{"id":38034,"date":"2021-04-07T08:00:00","date_gmt":"2021-04-07T04:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=38034"},"modified":"2021-04-07T10:28:20","modified_gmt":"2021-04-07T06:28:20","slug":"turkiy%c9%99-cumhuriyy%c9%99ti-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=38034","title":{"rendered":"T\u00fcrkiy\u0259 C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/turkiye.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"850\" height=\"530\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/turkiye.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-38054\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/turkiye.jpg 850w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/turkiye-300x187.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/turkiye-768x479.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 850px) 100vw, 850px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259<\/strong>&nbsp;(<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_dili\">t\u00fcrk.<\/a>&nbsp;<em>T\u00fcrkiye<\/em>) v\u0259 ya r\u0259smi ad\u0131 il\u0259&nbsp;<strong>T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131<\/strong>&nbsp;(<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_dili\">t\u00fcrk.<\/a>&nbsp;<em>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti<\/em>) \u2014 torpaqlar\u0131n\u0131n \u0259sas hiss\u0259si&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C9%99rbi_Asiya\">Q\u0259rbi Asiya<\/a>&nbsp;regionunun&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ki%C3%A7ik_Asiya\">Ki\u00e7ik Asiya<\/a>&nbsp;yar\u0131madas\u0131nda, \u00e7ox ki\u00e7ik bir hiss\u0259si is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Balkan_yar%C4%B1madas%C4%B1\">Balkan yar\u0131madas\u0131nda<\/a>&nbsp;yerl\u0259\u015f\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qit%C9%99l%C9%99raras%C4%B1_%C3%B6lk%C9%99l%C9%99rin_siyah%C4%B1s%C4%B1\">qit\u0259l\u0259raras\u0131<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-7\">[7]<\/a><\/sup>&nbsp;\u015eimal-q\u0259rbd\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bolqar%C4%B1stan\">Bolqar\u0131stan<\/a>, q\u0259rbd\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yunan%C4%B1stan\">Yunan\u0131stan<\/a>, \u015fimal-\u015f\u0259rqd\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%BCrc%C3%BCstan\">G\u00fcrc\u00fcstan<\/a>, \u015f\u0259rqd\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">Az\u0259rbaycan<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ran\">\u0130ran<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99nistan\">Erm\u0259nistan<\/a>, c\u0259nubdan is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0raq\">\u0130raq<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Suriya\">Suriya<\/a>&nbsp;il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259ddir. \u00d6lk\u0259 \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259nizl\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015fdur. Q\u0259rbd\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Egey_d%C9%99nizi\">Egey d\u0259nizi<\/a>, \u015fimaldan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz\">Qara d\u0259niz<\/a>, c\u0259nubdan is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a>&nbsp;il\u0259 \u0259hat\u0259l\u0259nmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bosfor_bo%C4%9Faz%C4%B1\">Bosfor bo\u011faz\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rm%C9%99r%C9%99_d%C9%99nizi\">M\u0259rm\u0259r\u0259 d\u0259nizi<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Dardanel_bo%C4%9Faz%C4%B1\">Dardanel bo\u011faz\u0131<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259nin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropa<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Asiya\">Asiya<\/a>&nbsp;hiss\u0259l\u0259rini bir-birind\u0259n ay\u0131r\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-NatlGeoAtlas2-8\">[8]<\/a><\/sup>&nbsp;Paytaxt&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ankara\">Ankara<\/a>&nbsp;\u015f\u0259h\u0259ri olsa da, \u00f6lk\u0259nin \u0259sas m\u0259d\u0259ni v\u0259 iqtisadi m\u0259rk\u0259zi, h\u0259m\u00e7inin \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbuldur<\/a>.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-9\">[9]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fhalinin t\u0259qrib\u0259n 70\u201380%-i \u00f6z\u00fcn\u00fc etnik&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkl%C9%99r\">t\u00fcrk<\/a>&nbsp;hesab edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-konda2-10\">[10]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-cia2-11\">[11]<\/a><\/sup>&nbsp;\u018fhalinin 20%-\u0259 yax\u0131n\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCrdl%C9%99r\">k\u00fcrdl\u0259r<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Etnik_azl%C4%B1q\">etnik azl\u0131q<\/a>&nbsp;say\u0131l\u0131r. Dig\u0259r etnik azl\u0131qlara&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ad%C4%B1qlar\">ad\u0131qlar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Albanlar\">albanlar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fr%C9%99bl%C9%99r\">\u0259r\u0259bl\u0259r<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bo%C5%9Fnaklar\">bo\u015fnaklar<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Lazlar\">lazlar<\/a>&nbsp;daxildir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-cia2-11\">[11]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-12\">[12]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-13\">[13]<\/a><\/sup>&nbsp;R\u0259smi dil&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_dili\">t\u00fcrk dilidir<\/a>.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-katzner-14\">[14]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_dili\">T\u00fcrk dili<\/a>&nbsp;il\u0259 yana\u015f\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kurmanc_dili\">kurmanc<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bosniya_dili\">bosniya<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fr%C9%99b_dili\">\u0259r\u0259b<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Zaza_dili\">zaza<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kabarda-%C3%A7%C9%99rk%C9%99z_dili\">kabardin-\u00e7\u0259rk\u0259z<\/a>&nbsp;v\u0259 dig\u0259r dill\u0259r d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcasir T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Paleolit\">paleolit<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n m\u00fcxt\u0259lif xalqlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259skunla\u015fma m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aysorlar\">Aysorlar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yunanlar\">yunanlar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Frigiyal%C4%B1lar\">frigiyal\u0131lar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Urartu\">uratular<\/a>&nbsp;bu \u0259razil\u0259rin ilk sakinl\u0259ri hesab olunur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-MET-15\">[15]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Makedoniyal%C4%B1_%C4%B0sg%C9%99nd%C9%99r\">Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259r<\/a>&nbsp;bu \u0259razil\u0259ri \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikd\u0259n sonra yunanla\u015fma prosesi ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bu proses sonralar&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Roma_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Roma \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizans_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Bizans \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 davam etmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XI_%C9%99sr\">XI \u0259srd\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99lcuqlular\">S\u0259lcuq t\u00fcrkl\u0259rinin<\/a>&nbsp;\u0259raziy\u0259 miqrasiyas\u0131 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 1071-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99lcuqlular\">s\u0259lcuqlular<\/a>\u0131n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Malazgird_d%C3%B6y%C3%BC%C5%9F%C3%BC\">Malazgird d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizans_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Bizansa<\/a>&nbsp;qalib g\u0259lm\u0259si T\u00fcrkiy\u0259 qurulu\u015funun ba\u015flama tarixi kimi simvoliz\u0259 edilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-16\">[16]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Rum_sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1\">Rum Sultanl\u0131\u011f\u0131<\/a>&nbsp;1243-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Monqol_istilalar%C4%B1\">monqol<\/a>&nbsp;i\u015f\u011fallar\u0131na q\u0259d\u0259r&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Anadolu\">Anadolunu<\/a>&nbsp;idar\u0259 etmi\u015f, h\u0259min tarixd\u0259n sonra is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Anadolu_b%C9%99ylikl%C9%99ri\">Anadolu b\u0259ylikl\u0259rin\u0259<\/a>&nbsp;par\u00e7alanm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-mfk&amp;gl2-17\">[17]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XIII_%C9%99sr\">XIII \u0259srin<\/a>&nbsp;sonlar\u0131ndan etibar\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_s%C3%BClal%C9%99si\">Osmanl\u0131 s\u00fclal\u0259si<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ki%C3%A7ik_Asiya\">Anadoluda<\/a>&nbsp;yerl\u0259\u015f\u0259n ki\u00e7ik b\u0259ylikl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259, s\u0259rh\u0259dl\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Avropa\">C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Avropa<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96n_Asiya\">Q\u0259rbi Asiya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eimali_Afrika\">\u015eimali Afrikan\u0131n<\/a>&nbsp;\u00e7ox hiss\u0259sini \u0259hat\u0259 ed\u0259n b\u00f6y\u00fck imperiyaya \u00e7evrilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-18\">[18]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sultan_S%C3%BCleyman_Qanuni\">Sultan S\u00fcleyman Qanuninin<\/a>&nbsp;hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 \u0259n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-19\">[19]<\/a><\/sup>&nbsp;\u0130ki \u0259srd\u0259n \u00e7ox m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u00f6z q\u00fcdr\u0259tini qorumas\u0131na baxmayaraq,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XIX_%C9%99sr\">XIX<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XX_%C9%99sr\">XX \u0259srl\u0259rd\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropada<\/a>&nbsp;strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u0259razil\u0259rin itirilm\u0259si, d\u00f6vl\u0259tin h\u0259rbi q\u00fcdr\u0259tinin z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. 1913-c\u00fc ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015find\u0259n sonra \u00f6lk\u0259nin idar\u0259 olunmas\u0131 &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%9C%C3%A7_Pa%C5%9Fa\">\u00dc\u00e7 Pa\u015falar<\/a>&#8220;\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7di.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Birinci_D%C3%BCnya_m%C3%BCharib%C9%99si\">Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si<\/a>&nbsp;\u0259rzind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ttifaq_d%C3%B6vl%C9%99tl%C9%99ri\">\u0130ttifaq d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259<\/a>&nbsp;qo\u015fulma\u011fa q\u0259rar verdi. M\u00fcharib\u0259nin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131ndan sonra m\u0259\u011flub olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;s\u00fcquta u\u011frad\u0131. \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ba\u015flayan v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mustafa_Kamal_Atat%C3%BCrk\">Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn<\/a>&nbsp;r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 davam ed\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_%C4%B0stiqlaliyy%C9%99t_m%C3%BCharib%C9%99si\">T\u00fcrkiy\u0259 \u0130stiqlaliyy\u0259t m\u00fcharib\u0259si<\/a>&nbsp;1922-ci ild\u0259 monarxiyan\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si v\u0259 1923-c\u00fc ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Britannica-20\">[20]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mustafa_Kamal_Atat%C3%BCrk\">Atat\u00fcrk<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259nin ilk prezidenti t\u0259yin olundu.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mustafa_Kamal_Atat%C3%BCrk\">Atat\u00fcrk<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 se\u00e7ildikd\u0259n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t sonra tarix\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Atat%C3%BCrk_islahatlar%C4%B1\">Atat\u00fcrk islahatlar\u0131<\/a>&nbsp;ad\u0131 alt\u0131nda tarix\u0259 daxil olan bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm islahatlar h\u0259yata ke\u00e7irildi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/BMT\">BMT<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/NATO\">NATO<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Beyn%C9%99lxalq_Valyuta_Fondu\">BVF<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%BCnya_Bank%C4%B1\">D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;\u00fczv\u00fc, h\u0259m\u00e7inin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0qtisadi_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_v%C9%99_%C4%B0nki%C5%9Faf_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">\u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 \u0130nki\u015faf T\u0259\u015fkilat\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/AT%C6%8FT\">AT\u018fT<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_D%C9%99niz_%C4%B0qtisadi_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">QD\u0130\u018fT<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0%C6%8FT\">\u0130\u018fT<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G20\">G-20<\/a>&nbsp;kimi t\u0259\u015fkilatlar\u0131n qurucu \u00fczv\u00fcd\u00fcr. T\u00fcrkiy\u0259 1949-cu ild\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C5%9Euras%C4%B1\">Avropa \u015euras\u0131<\/a>, 1963-c\u00fc ild\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C4%B0qtisadi_Birliyi\">Avropa \u0130qtisadi Birliyi<\/a>, 1995-ci ild\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Avropa_%C4%B0ttifaq%C4%B1_G%C3%B6mr%C3%BCk_Birliyi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Avropa \u0130ttifaq\u0131 G\u00f6mr\u00fck Birliyinin<\/a>&nbsp;\u00fczv\u00fcd\u00fcr. 2005-ci ild\u0259n etibar\u0259n \u00f6lk\u0259nin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Avropa \u0130ttifaq\u0131na<\/a>&nbsp;daxil olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar dan\u0131\u015f\u0131qlar ba\u015flasa da, 2017-ci ild\u0259 bu dan\u0131\u015f\u0131qlar dayand\u0131r\u0131l\u0131b. Hal-haz\u0131rda T\u00fcrkiy\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_iqtisadiyyat%C4%B1\">iqtisadiyyat\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_siyas%C9%99t\">diplomatik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri<\/a>&nbsp;say\u0259sind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Regional_g%C3%BCc\">regional g\u00fcc<\/a>&nbsp;olaraq q\u0259bul edilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ministryofforeign9-21\">[21]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"mw-toc-heading\">M\u00fcnd\u0259ricat<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Etimologiya\">1Etimologiya<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Tarix\">2Tarix<\/a><ul><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Eram%C4%B1zdan_%C9%99vv%C9%99l_v%C9%99_%C5%9E%C9%99rqi_Frakiya\">2.1Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l v\u0259 \u015e\u0259rqi Frakiya<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Q%C9%99dim_d%C3%B6vrl%C9%99r_v%C9%99_Bizans_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">2.2Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259r v\u0259 Bizans \u0130mperiyas\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#S%C9%99lcuqlu_v%C9%99_Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">2.3S\u0259lcuqlu v\u0259 Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#T%C3%BCrkiy%C9%99_Respublikas%C4%B1\">2.4T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Siyas%C9%99t\">3Siyas\u0259t<\/a><ul><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#%C4%B0nsan_haqqlar%C4%B1\">3.1\u0130nsan haqqlar\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#H%C3%BCquq\">3.2H\u00fcquq<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Xarici_%C9%99laq%C9%99l%C9%99r\">3.3Xarici \u0259laq\u0259l\u0259r<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Ordu\">3.4Ordu<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#%C4%B0nzibati_b%C3%B6lg%C3%BC\">4\u0130nzibati b\u00f6lg\u00fc<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Co%C4%9Frafiya\">5Co\u011frafiya<\/a><ul><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Biom%C3%BCxt%C9%99liflilik\">5.1Biom\u00fcxt\u0259liflilik<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#%C4%B0qlim\">5.2\u0130qlim<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Demoqrafiya\">6Demoqrafiya<\/a><ul><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#S%C9%99hiyy%C9%99\">6.1S\u0259hiyy\u0259<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#T%C9%99hsil\">6.2T\u0259hsil<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Din\">6.3Din<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#%C4%B0qtisadiyyat\">7\u0130qtisadiyyat<\/a><ul><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#%C4%B0qtisadiyyat_tarixi\">7.1\u0130qtisadiyyat tarixi<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#%C4%B0nfrastruktur\">7.2\u0130nfrastruktur<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Elm_v%C9%99_texnologiya\">7.3Elm v\u0259 texnologiya<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Turizm\">7.4Turizm<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#M%C9%99d%C9%99niyy%C9%99t\">8M\u0259d\u0259niyy\u0259t<\/a><ul><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#T%C9%99sviri_inc%C9%99s%C9%99n%C9%99t\">8.1T\u0259sviri inc\u0259s\u0259n\u0259t<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#%C6%8Fd%C9%99biyyat_v%C9%99_tama%C5%9Fa\">8.2\u018fd\u0259biyyat v\u0259 tama\u015fa<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Musiqi_v%C9%99_r%C9%99qs\">8.3Musiqi v\u0259 r\u0259qs<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Memarl%C4%B1q\">8.4Memarl\u0131q<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#M%C9%99tb%C9%99x\">8.5M\u0259tb\u0259x<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#%C4%B0dman\">8.6\u0130dman<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Mediya\">8.7Mediya<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#M%C9%99nb%C9%99\">9M\u0259nb\u0259<\/a><ul><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#%C4%B0stinadlar\">9.1\u0130stinadlar<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Biblioqrafiya\">9.2Biblioqrafiya<\/a><\/li><\/ul><\/li><li><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#Xarici_ke%C3%A7idl%C9%99r\">10Xarici ke\u00e7idl\u0259r<\/a><\/li><\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Etimologiya[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=1\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=1\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h2>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gnome-searchtool.svg?uselang=az\"><\/a>&nbsp;\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_ad%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 ad\u0131<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 s\u00f6z\u00fc iki hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr:&nbsp;<em>T\u00fcrk<\/em>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Etnonim\">etnonimi<\/a>&nbsp;v\u0259 &#8220;sahibkar&#8221; m\u0259nas\u0131nda istifad\u0259 olunan&nbsp;<em>-iy\u0259<\/em>&nbsp;\u015f\u0259kil\u00e7isi. &#8220;T\u00fcrk&#8221; v\u0259 ya &#8220;T\u00fcr\u00fck&#8221; s\u00f6zl\u0259rin\u0259 tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/VIII_%C9%99sr\">VIII \u0259sr<\/a>d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Asiya\">M\u0259rk\u0259zi Asiyada<\/a>&nbsp;d\u00f6vl\u0259t qurmu\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6yt%C3%BCrkl%C9%99r\">G\u00f6yt\u00fcrkl\u0259r<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Orxon_%C9%99lifbas%C4%B1\">Orxon \u0259lifbas\u0131<\/a>n\u0131n istifad\u0259si il\u0259 qeydl\u0259r apar\u0131lan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Orxon_abid%C9%99l%C9%99ri\">Orxon abid\u0259l\u0259rind\u0259<\/a>&nbsp;rast g\u0259linib.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-22\">[22]<\/a><\/sup>&nbsp;Bu s\u00f6z\u00fcn m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259ki hal\u0131n\u0131n orjinal\u0131 ilk d\u0259f\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XII_%C9%99sr\">XII \u0259srd\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0talyanlar\">italyanlar<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Orta_%C9%99srl%C9%99r\">orta \u0259sr<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Lat%C4%B1n_dili\">lat\u0131n dili<\/a>&nbsp;istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k&nbsp;<em>Turchia<\/em>&nbsp;v\u0259 ya&nbsp;<em>Turmenia<\/em>&nbsp;olaraq qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bunlarla birlikd\u0259, orta \u0259srin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Almanlar\">alman<\/a>&nbsp;s\u0259yyahlar\u0131 b\u00f6lg\u0259ni&nbsp;<em>Turkei<\/em>&nbsp;v\u0259 ya&nbsp;<em>Tirkenland<\/em>&nbsp;\u015f\u0259klind\u0259, frans\u0131zlar is\u0259&nbsp;<em>Turquie<\/em>&nbsp;\u015f\u0259klind\u0259 adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yunan dilind\u0259 eyni m\u0259nan\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n&nbsp;<em>Tourkia<\/em>&nbsp;ad\u0131 is\u0259 Bizans imperatoru&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=VII_Konstantinos&amp;action=edit&amp;redlink=1\">VII Konstantinos<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n&nbsp;<em>De Administrando Imperio<\/em>&nbsp;kitab\u0131nda istifad\u0259 edilib.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-PrinzingSalamon19992-23\">[23]<\/a><\/sup>&nbsp;Ancaq imperator burada &#8220;t\u00fcrkl\u0259r&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Macarlar\">macarlar\u0131<\/a>&nbsp;ifad\u0259 etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Howorth20082-24\">[24]<\/a><\/sup>&nbsp;Eyni \u015f\u0259kild\u0259, Bizans m\u0259nb\u0259l\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz\">Qara d\u0259niz<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99z%C9%99r_d%C9%99nizi\">X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin<\/a>&nbsp;\u015fimal\u0131nda m\u00f6vcud olmu\u015f t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99z%C9%99r_xaqanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1\">X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131<\/a>&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259&nbsp;<em>Tourkia<\/em>&nbsp;(t\u00fcrkl\u0259rin \u00f6lk\u0259si) ifad\u0259sini i\u015fl\u0259tmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-25\">[25]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;da m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n&nbsp;<em>T\u00fcrkiy\u0259<\/em>&nbsp;v\u0259 ya&nbsp;<em>T\u00fcrk \u0130mperiyas\u0131<\/em>&nbsp;\u015f\u0259klind\u0259 adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Tarix[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=2\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=2\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h2>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_tarixi\">T\u00fcrkiy\u0259 tarixi<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l v\u0259 \u015e\u0259rqi Frakiya[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=3\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=3\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259l\u0259r:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=E.%C9%99_Ki%C3%A7ik_Asiya&amp;action=edit&amp;redlink=1\">E.\u0259 Ki\u00e7ik Asiya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=E.%C9%99_Karpat-Balkan_b%C3%B6lg%C9%99si&amp;action=edit&amp;redlink=1\">e.\u0259 Karpat-Balkan b\u00f6lg\u0259si<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Q%C9%99dim_Anadolulular&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Q\u0259dim Anadolulular<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Frakiya\">Frakiya<\/a><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:G%C3%B6bekli_Tepe,_Urfa.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6b%C9%99klit%C9%99p%C9%99\">G\u00f6b\u0259klit\u0259p\u0259d\u0259ki<\/a>&nbsp;e.\u0259 12.000-ci ild\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f b\u0259zi tikilil\u0259r&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ngilt%C9%99r%C9%99\">\u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259ki<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Stounhenc\">Stounhencd\u0259n<\/a>&nbsp;10 min il daha q\u0259dimdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn, T\u00fcrkiy\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259ri daxilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ki%C3%A7ik_Asiya\">Anadolu yar\u0131madas\u0131<\/a>, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-whcunesco-26\">[26]<\/a><\/sup>&nbsp;M\u00fcxt\u0259lif&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Q%C9%99dim_Anadolu_xalqlar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Anadolu xalqlar\u0131<\/a>&nbsp;bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 m\u00f6vcudluluqlar\u0131n\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Neolit\">neolit<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131na v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Makedoniyal%C4%B1_%C4%B0sg%C9%99nd%C9%99r\">B\u00f6y\u00fck \u0130sg\u0259nd\u0259rin<\/a>&nbsp;f\u0259thin\u0259 q\u0259d\u0259r qoruyub saxlam\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-UCLA-27\">[27]<\/a><\/sup>&nbsp;Bu xalqlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hind-Avropa_dill%C9%99ri\">Hind-Avropa dil<\/a>&nbsp;ail\u0259sinin bir qolu say\u0131lan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Anadolu_dill%C9%99ri&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Anadolu dill\u0259rind\u0259<\/a>&nbsp;dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. B\u0259zi elm adamlar\u0131 Hind-Avropa dill\u0259rinin q\u0259dim Anadolu dill\u0259ri olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xet_dili\">xet<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Luvi_dili\">luvi<\/a>d\u0259n yarand\u0131\u011f\u0131 fikrini d\u0259 ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Frakiya\">Frakiyal\u0131lar<\/a>, q\u0131rx min il \u0259vv\u0259l, e.\u0259 6000-ci ill\u0259rd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Neolit\">neolit<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 maldarl\u0131q v\u0259 \u0259kin\u00e7ilik il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan xalq olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-AnatoliaIndoEuropean-28\">[28]<\/a><\/sup><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Lion_Gate,_Hattusa_01.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xetl%C9%99r\">Xet \u0130mperiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;paytaxt\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hattu%C5%9Fa\">Hattu\u015fadaki<\/a>&nbsp;Aslan Qap\u0131s\u0131. \u015e\u0259h\u0259rin tarixi e.\u0259 VI minillikd\u0259n ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 10.000-ci il\u0259 aid&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6b%C9%99klit%C9%99p%C9%99\">G\u00f6b\u0259klit\u0259p\u0259<\/a>, \u00f6lk\u0259nin \u0259n q\u0259dim dini abid\u0259sinin yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razidir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ArchMag-29\">[29]<\/a><\/sup>&nbsp;Tarixinin e.\u0259 7500 v\u0259 ya e.\u0259 5700-c\u00fc il\u0259 t\u0259sad\u00fcf etdiyi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Anadolu_regionu\">M\u0259rk\u0259zi Anadoluda<\/a>&nbsp;yerl\u0259\u015f\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87atalh%C3%B6y%C3%BCk\">\u00c7atalh\u00f6y\u00fck<\/a>&nbsp;is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Neolit\">neolit<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mis_d%C3%B6vr%C3%BC\">eneolit<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259skunla\u015fma m\u0259rk\u0259zidir. Bu tarixi \u0259razi 2012-ci ilin iyul ay\u0131nda, neolit d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid \u0259n yax\u015f\u0131 qorunub saxlan\u0131lan m\u0259skunla\u015fma m\u0259rk\u0259zi olaraq&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/UNESCO\">UNESCO<\/a>-nun D\u00fcnya \u0130rsi siyah\u0131s\u0131na daxil edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-30\">[30]<\/a><\/sup>&nbsp;Q\u0259dim&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Troya\">Troya<\/a>&nbsp;\u015f\u0259h\u0259ri, neolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C9%99mir_d%C3%B6vr%C3%BC\">d\u0259mir d\u00f6vr\u00fcn\u0259<\/a>&nbsp;q\u0259d\u0259r \u0259sas m\u0259skunla\u015fma m\u0259rk\u0259zi olaraq qalm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-31\">[31]<\/a><\/sup>&nbsp;Tarix\u0259 m\u0259lum olan ilk Anadolu sakinl\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Xattlar&amp;action=edit&amp;redlink=1\">xatt<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%BCrril%C9%99r\">h\u00fcrri<\/a>&nbsp;tayfalar\u0131 olmu\u015fdur. Hind-Avropa xalqlar\u0131ndan olmayan bu iki tayfa t\u0259xmin\u0259n e.