{"id":37515,"date":"2021-03-29T09:00:00","date_gmt":"2021-03-29T05:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=37515"},"modified":"2021-03-29T13:23:24","modified_gmt":"2021-03-29T09:23:24","slug":"dastan-haqqinda-m%c9%99lumat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=37515","title":{"rendered":"Dastan haqq\u0131nda m\u0259lumat"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/dastan-300x200.png\" alt=\"\" width=\"701\" height=\"467\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dastan \u2013 Az\u0259rbaycan \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n h\u0259cmc\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck n\u00f6vl\u0259rind\u0259n biri. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda dastana epos da deyilir. Ba\u015fqa janrlardan f\u0259rqli olaraq, dastanda h\u0259m n\u0259sr, h\u0259m d\u0259 n\u0259zm hiss\u0259l\u0259ri olur. Dastandak\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir \u0259hvalat, hadis\u0259 n\u0259srl\u0259 s\u00f6yl\u0259nilir v\u0259 yeri g\u0259ldikc\u0259 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015feir par\u00e7alar\u0131 da verilir. Bu x\u00fcsusiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 dastan b\u0259z\u0259n epik-lirik adlanan x\u00fcsusi bir \u0259d\u0259bi n\u00f6v\u0259 aid edilir. Dastan\u0131n n\u0259zm hiss\u0259si, ad\u0259t\u0259n, qo\u015fma v\u0259 g\u0259rayl\u0131lardan ibar\u0259t olur v\u0259 saz havas\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259 oxunur. Dastanlar m\u00f6vzu v\u0259 m\u0259zmunlar\u0131na g\u00f6r\u0259 iki n\u00f6v\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastanlar\u0131, m\u0259h\u0259bb\u0259t dastanlar\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastanlar\u0131<br>Q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastanlar\u0131nda xalq\u0131n h\u0259yat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 tarixi hadis\u0259l\u0259rd\u0259n, onun haqq-\u0259dal\u0259t v\u0259 azadl\u0131q u\u011frunda apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259n b\u0259hs edilir. Bel\u0259 dastanlar\u0131n q\u0259hr\u0259manlar\u0131 xalq i\u00e7\u0259risind\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015f m\u0259rd v\u0259 igid insanlar olur. \u018fn m\u0259\u015fhur q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastanlar\u0131 Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud, Koro\u011flu v\u0259 Qa\u00e7aq N\u0259bi, Qa\u00e7aq K\u0259r\u0259mdir. Q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastanlar\u0131 \u0259sas\u0259n, xalq q\u0259hr\u0259manlar\u0131 haqq\u0131nda olan r\u0259vay\u0259t v\u0259 n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda yaran\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259h\u0259bb\u0259t dastanlar\u0131<br>M\u0259h\u0259bb\u0259t dastanlar\u0131 sayca q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastanlar\u0131ndan \u00e7oxdur. Bu dastanlarda \u0259sas m\u00f6vzu sev\u0259n g\u0259ncl\u0259rin saf v\u0259 t\u0259miz m\u0259h\u0259bb\u0259ti, d\u00fcz ilqar\u0131, v\u0259fa v\u0259 s\u0259daq\u0259tdir. M\u0259h\u0259bb\u0259t dastanlar\u0131 bir-birini sev\u0259n g\u0259ncl\u0259rin h\u0259yatlar\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs edir. \u00c7ox zaman onlara yuxuda ik\u0259n buta verilir v\u0259 bundan sonra q\u0259hr\u0259man haqq a\u015fiqin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k sevdiyi q\u0131z\u0131n dal\u0131nca yola d\u00fc\u015f\u00fcr. M\u00fcxt\u0259lif mane\u0259l\u0259rl\u0259 rastla\u015fan q\u0259hr\u0259man b\u0259z\u0259n sevgilisin\u0259 qovu\u015fsa da, b\u0259z\u0259n buna nail ola bilmir. Dastan q\u0259hr\u0259manlar\u0131 daha \u00e7ox saz\u0131n v\u0259 s\u00f6z\u00fcn g\u00fcc\u00fc il\u0259 qalib g\u0259lirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cQurbani\u201d, \u201cAbbas v\u0259 G\u00fclg\u0259z\u201d, \u201cA\u015f\u0131q Q\u0259rib\u201d, \u201cTahir v\u0259 Z\u00f6hr\u0259\u201d, \u201c\u015eah \u0130smay\u0131l\u201d, \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d dastanlar\u0131 \u0259n m\u0259\u015fhur m\u0259h\u0259bb\u0259t dastanlar\u0131d\u0131r. M\u0259h\u0259bb\u0259t dastanlar\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq ustadnam\u0259 il\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 duvaqqapma il\u0259 bitir. Ustadnam\u0259 hikm\u0259tli m\u0259zmunlu qo\u015fmaya deyilir. Duvaqqapmada is\u0259 sevgilil\u0259rin bir-birin\u0259 qovu\u015fmas\u0131 t\u0259rifl\u0259nir. Duvaqqapmalar k\u00f6n\u00fcla\u00e7an, \u015f\u0259n m\u0259zmun da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 m\u00fcx\u0259mm\u0259s \u015f\u0259klind\u0259 olur. Sonu faci\u0259 il\u0259 qurtaran dastanlarda duvaqqapma olmur. \u00c7\u00fcnki burada sevgilil\u0259rin v\u00fcsal\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn duvaqqapma m\u0259rasimi d\u0259 ke\u00e7irilmir. \u201c\u015eah \u0130smay\u0131l\u201d, \u201cNovruz v\u0259 Q\u0259ndab\u201d, \u201c\u015eahzad\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z\u201d dastanlar\u0131nda q\u0259hr\u0259man igidliyi v\u0259 c\u0259sar\u0259tiyl\u0259 qalib g\u0259lir. \u201cA\u015f\u0131q Q\u0259rib\u201d dastan\u0131nda is\u0259 q\u0259hr\u0259man oxudu\u011fu \u015feirl\u0259rl\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dastanlar yaranma yollar\u0131na g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nir. B\u0259zi dastanlar nam\u0259lum ozan-a\u015f\u0131qlar t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131r. \u201cKoro\u011flu\u201d,\u201dQa\u00e7aq N\u0259bi\u201d dastanlar\u0131 bel\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cQurbani\u201d, \u201cAbbas v\u0259 G\u00fclg\u0259z\u201d, \u201cA\u015f\u0131q Q\u0259rib\u201d, \u201cVaqif\u201d dastanlar\u0131 is\u0259 h\u0259min a\u015f\u0131qlar\u0131n (\u015fairl\u0259rin) m\u0259h\u0259bb\u0259t m\u00f6vzusunda yazd\u0131qlar\u0131 \u015feirl\u0259r v\u0259 onlar bar\u0259sind\u0259 xalq r\u0259vay\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n yaranm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259h\u0259bb\u0259t dastanlar\u0131na h\u0259m\u00e7inin, \u2019\u2019\u018fsli v\u0259 K\u0259r\u0259m\u2019\u2019; \u2019\u2019\u015eah \u0130smay\u0131l\u2019\u2019 \u2019\u2019Al\u0131xan v\u0259 P\u0259ri xan\u0131m\u2019\u2019dastanlar\u0131 da daxildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir s\u0131ra xalq dastanlar\u0131 \u0259sas\u0131nda operalar yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r; \u00dc.Hac\u0131b\u0259yov \u201cKoro\u011flu\u201d, Z.Hac\u0131b\u0259yov \u201cA\u015f\u0131q Q\u0259rib\u201d, M.Maqomayev \u201c\u015eah \u0130smay\u0131l\u201d v\u0259 s.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dastan \u2013 Az\u0259rbaycan \u015fifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n h\u0259cmc\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck n\u00f6vl\u0259rind\u0259n biri. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda dastana epos da deyilir. Ba\u015fqa janrlardan f\u0259rqli olaraq, dastanda h\u0259m n\u0259sr, h\u0259m d\u0259 n\u0259zm hiss\u0259l\u0259ri olur. Dastandak\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir \u0259hvalat, hadis\u0259 n\u0259srl\u0259 s\u00f6yl\u0259nilir v\u0259 yeri g\u0259ldikc\u0259 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015feir par\u00e7alar\u0131 da verilir. Bu x\u00fcsusiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 dastan b\u0259z\u0259n epik-lirik adlanan x\u00fcsusi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-37515","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edenez"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37515","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37515"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37515\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37522,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37515\/revisions\/37522"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}