarda T\u00fcrk olarak i\u015faret edilen topluluk iyi sava\u015fan, cesur, sert iklimlere al\u0131\u015f\u0131k, iklim ve ihtiya\u00e7lar nedeni ile g\u00f6\u00e7 eden ki\u015filerden olu\u015fuyordu. \u0130sl\u00e2m ile \u015fereflendikten sonra bu \u00f6zelliklerini \u0130\u2019l\u00e2-yi Kelimetullah i\u00e7in kullanmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Toplum kimlikleri ilk olu\u015ftu\u011fu anda bir \u0131rk\u0131 temel alabilir, almas\u0131 normaldir. Ancak bu kimli\u011fin bir \u0131rk \u00fczerinden devam etmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Tarih\u00ee ak\u0131\u015f da b\u00f6yledir. Hatt\u00e2 Osmanl\u0131 hanedan\u0131nda \u00fclkedeki bir T\u00fcrk aile \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131n diye han\u0131mlar hep yabanc\u0131lardan se\u00e7ilmi\u015ftir. Ancak bu olmasa bile T\u00fcrk kimli\u011fi \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa en uzak toplum kimli\u011fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok farkl\u0131 bir anlam ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk Kimli\u011fi\u2019ndeki \u201cT\u00fcrk\u201d kelimesi bir \u0131rka i\u015faret etmemektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde -veya herhangi bir zamanda- saf bir \u0131rk pe\u015finde ko\u015fmak abesle i\u015ftigaldir. \u0130nsan\u0131n annesi, babas\u0131, cinsiyeti, do\u011fdu\u011fu yer gibi \u00f6zelliklerini se\u00e7me imk\u00e2n\u0131 yoktur. Hi\u00e7bir dahli olmayan \u00f6zellikleri ile bir ki\u015finin \u00f6v\u00fcnmesi ak\u0131ll\u0131ca bir hareket de\u011fildir. B\u00f6yle \u00f6zellikler i\u00e7in ancak \u015f\u00fckredilir. Efendimiz de burada \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc koymu\u015ftur: \u201cArap\u2019\u0131n Acem\u2019e, Acem\u2019in Arap\u2019a \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc yoktur, \u00fcst\u00fcnl\u00fck takva iledir.\u201d Bu h\u00fck\u00fcm \u00fczerine \u201cama\u201d ile devam eden c\u00fcmle kurmak edepsizlik olur. Kabirde sorulacak sorular insan\u0131n kendi eliyle yapt\u0131klar\u0131 ile ilgilidir. Yoksa cinsiyetin ne, g\u00f6z rengin ne, hangi millettensin diye sorulmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bendeniz Karadeniz damad\u0131y\u0131m. Bir g\u00fcn han\u0131m taraf\u0131n\u0131n bir d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u00e7in minib\u00fcs ile yola \u00e7\u0131kt\u0131k, birlikte yolculuk etti\u011fimiz teyzelerden biri han\u0131ma beni sordu, nereli diye, Bilecikli deyince h\u00e2l\u00e2 g\u00fcl\u00fcmseten \u015fu cevab\u0131 verdi: \u201cOlsun, o da insan\u201d. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n topraklara yak\u0131nl\u0131k duymak herkesin mayas\u0131nda var. Efendimiz\u2019in Mekke\u2019ye, Medine\u2019ye yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m, Uhud gibi zahirde toprak ve kaya par\u00e7as\u0131 g\u00f6z\u00fcken yere muhabbetini hat\u0131rlayal\u0131m. Bu a\u00e7\u0131dan teyzenin s\u00f6z\u00fc yanl\u0131\u015f anlamaya m\u00fcsait de olsa bir samimiyet g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk Kimli\u011fini ele al\u0131rken bu \u00f6l\u00e7\u00fcleri unutmamam\u0131z gerek. Peki, T\u00fcrk kimli\u011findeki \u201cT\u00fcrk\u201d, bir \u0131rk\u0131 i\u015faret etmiyorsa neyi i\u015faret ediyor? Gelin bu sorunun cevab\u0131n\u0131 16. y\u00fczy\u0131l \u0130talya\u2019s\u0131nda arayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

16. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru \u0130talya\u2019da bir de\u011firmenci var, ismi Menocchio. Menocchio sade bir de\u011firmenci de\u011fil, okuyan, okuduklar\u0131 \u00fczerinde fikir olu\u015fturan ve bunlar\u0131 tart\u0131\u015fan da biri. Okudu\u011fu kitaplar aras\u0131nda Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in de oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Bu de\u011firmenci \u00e7ift\u00e7imizin zamanla olu\u015fan baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri kilise taraf\u0131ndan sak\u0131ncal\u0131 bulunuyor, uzun y\u0131llar s\u00fcren sorgulamalar sonunda Menocchio feci \u015fekilde idam ediliyor. De\u011firmencinin mahkeme zab\u0131tlar\u0131nda su\u00e7lamalar aras\u0131nda \u015fu da var: \u201cT\u00fcrk m\u00fc oldu, T\u00fcrkle\u015fti mi?\u201d<\/p>\n\n\n\n

Elbette buradaki \u201cT\u00fcrk m\u00fc oldu\u201d s\u00f6z\u00fc \u201cm\u00fcsl\u00fcman m\u0131 oldu\u201d anlam\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f. Bu sadece 16. y\u00fczy\u0131lda de\u011fil, sonras\u0131nda da b\u00f6yle olmu\u015f Avrupa\u2019da… Balkanlar\u2019da halen ge\u00e7erli bir durum. Yabanc\u0131lar i\u00e7in T\u00fcrk demek, m\u00fcsl\u00fcman demek. T\u00fcrk kimli\u011finin anlam\u0131n\u0131 en kolay g\u00f6rebilece\u011fimiz yerlerden biri \u00c7anakkale \u015fehitli\u011fidir. Orada etnik olarak T\u00fcrk olmayan bir\u00e7ok \u201cT\u00fcrk\u201d \u015fehit yat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Buradan anlad\u0131\u011f\u0131m \u015fu; mil\u00e2ttan \u00f6nce sava\u015f\u00e7\u0131, cesur, sert iklimlerde ya\u015fayabilen bir halk\u0131 i\u015faret eden T\u00fcrk kimli\u011fi, \u0130sl\u00e2m\u2019la \u015fereflenmemiz sonras\u0131nda farkl\u0131 bir noktay\u0131 i\u015faret etmeye ba\u015flam\u0131\u015f. Bu i\u015faret kimi zaman g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybeder gibi olsa da, \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr ki, bug\u00fcn yine ayn\u0131 noktaya gelme emareleri verdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bize d\u00fc\u015fen b\u00f6yle bir kader ile g\u00f6revlendirilmi\u015f milletten olmakla \u00f6v\u00fcnmek yerine bu kaderde \u00fczerimize d\u00fc\u015fen g\u00f6revi hakk\u0131yla yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kimlik deyince hepimizin akl\u0131na n\u00fcfus k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 gelir. N\u00fcfus k\u00e2\u011f\u0131d\u0131nda veya yeni hali ile kimlik kartlar\u0131nda ki\u015fiyi i\u015faret eden isim, soyisim bilgileri yan\u0131nda foto\u011fraf, do\u011fum yeri ve tarihi gibi bilgiler de yer al\u0131r. Ama ki\u015finin kendisi bu bilgilerden \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r. Bir varl\u0131\u011f\u0131n ismi o varl\u0131\u011f\u0131n kendisi de\u011fildir, isim o varl\u0131\u011f\u0131 i\u015faret eden bir \u201c\u015feydir\u201d. Toplumlar\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-36811","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kardelendergisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36811","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36811"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36811\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36817,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36811\/revisions\/36817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36811"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36811"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36811"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}