\u0259. 2300-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Anadolu_regionu\">M\u0259rk\u0259zi<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">\u015e\u0259rqi Anadoluda<\/a>&nbsp;m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Hind-Avropa xalqlar\u0131ndan biri olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xetl%C9%99r\">xetl\u0259r<\/a>&nbsp;is\u0259 e.\u0259 2000\u20131700-c\u00fc ill\u0259rd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Asiya\">M\u0259rk\u0259zi Asiya<\/a>ya k\u00f6\u00e7 ed\u0259r\u0259k xatt v\u0259 h\u00fcrril\u0259rin yerini alm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-32\">[32]<\/a><\/sup>&nbsp;Xetl\u0259r b\u00f6lg\u0259d\u0259 ilk b\u00f6y\u00fck s\u0259lt\u0259n\u0259ti&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._XIII_%C9%99sr\">e.\u0259 XIII \u0259srd\u0259<\/a>&nbsp;qurmu\u015fdur.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aysorlar\">Aysorlar<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._195\">e.\u0259 1950<\/a>\u2014<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._612\">e.\u0259 612<\/a>-ci ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcasir T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisinin c\u0259nub-\u015f\u0259rqind\u0259ki \u0259razil\u0259ri f\u0259th etmi\u015f v\u0259 burada m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015flar. Bununla yana\u015f\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Aysor_yaz%C4%B1lar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Aysor yaz\u0131lar\u0131<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Urartu\">Urartulular\u0131n<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._IX_%C9%99sr\">e.\u0259 IX \u0259srd\u0259<\/a>&nbsp;Aysorlar il\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259li m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin oldu\u011funu s\u00fcbut etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-33\">[33]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>E.\u0259 t\u0259xmin\u0259n 1180-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xetl%C9%99r\">Xet \u0130mperiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;s\u00fcqutundan sonra Hind-Avropa xalqlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Frigiya\">Frigiya<\/a>, e.\u0259 VII \u0259srd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kimmerl%C9%99r\">Kimmerl\u0259rin<\/a>&nbsp;h\u00fccumlar\u0131na q\u0259d\u0259r&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ki%C3%A7ik_Asiya\">Anadolu<\/a>da h\u00f6kmranl\u0131q etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TroyHittiteEmpirePhrygians-34\">[34]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._714\">E.\u0259 714<\/a>\u2014<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._590\">e.\u0259 590<\/a>&nbsp;ill\u0259ri aras\u0131nda bu b\u00f6lg\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Urartu\">Urartulular<\/a>&nbsp;da m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f, lakin daha sonradan par\u00e7alanaraq m\u0259hv olmu\u015flar.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Frigiya\">Frigiyadan<\/a>&nbsp;sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Lidiya\">Lidiya<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kariya\">Kariya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Likiya\">Likiya<\/a>&nbsp;d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-35\">[35]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259r v\u0259 Bizans \u0130mperiyas\u0131[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=4\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=4\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259l\u0259r:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizans_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Bizans \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Konstantinopol\">Konstantinopol<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ephesus_Celsus_Library_Fa%C3%A7ade.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Efes\">Efesd\u0259ki<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kelsus_Kitabxanas%C4%B1\">Kelsus Kitabxanas\u0131<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Roma_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Romal\u0131lar<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n 114\u2013117-ci ill\u0259rd\u0259 in\u015fa edilmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._VI_%C9%99sr\">E.\u0259. VI \u0259srd\u0259<\/a>&nbsp;Lidiya kral\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Krez\">Krez<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa edil\u0259n Efes \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Artemida_m%C9%99b%C9%99di\">Artemida m\u0259b\u0259di<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%BCnyan%C4%B1n_yeddi_m%C3%B6c%C3%BCz%C9%99si\">Q\u0259dim D\u00fcnyan\u0131n Yeddi M\u00f6c\u00fcz\u0259sind\u0259n<\/a>&nbsp;biridir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Enollar\">Eyollar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0oniyal%C4%B1lar\">ioniyal\u0131lar<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C9%99dim_Yunan%C4%B1stan\">q\u0259dim yunanlar<\/a>&nbsp;1200-c\u00fc ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq Anadolu sahill\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin bu d\u00f6vrd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Milet\">Milet<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Efes\">Efes<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Smirna\">Smirna<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizantion\">Bizantion<\/a>&nbsp;kimi bir \u00e7ox vacib \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-36\">[36]<\/a><\/sup>&nbsp;N\u0259hay\u0259t bu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fcy\u00fc olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Meq%D0%B0r%D0%B0\">Meqara<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._650\">e.\u0259 657<\/a>-ci ild\u0259 yunan kolonistl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, T\u00fcrkiy\u0259, torpaqlar\u0131n\u0131n m\u00fcasir s\u0259rh\u0259dl\u0259rini ilk d\u0259f\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._VI_%C9%99sr\">e.\u0259 VI \u0259srd\u0259<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ortonid_satrapl%C4%B1%C4%9F%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ortonid satrapl\u0131\u011f\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259ld\u0259 etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-37\">[37]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-38\">[38]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._VI_%C9%99sr\">E.\u0259. VI<\/a>\u2014<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._V_%C9%99sr\">V<\/a>&nbsp;\u0259srl\u0259rd\u0259, Anadolu torpaqlar\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Farslar\">fars<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fh%C9%99m%C9%99nil%C9%99r_d%C3%B6vl%C9%99ti\">\u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin<\/a>&nbsp;hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda qalm\u0131\u015f v\u0259 bu h\u00f6kmranl\u0131q&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._334\">e.\u0259 334<\/a>-c\u00fc il&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Makedoniyal%C4%B1_%C4%B0sg%C9%99nd%C9%99r\">B\u00f6y\u00fck \u0130sk\u0259nd\u0259rin<\/a>&nbsp;f\u0259thin\u0259 q\u0259d\u0259r davam etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-39\">[39]<\/a><\/sup>&nbsp;\u0130sk\u0259nd\u0259rin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u0259d\u0259ni qayna\u015fma v\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259rlik h\u0259r\u0259kat\u0131 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._323\">E.\u0259 323<\/a>-c\u00fc ild\u0259 \u0130sg\u0259nd\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Asiya\">M\u0259rk\u0259zi Asiya<\/a>&nbsp;ki\u00e7ik&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ellinizm\">ellinist krall\u0131qlara<\/a>&nbsp;b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. B\u00fct\u00fcn bu&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Krall%C4%B1q\">krall\u0131q<\/a>lar&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._I_%C9%99sr\">e.\u0259 I \u0259srin<\/a>&nbsp;ortalar\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Roma_Respublikas%C4%B1\">Roma Respublikas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;bir hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-40\">[40]<\/a><\/sup>&nbsp;\u0130sk\u0259nd\u0259rin f\u0259thi il\u0259 ba\u015flayan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Yunan%C4%B1stan_h%C9%99r%C9%99kat%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Yunan\u0131stan h\u0259r\u0259kat\u0131<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Roma_Respublikas%C4%B1\">Roma d\u00f6vr\u00fcnd\u0259<\/a>&nbsp;daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259ndi v\u0259 \u0259vv\u0259lki \u0259srl\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olan Anadolu dill\u0259ri v\u0259 xalq m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri, s\u00fcr\u0259tl\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yunan_dili\">yunan dili<\/a>&nbsp;v\u0259 yunan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 \u0259v\u0259z olundu.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-LewisBoardman1994-41\">[41]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Hout2011-42\">[42]<\/a><\/sup>&nbsp;324-c\u00fc ild\u0259 Roma \u0130mperatoru&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/I_Konstantin\">I Konstantin<\/a>&nbsp;imperiyan\u0131n paytaxt\u0131n\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizantion\">Bizantiona<\/a>&nbsp;k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fc v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131n\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Nova_Roma&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Nova Roma<\/a>&nbsp;olaraq d\u0259yi\u015fdirdi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-A_companion_to_Ancient_Macedonia-43\">[43]<\/a><\/sup>&nbsp;395-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/I_Feodosi\">I Feodosi<\/a>nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra Roma \u0130mperiyas\u0131 ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Xalq aras\u0131nda ad\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Konstantinopol\">Konstantinopol<\/a>&nbsp;kimi yay\u0131lan \u015f\u0259h\u0259r&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Roma_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">\u015e\u0259rqi Roma \u0130mperiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;paytaxt\u0131 oldu.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizans_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Bizans \u0130mperiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u015e\u0259rqi Roma \u0130mperiyas\u0131 olaraq tan\u0131nd\u0131 v\u0259 m\u00fcasir T\u00fcrkiy\u0259nin bir \u00e7ox b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Orta_%C9%99srl%C9%99r\">orta \u0259srl\u0259rin<\/a>&nbsp;sonlar\u0131na q\u0259d\u0259r m\u00f6vcudlu\u011funu davam etdir\u0259 bildi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-PersiansInAsiaMinor-44\">[44]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-AlexanderToRome-45\">[45]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">S\u0259lcuqlu v\u0259 Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=5\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=5\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259l\u0259r:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99lcuqlular\">S\u0259lcuqlular<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkl%C9%99%C5%9Fdirm%C9%99&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkl\u0259\u015fdirm\u0259<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Anadolu_b%C9%99ylikl%C9%99ri\">Anadolu b\u0259ylikl\u0259ri<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%B6y%C3%BCk_S%C9%99lcuq_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">B\u00f6y\u00fck S\u0259lcuq \u0130mperiyas\u0131<\/a>, v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Rum_sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1\">Rum sultanl\u0131\u011f\u0131<\/a><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Sultan_Mehmed_V_of_Turkey_greeting_Kaiser_Wilhelm_II_on_his_arrival_at_Constantinople.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/V_Mehmed_R%C9%99%C5%9Fad\">V Mehmed R\u0259\u015fad<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/II_Vilhelm\">II Vilhelm<\/a>, 1917-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Konstantinopol\">Konstantinopolda<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/IX_%C9%99sr\">IX \u0259srd\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99lcuqlular\">S\u0259lcuqlular<\/a>&nbsp;s\u00fclal\u0259sinin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C4%B1n%C4%B1q_boyu\">Q\u0131n\u0131q boyundan<\/a>&nbsp;olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/O%C4%9Fuz_t%C3%BCrkl%C9%99ri\">O\u011fuz t\u00fcrkl\u0259ri<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0slam\">\u0130slam<\/a>&nbsp;dinini q\u0259bul etdikd\u0259n sonra m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 \u2014&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99z%C9%99r_d%C9%99nizi\">X\u0259z\u0259r d\u0259nizi<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral_g%C3%B6l%C3%BC\">Aral g\u00f6l\u00fcn\u00fcn<\/a>&nbsp;\u015fimal\u0131nda m\u0259skunla\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131lar.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-peter.mackenzie.org-46\">[46]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X_%C9%99sr\">X \u0259srd\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99lcuqlular\">S\u0259lcuqlular<\/a>, \u0259cdadlar\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nl\u0259ri olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Asiya\">Orta Asiya<\/a>&nbsp;b\u00f6lg\u0259sind\u0259n q\u0259rb\u0259, fars torpaqlar\u0131na k\u00f6\u00e7 etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%B6y%C3%BCk_S%C9%99lcuq_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">B\u00f6y\u00fck S\u0259lcuq \u0130mperiyas\u0131n\u0131<\/a>&nbsp;qurdular.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XI_%C9%99sr\">XI \u0259srin<\/a>&nbsp;ikinci yar\u0131s\u0131nda S\u0259lcuqlular Anadolunun \u015f\u0259rq b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. 1071-ci ild\u0259 Sultan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Alp_Arslan\">Alp Arslan\u0131n<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 S\u0259lcuqlu t\u00fcrkl\u0259ri v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizans_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Bizans<\/a>&nbsp;aras\u0131nda ba\u015f tutmu\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Malazgird_d%C3%B6y%C3%BC%C5%9F%C3%BC\">Malazgird d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc<\/a>n\u00fcn S\u0259lcuqlu z\u0259f\u0259ri il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259sind\u0259n sonra Anadolu torpaqlar\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkl%C9%99%C5%9Fdirm%C9%99&amp;action=edit&amp;redlink=1\">t\u00fcrkl\u0259\u015fdirm\u0259<\/a>&nbsp;h\u0259r\u0259kat\u0131 ba\u015flad\u0131. Bel\u0259likl\u0259, b\u00f6lg\u0259d\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xristianl%C4%B1q\">xristianl\u0131q<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yunan_dili\">yunan dili<\/a>, t\u0259dric\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0slam\">\u0130slam dini<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_dill%C9%99ri\">t\u00fcrk dill\u0259ri<\/a>&nbsp;il\u0259 \u0259v\u0259z olunma\u011fa ba\u015flad\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-47\">[47]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-48\">[48]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1243-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%B6seda%C4%9F_d%C3%B6y%C3%BC%C5%9F%C3%BC\">K\u00f6seda\u011f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n<\/a>&nbsp;sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Rum_sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1\">S\u0259lcuqlu d\u00f6vl\u0259ti<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Monqol_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">monqol<\/a>&nbsp;qo\u015funlar\u0131na m\u0259\u011flub oldu v\u0259 d\u00f6vl\u0259t par\u00e7aland\u0131. S\u0259lcuqlu d\u00f6vl\u0259tinin yerind\u0259 ki\u00e7ik&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrk_knyazl%C4%B1qlar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">t\u00fcrk knyazl\u0131qlar\u0131<\/a>&nbsp;\u0259m\u0259l\u0259 g\u0259ldi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-49\">[49]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/I_Osman\">I Osman\u0131n<\/a>&nbsp;r\u0259hb\u0259rlik etdiyi knyazl\u0131q sonralar b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015f,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ki%C3%A7ik_Asiya\">Anadolu<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Balkan_yar%C4%B1madas%C4%B1\">Balkan yar\u0131madas\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eimali_Afrika\">\u015eimali Afrika<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Levant\">Levant<\/a>\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_imperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;qurulmu\u015fdur. 1453-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/II_Mehmed\">II Mehmedin<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fcnd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizans_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Bizans \u0130mperiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;paytaxt\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Konstantinopol\">Konstantinopol<\/a>&nbsp;\u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizans_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Bizans<\/a>&nbsp;s\u00fcquta u\u011frayaraq tarix\u0259 qar\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-50\">[50]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-51\">[51]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Edirne_7333_Nevit.JPG?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4e\/Edirne_7333_Nevit.JPG\/228px-Edirne_7333_Nevit.JPG\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Princova_me%C5%A1ita.jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/fd\/Princova_me%C5%A1ita.jpg\/228px-Princova_me%C5%A1ita.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_memarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1\">Osmanl\u0131 memarl\u0131\u011f\u0131<\/a>&nbsp;\u0259sas\u0131nda tikilmi\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99limiyy%C9%99_m%C9%99scidi\">S\u0259limiyy\u0259<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eahzad%C9%99_m%C9%99scidi\">\u015eahzad\u0259 m\u0259scidi<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>1514-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/I_S%C9%99lim\">I S\u0259lim<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87ald%C4%B1ran_d%C3%B6y%C3%BC%C5%9F%C3%BC\">\u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99f%C9%99vil%C9%99r\">S\u0259f\u0259vi<\/a>&nbsp;h\u00f6kmdar\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eah_%C4%B0smay%C4%B1l_X%C9%99tai\">\u015eah \u0130smay\u0131l\u0131<\/a>&nbsp;m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k imperiyan\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rini \u015f\u0259rq istiqam\u0259tind\u0259 daha da geni\u015fl\u0259ndirmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-nytimes-52\">[52]<\/a><\/sup>&nbsp;1517-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Misir\">Misir<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Flc%C9%99zair\">\u018flc\u0259zair<\/a>&nbsp;\u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C4%B1rm%C4%B1z%C4%B1_d%C9%99niz\">Q\u0131rm\u0131z\u0131 d\u0259niz\u0259<\/a>&nbsp;q\u0259d\u0259r gedib \u00e7atan ordu, xilaf\u0259tin Osmanl\u0131 t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7m\u0259si il\u0259 birlikd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99ml%C3%BCk_d%C3%B6vl%C9%99ti\">M\u0259ml\u00fck d\u00f6vl\u0259tini<\/a>&nbsp;d\u0259 s\u00fcquta u\u011fradaraq d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 qatma\u011f\u0131 bacarm\u0131\u015fd\u0131r. Daha sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hind_okean%C4%B1\">Hind okean\u0131nda<\/a>&nbsp;\u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r ba\u015f tutdu.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Portuqaliya\">Portuqaliyan\u0131n<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hindistan\">Hindistan<\/a>&nbsp;\u00fcz\u0259rind\u0259 h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131lar<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n bir t\u0259hdid olaraq q\u0259bul edildi.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XV_%C9%99sr\">XV \u0259srin<\/a>&nbsp;sonlar\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Co%C4%9Frafi_k%C9%99%C5%9Ffl%C9%99r\">co\u011frafi k\u0259\u015ffl\u0259r<\/a>&nbsp;n\u0259tic\u0259sind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%9Cmid_burnu\">\u00dcmid burnu<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Amerika\">Amerika<\/a>n\u0131n k\u0259\u015ff edilm\u0259si il\u0259 Osmanl\u0131 s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Asiya\">\u015e\u0259rqi Asiya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C9%99rbi_Avropa\">Q\u0259rbi Avropa<\/a>&nbsp;aras\u0131ndak\u0131 k\u00f6hn\u0259 ticar\u0259t yollar\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirmi\u015f v\u0259 Osmanl\u0131 iqtisadiyyat\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir d\u0259ymi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-dolmabahcepalace-53\">[53]<\/a><\/sup>&nbsp;\u0130mperiya,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XVI_%C9%99sr\">XVI<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XVII_%C9%99sr\">XVII \u0259srl\u0259rd\u0259<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sultan_S%C3%BCleyman_Qanuni\">Sultan S\u00fcleyman Qanuninin<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fad\u0131. Bu d\u00f6vrd\u0259 d\u00f6vl\u0259tin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri q\u0259rbd\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%BCq%C9%99dd%C9%99s_Roma_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">M\u00fcq\u0259dd\u0259s Roma \u0130mperiyas\u0131na<\/a>&nbsp;q\u0259d\u0259r geni\u015fl\u0259ndi,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Balkan_yar%C4%B1madas%C4%B1\">Balkan yar\u0131madas\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Avropa\">M\u0259rk\u0259zi Avropan\u0131n<\/a>&nbsp;c\u0259nub hiss\u0259si v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Re%C3%A7_Pospolita\">Re\u00e7 Pospolita<\/a>&nbsp;\u0259l\u0259 ke\u00e7irildi.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_Donanmas%C4%B1\">Osmanl\u0131 Donanmas\u0131<\/a>&nbsp;d\u0259nizd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif r\u0259qab\u0259tl\u0259r\u0259 girmi\u015f, u\u011furla ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xeyr%C9%99ddin_Barbarossa\">Xeyr\u0259ddin Barbarossa<\/a>n\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 1538-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Preveze_d%C9%99niz_d%C3%B6y%C3%BC%C5%9F%C3%BC\">Preveze d\u0259niz d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99lib_y%C3%BCr%C3%BC%C5%9Fl%C9%99ri\">S\u0259libl\u0259r<\/a>in m\u0259\u011flub edilm\u0259sind\u0259n sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi\">Aral\u0131q d\u0259nizind\u0259<\/a>&nbsp;imperiyan\u0131n n\u0259zar\u0259ti daha da artm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XVI_%C9%99sr\">XVI<\/a>&#8211;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XVIII_%C9%99sr\">XVIII \u0259srl\u0259r<\/a>&nbsp;aras\u0131nda \u015f\u0259rqd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99zh%C9%99b\">m\u0259zh\u0259b<\/a>&nbsp;f\u0259rql\u0259ri v\u0259 \u0259razi m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99f%C9%99vil%C9%99r\">S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259ti<\/a>&nbsp;il\u0259 b\u0259zi qar\u015f\u0131durmalar zaman-zaman m\u00fcharib\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-54\">[54]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XIX_%C9%99sr\">XIX \u0259sr<\/a>d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_imperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C9%99rbi_Avropa\">Q\u0259rbi Avropada<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ntibah_d%C3%B6vr%C3%BC\">intibah<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Elmi_inqilab\">elmi inqilab<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Maarif%C3%A7ilik\">maarif\u00e7ilik<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99naye_inqilab%C4%B1\">s\u0259naye inqilab\u0131<\/a>&nbsp;kimi bir \u00e7ox yenilikl\u0259r\u0259 tab g\u0259tir\u0259 bilm\u0259y\u0259r\u0259k gerid\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-autogenerated1-55\">[55]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1-M%C3%BCq%C9%99dd%C9%99s_%C4%B0ttifaq_m%C3%BCharib%C9%99si\">M\u00fcq\u0259dd\u0259s \u0130ttifaq m\u00fcharib\u0259l\u0259ri<\/a>&nbsp;bitdikd\u0259n sonra 1699-cu ild\u0259 imzalanan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Karlovitsa_m%C3%BCqavil%C9%99si\">Karlovitsa m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n<\/a>&nbsp;sonra Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131 yava\u015f-yava\u015f geriy\u0259 add\u0131m atma\u011fa ba\u015flad\u0131.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XIX_%C9%99sr\">XIX \u0259srd\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C9%99nzimat_f%C9%99rman%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u0259nzimat f\u0259rman\u0131<\/a>, \u00f6lk\u0259ni modernl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrd\u00fc. Lakin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Modernizm\">modernizm<\/a>&nbsp;m\u0259qs\u0259dli bu v\u0259 dig\u0259r bir \u00e7ox islahatlar u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. Bundan \u0259lav\u0259, \u00f6lk\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn inki\u015faf etdiril\u0259n v\u0259 birlikd\u0259 ya\u015fayan m\u00fcxt\u0259lif dini v\u0259 etnik m\u0259n\u015f\u0259li insanlar\u0131n fikirl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n Osmanl\u0131 h\u0259r\u0259kat\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmad\u0131 v\u0259 par\u00e7alanman\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259di. 1854-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kr%C4%B1m_m%C3%BCharib%C9%99si\">Kr\u0131m m\u00fcharib\u0259si<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti ilk d\u0259f\u0259 xarici borc almal\u0131 olmu\u015f, lakin al\u0131nan borclar\u0131 daha sonradan \u00f6d\u0259y\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-56\">[56]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-57\">[57]<\/a><\/sup>&nbsp;Sonrak\u0131 20 ild\u0259 iqtisadiyyat y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 geril\u0259mi\u015f v\u0259 Osmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259ti \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C5%9E%C9%99rq_b%C3%B6hran%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">1875\u201378 \u015e\u0259rq b\u00f6hran\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Rusiya-Osmanl%C4%B1_m%C3%BCharib%C9%99si_(1877-1878)\">1877\u201378 Osmanl\u0131-Rus m\u00fcharib\u0259si<\/a>&nbsp;v\u0259ziyy\u0259ti daha da g\u0259rginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-OttoTurkVis-58\">[58]<\/a><\/sup>&nbsp;1881-ci ild\u0259 xarici borclara daha ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imperiyada Osmanl\u0131 D\u00f6vl\u0259t Borc idar\u0259si f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. Bel\u0259likl\u0259, Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin borc v\u0259 g\u0259lirl\u0259rin\u0259 n\u0259zar\u0259t bu idar\u0259nin \u0259lin\u0259 ke\u00e7di.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XX_%C9%99sr\">XX \u0259srin<\/a>&nbsp;\u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_imperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%B6y%C3%BCk_g%C3%BCc\">Q\u0259rbi Avropa<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259mi\u015f v\u0259 inki\u015fafdan geri qalm\u0131\u015f bir \u00f6lk\u0259 olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-NiallFergusonFT-59\">[59]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Illinois2009-60\">[60]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-61\">[61]<\/a><\/sup><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Sultan_Gazi_%CA%BBUthm%C4%81n_Han_I_-_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8F%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%8A_%D8%B9%D9%8F%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%8E%D9%91%D9%84.png?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_d%C3%B6vl%C9%99ti\">Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin<\/a>&nbsp;qurucusu v\u0259 ilk h\u00f6kmdar\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/I_Osman\">I Osman<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;torpaqlar\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259ri, h\u0259rbi g\u00fcc\u00fc v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259ri t\u0259dric\u0259n azald\u0131qda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Balkan_yar%C4%B1madas%C4%B1\">Balkan yar\u0131madas\u0131nda<\/a>&nbsp;ya\u015fayan m\u00fcs\u0259lmanlar \u00fczl\u0259\u015fdikl\u0259ri i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Anadoluya k\u00f6\u00e7 etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-nzhistory.net.nz-62\">[62]<\/a><\/sup>&nbsp;Eyni \u015f\u0259kild\u0259 ruslar\u0131n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qafqaz\">Qafqaz<\/a>&nbsp;\u0259razisini i\u015f\u011fal etm\u0259si il\u0259 buradak\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar Anadoluya k\u00f6\u00e7 etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131. \u0130mperiyan\u0131n son d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 mill\u0259t\u00e7i \u00fcsyanlar\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 mill\u0259tl\u0259r aras\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif etnik g\u0259rginlikl\u0259r ya\u015fand\u0131 v\u0259 bu etnik g\u0259rginlikl\u0259r &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Erm%C9%99ni_problemi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">erm\u0259ni problemi<\/a>&#8221; kimi adland\u0131r\u0131ld\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-britishcouncil.org1-63\">[63]<\/a><\/sup>&nbsp;Sultan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/II_%C6%8Fbd%C3%BClh%C9%99mid\">II \u018fbd\u00fclh\u0259midin<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avtoritarizm\">avtoritar<\/a>&nbsp;hakimiyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn inki\u015faf ed\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C9%99nc_t%C3%BCrkl%C9%99r\">G\u0259nc t\u00fcrkl\u0259r<\/a>&nbsp;h\u0259r\u0259kat\u0131 1908-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0kinci_M%C9%99%C5%9Frutiyy%C9%99t\">ikinci m\u0259\u015frutiyy\u0259tin<\/a>&nbsp;elan olunmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir. 5 oktyabr 1908-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bolqar%C4%B1stan\">Bolqar\u0131stan<\/a>da respublikan\u0131n elan olunmas\u0131, 6 oktyabr 1908-ci ild\u0259 is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bosniya_b%C3%B6hran%C4%B1\">Avstriya-Macar\u0131stan\u0131n Bosniyaya birt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259kild\u0259 qo\u015fulmas\u0131<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259d\u0259 xaosu daha da geni\u015fl\u0259ndirdi. Daha sonra ba\u015f ver\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0taliya-Osmanl%C4%B1_m%C3%BCharib%C9%99si\">Tripoli<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Balkan_m%C3%BCharib%C9%99l%C9%99ri\">Balkan D\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri<\/a>&nbsp;\u00e7ox sayda insan v\u0259 torpaq itkisi il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir. 23 yanvar 1913-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Balkan_m%C3%BCharib%C9%99l%C9%99ri\">Balkan m\u00fcharib\u0259si<\/a>&nbsp;zaman\u0131 ba\u015f vermi\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bab-%C4%B1_Ali_basq%C4%B1n%C4%B1\">Bab-\u0131 Ali basq\u0131n\u0131<\/a>&nbsp;diktator&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%9C%C3%A7_Pa%C5%9Fa\">\u00dc\u00e7 Pa\u015fan\u0131n<\/a>&nbsp;hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-64\">[64]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ttifaq_d%C3%B6vl%C9%99tl%C9%99ri\">\u0130ttifaq d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri<\/a>&nbsp;il\u0259 birlikd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Birinci_D%C3%BCnya_m%C3%BCharib%C9%99si\">I D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sin\u0259<\/a>&nbsp;girmi\u015f, lakin m\u00fcharib\u0259d\u0259n m\u0259\u011flub ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 etnik g\u0259rginliyin artmas\u0131 il\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Qa%C3%A7q%C4%B1n_qanunu&amp;action=edit&amp;redlink=1\">qa\u00e7q\u0131n qanunu<\/a>&nbsp;il\u0259 erm\u0259nil\u0259r&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">\u015e\u0259rqi Anadolu regionundan<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Suriya\">Suriyaya<\/a>&nbsp;k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. M\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, 300.000\u20131.000.000 aras\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99nil%C9%99r\">erm\u0259ni<\/a>&nbsp;k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259lak olmu\u015fdur. Daha sonralar, bu \u00f6l\u00fcml\u0259r m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99ni_soyq%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1\">erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131<\/a>&nbsp;kimi m\u0259tbuatda \u0259ks edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-65\">[65]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-66\">[66]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-67\">[67]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-68\">[68]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-69\">[69]<\/a><\/sup>&nbsp;Lakin T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259fi bu hadis\u0259l\u0259rin soyq\u0131r\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, erm\u0259nil\u0259rin \u00f6lk\u0259d\u0259ki sabitliyi pozdu\u011fu v\u0259 g\u0259rginlik yaratd\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn deportasiya olundu\u011fu fikrini m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir. Erm\u0259nil\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, imperiyada m\u00fcharib\u0259 davam ed\u0259rk\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yunanlar\">yunanlar\u0131n<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Assuriyal%C4%B1lar\">aysorlar\u0131n<\/a>&nbsp;q\u0259tl\u0259 yetirildiyi iddia edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Bloxham2005-70\">[70]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Levene-71\">[71]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Ferguson-72\">[72]<\/a><\/sup>&nbsp;M\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259n sonra imperiya par\u00e7alanm\u0131\u015f v\u0259 \u0259razisind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259r qurulmu\u015fdur. 30 oktyabr 1918-ci ild\u0259 Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=M%C3%BCtt%C9%99fiq_d%C3%B6vl%C9%99tl%C9%99r&amp;action=edit&amp;redlink=1\">m\u00fctt\u0259fiq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r<\/a>&nbsp;il\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mudros_m%C3%BCqavil%C9%99si\">Mudros m\u00fcqavil\u0259sini<\/a>&nbsp;imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. 10 avqust 1920-ci ild\u0259 imzalanan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sevr_m%C3%BCqavil%C9%99si\">Sevr m\u00fcqavil\u0259si<\/a>&nbsp;Osmanl\u0131 \u0259razisini M\u00fctt\u0259fiq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f, lakin q\u00fcvv\u0259y\u0259 minm\u0259mi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Treaty_of_S%C3%A8vres-73\">[73]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=6\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=6\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_siyasi_tarixi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 siyasi tarixi<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Atat%C3%BCrk_islahatlar%C4%B1\">Atat\u00fcrk islahatlar\u0131<\/a><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk_.jpg?uselang=az\"><\/a>T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n qurucusu v\u0259 ilk prezidenti&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mustafa_Kamal_Atat%C3%BCrk\">Mustafa Kamal Pa\u015fa Atat\u00fcrk<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Birinci_D%C3%BCnya_m%C3%BCharib%C9%99si\">Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sinin<\/a>&nbsp;sonunda imzalanan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mudros_m%C3%BCqavil%C9%99si\">Mudros m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n<\/a>&nbsp;sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbul<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0zmir\">\u0130zmir<\/a>&nbsp;v\u0259 dig\u0259r Osmanl\u0131 torpaqlar\u0131n\u0131n xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_Milli_H%C9%99r%C9%99kat%C4%B1\">T\u00fcrk Milli H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. 19 may 1919-cu ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87anaqqala_m%C3%BCharib%C9%99si\">\u00c7anaqqala d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn<\/a>&nbsp;g\u00f6rk\u0259mli simalar\u0131ndan biri olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mustafa_Kamal_Atat%C3%BCrk\">Mustafa Kamal Pa\u015fa<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mustafa_Kamal%C4%B1n_Samsuna_g%C9%99li%C5%9Fi\">Samsuna g\u0259l\u0259r\u0259k<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sevr_m%C3%BCqavil%C9%99si\">Sevr m\u00fcqavil\u0259si<\/a>&nbsp;il\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259ri l\u0259\u011fv etmi\u015f v\u0259 \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn torpaqlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc qoruma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_%C4%B0stiqlaliyy%C9%99t_m%C3%BCharib%C9%99si\">T\u00fcrkiy\u0259 \u0130stiqlaliyy\u0259t m\u00fcharib\u0259sini<\/a>&nbsp;ba\u015flatm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Atat%C3%BCrk-74\">[74]<\/a><\/sup>&nbsp;18 sentyabr 1922-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259ki b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015fm\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r qovulmu\u015f v\u0259 1920-ci il aprel ay\u0131ndan etibar\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6lk\u0259nin qanuni h\u00f6kum\u0259ti elan ed\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ankara_H%C3%B6kum%C9%99ti\">Ankara H\u00f6kum\u0259ti<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n Osmanl\u0131 miras\u0131 olan idar\u0259etm\u0259 sistemini m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilmi\u015f v\u0259 yeni respublika siyasi sistemin\u0259 ke\u00e7id edilmi\u015fdir. 1 noyabr tarixind\u0259 is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_B%C3%B6y%C3%BCk_Mill%C9%99t_M%C9%99clisi\">T\u00fcrkiy\u0259 B\u00f6y\u00fck Mill\u0259t M\u0259clisi<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1n%C4%B1n_l%C9%99%C4%9Fvi\">Osmanl\u0131 sultanl\u0131\u011f\u0131 l\u0259\u011fv edilmi\u015f<\/a>&nbsp;v\u0259 623 illik r\u0259smi monarxiya d\u00f6vl\u0259ti olan Osmanl\u0131 tarixind\u0259n qalm\u0131\u015f tozlu s\u0259hn\u0259l\u0259r silinmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-18sep1922-75\">[75]<\/a><\/sup>&nbsp;24 iyul 1923-c\u00fc ild\u0259 imzalanan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Lozanna_m%C3%BCqavil%C9%99si_(1923)\">Lozanna m\u00fcqavil\u0259si<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;x\u0259l\u0259fi olan T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fchitd\u0259 tan\u0131nmas\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015f v\u0259 29 oktyabr 1923-c\u00fc ild\u0259 paytaxt&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ankara\">Ankara<\/a>&nbsp;olmaqla respublika elan edilmi\u015fdir. Lozanna m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n ba\u015f tutan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99-Yunan%C4%B1stan_v%C9%99t%C9%99nda%C5%9F_m%C3%BCbadil%C9%99si&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259-Yunan\u0131stan v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcbadil\u0259si<\/a>&nbsp;il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fayan 1.1 milyon yunan v\u0259 Yunan\u0131standa ya\u015fayan 380 min t\u00fcrk yer d\u0259yi\u015fdirmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Atat%C3%BCrk-74\">[74]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-76\">[76]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Clogg-77\">[77]<\/a><\/sup><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Protect_Your_Republic_Protest_-_6_(2007-04-14)_edit.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/An%C4%B1tq%C9%99bir\">An\u0131tq\u0259bir<\/a>&nbsp;qar\u015f\u0131s\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_bayra%C4%9F%C4%B1\">T\u00fcrk bayraqlar\u0131<\/a>&nbsp;il\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Respublika_etirazlar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Respublika etirazlar\u0131<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n qurucusu v\u0259 ilk prezidenti olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mustafa_Kamal_Atat%C3%BCrk\">Mustafa Kamal<\/a>, \u00f6lk\u0259nin yeni v\u0259 d\u00fcny\u0259vi bir respublikaya \u00e7evrilm\u0259sini h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n bir \u00e7ox islahatlar aparm\u0131\u015fd\u0131r. 1934-c\u00fc ild\u0259 \u00e7\u0131xan soyad qanunu il\u0259 &#8220;Atat\u00fcrk&#8221; soyad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Atat%C3%BCrk-74\">[74]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-78\">[78]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0kinci_D%C3%BCnya_m%C3%BCharib%C9%99si\">II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259<\/a>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t neytrall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumu\u015f, lakin m\u00fcharib\u0259nin son aylar\u0131nda 23 fevral 1945-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=M%C3%BCtt%C9%99fiq_d%C3%B6vl%C9%99tl%C9%99r&amp;action=edit&amp;redlink=1\">m\u00fctt\u0259fiq d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-BoweringCrone2012-79\">[79]<\/a><\/sup>&nbsp;26 iyun 1945-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_Mill%C9%99tl%C9%99r_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;qurucu \u00fczvl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-80\">[80]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0kinci_D%C3%BCnya_m%C3%BCharib%C9%99si\">II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259n<\/a>&nbsp;sonra, T\u00fcrkiy\u0259nin,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yunan%C4%B1stan\">Yunan\u0131standa<\/a>&nbsp;kommunist \u00fcsyanlar\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sovet_Sosialist_Respublikalar%C4%B1_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;t\u00fcrk bo\u011fazlar\u0131nda h\u0259rbi baza ist\u0259m\u0259si kimi qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Amerika_Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_%C5%9Etatlar%C4%B1\">AB\u015e<\/a>-\u0131n 1947-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Trumen_doktrinas%C4%B1\">Trumen doktrinas\u0131n\u0131<\/a>&nbsp;elan etm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-81\">[81]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Yunan\u0131stan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Doktrina\">doktrina<\/a>, h\u0259r iki \u00f6lk\u0259ni h\u0259rbi v\u0259 iqtisadi d\u0259st\u0259k il\u0259 t\u0259min etmi\u015fdir. 1948-ci ild\u0259 Avropa iqtisadiyyat\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 plan\u0131na&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mar%C5%9Fal_plan%C4%B1\">Mar\u015fal<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0qtisadi_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_v%C9%99_%C4%B0nki%C5%9Faf_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">OECD<\/a>&nbsp;daxil edilmi\u015fdir. 1961-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0qtisadi_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_v%C9%99_%C4%B0nki%C5%9Faf_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">OECD<\/a>-nin qurucu \u00fczv\u00fc olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-82\">[82]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-83\">[83]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Koreya_m%C3%BCharib%C9%99si\">Koreya m\u00fcharib\u0259sin\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_Mill%C9%99tl%C9%99r_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r<\/a>&nbsp;q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 qat\u0131lan T\u00fcrkiy\u0259, 1952-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sovet_Sosialist_Respublikalar%C4%B1_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Sovet \u0130ttifaq\u0131na<\/a>&nbsp;qar\u015f\u0131 yarad\u0131lan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/NATO\">NATO<\/a>&nbsp;t\u0259\u015fkilat\u0131na qat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Turkey_UN-84\">[84]<\/a><\/sup>&nbsp;15 iyul 1974-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kipr\">Kiprd\u0259<\/a>&nbsp;\u00e7evrili\u015f ba\u015f vermi\u015fdir. \u00d6lk\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=EOKA-B&amp;action=edit&amp;redlink=1\">EOKA-B<\/a>&nbsp;f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Enozis\">Enozis<\/a>&nbsp;planlar\u0131 v\u0259 ya\u015fanan c\u0259miyy\u0259tl\u0259raras\u0131 qar\u015f\u0131durma \u015fidd\u0259tinin artmas\u0131, 20 iyul 1974-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kipr_S%C3%BClh_H%C9%99r%C9%99kat%C4%B1\">T\u00fcrkiy\u0259nin Kipr\u0259 qo\u015fun yeritm\u0259si<\/a>&nbsp;il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir. Doqquz il sonra, 1961-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eimali_Kipr_T%C3%BCrk_Respublikas%C4%B1\">\u015eimali Kipr T\u00fcrk Respublikas\u0131<\/a>&nbsp;qurularaq ada ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fd\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-oecd.org-85\">[85]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-86\">[86]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-87\">[87]<\/a><\/sup>&nbsp;1946-c\u0131 ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_t%C9%99k_partiyal%C4%B1_d%C3%B6vr\">T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131nda t\u0259k partiyal\u0131 d\u00f6vr<\/a>&nbsp;sona \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TRPoliticsandMilitary-88\">[88]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-89\">[89]<\/a><\/sup>&nbsp;Daha sonra,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_%C3%A7oxpartiyal%C4%B1_demokratiya_d%C3%B6vr%C3%BC&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00e7oxpartiyal\u0131 demokratiya d\u00f6vr\u00fc<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_d%C3%B6vl%C9%99t_%C3%A7evrili%C5%9Fi_(1960)\">1960<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_d%C3%B6vl%C9%99t_%C3%A7evrili%C5%9Fi_(1971)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">1971<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/12_sentyabr_h%C9%99rbi_%C3%A7evrili%C5%9Fi\">1980<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_d%C3%B6vl%C9%99t_%C3%A7evrili%C5%9Fi_(1997)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">1997<\/a>-ci ill\u0259rd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%B6vl%C9%99t_%C3%A7evrili%C5%9Fi\">d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fl\u0259ri<\/a>&nbsp;il\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Uslu2003-90\">[90]<\/a><\/sup>&nbsp;H\u0259m\u00e7inin, 2016-c\u0131 ilin iyul ay\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_d%C3%B6vl%C9%99t_%C3%A7evrili%C5%9Fin%C9%99_c%C9%99hd_(2016)\">u\u011fursuz \u00e7evrili\u015f c\u0259hdi<\/a>&nbsp;ba\u015f tutmu\u015fdur. 1980-ci ill\u0259rd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n liberalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 iqtisadi art\u0131ma v\u0259 siyasi sabitliy\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. 1984-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCrd%C3%BCstan_F%C9%99hl%C9%99_Partiyas%C4%B1\">PKK<\/a>, T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 qiyam v\u0259 h\u00fccum aksiyalar\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f, t\u0259r\u0259fl\u0259rin toqqu\u015fmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 r\u0259smi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 40 mind\u0259n \u00e7ox insan h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-trnc-91\">[91]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Human_Rights_Watch\">Human Rights Watch<\/a>&nbsp;m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, indiy\u0259 q\u0259d\u0259r&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Silahl%C4%B1_Q%C3%BCvv%C9%99l%C9%99ri\">T\u00fcrkiy\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n 3000-d\u0259n \u00e7ox&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCrdl%C9%99r\">k\u00fcrd<\/a>&nbsp;ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 minl\u0259rl\u0259 k\u00fcrd \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-92\">[92]<\/a><\/sup>&nbsp;H\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259d\u0259 k\u00fcrdl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qurulan siyasi partiyalar\u0131n \u00e7oxu l\u0259\u011fv edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-93\">[93]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 2012-ci ild\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f, lakin 2015-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 v\u0259ziyy\u0259t daha da g\u0259rginl\u0259\u015fmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Taksim_G%C9%99zi_Park%C4%B1\">G\u0259zi park\u0131nda<\/a>&nbsp;ba\u015f tutan t\u0259nziml\u0259m\u0259l\u0259r s\u0259b\u0259bil\u0259 2013-c\u00fc ild\u0259 ba\u015flayan etirazlar h\u00f6kum\u0259t \u0259leyhin\u0259 etirazlara \u00e7evrildi v\u0259 bir \u00e7ox vilay\u0259t\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 yay\u0131ld\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-nytimes.comxx-94\">[94]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-turkeypurge.com-95\">[95]<\/a><\/sup>&nbsp;Lakin, etirazlar h\u00f6kum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n yat\u0131r\u0131ld\u0131. \u00d6lk\u0259d\u0259 2015-ci ilin iyun ay\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_parlament_se%C3%A7kil%C9%99ri_(iyun_2015)\">parlament se\u00e7kil\u0259rind\u0259n<\/a>&nbsp;sonra m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan silahl\u0131 v\u0259 bombal\u0131 h\u00fccumlar g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n artaraq y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-96\">[96]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-97\">[97]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-98\">[98]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Dolmabahce_Tor-2008-31-07.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Dolmaba%C4%9F%C3%A7a_saray%C4%B1\">Dolmaba\u011f\u00e7a saray\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Celsus_Library,_Ephesus.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Efes\">Efes<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cappadocia_-_Kapadokya_05.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kappadokiya\">Kappadokiya<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:TurkeyBodrumCastle.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bodrum_qalas%C4%B1\">Bodrum qalas\u0131<\/a><\/li><\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Siyas\u0259t[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=7\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=7\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h2>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gnome-searchtool.svg?uselang=az\"><\/a>&nbsp;\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99nin_d%C3%B6vl%C9%99t_qurulu%C5%9Fu\">T\u00fcrkiy\u0259nin d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015fu<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_se%C3%A7kil%C9%99r&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 se\u00e7kil\u0259r<\/a><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Recep_Tayyip_Erdo%C4%9Fan,_Poland.jpg?uselang=az\"><\/a>T\u00fcrkiy\u0259 prezidenti&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/R%C9%99c%C9%99b_Tayyib_%C6%8Frdo%C4%9Fan\">R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>1923\u20132018 ill\u0259ri aras\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Parlament\">parlament<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C9%99msilli_demokratiya&amp;action=edit&amp;redlink=1\">t\u0259msilli demokratiyan\u0131n<\/a>&nbsp;t\u0259tbiq olundu\u011fu \u00f6lk\u0259 olmu\u015fdur.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=2017_T%C3%BCrkiy%C9%99_konstitusiya_d%C9%99yi%C5%9Fikliyi_referandumu&amp;action=edit&amp;redlink=1\">2017 T\u00fcrkiy\u0259 konstitusiya d\u0259yi\u015fikliyi referandumunun<\/a>&nbsp;n\u0259tic\u0259sind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Prezident_respublikas%C4%B1\">prezident respublikas\u0131<\/a>&nbsp;sistemi q\u0259bul edilmi\u015fdir. Yeni sistem 2018-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=2018_T%C3%BCrkiy%C9%99_prezident_se%C3%A7kil%C9%99ri&amp;action=edit&amp;redlink=1\">prezident se\u00e7kisi<\/a>&nbsp;il\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015f v\u0259 prezident\u0259 f\u0259rman verm\u0259k, kabinet t\u0259yin etm\u0259k, b\u00fcdc\u0259 haz\u0131rlamaq, se\u00e7ki \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 il\u0259 parlamenti l\u0259\u011fv etm\u0259k, m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 b\u00fcrokratiyaya siyasi t\u0259yinatlar etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri daxil olmaqla tam n\u0259zar\u0259t verilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-EconPres2018-99\">[99]<\/a><\/sup>&nbsp;Nazirl\u0259r \u015furas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 ba\u015f nazirlik d\u0259 l\u0259\u011fv edilmi\u015f v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri birba\u015fa se\u00e7ki yolu il\u0259 5 il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 se\u00e7il\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/R%C9%99c%C9%99b_Tayyib_%C6%8Frdo%C4%9Fan\">prezident\u0259<\/a>&nbsp;h\u0259val\u0259 edilmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/R%C9%99c%C9%99b_Tayyib_%C6%8Frdo%C4%9Fan\">R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan<\/a>, 2014-c\u00fc ild\u0259 xalq\u0131n s\u0259sverm\u0259si il\u0259 se\u00e7il\u0259n ilk prezidentdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_konstitusiyas%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 Konstitusiyas\u0131<\/a>, \u00f6lk\u0259nin qanuni sistemini, h\u00f6k\u00fcm\u0259tin \u0259sas prinsipl\u0259rini unitar bir m\u0259rk\u0259zi d\u00f6vl\u0259t olaraq T\u00fcrkiy\u0259ni \u0259ks etdirir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-100\">[100]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-101\">[101]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-102\">[102]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130cra s\u0259lahiyy\u0259ti prezident t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259tbiq olunduqda qanunvericilik s\u0259lahiyy\u0259ti&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_B%C3%B6y%C3%BCk_Mill%C9%99t_M%C9%99clisi\">T\u00fcrkiy\u0259 B\u00f6y\u00fck Mill\u0259t M\u0259clisi<\/a>&nbsp;olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99clis\">m\u0259clis<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Parlament\">parlamentin\u0259<\/a>&nbsp;verilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-103\">[103]<\/a><\/sup>&nbsp;M\u0259hk\u0259m\u0259 orqanlar\u0131 icra v\u0259 qanunverici orqanlardan azad olmu\u015f, lakin 2007, 2010 v\u0259 2017-ci ill\u0259rd\u0259 referendumlarda q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259n konstitusiya d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri prezident\u0259 v\u0259 hakim siyasi partiyaya prokuror t\u0259yin etm\u0259k v\u0259 ya v\u0259zif\u0259d\u0259n azad etm\u0259k kimi daha b\u00f6y\u00fck s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin verilm\u0259sil\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-104\">[104]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Konstitusiya_M%C9%99hk%C9%99m%C9%99si_(T%C3%BCrkiy%C9%99)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Konstitusiya m\u0259hk\u0259m\u0259si<\/a>&nbsp;qanunlar\u0131n v\u0259 konstitusiya q\u0259rarlar\u0131n\u0131n uy\u011funlu\u011fu bar\u0259d\u0259 q\u0259rar verm\u0259k m\u0259suliyy\u0259ti da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130nzibati iddialar v\u0259 dig\u0259r y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Apelyasiya_m%C9%99hk%C9%99m%C9%99si\">Ali Apelyasiya m\u0259hk\u0259m\u0259si<\/a>&nbsp;f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TR_Constit-105\">[105]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-106\">[106]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-107\">[107]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-108\">[108]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r iki cins \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%9Cmumi_se%C3%A7ki_h%C3%BCququ\">\u00fcmumi se\u00e7ki h\u00fcququ<\/a>, 1933-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u0259tbiq olunur v\u0259 18 ya\u015f\u0131na girmi\u015f h\u0259r bir T\u00fcrk v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 se\u00e7ki h\u00fcququna malikdir. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 85 se\u00e7ki b\u00f6lg\u0259si var v\u0259 bu se\u00e7ki b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n namiz\u0259d olan 18 ya\u015f \u00fcst\u00fc \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n 600-\u00fc be\u015f il aral\u0131qlarla siyah\u0131 \u00fcsulu majoritar se\u00e7ki sistemi yolu il\u0259 mill\u0259t v\u0259kili se\u00e7ilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-109\">[109]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-110\">[110]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-BYEGM_TrPolSys-111\">[111]<\/a><\/sup>&nbsp;Konstitusiya m\u0259hk\u0259m\u0259si anti-d\u00fcny\u0259vi v\u0259 ya separatist hesab etdiyi siyasi partiyalar\u0131n d\u00f6vl\u0259t maliyy\u0259sini v\u0259 ya tamamil\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini l\u0259\u011fv etm\u0259k h\u00fcququna malikdir. \u00d6lk\u0259d\u0259 10%&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Se%C3%A7ki_h%C9%99ddi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">se\u00e7ki h\u0259ddi<\/a>&nbsp;t\u0259tbiq olunur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-FleetFaroqhi2008p357-112\">[112]<\/a><\/sup>&nbsp;1923-c\u00fc ild\u0259 respublikan\u0131n elan olunmas\u0131ndan b\u0259ri \u00f6lk\u0259nin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%BCny%C9%99vilik\">d\u00fcny\u0259viliyi<\/a>&nbsp;aktual bir m\u00f6vzuya \u00e7evrilmi\u015fdir. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Islam%C3%A7%C4%B1l%C4%B1q&amp;action=edit&amp;redlink=1\">islam\u00e7\u0131lar<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Atat%C3%BCrk_islahatlar%C4%B1\">Atat\u00fcrk\u00fcn islahatlar\u0131n\u0131<\/a>&nbsp;d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Atat%C3%BCrk%C3%A7%C3%BCl%C3%BCk\">atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u0259r<\/a>, ictimai h\u0259yat\u0131nda dinin uy\u011fun rolu m\u00f6vzusunda m\u00fczakir\u0259l\u0259r ya\u015fayan iki \u0259leyhdar t\u0259r\u0259fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Atat%C3%BCrk%C3%A7%C3%BCl%C3%BCk\">Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u0259r<\/a>&nbsp;d\u00fcny\u0259vi konstitusiya demokratiyas\u0131n\u0131n v\u0259 q\u0259rbl\u0259\u015fdirilmi\u015f d\u00fcny\u0259vi h\u0259yat t\u0259rzinin t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-113\">[113]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-114\">[114]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-115\">[115]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-116\">[116]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0qtisadiyyat\">\u0130qtisadiyyat<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C9%99hsil\">t\u0259hsil<\/a>&nbsp;v\u0259 dig\u0259r ictimai xidm\u0259tl\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259rmayesinin t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131rlar.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-117\">[117]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-118\">[118]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-119\">[119]<\/a><\/sup>&nbsp;1980-ci ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri \u00f6lk\u0259d\u0259 g\u0259lir b\u0259rab\u0259rsizliyinin v\u0259 sinif ayr\u0131se\u00e7kiliyinin artmas\u0131, n\u0259z\u0259ri olaraq s\u0259lahiyy\u0259t, ictimai h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 sosial \u0259dal\u0259t \u00f6hd\u0259liyini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n, lakin praktikada m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan \u0130slam populizmin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-120\">[120]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-121\">[121]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-euronewsreferendum-122\">[122]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-independent.co.ukx-123\">[123]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0130nsan haqqlar\u0131[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=8\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=8\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gnome-searchtool.svg?uselang=az\"><\/a>&nbsp;\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_insan_haqqlar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 insan haqqlar\u0131<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:21._%C4%B0stanbul_Onur_Y%C3%BCr%C3%BCy%C3%BC%C5%9F%C3%BC_Gay_Pride_(37).jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/70\/21._%C4%B0stanbul_Onur_Y%C3%BCr%C3%BCy%C3%BC%C5%9F%C3%BC_Gay_Pride_%2837%29.jpg\/200px-21._%C4%B0stanbul_Onur_Y%C3%BCr%C3%BCy%C3%BC%C5%9F%C3%BC_Gay_Pride_%2837%29.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:21._%C4%B0stanbul_Onur_Y%C3%BCr%C3%BCy%C3%BC%C5%9F%C3%BC_Gay_Pride_(25).jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/21\/21._%C4%B0stanbul_Onur_Y%C3%BCr%C3%BCy%C3%BC%C5%9F%C3%BC_Gay_Pride_%2825%29.jpg\/200px-21._%C4%B0stanbul_Onur_Y%C3%BCr%C3%BCy%C3%BC%C5%9F%C3%BC_Gay_Pride_%2825%29.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>21-ci \u0130stabul l\u0259yaq\u0259t y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/LGBT\">LGBT<\/a>&nbsp;plakatlar\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 insan haqqlar\u0131, beyn\u0259lxalq m\u00fchitd\u0259 q\u0131nanl\u0131m\u0131\u015f v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u00fczakir\u0259l\u0259rin \u0259sas m\u00f6vzusu olmu\u015fdur. 1998\u20132008 ill\u0259ri aras\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C4%B0nsan_H%C3%BCquqlar%C4%B1_M%C9%99hk%C9%99m%C9%99si\">Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 M\u0259hk\u0259m\u0259si<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusil\u0259 azad ya\u015famaq h\u00fcququ olmaqla \u00fcmumi insan haqlar\u0131 pozuntular\u0131 v\u0259 azadl\u0131q pozuntular\u0131 s\u0259b\u0259biyl\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0259leyhin\u0259 1.600 q\u0259rar al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-124\">[124]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCrdl%C9%99r\">K\u00fcrd<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qad%C4%B1n\">qad\u0131n<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/LGBT\">LGBT<\/a>&nbsp;h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99tbuat_azadl%C4%B1%C4%9F%C4%B1\">m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131<\/a>&nbsp;kimi dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ETCHR1-125\">[125]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-AnnualETCHR-126\">[126]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-127\">[127]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-128\">[128]<\/a><\/sup>&nbsp;Son zamanlarda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nan insan haqqlar\u0131 pozuntular\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Avropa Birliyi<\/a>&nbsp;\u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u0259 bir mane\u0259 olaraq qalma\u011fa davam edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-129\">[129]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-amnesty1-130\">[130]<\/a><\/sup><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2013_Taksim_Gezi_Park_protests,_Fox_TV_broadcast_van_at_Taksim_Square_on_4th_June_2013.JPG?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/2013-c%C3%BC_il_G%C9%99zi_park%C4%B1_etirazlar%C4%B1\">G\u0259zi park\u0131 etirazlar\u0131<\/a>&nbsp;zaman\u0131 z\u0259r\u0259r verilmi\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fox_(T%C3%BCrkiy%C9%99)\">FOX<\/a>&nbsp;yay\u0131m avtomobili<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Jurnalistl%C9%99ri_M%C3%BCdafi%C9%99_Komit%C9%99si&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Jurnalistl\u0259ri M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259sind\u0259n<\/a>&nbsp;veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, ill\u0259rdir \u00f6lk\u0259ni idar\u0259 ed\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fdal%C9%99t_v%C9%99_%C4%B0nki%C5%9Faf_Partiyas%C4%B1\">AKP<\/a>&nbsp;h\u00f6kum\u0259ti d\u00fcnyada m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259zyiql\u0259rd\u0259n birini t\u0259tbiq edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-131\">[131]<\/a><\/sup>&nbsp;\u00d6lk\u0259d\u0259ki bir \u00e7ox jurnalist&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ergenekon\">ergenekon<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Balyuzak_yar%C4%B1madas%C4%B1\">balyoz<\/a>&nbsp;kimi m\u00fcxt\u0259lif iddialar v\u0259 2016-c\u0131 ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_d%C3%B6vl%C9%99t_%C3%A7evrili%C5%9Fin%C9%99_c%C9%99hd_(2016)\">\u00e7evrili\u015f c\u0259hdind\u0259n<\/a>&nbsp;sonra apar\u0131lan t\u0259mizlik \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 &#8220;terrorizm&#8221; v\u0259 &#8220;d\u00f6vl\u0259t \u0259leyhin\u0259 f\u0259aliyy\u0259t&#8221; ittihamlar\u0131 il\u0259 h\u0259bs olunmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-132\">[132]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-133\">[133]<\/a><\/sup>&nbsp;Jurnalistl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 &#8220;t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fc al\u00e7altmaq&#8221; v\u0259 &#8220;m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k&#8221; ittihamlar\u0131 il\u0259 m\u00fcxt\u0259lif iddialar ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 h\u00f6kum\u0259tin m\u0259tbuatda \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259nz\u0259r\u0259ni gizl\u0259tdiyi iddia edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-134\">[134]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-135\">[135]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-136\">[136]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-137\">[137]<\/a><\/sup>&nbsp;2013-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Jurnalistl%C9%99ri_Qoruma_Komit%C9%99si&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Jurnalistl\u0259ri Qoruma Komit\u0259si<\/a>, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 211 jurnalistin h\u0259bs olundu\u011funu hesabat ed\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259nin bu r\u0259q\u0259ml\u0259 \u0259n \u00e7ox jurnalist h\u0259bs ed\u0259n \u00f6lk\u0259 s\u0131ralamas\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ran\">\u0130ran<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Eritreya\">Eritreya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87in_Xalq_Respublikas%C4%B1\">\u00c7ini<\/a>&nbsp;ke\u00e7\u0259r\u0259k \u00fcst hiss\u0259l\u0259r\u0259 yerl\u0259\u015fdirdiyini bildirmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ETCHR1-125\">[125]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-AnnualETCHR-126\">[126]<\/a><\/sup>&nbsp;Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Freemuse&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Freemuse<\/a>, doqquz musiqi\u00e7inin \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259bs olundu\u011funu v\u0259 musiqi\u00e7il\u0259rin h\u0259bsi bax\u0131m\u0131ndan \u00f6lk\u0259nin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Rusiya\">Rusiya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87in_Xalq_Respublikas%C4%B1\">\u00c7ind\u0259n<\/a>&nbsp;sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131rada oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-hum1-138\">[138]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-tort1-139\">[139]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-140\">[140]<\/a><\/sup>&nbsp;K\u00f6hn\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Amerika_Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_%C5%9Etatlar%C4%B1\">AB\u015e<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/AB%C5%9E_D%C3%B6vl%C9%99t_Departamenti\">D\u00f6vl\u0259t Departamenti<\/a>&nbsp;spikeri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Filip_Krouley&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Filip Krouley<\/a>, &#8220;T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 jurnalistl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259hdid ehtiva ed\u0259n meyll\u0259r haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck narahatl\u0131qlar\u0131n\u0131n oldu\u011funu&#8221; bildirmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-141\">[141]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-142\">[142]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-143\">[143]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Freedom_House\">Freedom House<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;Qism\u0259n azad&#8221; sinfind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-144\">[144]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-145\">[145]<\/a><\/sup>&nbsp;2016-c\u0131 ilin iyununda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C5%9Euras%C4%B1_Parlament_Assambleyas%C4%B1\">Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n<\/a>, &#8220;T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 Demokratik \u0130dar\u0259l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti&#8221; layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 bir \u00e7ox demokratik t\u0259\u015fkilatlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 ciddi \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r oldu\u011funu ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-tfsoa-146\">[146]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-taowc-147\">[147]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TRT-World-07-11-2019-148\">[148]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">H\u00fcquq[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=9\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=9\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gnome-searchtool.svg?uselang=az\"><\/a>&nbsp;\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_m%C9%99hk%C9%99m%C9%99_sistemi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemi<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Turkish_Court_of_Cassation.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ankara\">Ankara<\/a>da ali m\u0259hk\u0259m\u0259 binas\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 h\u00fcquq sisteminin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropa<\/a>dan \u0259sinl\u0259nmi\u015fdir. \u00d6hd\u0259likl\u0259r M\u0259c\u0259ll\u0259si v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 M\u00fclki M\u0259c\u0259ll\u0259si,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0sve%C3%A7r%C9%99\">\u0130sve\u00e7r\u0259<\/a>&nbsp;h\u00fcquq sisteminin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_m%C9%99d%C9%99niyy%C9%99ti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">t\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259<\/a>&nbsp;uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130nzibati H\u00fcquq qaydalar\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fransa\">Fransadak\u0131<\/a>&nbsp;eyniadl\u0131 sistem\u0259, Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259si is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0taliya\">\u0130taliya<\/a>&nbsp;m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemin\u0259 \u0259saslanm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-mymerhaba.com-149\">[149]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=G%C3%BCcl%C9%99r_ayr%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">g\u00fccl\u0259r ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/a>&nbsp;prinsipi m\u0259nims\u0259nilmi\u015fdir. Bu prinsip\u0259 uy\u011fun olaraq m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemind\u0259n yaln\u0131z T\u00fcrk mill\u0259tin\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fcst\u0259qil m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-150\">[150]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-151\">[151]<\/a><\/sup>&nbsp;M\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin m\u00fcst\u0259qilliyi v\u0259 qurulu\u015fu, hakim v\u0259 prokurorlar\u0131n s\u0259lahiyy\u0259t m\u00fcdd\u0259ti \u0259rzind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259rinin t\u0259min edilm\u0259si, hakim v\u0259 prokurorlar\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri, h\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r v\u0259 qurulu\u015fu, y\u00fcks\u0259k m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin s\u0259lahiyy\u0259t v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_Konstitusiyas%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 Konstitusiyas\u0131<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-uhdigm.adalet.gov.tr-152\">[152]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-153\">[153]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-154\">[154]<\/a><\/sup><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Mahkeme.jpg?uselang=az\"><\/a>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99hk%C9%99m%C9%99\">m\u0259hk\u0259m\u0259<\/a>&nbsp;salonu<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_Konstitusiyas%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 Konstitusiyas\u0131<\/a>n\u0131n 142-ci madd\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin qurulu\u015fu, v\u0259zif\u0259 v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri sad\u0259c\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 oluna bil\u0259r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-155\">[155]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-156\">[156]<\/a><\/sup>&nbsp;Bu v\u0259 \u0259laq\u0259dar dig\u0259r konstitusiya madd\u0259l\u0259ri istiqam\u0259tind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemi, m<em>\u00fchakim\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri<\/em>,&nbsp;<em>idar\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri<\/em>&nbsp;v\u0259&nbsp;<em>h\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r<\/em>&nbsp;olmaqla \u00fc\u00e7 \u0259sas ba\u015fl\u0131q alt\u0131nda toplan\u0131r. H\u0259r ba\u015fl\u0131qda y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r v\u0259 y\u00fcks\u0259k h\u00f6kml\u0259r m\u00f6vcuddur. \u00d6lk\u0259d\u0259ki inzibati m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp;<em>M\u00fcbahis\u0259l\u0259r M\u0259hk\u0259m\u0259si<\/em>&nbsp;yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-uhdigm.adalet.gov.tr-152\">[152]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-157\">[157]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_polisi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00dcmumi T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u00fcdirliyi<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Jandarma_(T%C3%BCrkiy%C9%99)\">\u00dcmumi Jandarma Komandirliyi<\/a>&nbsp;kimi m\u00fcxt\u0259lif vahidl\u0259r\u0259 ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu q\u00fcvv\u0259l\u0259r&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_prezidentl%C9%99rinin_siyah%C4%B1s%C4%B1\">T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 Prezidenti<\/a>n\u0259 v\u0259 ya&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_C%C3%BCmhuriyy%C9%99ti_Daxili_%C4%B0%C5%9Fl%C9%99r_Nazirliyi\">Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyin\u0259<\/a>&nbsp;ba\u011fl\u0131 olaraq h\u0259r\u0259k\u0259t edirl\u0259r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_C%C3%BCmhuriyy%C9%99ti_%C6%8Fdliyy%C9%99_Nazirliyi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u018fdliyy\u0259 Nazirliyi<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n 1 noyabr 2008-ci ild\u0259 a\u00e7\u0131qlanan hesabata g\u00f6r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259bsxanalar\u0131nda m\u0259hkumlar\u0131n say\u0131 100.000 n\u0259f\u0259ri ke\u00e7mi\u015f v\u0259 bu r\u0259q\u0259m 2000-ci ild\u0259kin\u0259 nisb\u0259t\u0259n iki d\u0259f\u0259 \u00e7ox olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-EU2015-158\">[158]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-EP2016-159\">[159]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TI2016-160\">[160]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-161\">[161]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Xarici \u0259laq\u0259l\u0259r[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=10\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=10\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gnome-searchtool.svg?uselang=az\"><\/a>&nbsp;\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_xarici_siyas%C9%99ti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 xarici siyas\u0259ti<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:EU_and_Turkey_Locator_Map.png?uselang=az\"><\/a>1963-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C4%B0qtisadi_Birliyi\">A\u0130B<\/a>-in ortaq \u00fczv\u00fc olan v\u0259 1995-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Avropa_Birliyi_G%C3%B6mr%C3%BCk_Birliyi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">AB G\u00f6mr\u00fck Birliyin\u0259<\/a>&nbsp;qat\u0131lan T\u00fcrkiy\u0259, 2005-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Avropa \u0130ttifaq\u0131na<\/a>&nbsp;tam \u00fczvl\u00fck m\u00fczakir\u0259l\u0259rin\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_Mill%C9%99tl%C9%99r_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;(1945),&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0qtisadi_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_v%C9%99_%C4%B0nki%C5%9Faf_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">OECD<\/a>&nbsp;(1961),&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0slam_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">\u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131<\/a>&nbsp;(1969),&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropada_T%C9%99hl%C3%BCk%C9%99sizlik_v%C9%99_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">AT\u018fT<\/a>&nbsp;(1973),&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0qtisadi_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">\u0130\u018fT<\/a>&nbsp;(1985),&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_D%C9%99niz_%C4%B0qtisadi_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">QD\u0130\u018fT<\/a>&nbsp;(1992),&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D-8\">D-8<\/a>&nbsp;(1997) v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G20\">G-20<\/a>&nbsp;(1999) kimi beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n qurucu \u00fczvl\u0259rind\u0259n biridir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ministryofforeign3-162\">[162]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ministryofforeign1-163\">[163]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ministryofforeign4-164\">[164]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ministryofforeign5-165\">[165]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ministryofforeign6-166\">[166]<\/a><\/sup>&nbsp;1951\u20131952, 1954\u20131955, 1961 v\u0259 2009\u20132010-cu ill\u0259r aras\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_Mill%C9%99tl%C9%99r_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1n%C4%B1n_T%C9%99hl%C3%BCk%C9%99sizlik_%C5%9Euras%C4%B1\">Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;m\u00fcv\u0259qq\u0259ti \u00fczv\u00fc kimi xidm\u0259t etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ministryofforeign7-167\">[167]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ministryofforeign8-168\">[168]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ministryofforeign2-169\">[169]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-H%C3%BCrriyet_UN_Security-170\">[170]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-AFGTUR-171\">[171]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-turkeyjoin-172\">[172]<\/a><\/sup>&nbsp;\u018fn\u0259n\u0259vi q\u0259rb istiqam\u0259tl\u0259nm\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq, Avropa il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 xarici siyas\u0259tinin m\u0259rk\u0259zi olmu\u015fdur. 1949-cu ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C5%9Euras%C4%B1\">Avropa \u015euras\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;\u00fczv\u00fc olan \u00f6lk\u0259 1963-c\u00fc ild\u0259 Avropa \u0130qtisadi Birliyi il\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri qurmu\u015fdur. Uzun ill\u0259r davam ed\u0259n siyasi dan\u0131\u015f\u0131qlardan sonra T\u00fcrkiy\u0259 1987-ci ild\u0259 EEC-\u0259 tam \u00fczv olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f, 1992-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C9%99rbi_Avropa_Birliyi\">Q\u0259rbi Avropa Birliyinin<\/a>&nbsp;ortaq \u00fczv\u00fc olmu\u015f, 1995-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Avropa_Birliyi_G%C3%B6mr%C3%BCk_%C4%B0ttifaq%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Avropa Birliyi G\u00f6mr\u00fck \u0130ttifaq\u0131na<\/a>&nbsp;qo\u015fulmu\u015f, 2005-ci ild\u0259 is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Avropa Birliyi<\/a>&nbsp;il\u0259 tam \u00fczvl\u00fck dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131na ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-173\">[173]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-174\">[174]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-175\">[175]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259nin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kipr_b%C3%B6hran%C4%B1\">Kipr problemind\u0259<\/a>&nbsp;Avropa Birliyi \u00fczvl\u0259rinin \u0259ksin\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eimali_Kipr_T%C3%BCrk_Respublikas%C4%B1\">\u015eimali Kipr T\u00fcrk Respublikas\u0131n\u0131<\/a>&nbsp;d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si, Avropa Birliyi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir v\u0259 \u00f6lk\u0259nin birliy\u0259 daxil olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fczvl\u00fck m\u0259lumat prosesind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir mane\u0259 olma\u011fa davam edir. Bu g\u00fcn, Avropa Birliyi \u00fczvl\u00fcy\u00fc T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n strateji bir h\u0259d\u0259f v\u0259 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti olaraq q\u0259bul edilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Mardell-176\">[176]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin xarici \u0259laq\u0259l\u0259rinin bir dig\u0259r t\u0259yin edici \u00fcns\u00fcr\u00fc&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Amerika_Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_%C5%9Etatlar%C4%B1\">Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131<\/a>d\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-foreignaffairs.com-177\">[177]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-fas.org-178\">[178]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sovet_Sosialist_Respublikalar%C4%B1_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;meydana g\u0259tirdiyi ortaq t\u0259hdid s\u0259b\u0259biyl\u0259 T\u00fcrkiy\u0259, 1952-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/NATO\">NATO<\/a>-ya \u00fczv olmu\u015f v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Soyuq_m%C3%BCharib%C9%99\">Soyuq m\u00fcharib\u0259<\/a>&nbsp;\u0259rzind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Va%C5%9Finqton_%C5%9F%C9%99h%C9%99ri\">Va\u015finqton<\/a>&nbsp;h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 yax\u0131n ikit\u0259r\u0259fli \u0259laq\u0259l\u0259r qurmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Truman_Doctrine-179\">[179]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259, Avropa Birliyi il\u0259 siyasi dan\u0131\u015f\u0131qlara ba\u015flamas\u0131 kimi \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u00f6vzular da daxil olmaq \u00fczr\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n siyasi, iqtisadi v\u0259 diplomatik d\u0259st\u0259yind\u0259n faydalanm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Soyuq_m%C3%BCharib%C9%99\">Soyuq m\u00fcharib\u0259<\/a>d\u0259n sonra T\u00fcrkiy\u0259nin geostrateji \u0259h\u0259miyy\u0259ti,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Orta_%C5%9E%C9%99rq\">Orta \u015e\u0259rq<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qafqaz\">Qafqaz<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Balkan_yar%C4%B1madas%C4%B1\">Balkan<\/a>&nbsp;regionlar\u0131na yay\u0131lma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Stamps_of_Azerbaijan,_2013-1099.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">Az\u0259rbaycan<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Po%C3%A7t_markas%C4%B1\">po\u00e7t markas\u0131nda<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Heyd%C9%99r_%C6%8Fliyev\">Heyd\u0259r \u018fliyev<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%BCleyman_D%C9%99mir%C9%99l\">S\u00fcleyman D\u0259mir\u0259l<\/a>, 2013<\/p>\n\n\n\n<p>1991-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sovet_Sosialist_Respublikalar%C4%B1_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkdilli_d%C3%B6vl%C9%99tl%C9%99r\">T\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r<\/a>&nbsp;m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdil\u0259r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-edoc.hu-berlin.de-180\">[180]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%96n_Asiya\">\u00d6n<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Asiya\">Orta Asiyada<\/a>&nbsp;yerl\u0259\u015f\u0259n bu respublikalar il\u0259 ikit\u0259r\u0259fli \u0259laq\u0259l\u0259rini, aralar\u0131nda olan d\u0259rin m\u0259d\u0259ni v\u0259 dil \u0259laq\u0259l\u0259ri s\u0259b\u0259biyl\u0259 ir\u0259lil\u0259tm\u0259k s\u0259yi i\u00e7\u0259risin\u0259 girmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-181\">[181]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Bal2004-182\">[182]<\/a><\/sup>&nbsp;X\u00fcsusil\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan%E2%80%93T%C3%BCrkiy%C9%99_m%C3%BCnasib%C9%99tl%C9%99ri\">Az\u0259rbaycan\u2014T\u00fcrkiy\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri<\/a>, h\u0259r iki d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bak%C4%B1\">Bak\u0131dan<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ceyhan\">Ceyhana<\/a>&nbsp;q\u0259d\u0259r uzanan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bak%C4%B1-Tbilisi-Ceyhan_neft_k%C9%99m%C9%99ri\">Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft boru k\u0259m\u0259ri<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99z%C9%99r_d%C9%99nizi\">X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259ki<\/a>&nbsp;nefti qlobal bazara k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259yi t\u0259min edir v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin xarici siyas\u0259tinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">Az\u0259rbaycan<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99nistan\">Erm\u0259nistan<\/a>&nbsp;aras\u0131nda davam ed\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qaraba%C4%9F_m%C3%BCharib%C9%99si\">Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">Az\u0259rbaycan<\/a>\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n T\u00fcrkiy\u0259, m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c ill\u0259rind\u0259n bu yana&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99nistan\">Erm\u0259nistan<\/a>&nbsp;il\u0259 m\u00f6vcud olan s\u0259rh\u0259d qap\u0131lar\u0131n\u0131 ba\u011fl\u0131 tutmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-183\">[183]<\/a><\/sup>&nbsp;Hal-haz\u0131rda,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fdal%C9%99t_v%C9%99_%C4%B0nki%C5%9Faf_Partiyas%C4%B1\">\u018fdal\u0259t v\u0259 \u0130nki\u015faf partiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fc, T\u00fcrkiy\u0259ni&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Neo-Osman%C3%A7%C4%B1l%C4%B1q\">Neo-Osman\u00e7\u0131l\u0131q<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fc olaraq adland\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 \u00f6lk\u0259nin siyasi g\u00fcc\u00fc, strateji m\u00f6vqeyin\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yax%C4%B1n_%C5%9E%C9%99rq\">Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259<\/a>&nbsp;daha da artm\u0131\u015fd\u0131r. Bu siyas\u0259tl\u0259r T\u00fcrkiy\u0259 \u0259traf\u0131ndak\u0131 \u0259r\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 probleml\u0259r ya\u015famas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Suriyada_v%C9%99t%C9%99nda%C5%9F_m%C3%BCharib%C9%99si\">Suriyada v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n<\/a>&nbsp;sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Suriya\">Suriya<\/a>&nbsp;il\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d_M%C3%BCrsi\">M\u0259h\u0259mm\u0259d M\u00fcrsinin<\/a>&nbsp;devrilm\u0259sind\u0259n sonra is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Misir\">Misir<\/a>&nbsp;il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri pozulmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ministryofforeign-184\">[184]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-185\">[185]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-186\">[186]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259, 1950-ci ild\u0259n bu yana&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_Mill%C9%99tl%C9%99r_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/NATO\">NATO<\/a>&nbsp;b\u00fcny\u0259si daxilind\u0259 beyn\u0259lxalq sah\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif g\u00fccl\u0259rin qorunmas\u0131na k\u00f6m\u0259k\u00e7i olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-187\">[187]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-188\">[188]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Somali\">Somali<\/a>&nbsp;v\u0259 ke\u00e7mi\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yuqoslaviya\">Yuqoslaviyada<\/a>&nbsp;s\u00fclh m\u00fchitinin qorunub saxlanmas\u0131na d\u0259st\u0259k vermi\u015f,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%B6rf%C9%99z_m%C3%BCharib%C9%99si\">Birinci K\u00f6rf\u0259z m\u00fcharib\u0259sind\u0259<\/a>&nbsp;koalisiya q\u00fcvv\u0259l\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-189\">[189]<\/a><\/sup>&nbsp;Bundan \u0259lav\u0259, m\u00f6vcudlu\u011fu m\u00fcbahis\u0259li olsa da,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eimali_Kipr_T%C3%BCrk_Respublikas%C4%B1\">\u015eimali Kipr T\u00fcrk Respublikas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;\u0259razisind\u0259 36 min ehtiyat \u0259sg\u0259r\u0259 sahibdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-190\">[190]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-191\">[191]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-192\">[192]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Amerika_Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_%C5%9Etatlar%C4%B1\">AB\u015e<\/a>-\u0131n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Ffqan%C4%B1stan\">\u018ffqan\u0131standak\u0131<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Ffqan%C4%B1stan_m%C3%BCharib%C9%99si_(2001-2014)\">sabitlik g\u00fcc\u00fc<\/a>&nbsp;2001-ci ild\u0259n b\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_Mill%C9%99tl%C9%99r_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">BMT<\/a>&nbsp;r\u0259smisi v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/NATO\">NATO<\/a>&nbsp;r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Beyn\u0259lxalq T\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 Yard\u0131m Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin bir hiss\u0259sidir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-193\">[193]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-194\">[194]<\/a><\/sup>&nbsp;2003-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Avropa_korpusu&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Avropa korpusuna<\/a>&nbsp;\u0259sg\u0259r personal\u0131 t\u0259min edir v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n m\u00fcharib\u0259 qruplar\u0131nda i\u015ftirak edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-195\">[195]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-196\">[196]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-197\">[197]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ordu[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=11\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=11\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Silahl%C4%B1_Q%C3%BCvv%C9%99l%C9%99ri\">T\u00fcrkiy\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Silahl%C4%B1_Q%C3%BCvv%C9%99l%C9%99ri\">T\u00fcrkiy\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/NATO\">NATO<\/a>&nbsp;\u00fczv\u00fc \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/AB%C5%9E_Silahl%C4%B1_Q%C3%BCvv%C9%99l%C9%99ri\">AB\u015e Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rind\u0259n<\/a>&nbsp;sonra g\u0259l\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck ikinci h\u0259rbi g\u00fccd\u00fcr v\u0259 2011&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/NATO\">NATO<\/a>&nbsp;siyah\u0131yaalmas\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u0259xmini 495.000 aktiv h\u0259rb\u00e7iy\u0259 sahibdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TSK_Organisation-198\">[198]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Almaniya\">Almaniya<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bel%C3%A7ika\">Bel\u00e7ika<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Niderland\">Niderland<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0taliya\">\u0130taliya<\/a>&nbsp;il\u0259 birlikd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/NATO\">NATO<\/a>-nun n\u00fcv\u0259 payla\u015fma siyas\u0259tinin bir hiss\u0259si olan be\u015f \u00f6lk\u0259d\u0259n biridir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ncirlik_H%C9%99rbi_Hava_Bazas%C4%B1\">\u0130ncirlik H\u0259rbi Hava Bazas\u0131nda<\/a>&nbsp;90 \u0259d\u0259d&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=B61&amp;action=edit&amp;redlink=1\">B61 n\u00fcv\u0259 bombas\u0131<\/a>na sahibdir v\u0259 bunlar\u0131n da 40-\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_H%C9%99rbi_Hava_Q%C3%BCvv%C9%99l%C9%99ri\">T\u00fcrkiy\u0259 H\u0259rbi Hava Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n, n\u00fcv\u0259 qar\u015f\u0131durmas\u0131 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 NATO-dan t\u0259sdiq al\u0131nmas\u0131 \u015f\u0259rti il\u0259 istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TSK_Organisation-198\">[198]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-SavunmaSanayiST-2-199\">[199]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-DenizHaber1-200\">[200]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Silahl%C4%B1_Q%C3%BCvv%C9%99l%C9%99ri\">T\u00fcrkiy\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri<\/a>&nbsp;\u00fc\u00e7 hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Quru_Qo%C5%9Funlar%C4%B1\">Quru Qo\u015funlar\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_D%C9%99niz_Q%C3%BCvv%C9%99l%C9%99ri\">H\u0259rbi D\u0259niz Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_H%C9%99rbi_Hava_Q%C3%BCvv%C9%99l%C9%99ri\">H\u0259rbi Hava Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri<\/a>.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TSK_Organisation-198\">[198]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-201\">[201]<\/a><\/sup>&nbsp;Daxili t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 h\u0259rbi funksiyalar\u0131 t\u0259min ed\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Jandarma_(T%C3%BCrkiy%C9%99)\">Jandarma<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Sahil_M%C3%BChafiz%C9%99_Xidm%C9%99ti\">Sahil M\u00fchafiz\u0259si<\/a>, s\u00fclh d\u00f6vr\u00fcnd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_C%C3%BCmhuriyy%C9%99ti_Daxili_%C4%B0%C5%9Fl%C9%99r_Nazirliyi\">Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyin\u0259<\/a>, m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 Quru v\u0259 D\u0259niz h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-202\">[202]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Silahl%C4%B1_Q%C3%BCvv%C9%99l%C9%99ri\">T\u00fcrkiy\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259<\/a>&nbsp;\u0259mr v\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li qurulu\u015f olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Respublikas%C4%B1_Silahl%C4%B1_Q%C3%BCvv%C9%99l%C9%99ri_Ba%C5%9F_Q%C9%99rargah%C4%B1\">Ba\u015f Q\u0259rargah<\/a>&nbsp;r\u0259isi prezident t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin edilir v\u0259 ba\u015f nazir qar\u015f\u0131s\u0131nda cavabdehdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-203\">[203]<\/a><\/sup>&nbsp;Nazirl\u0259r \u015euras\u0131, milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u00f6lk\u0259nin m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda cavabdehdir. Lakin m\u00fcharib\u0259 elan etm\u0259, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sg\u0259r g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si v\u0259 ya xarici \u00f6lk\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259rinin T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verm\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri yaln\u0131z&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_B%C3%B6y%C3%BCk_Mill%C9%99t_M%C9%99clisi\">m\u0259clis\u0259<\/a>&nbsp;aiddir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TSK_Organisation-198\">[198]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-204\">[204]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-205\">[205]<\/a><\/sup>&nbsp;Sa\u011flaml\u0131q problemi olmayan h\u0259r bir T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hsili v\u0259 i\u015f yerind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq \u00fc\u00e7 h\u0259ft\u0259d\u0259n bir il\u0259d\u0259k m\u00fcdd\u0259tli h\u0259rbi xidm\u0259t ke\u00e7m\u0259si m\u0259cburidir. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Vicdanl%C4%B1_etiraz%C3%A7%C4%B1\">vicdani r\u0259dd<\/a>&nbsp;t\u0259tbiqi yoxdur v\u0259 \u0259sg\u0259rlik yerin\u0259 dig\u0259r alternativ t\u0259qdim edilmir. T\u00fcrk Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Albaniya\">Albaniyada<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0raq\">\u0130raqda<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C9%99t%C9%99r\">Q\u0259t\u0259rd\u0259<\/a>, v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Somali\">Somalid\u0259<\/a>&nbsp;xarici h\u0259rbi bazalar\u0131 var.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-LarrabeeLesser94-206\">[206]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-207\">[207]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-208\">[208]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-209\">[209]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Forbes_(jurnal)\">Forbes<\/a>&nbsp;jurnal\u0131n\u0131n verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, 2016&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Qlobal_S%C3%BClh_%C4%B0ndeksi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Qlobal S\u00fclh \u0130ndeksi<\/a>, T\u00fcrkiy\u0259, \u0259sas\u0259n, &#8220;qon\u015fular\u0131 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri getdikc\u0259 g\u0259rginl\u0259\u015fdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259&#8221; d\u00fcnyan\u0131n 163 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 145-ci yeri tutmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-forbes.comq-210\">[210]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Turkish_Military_Academy-Kortej.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Milli_M%C3%BCdafi%C9%99_Universiteti\">Milli M\u00fcdafi\u0259 Universiteti<\/a>&nbsp;m\u0259zuniyy\u0259t parad\u0131<\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Tag_des_Sieges_2.JPG?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/30_Avqust_Q%C9%99l%C9%99b%C9%99_G%C3%BCn%C3%BC_(T%C3%BCrkiy%C9%99)\">Q\u0259l\u0259b\u0259 g\u00fcn\u00fcnd\u0259<\/a>&nbsp;h\u0259rbi parad<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0130nzibati b\u00f6lg\u00fc[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=12\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=12\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h2>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gnome-searchtool.svg?uselang=az\"><\/a>&nbsp;\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99nin_inzibati_b%C3%B6lg%C3%BCs%C3%BC\">T\u00fcrkiy\u0259nin inzibati b\u00f6lg\u00fcs\u00fc<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_regionlar%C4%B1\">T\u00fcrkiy\u0259 regionlar\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_il%C3%A7%C9%99l%C9%99ri\">T\u00fcrkiy\u0259 il\u00e7\u0259l\u0259ri<\/a>, v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/NUTS_T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99\">NUTS T\u00fcrkiy\u0259d\u0259<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259, inzibati bax\u0131mdan unitar bir qurulu\u015fa malikdir v\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259t T\u00fcrk ictimai r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 \u015f\u0259kil ver\u0259n \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli faktorlardand\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-afd-211\">[211]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-joppien-212\">[212]<\/a><\/sup>&nbsp;D\u00f6vl\u0259tin \u0259sas i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259ki \u00fc\u00e7 g\u00fcc olan qanunvericilik, icra v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, yerli r\u0259hb\u0259rlikl\u0259rin h\u0259r hans\u0131 bir g\u00fcc\u00fc yoxdur. \u0130l v\u0259 dig\u0259r vahidl\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi m\u0259rk\u0259zi h\u00f6kum\u0259td\u0259n sonra g\u0259lir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-carnegie-213\">[213]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-214\">[214]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-215\">[215]<\/a><\/sup>&nbsp;Yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 yaln\u0131z hakimiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu vilay\u0259tl\u0259rd\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-216\">[216]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-217\">[217]<\/a><\/sup>&nbsp;Vilay\u0259tl\u0259rin ba\u015f\u0131nda qubernatorlar, il\u00e7\u0259l\u0259rin ba\u015f\u0131nda is\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 idar\u0259\u00e7i olaraq v\u0259zif\u0259lidir. B\u0259l\u0259diyy\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 quberniyayalar is\u0259, m\u0259rk\u0259zi h\u00f6kum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin olunan dig\u0259r y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-justice.gov.tr-218\">[218]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-219\">[219]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-220\">[220]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin paytaxt\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ankara\">Ankarad\u0131r<\/a>. \u00d6lk\u0259nin \u0259n b\u00f6y\u00fck inzibati vahidl\u0259ri ildir v\u0259 81 ild\u0259n ibar\u0259tdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-221\">[221]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-222\">[222]<\/a><\/sup>&nbsp;Bu ill\u0259r il\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f, c\u0259mi 923 il\u00e7\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-223\">[223]<\/a><\/sup>&nbsp;H\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259 co\u011frafi, demoqrafik v\u0259 iqtisadi \u015f\u0259rtl\u0259r g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 al\u0131naraq 7 co\u011frafi region v\u0259 21 alt regiona ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r, lakin bu b\u00f6lg\u0259l\u0259r h\u0259r hans\u0131 bir inzibati qurulu\u015fu t\u0259msil etmir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-224\">[224]<\/a><\/sup><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Turkey_location_map.svg?uselang=az\"><\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ankara\">Ankara<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Antalya\">Antalya<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mu%C4%9Fla_ili\">Mu\u011fla<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fdirn%C9%99_ili\">\u018fdirn\u0259<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbul<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0zmir\">\u0130zmir<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Konya_ili\">Konya<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sinop_ili\">Sinop<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sivas_ili\">Sivas<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Trabzon_ili\">Trabzon<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bursa_ili\">Bursa<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Frzincan_ili\">\u018frzincan<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qars_ili\">Qars<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Adana\">Adana<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kayseri\">Kayseri<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Van_ili\">Van<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Diyarbak%C4%B1r_ili\">Diyarbak\u0131r<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qaziantep_ili\">Qaziantep<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mersin_ili\">Mersin<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hatay_ili\">Hatay<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kastamonu_ili\">Kastamonu<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Frzurum_ili\">\u018frzurum<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Samsun_ili\">Samsun<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bolu_ili\">Bolu<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87anaqqala_ili\">\u00c7anaqqala<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mardin_ili\">Mardin<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fski%C5%9F%C9%99h%C9%99r\">\u018fski\u015f\u0259h\u0259r<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kocaeli_ili\">Kocaeli<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fr%C4%B1_ili\">A\u011fr\u0131<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Malatya_ili\">Malatya<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bal%C4%B1k%C9%99sir_ili\">Bal\u0131k\u0259sir<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ayd%C4%B1n_ili\">Ayd\u0131n<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hakkari_ili\">Hakkari<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ordu_ili\">Ordu<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C9%99kirda%C4%9F\">T\u0259kirda\u011f<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Riz%C9%99_ili\">Riz\u0259<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCtahya_ili\">K\u00fctahya<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Burdur_ili\">Burdur<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0sparta_ili\">\u0130sparta<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/U%C5%9Fak_ili\">U\u015fak<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yozqat_ili\">Yozqat<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Karaman_ili\">Karaman<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Zonquldak_ili\">Zonquldak<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C4%B1rklareli_ili\">K\u0131rklareli<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yalova_ili\">Yalova<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C9%99nizli_ili\">D\u0259nizli<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Manisa_ili\">Manisa<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Afyonqarahisar_ili\">Afyonqarahisar<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%BCzc%C9%99_ili\">D\u00fczc\u0259<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bart%C4%B1n_ili\">Bart\u0131n<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Karab%C3%BCk_ili\">Karab\u00fck<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kilis_ili\">Kilis<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tunc%C9%99li_ili\">Tunc\u0259li<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0%C4%9Fd%C4%B1r_ili\">\u0130\u011fd\u0131r<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Artvin_ili\">Artvin<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87anq%C4%B1r%C4%B1_ili\">\u00c7anq\u0131r\u0131<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87orum_ili\">\u00c7orum<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C4%B1rnak_ili\">\u015e\u0131rnak<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eanl%C4%B1urfa_ili\">\u015eanl\u0131urfa<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tokat_ili\">Tokat<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Amasya_ili\">Amasya<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C9%99hr%C9%99manm%C9%99r%C9%99%C5%9F_ili\">Q\u0259hr\u0259manm\u0259r\u0259\u015f<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ad%C4%B1yaman_ili\">Ad\u0131yaman<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b4\/Red_pog.png\/9px-Red_pog.png\" alt=\"Red pog.png\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ni%C4%9Fd%C9%99_ili\">Ni\u011fd\u0259<\/a>T\u00fcrkiy\u0259nin inzibati b\u00f6lg\u00fcs\u00fc<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Co\u011frafiya[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=13\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=13\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h2>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gnome-searchtool.svg?uselang=az\"><\/a>&nbsp;\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_co%C4%9Frafiyas%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 co\u011frafiyas\u0131<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Turkey_topo.jpg?uselang=az\"><\/a>T\u00fcrkiy\u0259nin topoqrafik x\u0259rit\u0259si<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259, torpa\u011f\u0131 iki qit\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avrasiya\">Avrasiya<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259sidir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-225\">[225]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Immerfall2009-226\">[226]<\/a><\/sup>&nbsp;\u018frazisinin 97%-i&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Asiya\">Asiyada<\/a>&nbsp;yerl\u0259\u015fir v\u0259 bu hiss\u0259 Anadolu adlan\u0131r. Qalan 3% hiss\u0259 is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropa<\/a>&nbsp;qit\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Frakiya\">\u015e\u0259rqi Frakiya<\/a>&nbsp;adlan\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rm%C9%99r%C9%99_d%C9%99nizi\">M\u0259rm\u0259r\u0259 d\u0259nizi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Dardanel\">Dardanel<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bosfor\">Bosfor<\/a>&nbsp;Anadolu v\u0259 \u015e\u0259rqi Frakiyan\u0131 bir-birind\u0259n ay\u0131r\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-227\">[227]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-228\">[228]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259 x\u0259rit\u0259si kobud d\u00fczbucaql\u0131 formas\u0131n\u0131 xat\u0131rlad\u0131r, 1.600 kilometr uzunlu\u011funda v\u0259 800 km geni\u015fliyind\u0259dir. 36\u00b0, 42\u00b0 \u015fimal paralell\u0259ri v\u0259 26\u00b0, 45\u00b0 \u015f\u0259rq meridianlar\u0131 aras\u0131nda yerl\u0259\u015fir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-229\">[229]<\/a><\/sup>&nbsp;G\u00f6ll\u0259r il\u0259 birlikd\u0259 783.562 km\u00b2 \u0259razini \u0259hat\u0259 edir. 755,688 km\u00b2 Asiya \u0259razisi, qalan 23.764 km\u00b2 is\u0259 Avropa \u0259razisini t\u0259\u015fkil edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-230\">[230]<\/a><\/sup>&nbsp;Bu r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 sah\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyan\u0131n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sah%C9%99l%C9%99rin%C9%99_g%C3%B6r%C9%99_Avropa_%C3%B6lk%C9%99l%C9%99rinin_siyah%C4%B1s%C4%B1\">37-ci \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259sidir<\/a>.<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Istanbul_and_Bosporus_big.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbul<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bosfor\">Bosfor<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7 t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 d\u0259nizl\u0259: q\u0259rbd\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Egey_d%C9%99nizi\">Egey d\u0259nizi<\/a>, \u015fimalda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz\">Qara d\u0259niz<\/a>&nbsp;v\u0259 c\u0259nubda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a>, \u015fimal-q\u0259rbd\u0259n is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rm%C9%99r%C9%99_d%C9%99nizi\">M\u0259rm\u0259r\u0259 d\u0259nizi<\/a>&nbsp;il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-231\">[231]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259nin Avropadak\u0131 hiss\u0259si olan \u015e\u0259rqi Frakiya&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yunan%C4%B1stan\">Yunan\u0131stan<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bolqar%C4%B1stan\">Bolqar\u0131stan<\/a>&nbsp;il\u0259, Asiya hiss\u0259si adlanan Anadolu is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Suriya\">Suriya<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0raq\">\u0130raq<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ran\">\u0130ran<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">Az\u0259rbaycan<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99nistan\">Erm\u0259nistan<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%BCrc%C3%BCstan\">G\u00fcrc\u00fcstan<\/a>&nbsp;il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259ddir. Anadolu dar sahil d\u00fcz\u0259nliyi il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015f y\u00fcks\u0259k m\u0259rk\u0259zli platformad\u0131r. \u015eimalda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Koro%C4%9Flu_da%C4%9F%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Koro\u011flu<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C5%9Eimali_Anadolu_da%C4%9Flar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u015eimali Anadolu da\u011flar\u0131<\/a>, c\u0259nubda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tavr_da%C4%9Flar%C4%B1\">Tavr da\u011flar\u0131<\/a>&nbsp;il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015fdur. T\u00fcrkiy\u0259nin \u015f\u0259rqin\u0259 getdikc\u0259 y\u00fcks\u0259klik art\u0131r v\u0259 bura&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/F%C9%99rat\">F\u0259rat<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C9%99cl%C9%99\">D\u0259cl\u0259<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Araz\">Araz<\/a>&nbsp;kimi m\u00fcxt\u0259lif \u00e7aylar\u0131n qayna\u011f\u0131d\u0131r. 5,137 metr y\u00fcks\u0259kliyind\u0259ki T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259n y\u00fcks\u0259k da\u011f\u0131 olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fr%C4%B1_da%C4%9F%C4%B1\">A\u011fr\u0131 da\u011f\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00f6l\u00fc olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Van_g%C3%B6l%C3%BC\">Van g\u00f6l\u00fc<\/a>&nbsp;d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">\u015e\u0259rqi Anadoluda<\/a>&nbsp;yer al\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-232\">[232]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi_regionu\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">\u015e\u0259rqi Anadolu<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Egey_regionu\">Egey<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/C%C9%99nub-%C5%9F%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">C\u0259nub-\u015f\u0259rqi Anadolu<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Anadolu_regionu\">M\u0259rk\u0259zi Anadolu<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz\">Qara d\u0259niz<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rm%C9%99r%C9%99_regionu\">M\u0259rm\u0259r\u0259<\/a>&nbsp;olmaq \u00fcz\u0259r\u0259 7 co\u011frafi regiona b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fd\u00fcr. Dar bir arx kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz_regionu\">Qara d\u0259niz regionu<\/a>, \u015eimali Anadolu boyunca nizams\u0131z olaraq uzan\u0131r v\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u00fcmumi \u0259razisinin alt\u0131da birini t\u0259\u015fkil edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-233\">[233]<\/a><\/sup>&nbsp;\u015e\u0259rq\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259nil\u0259n zaman d\u00fcz\u0259nlik sah\u0259l\u0259rin artmas\u0131na paralel olaraq h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fcn artd\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-234\">[234]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259 yer formalar\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lifliyi, minl\u0259rl\u0259 ildir b\u00f6lg\u0259nin \u0259razisini \u015f\u0259kill\u0259ndir\u0259n yerin h\u0259r\u0259k\u0259tliliyinin bir n\u0259tic\u0259sidir. \u00dcz\u0259rind\u0259 s\u00f6nm\u00fc\u015f vulkanlar var v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Z%C9%99lz%C9%99l%C9%99\">z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r<\/a>&nbsp;h\u0259l\u0259 d\u0259 tez-tez ba\u015f verir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-235\">[235]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Dardanel\">Dardanel<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bosfor\">Bosfor<\/a>, \u00f6lk\u0259d\u0259ki q\u0131r\u0131lma x\u0259tl\u0259rinin \u0259sas enerji m\u0259nb\u0259yidir. \u00d6lk\u0259nin \u015fimal\u0131nda v\u0259 \u015f\u0259rqind\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan b\u00f6y\u00fck q\u0131r\u0131lma x\u0259tl\u0259ri var. 1999-cu ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C5%9Eimali_Anadolu_q%C4%B1r%C4%B1lma_x%C9%99tti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u015eimali Anadolu q\u0131r\u0131lma x\u0259ttind\u0259<\/a>&nbsp;meydana g\u0259l\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0zmit_z%C9%99lz%C9%99l%C9%99si_(1999)\">b\u00f6y\u00fck M\u0259rm\u0259r\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259si<\/a>&nbsp;minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-236\">[236]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-237\">[237]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Biom\u00fcxt\u0259liflilik[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=14\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=14\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gnome-searchtool.svg?uselang=az\"><\/a>&nbsp;\u018fsas m\u0259qal\u0259l\u0259r:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_floras%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 floras\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_faunas%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 faunas\u0131<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_%C9%99traf-m%C3%BChit_probleml%C9%99ri&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u0259traf-m\u00fchit probleml\u0259ri<\/a><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:View_of_Bursa_from_the_hills_of_Mount_Uludag.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Uluda%C4%9F\">Uluda\u011fdan<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bursa\">Bursan\u0131n<\/a>&nbsp;g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin qeyri-adi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ekosistem\">ekosistemi<\/a>&nbsp;v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u00fcxt\u0259lifliyi, \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir n\u00f6v m\u00fcxt\u0259lifliyinin meydana g\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Anadolu torpaqlar\u0131, \u0259kin\u00e7ilik \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ill\u0259rd\u0259n etibar\u0259n bir \u00e7ox bitkinin v\u0259t\u0259ni olmu\u015fdur v\u0259 hal-haz\u0131rda bu bitkil\u0259r T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fayan insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n istifad\u0259 edilm\u0259kd\u0259dir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-238\">[238]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-239\">[239]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fauna_(zoologiya)\">fauna<\/a>&nbsp;m\u00fcxt\u0259lifliyi,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Flora_(botanika)\">flora<\/a>&nbsp;m\u00fcxt\u0259lifliyind\u0259n bel\u0259 daha \u00e7oxdur. \u00dcmumilikd\u0259 b\u00fct\u00fcn&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropa<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 heyvan n\u00f6vl\u0259rinin say\u0131n\u0131n 60.000 olmas\u0131na baxmayaraq, bu r\u0259q\u0259m T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 80.000-d\u0259n \u00e7oxdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-240\">[240]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-241\">[241]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimali Anadolu qozas\u0131 v\u0259 yarpaq t\u00f6k\u0259n qar\u0131\u015f\u0131q me\u015f\u0259l\u0259ri, T\u00fcrkiy\u0259nin \u015fimal\u0131ndak\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C5%9Eimali_Anadolu_da%C4%9Flar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u015eimali Anadolu da\u011flar\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini \u00f6rt\u00fcr v\u0259 bir ekoloji b\u00f6lg\u0259 meydana g\u0259tirir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-242\">[242]<\/a><\/sup>&nbsp;Bu da\u011flar\u0131n \u015f\u0259rq ucunda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qafqaz\">Qafqaz<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qar%C4%B1%C5%9F%C4%B1q_me%C5%9F%C9%99l%C9%99r_zonas%C4%B1\">qar\u0131\u015f\u0131q me\u015f\u0259l\u0259ri<\/a>&nbsp;var. B\u00f6lg\u0259 h\u0259m d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avrasiya\">Avrasiya<\/a>&nbsp;v\u0259h\u015fi t\u0259bi\u0259tinin v\u0259t\u0259nidir. Burada&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eahin\">\u015fahin<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Berqut\">berqut<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99zar_qartal%C4%B1\">m\u0259zar qartal\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ki%C3%A7ik_qartal\">ki\u00e7ik qartal<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qafqaz_tetras%C4%B1\">Qafqaz tetras\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Stenolaz&amp;action=edit&amp;redlink=1\">stenolaz<\/a>&nbsp;kimi qu\u015fu n\u00f6vl\u0259ri d\u0259 ya\u015fay\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C5%9Eimali_Anadolu_da%C4%9Flar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u015eimali Anadolu da\u011flar\u0131<\/a>&nbsp;il\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz\">Qara d\u0259niz<\/a>&nbsp;aras\u0131ndak\u0131 dar sahil x\u0259ttind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yer\">yer<\/a>&nbsp;\u00fcz\u0259rind\u0259 az miqdarda g\u00f6r\u00fcl\u0259n m\u00fclayim-<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ekvatorial_iqlim_qur%C5%9Fa%C4%9F%C4%B1\">ekvatorial iqlim<\/a>&nbsp;tipin\u0259 v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Euskin-kol%C5%9Fik_yarpaq_t%C3%B6k%C9%99n_me%C5%9F%C9%99l%C9%99r&amp;action=edit&amp;redlink=1\">euskin-kol\u015fik yarpaq t\u00f6k\u0259n me\u015f\u0259l\u0259r\u0259<\/a>&nbsp;rast g\u0259linir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-243\">[243]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_milli_parklar%C4%B1\">40 milli park<\/a>, 189 t\u0259bii park, 31 qoruq, 80 v\u0259h\u015fi heyvanlar\u0131n qorunma sah\u0259si v\u0259 109 t\u0259bii abid\u0259 m\u00f6vcuddur.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Olimpos_B%C9%99yda%C4%9Flar%C4%B1_Milli_Park%C4%B1\">Olimpos B\u0259yda\u011flar\u0131 Milli Park\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fr%C4%B1_Da%C4%9F%C4%B1_Milli_Park%C4%B1\">A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131 Milli Park\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0yn%C9%99ada_Subasar_Me%C5%9F%C9%99l%C9%99ri_Milli_Park%C4%B1\">\u0130yn\u0259ada Subasar Me\u015f\u0259l\u0259ri Milli Park\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Uluda%C4%9F_Milli_Park%C4%B1\">Uluda\u011f Milli Park\u0131<\/a>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki \u0259n \u00e7ox ziyar\u0259t edil\u0259n milli parklard\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-244\">[244]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-245\">[245]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ministryofforest-246\">[246]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259nin paytaxt\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ankara\">Ankara<\/a>, eyniadl\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ankara_pi%C5%9Fiyi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ankara pi\u015fiyi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ankara_dov%C5%9Fan%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ankara dov\u015fan\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ankara_ke%C3%A7isi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ankara ke\u00e7isi<\/a>&nbsp;kimi hayvanlar\u0131yla m\u0259\u015fhurdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-247\">[247]<\/a><\/sup>&nbsp;\u00d6lk\u0259nin dig\u0259r milli simvollar\u0131ndan biri d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Van_pi%C5%9Fiyi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Van pi\u015fiyidir<\/a>&nbsp;v\u0259 ad\u0131n\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">\u015e\u0259rqi Anadoludak\u0131<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Van\">Van<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99nin_inzibati_b%C3%B6lg%C3%BCs%C3%BC\">ilind\u0259n<\/a>&nbsp;al\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 xas&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Anadolu_%C3%A7oban_iti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Anadolu \u00e7oban iti<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kanqal\">kanqal<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=A%C4%9Fsaray_malaql%C4%B1s%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">a\u011fsaray malaql\u0131s\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=A%C4%9Fba%C5%9F_(it)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">a\u011fba\u015f<\/a>&nbsp;kimi it n\u00f6vl\u0259ri d\u0259 vard\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-248\">[248]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Blunt_7-249\">[249]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-250\">[250]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0130qlim[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=15\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=15\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gnome-searchtool.svg?uselang=az\"><\/a>&nbsp;\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_iqlimi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 iqlimi<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Turkey_K%C3%B6ppen.svg?uselang=az\"><\/a>K\u00f6ppen iqlim sinifl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin x\u0259rit\u0259si<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u00fc\u00e7 f\u0259rqli iqlim tipin\u0259 rast g\u0259linm\u0259kd\u0259dir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Egey_d%C9%99nizi\">Egey d\u0259nizi<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a>&nbsp;sahill\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi_iqlimi\">Aral\u0131q d\u0259nizi iqlimind\u0259<\/a>&nbsp;yay isti v\u0259 quru, q\u0131\u015f\u0131 isti v\u0259 ya\u011f\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. T\u0259bii bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fc&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Makvis\">makvisdir<\/a>.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz\">Qara d\u0259niz<\/a>&nbsp;sahill\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C9%99niz_iqlimi\">d\u0259niz iqlim tipi<\/a>&nbsp;h\u0259r f\u0259sild\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmas\u0131na t\u0259kan verir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-251\">[251]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u0259bii bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fc is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Me%C5%9F%C9%99\">me\u015f\u0259l\u0259rdir<\/a>. Qara d\u0259niz sahill\u0259ri, T\u00fcrkiy\u0259nin il \u0259rzind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k ya\u011f\u0131\u015f alan t\u0259k b\u00f6lg\u0259sidir v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz_regionu\">\u015e\u0259rqi Qara d\u0259niz<\/a>&nbsp;b\u00f6lm\u0259si illik 2000\u20132500 millimetr ya\u011f\u0131nt\u0131 al\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-252\">[252]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Egey_d%C9%99nizi\">Egey d\u0259nizi<\/a>&nbsp;il\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz\">Qara d\u0259nizi<\/a>&nbsp;birl\u0259\u015fdir\u0259n M\u0259rm\u0259r\u0259 d\u0259nizinin sahill\u0259rind\u0259 ke\u00e7id iqlim tipl\u0259rin\u0259 rast g\u0259linir. D\u0259nizin c\u0259nubunda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi_m%C9%99tb%C9%99xi\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a>, \u015fimalda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Qara_d%C9%99niz_iqlimi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Qara d\u0259niz<\/a>&nbsp;v\u0259 \u015fimal-q\u0259rbd\u0259 is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kontinental_iqlim\">kontinental iqlim<\/a>&nbsp;m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Qar ya\u011f\u0131\u015f\u0131 dem\u0259k olar ki, h\u0259r il M\u0259rm\u0259r\u0259 v\u0259 Qara d\u0259niz regionlar\u0131dna m\u00fc\u015fahid\u0259 olunsa da, qar yerd\u0259 sad\u0259c\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn qal\u0131r. Qara d\u0259niz v\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizind\u0259ki sahill\u0259r\u0259 paralel olaraq da\u011flar d\u0259nizl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n m\u00fclayim hava k\u00fctl\u0259l\u0259rinin daxili hiss\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7atmas\u0131na mane olur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-253\">[253]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Anadolu_regionu\">M\u0259rk\u0259zi Anadolu<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">\u015e\u0259rqi Anadolu<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/C%C9%99nub-%C5%9F%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Anadolu<\/a>&nbsp;regionlar\u0131nda, kontinental iqlim\u0259 rast g\u0259linir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-254\">[254]<\/a><\/sup>&nbsp;\u0130llik v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik temperatur f\u0259rql\u0259ri bu iqlimd\u0259 y\u00fcks\u0259kdir. Yay aylar\u0131 isti v\u0259 quru, q\u0131\u015f aylar\u0131 is\u0259 soyuq v\u0259 qarl\u0131 ke\u00e7ir. \u015e\u0259rq hiss\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0131\u015f aylar\u0131 olduqca s\u0259rtdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">\u015e\u0259rqi Anadoluda<\/a>&nbsp;havan\u0131n temperaturu \u221230&nbsp;\u00b0C v\u0259 \u221240&nbsp;\u00b0C q\u0259d\u0259r en\u0259 bil\u0259r v\u0259 ild\u0259 \u0259n az 120 g\u00fcn qarl\u0131 ke\u00e7ir. Q\u0259rbd\u0259 q\u0131\u015f temperaturu orta hesabla 1&nbsp;\u00b0C olaraq m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Yay aylar\u0131 \u00f6lk\u0259 boyu isti v\u0259 quru olsa da, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 iyul v\u0259 avqust \u0259n quraq aylard\u0131r. May ay\u0131 is\u0259 \u0259n \u00e7ox ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131r v\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 temperatur 30\u00b0C-d\u0259n yuxar\u0131 qalxa bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:2014_Prowincja_Ararat,_Widok_na_Ma%C5%82y_Ararat_(01).jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fr%C4%B1_da%C4%9F%C4%B1\">A\u011fr\u0131 da\u011f\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Vue_du_lac_de_Van.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Van_g%C3%B6l%C3%BC\">Van g\u00f6l\u00fc<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Pontic_Mountains.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Pont_da%C4%9Flar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Pont da\u011flar\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Vulkan_Hasan_Bagi.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/H%C9%99s%C9%99nda%C4%9F\">H\u0259s\u0259nda\u011f<\/a><\/li><\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Demoqrafiya[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=16\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=16\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h2>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gnome-searchtool.svg?uselang=az\"><\/a>&nbsp;\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_%C9%99halisi\">T\u00fcrkiy\u0259 \u0259halisi<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Anadolu_t%C3%BCrkl%C9%99ri\">Anadolu t\u00fcrkl\u0259ri<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99ki_etnik_qruplar&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki etnik qruplar<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><th>\u018fhali siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131<\/th><\/tr><tr><th>\u0130l<\/th><th>\u018fh.<\/th><th>\u00b1%<\/th><\/tr><tr><th>1927<\/th><td>13.649.945<\/td><td>\u2014&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/td><\/tr><tr><th>1935<\/th><td>16.158.018<\/td><td>+18.4%<\/td><\/tr><tr><th>1940<\/th><td>17.820.950<\/td><td>+10.3%<\/td><\/tr><tr><th>1950<\/th><td>20.947.188<\/td><td>+17.5%<\/td><\/tr><tr><th>1960<\/th><td>27.754.820<\/td><td>+32.5%<\/td><\/tr><tr><th>1970<\/th><td>35.605.176<\/td><td>+28.3%<\/td><\/tr><tr><th>1980<\/th><td>44.736.957<\/td><td>+25.6%<\/td><\/tr><tr><th>1990<\/th><td>56.473.035<\/td><td>+26.2%<\/td><\/tr><tr><th>2000<\/th><td>67.803.927<\/td><td>+20.1%<\/td><\/tr><tr><th>2010<\/th><td>73.722.988<\/td><td>+8.7%<\/td><\/tr><tr><th>2015<\/th><td>78.741.053<\/td><td>+6.8%<\/td><\/tr><tr><th>2017<\/th><td>80.810.525<\/td><td>+2.6%<\/td><\/tr><tr><th>2019<\/th><td>83.154.997<\/td><td>+2.9%<\/td><\/tr><tr><td>M\u0259nb\u0259: T\u00fcrkiy\u0259 Statistika Qurumu<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-pop27-11-255\">[255]<\/a><\/sup><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%9Cnvana_%C9%99saslanan_%C9%99hali_qeydiyyat_sistemi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00dcnvana \u0259saslanan \u0259hali qeydiyyat sistemi<\/a>&nbsp;n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 31 dekabr 2019 etibaril\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0259halisi 83 milyon 154 min 997 n\u0259f\u0259rdir. Bu r\u0259q\u0259m ilk r\u0259smi siyah\u0131yaalma edildiyi zaman, 1927-ci ild\u0259 13,6 milyon olmu\u015fdur. 2017-ci ild\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 2016-c\u0131 il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 995 min \u00e7ox, \u00f6lk\u0259nin \u0259halisinin art\u0131m tempi is\u0259 12,4<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Promil\">\u2030<\/a>&nbsp;olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-2011stat-256\">[256]<\/a><\/sup>&nbsp;\u018fhalinin 92,5%-i il v\u0259 il\u00e7\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 h\u0259r km\u00b2 ba\u015f\u0131na ortalama 105 adam d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fhalinin 67,9%-i 15\u201364 ya\u015f qruplar\u0131nda, 23,6%-i 0\u201314 ya\u015f qrupundad\u0131r. \u018fhalinin t\u0259qrib\u0259n 8,5%-i 65 ya\u015f v\u0259 daha yuxar\u0131 ya\u015f qrupunda yer al\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-257\">[257]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fhalinin_orta_ya%C5%9F%C4%B1na_g%C3%B6r%C9%99_%C3%B6lk%C9%99l%C9%99rin_siyah%C4%B1s%C4%B1\">\u018fhalinin ortalama ya\u015f\u0131<\/a>&nbsp;31.4-d\u00fcr. T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259n inki\u015faf etmi\u015f v\u0259 \u0259n s\u0131x \u015f\u0259h\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbuldur<\/a>. Bununla yana\u015f\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbul<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropan\u0131n<\/a>&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc, d\u00fcnyan\u0131n is\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck 34-c\u00fc \u015f\u0259h\u0259ri statusuna da malikdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-258\">[258]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-259\">[259]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-260\">[260]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 66-c\u0131 madd\u0259si, &#8220;T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131na v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan&#8221; h\u0259r k\u0259si, bir &#8220;t\u00fcrk&#8221; olaraq adland\u0131r\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bl\u0259, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 h\u00fcquqi m\u0259nada t\u00fcrk s\u00f6z\u00fc, bir etnik m\u0259n\u015f\u0259yi ifad\u0259 etm\u0259kd\u0259n \u00e7ox \u00f6lk\u0259nin v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olan h\u0259r k\u0259si ifad\u0259 edir. \u00d6lk\u0259nin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin etnik m\u0259n\u015f\u0259yi t\u00fcrkd\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-yenisafak1-261\">[261]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_K%C9%99%C5%9Ffiyyat_%C4%B0dar%C9%99si\">CIA<\/a>-ya \u0259sas\u0259n \u00f6lk\u0259 \u0259halisind\u0259ki T\u00fcrkl\u0259rin nisb\u0259ti 70\u201375%, Kondaya \u0259sas\u0259n 76% v\u0259 konsensusa \u0259sas\u0259n 77%-dir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-mutlu-262\">[262]<\/a><\/sup>&nbsp;\u018fhalinin etnik yay\u0131lmas\u0131na aid bir \u00e7ox m\u0259lumatlar\u0131n olmas\u0131na baxmayaraq, T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n a\u00e7\u0131qlanan r\u0259smi \u0259hali say\u0131lar\u0131 etnik m\u0259n\u015f\u0259y\u0259 aid r\u0259q\u0259ml\u0259r verm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi m\u0259lumatlar m\u00f6vcud deyil. Apar\u0131lan siyah\u0131yaalmalara g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Albanlar\">albanlar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycanl%C4%B1lar\">az\u0259rbaycanl\u0131lar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fr%C9%99bl%C9%99r\">\u0259r\u0259bl\u0259r<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bosniyal%C4%B1lar\">bosniyal\u0131lar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ad%C4%B1qlar\">\u00e7\u0259rk\u0259zl\u0259r<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara%C3%A7%C4%B1lar\">qara\u00e7\u0131lar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%BCrc%C3%BCl%C9%99r\">g\u00fcrc\u00fcl\u0259r<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hem%C5%9Finlil%C9%99r\">h\u0259m\u015finlil\u0259r<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Lazlar\">lazlar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Pomaklar\">pomaklar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Suriyal%C4%B1lar\">suriyal\u0131lar<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Zazalar\">zazalar<\/a>&nbsp;daxil olmaqla bir \u00e7ox etnik qrup ya\u015fasa da, \u00f6lk\u0259d\u0259 r\u0259smi olaraq tan\u0131nan azl\u0131qlar yaln\u0131z&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99nil%C9%99r\">erm\u0259nil\u0259r<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yunanlar\">yunanlar<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Y%C9%99hudil%C9%99r\">y\u0259hudil\u0259rdir<\/a>.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Lozanna_m%C3%BCqavil%C9%99si_(1923)\">Lozanna m\u00fcqavil\u0259si<\/a>&nbsp;il\u0259 3 azl\u0131q r\u0259sm\u0259n tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Turkey_Ethnic_groups-263\">[263]<\/a><\/sup><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kurdistan_of_Turkey_(CIA).png?uselang=az\"><\/a>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCrd\">k\u00fcrdl\u0259rin<\/a>&nbsp;\u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etdiyi \u0259razil\u0259r<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkl\u0259rd\u0259n sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan \u0259n b\u00f6y\u00fck etnik qrup&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCrdl%C9%99r\">k\u00fcrdl\u0259rdir<\/a>. K\u00fcrdl\u0259rin \u0259halid\u0259 nisb\u0259ti&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_K%C9%99%C5%9Ffiyyat_%C4%B0dar%C9%99si\">CIA<\/a>&nbsp;hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259 18%, Kondaya g\u00f6r\u0259 15% v\u0259 konsensusa g\u00f6r\u0259 14% t\u0259\u015fkil edir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCrdl%C9%99r\">K\u00fcrdl\u0259r<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259nin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_K%C3%BCrd%C3%BCstan%C4%B1\">T\u00fcrkiy\u0259 K\u00fcrd\u00fcstan\u0131<\/a>&nbsp;olaraq da bilin\u0259n \u015f\u0259rq v\u0259 c\u0259nub-\u015f\u0259rq hiss\u0259l\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259nmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-264\">[264]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-265\">[265]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-kirisci-266\">[266]<\/a><\/sup>&nbsp;K\u00fcrd \u0259halisi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tunc%C9%99li\">Tunc\u0259li<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bing%C3%B6l_ili\">Bing\u00f6l<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mu%C5%9F_ili\">Mu\u015f<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/A%C4%9Fr%C4%B1_ili\">A\u011fr\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0%C4%9Fd%C4%B1r_ili\">\u0130\u011fd\u0131r<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Elaz%C4%B1%C4%9F_ili\">Elaz\u0131\u011f<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Diyarb%C9%99kir_ili\">Diyarbak\u0131r<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Batman\">Batman<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C4%B1rnak_ili\">\u015e\u0131rnak<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bitlis_ili\">Bitlis<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Van_ili\">Van<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mardin_ili\">Mardin<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Siirt_ili\">Siirt<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hakkari_ili\">Hakkari<\/a>&nbsp;ill\u0259rind\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edirl\u0259r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-267\">[267]<\/a><\/sup>&nbsp;Bundan \u0259lav\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eanl%C4%B1urfa_ili\">\u015eanl\u0131urfada<\/a>&nbsp;\u0259halinin 47%-ni,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qars\">Qarsda<\/a>&nbsp;is\u0259 \u0259halinin 20%-ni t\u0259\u015fkil edir. \u0130ll\u0259rdir daxili miqrasiya il\u0259 k\u00fcrdl\u0259r \u00f6lk\u0259nin m\u0259rk\u0259zind\u0259 v\u0259 q\u0259rbind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n b\u00fct\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. X\u00fcsusil\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbulda<\/a>&nbsp;3 milyona yax\u0131n k\u00fcrd ya\u015fay\u0131r v\u0259 bu, \u015f\u0259h\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k k\u00fcrd \u0259halisi olan \u015f\u0259h\u0259r\u0259 \u00e7evirir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_K%C9%99%C5%9Ffiyyat_%C4%B0dar%C9%99si\">CIA<\/a>&nbsp;m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u00fcrkl\u0259r v\u0259 k\u00fcrdl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa dig\u0259r azl\u0131qlar\u0131n nisb\u0259ti 7\u201312%-dir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Nachmani2003-268\">[268]<\/a><\/sup>&nbsp;\u00dc\u00e7 tan\u0131nm\u0131\u015f azl\u0131qdan ba\u015fqa h\u0259r hans\u0131 bir azl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u00fcquqlar m\u00f6vcud deyil. &#8220;Azl\u0131q&#8221; termini, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 h\u0259ssas bir m\u00f6vzudur v\u0259 h\u0259ssas olma\u011fa davam etm\u0259kd\u0259dir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-269\">[269]<\/a><\/sup>&nbsp;Azl\u0131qlar\u0131 qanuni olaraq tan\u0131masa da, d\u00f6vl\u0259t r\u0259smi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Radio_Televiziya_Qurumu\">TRT<\/a>&nbsp;kanal\u0131na azl\u0131qlar\u0131n dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259rd\u0259 radio v\u0259 televiziya proqramlar\u0131 haz\u0131rlama\u011fa icaz\u0259 verir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/TRT_Avaz\">TRT Avaz<\/a>, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_dili\">Az\u0259rbaycan dilind\u0259<\/a>&nbsp;fa\u0259liyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n d\u00f6vl\u0259t kanallar\u0131ndan biridir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-mutlu-262\">[262]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-minorities-270\">[270]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 \u0259halisinin 2,5%-i immiqrantlardan ibar\u0259tdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-271\">[271]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-272\">[272]<\/a><\/sup>&nbsp;2015-ci ilin dekabr ay\u0131na olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259 2,5 milyon&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Suriyal%C4%B1lar\">suriyal\u0131<\/a>&nbsp;qa\u00e7q\u0131na ev sahibliyi edir v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 d\u00fcnyada \u0259n b\u00f6y\u00fck qa\u00e7q\u0131n \u0259halisin\u0259 m\u0259xsus \u00f6lk\u0259 statusuna malikdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-esa.un.org-273\">[273]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-azinlikdil-274\">[274]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Suriyada_v%C9%99t%C9%99nda%C5%9F_m%C3%BCharib%C9%99si\">Suriya V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n<\/a>&nbsp;qa\u00e7an bu qa\u00e7q\u0131nlar, Af\u0259t v\u0259 T\u0259cili Yard\u0131m Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan \u00e7ad\u0131rlarda qonaq edilmi\u015f, bir m\u00fcdd\u0259t sonra bir \u00e7oxu T\u00fcrkiy\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7 ed\u0259r\u0259k normal h\u0259yatlar\u0131na davam etmi\u015fl\u0259r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-275\">[275]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-unhcr-syrian-refugees-276\">[276]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259nin r\u0259smi dili, eyni zamanda \u0259halinin 85%-in ana dili olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_dili\">t\u00fcrkc\u0259dir<\/a>. \u018fhalinin t\u0259xmin\u0259n 12%-i&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCrd_dili\">k\u00fcrd dilind\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ana_dili\">ana dili<\/a>&nbsp;kimi dan\u0131\u015f\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fr%C9%99b_dili\">\u018fr\u0259b<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Zaza_dili\">zaza<\/a>&nbsp;dill\u0259rini ana dili kimi dan\u0131\u015fanlar\u0131n nisb\u0259ti 1%-d\u0259n \u00e7oxdur. Bununla yana\u015f\u0131, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Abaza_dili\">abaza<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Abxaz_dili\">abxaz<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kabarda-%C3%A7%C9%99rk%C9%99z_dili\">\u00e7\u0259rk\u0259z<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara%C3%A7%C4%B1_dili\">qara\u00e7\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Laz_dili\">laz<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Zaza_dili\">zaza<\/a>&nbsp;dill\u0259ri t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131ndad\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Roopnarine2015-277\">[277]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-MedinaHepner2013-278\">[278]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-279\">[279]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-280\">[280]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><th>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eablon:T%C3%BCrkiy%C9%99nin_b%C3%B6y%C3%BCk_%C5%9F%C9%99h%C9%99rl%C9%99ri\">b<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C5%9Eablon_m%C3%BCzakir%C9%99si:T%C3%BCrkiy%C9%99nin_b%C3%B6y%C3%BCk_%C5%9F%C9%99h%C9%99rl%C9%99ri&amp;action=edit&amp;redlink=1\">m<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C5%9Eablon:T%C3%BCrkiy%C9%99nin_b%C3%B6y%C3%BCk_%C5%9F%C9%99h%C9%99rl%C9%99ri&amp;action=edit\">r<\/a>\u018fn b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r (T\u00fcrkiy\u0259)<br>T\u00dc\u0130K-in 1 dekabr 2018-ci il m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259:<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-281\">[281]<\/a><\/sup><\/th><\/tr><tr><th><\/th><th><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_%C5%9F%C9%99h%C9%99rl%C9%99ri\">Yer<\/a><\/th><th>Ad<\/th><th><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_regionlar%C4%B1\">Region<\/a><\/th><th><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_%C9%99halisi\">\u018fha.<\/a><\/th><th><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_%C5%9F%C9%99h%C9%99rl%C9%99ri\">Yer<\/a><\/th><th>Ad<\/th><th><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_regionlar%C4%B1\">Region<\/a><\/th><th><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_%C9%99halisi\">\u018fha.<\/a><\/th><th><\/th><\/tr><tr><td><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Istanbul2010.jpg?uselang=az\"><\/a><br><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbul<\/a><br><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ankara_Views.jpg?uselang=az\"><\/a><br><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ankara\">Ankara<\/a><\/td><td>1<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbul<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rm%C9%99r%C9%99_regionu\">M\u0259rm\u0259r\u0259<\/a><\/td><td>14.657.434<\/td><td>11<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kocaeli\">Kocaeli<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rm%C9%99r%C9%99_regionu\">M\u0259rm\u0259r\u0259<\/a><\/td><td>1.780.055<\/td><td><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Izmir_Turkey.jpg?uselang=az\"><\/a><br><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0zmir\">\u0130zmir<\/a><br><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:City_center_of_Bursa.jpg?uselang=az\"><\/a><br><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bursa\">Bursa<\/a><\/td><\/tr><tr><td>2<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ankara\">Ankara<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Anadolu_regionu\">M\u0259rk\u0259zi Anadolu<\/a><\/td><td>5.270.575<\/td><td>12<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Diyarb%C9%99kir\">Diyarb\u0259kir<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/C%C9%99nub-%C5%9F%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">C\u0259nub-\u015f\u0259rqi Anadolu<\/a><\/td><td>1.654.196<\/td><\/tr><tr><td>3<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0zmir\">\u0130zmir<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Egey_regionu\">Egey<\/a><\/td><td>4.168.415<\/td><td>13<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hatay\">Hatay<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi_regionu\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a><\/td><td>1.533.507<\/td><\/tr><tr><td>4<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bursa\">Bursa<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rm%C9%99r%C9%99_regionu\">M\u0259rm\u0259r\u0259<\/a><\/td><td>2.842.547<\/td><td>14<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Manisa\">Manisa<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Egey_regionu\">Egey<\/a><\/td><td>1.380.366<\/td><\/tr><tr><td>5<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Antalya\">Antalya<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi_regionu\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a><\/td><td>2.288.456<\/td><td>15<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kayseri\">Kayseri<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Anadolu_regionu\">M\u0259rk\u0259zi Anadolu<\/a><\/td><td>1.341.056<\/td><\/tr><tr><td>6<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Adana\">Adana<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi_regionu\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a><\/td><td>2.183.167<\/td><td>16<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Samsun\">Samsun<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz_regionu\">Qara d\u0259niz<\/a><\/td><td>1.279.884<\/td><\/tr><tr><td>7<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Konya\">Konya<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Anadolu_regionu\">M\u0259rk\u0259zi Anadolu<\/a><\/td><td>2.130.544<\/td><td>17<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bal%C4%B1k%C9%99sir\">Bal\u0131k\u0259sir<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rm%C9%99r%C9%99_regionu\">M\u0259rm\u0259r\u0259<\/a><\/td><td>1.186.688<\/td><\/tr><tr><td>8<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qaziant%C9%99p\">Qaziant\u0259p<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/C%C9%99nub-%C5%9F%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">C\u0259nub-\u015f\u0259rqi Anadolu<\/a><\/td><td>1.931.836<\/td><td>18<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C9%99hr%C9%99manmara%C5%9F\">Q\u0259hr\u0259manmara\u015f<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi_regionu\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a><\/td><td>1.096.610<\/td><\/tr><tr><td>9<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eanl%C4%B1urfa\">\u015eanl\u0131urfa<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/C%C9%99nub-%C5%9F%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">C\u0259nub-\u015f\u0259rqi Anadolu<\/a><\/td><td>1.892.320<\/td><td>19<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Van\">Van<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_Anadolu_regionu\">\u015e\u0259rqi Anadolu<\/a><\/td><td>1.096.397<\/td><\/tr><tr><td>10<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mersin\">Mersin<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi_regionu\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a><\/td><td>1.745.221<\/td><td>20<\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ayd%C4%B1n\">Ayd\u0131n<\/a><\/td><td><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Egey_regionu\">Egey<\/a><\/td><td>1.053.506<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">S\u0259hiyy\u0259[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=17\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=17\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_x%C9%99st%C9%99xanalar%C4%B1n%C4%B1n_siyah%C4%B1s%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 x\u0259st\u0259xanalar\u0131n\u0131n siyah\u0131s\u0131<\/a><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Istanbul_Memorial_Hastanesi.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbulda<\/a>&nbsp;d\u00f6vl\u0259t x\u0259st\u0259xanas\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 s\u0259hiyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_C%C3%BCmhuriyy%C9%99ti_Sa%C4%9Flaml%C4%B1q_Nazirliyi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Sa\u011flaml\u0131q Nazirliyi<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan m\u0259rk\u0259zi bir d\u00f6vl\u0259t sistemi il\u0259 n\u0259zar\u0259t edilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-282\">[282]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-283\">[283]<\/a><\/sup>&nbsp;2003-c\u00fc ild\u0259 h\u00f6kum\u0259t, s\u0259hiyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 ayr\u0131lan b\u00fcdc\u0259 nisb\u0259tini art\u0131ran v\u0259 \u0259halinin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini sa\u011flam hala g\u0259tirm\u0259yi m\u0259qs\u0259d qoyan geni\u015f \u0259hat\u0259li bir s\u0259hiyy\u0259 islahat\u0131 proqram\u0131n\u0131 t\u0259qdim etdi. T\u00fcrkiy\u0259 Statistika T\u0259\u015fkilat\u0131, 2012-ci ild\u0259 sad\u0259c\u0259 s\u0259hiyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri sah\u0259sin\u0259 76.3 milyard&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_lir%C9%99si\">TL<\/a>&nbsp;x\u0259rcl\u0259ndiyini a\u00e7\u0131qlad\u0131. Xidm\u0259t haqlar\u0131n\u0131n 79,6%-i \u0130ctimai T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik T\u0259\u015fkilat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n, qalan 15,4% is\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6d\u0259nilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-284\">[284]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-285\">[285]<\/a><\/sup>&nbsp;2013 r\u0259q\u0259ml\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 30.116 s\u0259hiyy\u0259 qurumu m\u00f6vcuddur v\u0259 h\u0259kim ba\u015f\u0131na ortalama 573 x\u0259st\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-286\">[286]<\/a><\/sup>&nbsp;H\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r \u0259haliy\u0259 is\u0259 2,64 yataq d\u00fc\u015f\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TUIKmedical-287\">[287]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n h\u0259yat m\u00fcdd\u0259ti ki\u015fil\u0259rd\u0259 71.1 il, qad\u0131nlarda 75.2 il olmaqla birlikd\u0259, \u00fcmumi \u0259hali ortalamas\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259nil\u0259n h\u0259yat m\u00fcdd\u0259ti 73.2 ildir. \u00d6lk\u0259d\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259r\u0259 \u0259n \u00e7ox s\u0259b\u0259b olan x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n ilk \u00fc\u00e7\u00fc d\u00f6vran sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259ri (39.8%),&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99r%C3%A7%C9%99ng_x%C9%99st%C9%99liyi\">x\u0259r\u00e7\u0259ng<\/a>&nbsp;(21.3%) v\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs x\u0259st\u0259likl\u0259ridir (9.8%).<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TUIKmedical-287\">[287]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-288\">[288]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-289\">[289]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-290\">[290]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-291\">[291]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-292\">[292]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">T\u0259hsil[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=18\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=18\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_t%C9%99hsil\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u0259hsil<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_universitetl%C9%99rinin_siyah%C4%B1s%C4%B1\">T\u00fcrkiy\u0259 universitetl\u0259rinin siyah\u0131s\u0131<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Main_entrance_gate_of_Istanbul_University.jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/43\/Main_entrance_gate_of_Istanbul_University.jpg\/225px-Main_entrance_gate_of_Istanbul_University.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:GalatasarayUniversity2012.jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/98\/GalatasarayUniversity2012.jpg\/225px-GalatasarayUniversity2012.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259n q\u0259dim universitetl\u0259rind\u0259n olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul_Universiteti\">\u0130stanbul Universiteti<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qalatasaray_Universiteti\">Qalatasaray Universiteti<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 m\u0259kt\u0259b t\u0259hsil pill\u0259l\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_C%C3%BCmhuriyy%C9%99ti_T%C9%99hsil_Nazirliyi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u0259hsil Nazirliyinin<\/a>&nbsp;tabeliyind\u0259dir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-wesed-293\">[293]<\/a><\/sup>&nbsp;D\u00f6rd illik ibtidai m\u0259kt\u0259b, d\u00f6rd illik orta m\u0259kt\u0259b v\u0259 d\u00f6rd illik lisey daxil olmaqla on iki illik t\u0259hsil m\u0259cburidir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-nyt-peg-294\">[294]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0qtisadi_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_v%C9%99_%C4%B0nki%C5%9Faf_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">OECD<\/a>&nbsp;hesabatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 orta m\u0259kt\u0259bi bitirm\u0259mi\u015f 25\u201334 ya\u015f qrupundak\u0131 insanlar g\u0259lirl\u0259rinin orta hesabla 80%-ni orta m\u0259kt\u0259bi bitir\u0259n eyni ya\u015f qrupu h\u0259mkarlar\u0131ndan al\u0131rlar. \u00d6lk\u0259nin \u0259sas t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259si dig\u0259r&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0qtisadi_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_v%C9%99_%C4%B0nki%C5%9Faf_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">OECD<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7irilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-oecdind-295\">[295]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Beyn%C9%99lxalq_T%C9%99l%C9%99b%C9%99_Qiym%C9%99tl%C9%99ndirm%C9%99_proqram%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Beyn\u0259lxalq T\u0259l\u0259b\u0259 Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 proqram\u0131<\/a>&nbsp;hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259 34-c\u00fc s\u0131rada yer al\u0131r. Y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli liseyl\u0259r\u0259 daxil olmaq, \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259 imtahanlar\u0131n\u0131n bal\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 repititor yan\u0131na ged\u0259n \u015fagirdl\u0259rin ortalama ya\u015f\u0131 10-a d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-296\">[296]<\/a><\/sup>&nbsp;Yetkin \u0259halinin 94,1%-i oxuma-yazma qabiliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 malikdir. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ki\u015fi \u0259halinin savadl\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259si 97,9%, qad\u0131n \u0259halinin is\u0259 savadl\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259si 90,3% t\u0259\u015fkil edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-WBedu-297\">[297]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-unescolit-298\">[298]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>2017-ci il hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u00f6z\u0259l v\u0259 d\u00f6vl\u0259t olmaq \u00fcz\u0259r\u0259 183 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259si f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-299\">[299]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r bakalavr \u00fc\u00e7\u00fcn \u2014 YGS, magistratura \u00fc\u00e7\u00fcn \u2014 LYS imtahanlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 qazand\u0131qlar\u0131 ballarla universitetl\u0259rd\u0259 t\u0259hsil almaq h\u00fcququ \u0259ld\u0259 edirl\u0259r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Group2009-300\">[300]<\/a><\/sup>&nbsp;2007-ci ild\u0259 universitet\u0259 q\u0259bul imtahan\u0131nda 1.700.000 n\u0259f\u0259r i\u015ftirak ets\u0259 d\u0259, 2008-ci ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m 600.000-\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-301\">[301]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-therank-302\">[302]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-303\">[303]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Anadolu_Universiteti\">Anadolu Universitetinin<\/a>&nbsp;a\u00e7\u0131q t\u0259hsil fak\u00fclt\u0259si istisna olmaqla, b\u00fct\u00fcn universitet v\u0259 onlara ba\u011fl\u0131 fak\u00fclt\u0259l\u0259r\u0259 giri\u015f, orta m\u0259kt\u0259b m\u0259zunlar\u0131n\u0131n YGS-LYS n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq formala\u015f\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-304\">[304]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Times_Higher_Education_World_University_Rankings\">Times Higher Education World University Rankings<\/a>&nbsp;hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n 2014-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 universitetl\u0259ri siyah\u0131s\u0131nda ilk 200 yerd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin 4 universiteti i\u015ftirak etdi. Siyah\u0131da&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yax%C4%B1n_%C5%9E%C9%99rq_Tekniki_Universiteti\">Yax\u0131n \u015e\u0259rq Texniki Universiteti<\/a>&nbsp;85-ci,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bo%C4%9Fazi%C3%A7i_Universiteti\">Bo\u011fazi\u00e7i Universiteti<\/a>&nbsp;139-cu,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul_Texniki_Universiteti\">\u0130stanbul Texniki Universiteti<\/a>&nbsp;165-ci,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sabanc%C4%B1_Universiteti\">Sabanc\u0131 Universiteti<\/a>&nbsp;182-ci s\u0131rada yer ald\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-305\">[305]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-306\">[306]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Din[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=19\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=19\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_din\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 din<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_islam&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 islam<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_xristianl%C4%B1q&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 xristianl\u0131q<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_y%C9%99hudilik&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 y\u0259hudilik<\/a>, v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_d%C3%BCny%C9%99vilik&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u00fcny\u0259vilik<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%B6vl%C9%99t_dini\">r\u0259smi dini<\/a>&nbsp;olmayan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%BCny%C9%99vi_d%C3%B6vl%C9%99t\">d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tdir<\/a>.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-307\">[307]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-308\">[308]<\/a><\/sup>&nbsp;Din v\u0259 vicdan azadl\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259 konstitusiyas\u0131 il\u0259 t\u0259min edilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ipsos2017-309\">[309]<\/a><\/sup>&nbsp;Ancaq \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u0130slam partiyalar\u0131n\u0131n qurulmas\u0131 il\u0259 dinin idar\u0259d\u0259ki rolu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r ba\u015flad\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-310\">[310]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-311\">[311]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-312\">[312]<\/a><\/sup>&nbsp;\u00d6lk\u0259d\u0259ki d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131nda v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 uzun ill\u0259rdir \u0130slam siyas\u0259tinin simvolu say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hicab taxmaq qada\u011fan olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-313\">[313]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-news24.com-314\">[314]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-315\">[315]<\/a><\/sup>&nbsp;Lakin bu qada\u011fa 2011-ci ild\u0259 universitetl\u0259rd\u0259, 2013-c\u00fc ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131nda v\u0259 2014-c\u00fc ild\u0259 \u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 l\u0259\u011fv edildi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-316\">[316]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-317\">[317]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0slam\">\u0130slam<\/a>&nbsp;dini T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 dominant dindir v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 \u0259halinin 99,8%-i m\u00fcs\u0259lmand\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-318\">[318]<\/a><\/sup>&nbsp;Ancaq bu r\u0259q\u0259m h\u0259r m\u0259nb\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259yi\u015fir v\u0259 ad\u0259t\u0259n 96,4% olaraq g\u00f6st\u0259rilir. Ortaq t\u0259riq\u0259t&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%BCnnil%C9%99r\">s\u00fcnni<\/a>&nbsp;m\u0259zh\u0259bl\u0259rind\u0259n olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/H%C9%99n%C9%99fi_m%C9%99zh%C9%99bi\">h\u0259n\u0259filikdir<\/a>. \u00d6lk\u0259d\u0259ki \u0259n y\u00fcks\u0259k dini orqan D\u0259yan\u0259t \u0130\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 Nazirlikdir v\u0259 h\u0259n\u0259fi m\u0259zh\u0259binin qaydalar\u0131na g\u00f6r\u0259 dini islahatlar ke\u00e7irir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-:0-319\">[319]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-320\">[320]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-321\">[321]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-322\">[322]<\/a><\/sup>&nbsp;H\u0259m\u00e7inin nazirlik, \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n 80 mind\u0259n \u00e7ox m\u0259scid v\u0259 imam \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-bluemosque-323\">[323]<\/a><\/sup>&nbsp;Bundan \u0259lav\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Ei%C9%99lik\">\u015fi\u0259lik<\/a>&nbsp;d\u0259 yay\u011f\u0131nd\u0131r v\u0259 aliml\u0259r \u015fi\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131n 15\u201320 milyon aras\u0131nda oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yirl\u0259r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-324\">[324]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-325\">[325]<\/a><\/sup>&nbsp;2008-ci ild\u0259 k\u00f6hn\u0259 Diyan\u0259t \u0130\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Naziri v\u0259 Diyan\u0259t \u0130\u015fl\u0259ri Ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mustafa_S%C9%99id_Yaz%C4%B1c%C4%B1o%C4%9Flu&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mustafa S\u0259id Yaz\u0131c\u0131o\u011flunun<\/a>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 7 milyon&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Ei%C9%99lik\">\u015fi\u0259<\/a>&nbsp;oldu\u011fu t\u0259xmin edildiyi fikrini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-pewforum.org-326\">[326]<\/a><\/sup>&nbsp;&#8220;<em><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Aksiyon_(jurnal)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Aksiyon<\/a><\/em>&#8221; jurnal\u0131n\u0131n m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259 \u0259halisinin 3 milyonu (4.2%)&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/On_iki_imam_%C5%9Fi%C9%99liyi_(%C9%99qid%C9%99)\">\u015fi\u0259 on ikicil\u0259rd\u0259n<\/a>&nbsp;ibar\u0259tdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-religiousfreedomreport-327\">[327]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-rise-328\">[328]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sufizm\">T\u0259s\u0259vv\u00fcfl\u0259<\/a>&nbsp;\u0259laq\u0259li olanlar da var v\u0259 \u0259halinin 2%-i he\u00e7 bir t\u0259riq\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259si olmayan m\u00fcs\u0259lmanlard\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-al-monitor-29-4-16-329\">[329]<\/a><\/sup>&nbsp;1914-c\u00fc ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin qeyri-m\u00fcs\u0259lman \u0259hali nisb\u0259ti 19% olmu\u015fdur, 1927-ci ild\u0259 bu say 2,5%-\u0259 enmi\u015fdir. Bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Roma-Katolik_kils%C9%99si\">yunan katolikl\u0259r<\/a>&nbsp;d\u0259 daxil olmaqla m\u00fcxt\u0259lif m\u0259zh\u0259bl\u0259rd\u0259n olan 120.000 xristian var v\u0259 bu r\u0259q\u0259m T\u00fcrkiy\u0259 \u0259halisinin 0,2%-d\u0259n daha azd\u0131r. \u00d6lk\u0259d\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f kils\u0259l\u0259rin say\u0131 236-d\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-330\">[330]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-331\">[331]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-332\">[332]<\/a><\/sup>&nbsp;\u0130stanbul 4 \u0259srd\u0259n b\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C9%99rqi_pravoslav_kils%C9%99si\">\u015e\u0259rqi pravoslav kils\u0259sinin<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Konstantinopol_Pravoslav_Kils%C9%99si\">m\u0259rk\u0259zi<\/a>&nbsp;olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Rusch2013-333\">[333]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-FahlbuschBromiley2001-334\">[334]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99f%C9%99rad_y%C9%99hudil%C9%99ri\">s\u0259f\u0259rad<\/a>&nbsp;m\u0259n\u015f\u0259li 26.000&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Y%C9%99hudil%C9%99r\">y\u0259hudi<\/a>&nbsp;ya\u015fay\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-science.co.il-335\">[335]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._V_%C9%99sr\">E.\u0259 V \u0259srd\u0259n<\/a>&nbsp;b\u0259ri Anadoluda y\u0259hudi icmalar\u0131 m\u0259skunla\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131qdan sonra&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XV_%C9%99sr\">XV \u0259srin<\/a>&nbsp;sonlar\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0spaniya\">\u0130spaniyadan<\/a>&nbsp;qovulmaqla&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131nda<\/a>&nbsp;ispan v\u0259 portuqal y\u0259hudil\u0259rin m\u0259skunla\u015fmas\u0131na icaz\u0259 verildi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-336\">[336]<\/a><\/sup>&nbsp;Bel\u0259likl\u0259, Anadoluda y\u0259hudi \u0259halisi artd\u0131.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XX_%C9%99sr\">XX \u0259srd\u0259<\/a>&nbsp;y\u0259hudil\u0259rin \u00f6lk\u0259d\u0259n s\u00fcr\u0259tl\u0259 miqrasiyaya baxmayaraq, bu g\u00fcn d\u0259 \u00e7ox az y\u0259hudi \u0259halisi T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-blogs.lse.ac.uk1-337\">[337]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-turkishatheist.net1-338\">[338]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-human.nl-339\">[339]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Sultanahmet_Camii_2006.JPG?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sultan_%C6%8Fhm%C9%99d_m%C9%99scidi\">Sultan \u018fhm\u0259d m\u0259scidi<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:SvetiStefanChurchIstanbul_(3).jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Bolqar_M%C3%BCq%C9%99dd%C9%99s_Stefan_kils%C9%99si&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Bolqar M\u00fcq\u0259dd\u0259s Stefan kils\u0259si<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Turkey-3019_-_Hagia_Sophia_(2216460729).jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aya_Sofya\">Aya Sofya<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:GrandSynagogueEdirne_(2).JPG?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C6%8Fdirn%C9%99_B%C3%B6y%C3%BCk_Sinaqoqu&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u018fdirn\u0259 B\u00f6y\u00fck Sinaqoqu<\/a><\/li><\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0130qtisadiyyat[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=20\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=20\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h2>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_iqtisadiyyat%C4%B1\">T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadiyyat\u0131<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Participants_at_the_2015_G20_Summit_(Presidencia_de_la_Naci%C3%B3n_Argentina).jpg?uselang=az\"><\/a>T\u00fcrk\u0259yinin t\u0259sis\u00e7i \u00fczv\u00fc oldu\u011fu&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G20\">G20<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Antalya\">Antalya<\/a>&nbsp;sammiti<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%9CDM_h%C9%99cmin%C9%99_g%C3%B6r%C9%99_%C3%B6lk%C9%99l%C9%99rin_siyah%C4%B1s%C4%B1_(AQP)\">\u00dcDM (AQP) s\u0131ralamas\u0131nda<\/a>&nbsp;13-c\u00fc,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%9Cmumi_Daxili_M%C9%99hsul_%C3%BCzr%C9%99_%C3%B6lk%C9%99l%C9%99rin_reytinqi\">\u00dcDM (nominal) s\u0131ralamas\u0131nda<\/a>&nbsp;is\u0259 17-ci s\u0131rada yer al\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-WB-GDP-PPP-340\">[340]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-WB-GDP-341\">[341]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0qtisadi_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_v%C9%99_%C4%B0nki%C5%9Faf_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">OECD<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G20\">G-20<\/a>&nbsp;kimi \u0259sas iqtisadi t\u0259\u015fkilatlar\u0131n t\u0259sis\u00e7il\u0259rind\u0259n biridir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-342\">[342]<\/a><\/sup>&nbsp;1995-ci ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C4%B0ttifaq%C4%B1-T%C3%BCrkiy%C9%99_G%C3%B6mr%C3%BCk_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Avropa \u0130ttifaq\u0131-T\u00fcrkiy\u0259 G\u00f6mr\u00fck \u0130ttifaq\u0131<\/a>, \u00f6lk\u0259nin idxal v\u0259 ixrac\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 artmas\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-343\">[343]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa_%C4%B0ttifaq%C4%B1-T%C3%BCrkiy%C9%99_G%C3%B6mr%C3%BCk_%C4%B0ttifaq%C4%B1\">Avropa \u0130ttifaq\u0131-T\u00fcrkiy\u0259 G\u00f6mr\u00fck \u0130ttifaq\u0131<\/a>, \u00f6lk\u0259nin xarici ticar\u0259t siyas\u0259tinin \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan biridir. 2014-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 ixracat\u0131, \u0259vv\u0259lki il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 4% art\u0131m il\u0259 157,6 milyard dollara \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-344\">[344]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-:1-345\">[345]<\/a><\/sup>&nbsp;\u018fn \u00e7ox m\u0259hsul ixrac olunan \u00f6lk\u0259l\u0259r&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Almaniya\">Almaniya<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0raq\">\u0130raq<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ngilt%C9%99r%C9%99\">\u0130ngilt\u0259r\u0259<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0taliya\">\u0130taliya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fransa\">Fransa<\/a>&nbsp;olmu\u015fdur. Bununla birlikd\u0259, eyni ild\u0259 242,2 milyard dollarl\u0131q idxal s\u0259b\u0259bil\u0259 84.5 milyard dollarl\u0131q xarici ticar\u0259t k\u0259siri yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Bu g\u00f6st\u0259rici bir il \u0259vv\u0259l 99,8 milyard dollar olmu\u015fdur. 2014-c\u00fc ild\u0259 \u0259n \u00e7ox idxalat m\u00fcvafiq olaraq&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87in_Xalq_Respublikas%C4%B1\">\u00c7in<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Almaniya\">Almaniya<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Rusiya\">Rusiya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Amerika_Birl%C9%99%C5%9Fmi%C5%9F_%C5%9Etatlar%C4%B1\">AB\u015e<\/a>-dan olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-346\">[346]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-347\">[347]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-348\">[348]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259 n\u0259h\u0259ng avtomobil s\u0259nayesin\u0259 sahibdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-oica-349\">[349]<\/a><\/sup><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Istanbul_Levent_skyline.jpg?uselang=az\"><\/a>\u00d6lk\u0259d\u0259ki \u015firk\u0259tl\u0259rinin bir \u00e7oxunun q\u0259rargah\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Levent\">Levent<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbul<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>2013-c\u00fc ilin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, \u0259n \u00e7ox avtomobil istehsal ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u00f6lk\u0259 17-ci yerd\u0259dir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ship-oecd-350\">[350]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259 2014-c\u00fc ild\u0259 g\u0259mi in\u015faat\u0131ndan 1,2 milyard dollar g\u0259lir \u0259ld\u0259 etmi\u015fdir. Bu sah\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u0259n b\u00f6y\u00fck bazarlar\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Malta\">Malta<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Norve%C3%A7\">Norve\u00e7<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ngilt%C9%99r%C9%99\">\u0130ngilt\u0259r\u0259<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mar%C5%9Fall_adalar%C4%B1\">Mar\u015fall adalar\u0131ndad\u0131r<\/a>. 2012-ci ilin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, 87 aktiv&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk\">t\u00fcrk<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C9%99miqay%C4%B1rma\">g\u0259miqay\u0131rma<\/a>&nbsp;zavodu f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-351\">[351]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tuzla_(%C4%B0stanbul)\">Tuzla<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yalova\">Yalova<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0zmit\">\u0130zmit<\/a>&nbsp;g\u0259miqay\u0131rma s\u0259nayesinin \u0259sas m\u0259rk\u0259zl\u0259ridir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-hurriyetdailynews2-352\">[352]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Beko\">Beko<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Vestel\">Vestel<\/a>&nbsp;kimi m\u0259\u015fhur t\u00fcrk markalar\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropan\u0131n<\/a>&nbsp;\u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259i\u015f\u0259t cihazlar\u0131 v\u0259 elektronik m\u0259hsullar\u0131 istehsal ed\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259n olmu\u015f v\u0259 bu sektorlar\u0131n inki\u015faf\u0131, yeni texnologiyalar\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli investisiyalar qoymu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-353\">[353]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-354\">[354]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-355\">[355]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n dig\u0259r vacib sah\u0259l\u0259ri aras\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bank\">bank\u00e7\u0131l\u0131q<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tikinti\">tikinti<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=M%C9%99i%C5%9F%C9%99t_texnikas%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">m\u0259i\u015f\u0259t texnikas\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Elektronika\">elektronika<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Toxucu_d%C9%99zgah\">tekstil<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Neft\">neft emal\u0131<\/a>, neft-kimya m\u0259hsullar\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qida\">qida<\/a>, da\u011f-m\u0259d\u0259n, d\u0259mir-polad v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ma%C5%9F%C4%B1nqay%C4%B1rma\">ma\u015f\u0131nqay\u0131rma<\/a>&nbsp;yer al\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-356\">[356]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-357\">[357]<\/a><\/sup>&nbsp;2013-c\u00fc il m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkiy\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%9Cmumi_Daxili_M%C9%99hsul\">\u00dcDM<\/a>-sinin 8,9%-i&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C9%99nd_t%C9%99s%C9%99rr%C3%BCfat%C4%B1\">k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131<\/a>, 27,3%-i&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99naye\">s\u0259naye<\/a>&nbsp;v\u0259 63,8%-i&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xidm%C9%99t_s%C9%99viyy%C9%99si\">xidm\u0259t sah\u0259l\u0259ri<\/a>&nbsp;olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-358\">[358]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-359\">[359]<\/a><\/sup>&nbsp;Bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 baxmayaraq, h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259halinin d\u00f6rdd\u0259 biri k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. 2012-ci il hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, i\u015fl\u0259y\u0259n \u0259halinin yaln\u0131z 30%-i qad\u0131nlardan ibar\u0259tdir ki, bu da&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0qtisadi_%C6%8Fm%C9%99kda%C5%9Fl%C4%B1q_v%C9%99_%C4%B0nki%C5%9Faf_T%C9%99%C5%9Fkilat%C4%B1\">OECD<\/a>&nbsp;\u00fczv\u00fc \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rcidir. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki \u0259n varl\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259nin g\u0259liri, \u0259n yoxsul t\u0259b\u0259q\u0259nin g\u0259lirind\u0259n 7.7 qat daha \u00e7oxdur. \u018fhalinin 15%-i&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yoxsulluq\">yoxsulluq<\/a>&nbsp;h\u0259ddind\u0259 ya\u015fay\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-360\">[360]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-how-to-ruin-361\">[361]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-362\">[362]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0130qtisadiyyat tarixi[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=21\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=21\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99nin_iqtisadi_tarixi\">T\u00fcrkiy\u0259nin iqtisadi tarixi<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bankalar_Caddesi_in_the_1920%27s.jpg?uselang=az\"><\/a>T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Banklar_k%C3%BC%C3%A7%C9%99si&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Banklar k\u00fc\u00e7\u0259si<\/a>. 1892-ci ild\u0259 tamamlanan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_Bank%C4%B1na_h%C3%BCcum\">Osmanl\u0131 M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;q\u0259rargah\u0131 solda yerl\u0259\u015fmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Birinci_D%C3%BCnya_m%C3%BCharib%C9%99si\">Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_%C4%B0stiqlaliyy%C9%99t_m%C3%BCharib%C9%99si\">T\u00fcrkiy\u0259 \u0130stiqlaliyy\u0259t m\u00fcharib\u0259sind\u0259n<\/a>&nbsp;sonra yaranan respublikan\u0131n ilk altm\u0131\u015f\u0131nc\u0131 ill\u0259ri \u2014 1923\u20131983-c\u00fc ill\u0259r aras\u0131nda d\u00f6vl\u0259t iqtisadiyyat\u0131 pis v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-363\">[363]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-364\">[364]<\/a><\/sup>&nbsp;\u00d6z\u0259l sektor, xarici ticar\u0259t, xarici valyuta ax\u0131n\u0131 v\u0259 birba\u015fa xarici investisiyan\u0131n miqdar\u0131 kimi m\u00f6vzularda m\u00fcxt\u0259lif m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r qoyuldu v\u0259 b\u00fcdc\u0259 planlar\u0131 elan edildi. Ancaq 1983-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ba%C5%9F_Nazir\">ba\u015f nazir<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Turqut_%C3%96zal\">Turqut \u00d6zal<\/a>&nbsp;\u00f6z\u0259l sektoru \u00f6n plana \u00e7\u0259k\u0259n bir s\u0131ra islahatlara ba\u015flad\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-365\">[365]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Anadol_A1_in_red.jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9a\/Anadol_A1_in_red.jpg\/200px-Anadol_A1_in_red.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Rahmi_Ko%C3%A7_Museum_DSC_1325_(17478786313).jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/22\/Rahmi_Ko%C3%A7_Museum_DSC_1325_%2817478786313%29.jpg\/200px-Rahmi_Ko%C3%A7_Museum_DSC_1325_%2817478786313%29.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Anadol#Anadol_A1\">Anadol A1<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Anadol#Anadol_STC-16\">Anadol STC-16<\/a>, T\u00fcrkiy\u0259nin ilk avtomobill\u0259rind\u0259n olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6vl\u0259t borcunun \u00e7ox olmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, ke\u00e7iril\u0259n islahatlar s\u00fcr\u0259tli iqtisadi inki\u015fafa yol a\u00e7d\u0131, lakin 1994 v\u0259 1999-cu ill\u0259rd\u0259 maliyy\u0259 b\u00f6hranlar\u0131 s\u0259b\u0259biyl\u0259 iqtisadiyyatda d\u00fc\u015f\u00fc\u015fl\u0259r ya\u015fand\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-366\">[366]<\/a><\/sup>&nbsp;1981\u20132003-c\u00fc ill\u0259r aras\u0131nda \u00f6lk\u0259nin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%9Cmumi_Daxili_M%C9%99hsul\">\u00dcDM<\/a>-nin illik orta art\u0131m\u0131 4% s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TR_Eco-367\">[367]<\/a><\/sup>&nbsp;Maliyy\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f korrupsiya il\u0259 yana\u015f\u0131, \u0259lav\u0259 maliyy\u0259 islahatlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131, y\u00fcks\u0259k&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0nflyasiya\">inflyasiya<\/a>&nbsp;v\u0259 z\u0259if bank sektoru&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Makroiqtisadiyyat\">makroiqtisadi<\/a>&nbsp;d\u0259yi\u015fk\u0259nliyin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. 2001-ci il b\u00f6hran\u0131ndan sonra d\u00f6vr\u00fcn maliyy\u0259 naziri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Kamal_D%C9%99rvi%C5%9F&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Kamal D\u0259rvi\u015f<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edilmi\u015f islahatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq inflyasiya h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalm\u0131\u015f, investorlar t\u0259r\u0259find\u0259n xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259r artm\u0131\u015f, i\u015fsizlik nisb\u0259ti k\u0259skin azalm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-368\">[368]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-WorldBank_TRStat-369\">[369]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Xarici ticar\u0259t \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259tini azaldan T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259dric\u0259n iqtisadi t\u0259nziml\u0259m\u0259 yolu il\u0259 m\u00fcxt\u0259lif bazarlar a\u00e7araq, xalqa m\u0259xsus m\u00fcxt\u0259lif qurumlar\u0131 \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. D\u00f6vl\u0259t borcunun&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%9Cmumi_Daxili_M%C9%99hsul\">\u00dcDM<\/a>-\u0259 nisb\u0259ti 2001-ci ild\u0259 t\u0259n\u0259zz\u00fcl s\u0259viyy\u0259sind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fs\u0259 d\u0259, 2010-cu ilin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yar\u0131s\u0131nda 46%-\u0259 y\u00fcks\u0259ldi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-pdebt-370\">[370]<\/a><\/sup>&nbsp;2002\u20132007-ci ill\u0259r aras\u0131nda illik \u00dcDM art\u0131m tempi orta hesabla 6,8% olaraq t\u0259yin olunmu\u015fdur. Bu r\u0259q\u0259m T\u00fcrkiy\u0259ni \u0259n s\u00fcr\u0259tli b\u00f6y\u00fcy\u0259n iqtisadiyyatlardan birin\u0259 \u00e7evrildi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-371\">[371]<\/a><\/sup>&nbsp;Ancaq 2008-ci ild\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u0259 1% yava\u015flad\u0131 v\u0259 2009-cu ild\u0259 qlobal iqtisadi b\u00f6hran 5% nisb\u0259tind\u0259 iqtisadiyyat\u0131n t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fcn\u0259 t\u0259sir etdi. 2010-cu ild\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 8% b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fc hesabat edildi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-372\">[372]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-373\">[373]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k inflyasiya n\u0259zar\u0259t alt\u0131na al\u0131nd\u0131 v\u0259 bu yeni bir valyutan\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_lir%C9%99si\">Yeni t\u00fcrk lir\u0259si<\/a>&nbsp;(<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_lir%C9%99si\">YTL<\/a>) 1 yanvar 2005-ci ild\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-374\">[374]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-375\">[375]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-376\">[376]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-377\">[377]<\/a><\/sup>&nbsp;1 yanvar 2009-cu ild\u0259 yeni \u0259skinas v\u0259 sikk\u0259l\u0259rin t\u0259tbiqi il\u0259 Yeni T\u00fcrk Lir\u0259si,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_lir%C9%99si\">T\u00fcrk Lir\u0259si<\/a>&nbsp;il\u0259 \u0259v\u0259z edildi. 2012-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 inflyasiya s\u0259viyy\u0259si 6,16%, i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si is\u0259 9,2% olaraq t\u0259yin olundu.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-378\">[378]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-379\">[379]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-380\">[380]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-381\">[381]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0130nfrastruktur[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=22\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=22\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259l\u0259r:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_n%C9%99qliyyat&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 n\u0259qliyyat<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_telekommunikasiya&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 telekommunikasiya<\/a>, v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_enerji\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 enerji<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:TC-JJE@PEK_(20190817164004).jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Skytrax&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Skytrax<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n be\u015f il ard\u0131c\u0131l olaraq (2011\u20132015) Avropan\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 hava yolu \u015firk\u0259ti se\u00e7il\u0259n, T\u00fcrkiy\u0259nin bayraq da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_Hava_Yollar%C4%B1\">T\u00fcrk Hava Yollar\u0131na<\/a>&nbsp;m\u0259xsus&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Boeing_767\">Boeing 767\u2013300ER<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>2013-c\u00fc ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 22 beyn\u0259lxalq hava liman\u0131 daxil olmaqla \u00fcmumilikd\u0259 98 hava liman\u0131 m\u00f6vcud olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TurkishAirlinesSkytrax-382\">[382]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-five-383\">[383]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Turkish_Airlines-384\">[384]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Beyn%C9%99lxalq_Hava_Liman%C4%B1_Konsullu%C4%9Fu&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;verdiyi m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Atat%C3%BCrk_Beyn%C9%99lxalq_Hava_Liman%C4%B1\">\u0130stanbul Atat\u00fcrk Hava liman\u0131<\/a>, 2014-c\u00fc ilin yanvar-iyul aylar\u0131 aras\u0131nda 31.833.324 s\u0259rni\u015fin\u0259 xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k d\u00fcnyan\u0131n \u0259n i\u015fl\u0259k 11-ci hava liman\u0131 olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-dhmi-385\">[385]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-386\">[386]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-387\">[387]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Bosphorus_Bridge-1.jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Bosphorus_Bridge-1.jpg\/200px-Bosphorus_Bridge-1.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Istanbul_Fatih_Sultan_Mehmet_Bridge_IMG_7249_1725.jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Istanbul_Fatih_Sultan_Mehmet_Bridge_IMG_7249_1725.jpg\/200px-Istanbul_Fatih_Sultan_Mehmet_Bridge_IMG_7249_1725.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Yavuz_Sultan_Selim_Bridge_IMG_3074.jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Yavuz_Sultan_Selim_Bridge_IMG_3074.jpg\/200px-Yavuz_Sultan_Selim_Bridge_IMG_3074.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbulun<\/a>&nbsp;Avropa v\u0259 Asiya hiss\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/15_iyul_%C5%9E%C9%99hidl%C9%99r_K%C3%B6rp%C3%BCs%C3%BC\">15 \u0130yul \u015e\u0259hidl\u0259r<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fateh_Sultan_Mehmet_k%C3%B6rp%C3%BCs%C3%BC\">Fateh Sultan Mehmet<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yavuz_Sultan_S%C9%99lim_k%C3%B6rp%C3%BCs%C3%BC\">Yavuz Sultan S\u0259lim k\u00f6rp\u00fcs\u00fc<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130stanbulun \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc beyn\u0259lxalq \u2014&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul_Hava_Liman%C4%B1\">\u0130stanbul Hava Liman\u0131<\/a>, 150 milyon s\u0259rni\u015fin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k imkan\u0131na malik d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck hava limanlar\u0131ndan biridir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-388\">[388]<\/a><\/sup>&nbsp;1933-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259nin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Bayraq_da%C5%9F%C4%B1y%C4%B1c%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">bayraq da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131<\/a>&nbsp;olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_Hava_Yollar%C4%B1\">T\u00fcrk Hava Yollar\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Skytrax&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Skytrax<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n 2011, 2012, 2013, 2014 v\u0259 2015-ci ill\u0259rd\u0259 ard\u0131c\u0131l olaraq be\u015f d\u0259f\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropan\u0131n<\/a>&nbsp;\u0259n yax\u015f\u0131 hava yolu \u015firk\u0259ti se\u00e7ilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TurkishAirlinesSkytrax-382\">[382]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-five-383\">[383]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-389\">[389]<\/a><\/sup>&nbsp;D\u00fcnyan\u0131n 126 \u00f6lk\u0259sind\u0259 435 istiqam\u0259t (51 yerli v\u0259 384 beyn\u0259lxalq) il\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_Hava_Yollar%C4%B1\">T\u00fcrk Hava Yollar\u0131<\/a>&nbsp;2016-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r xidm\u0259t etdiyi \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hava_yollar%C4%B1\">hava yollar\u0131<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eirk%C9%99t\">\u015firk\u0259ti<\/a>&nbsp;se\u00e7ilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-390\">[390]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-391\">[391]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>2014-c\u00fc ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 65.623 kilometr uzunlu\u011funda avtomobil yolu \u015f\u0259b\u0259k\u0259si m\u00f6vcud olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-392\">[392]<\/a><\/sup>&nbsp;2.133 kilometr elektrikl\u0259\u015fdirilmi\u015f v\u0259 457 kilometr y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tli d\u0259miryol x\u0259ttl\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla d\u0259mir yolu \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin \u00fcmumi uzunlu\u011fu 10.991 kilometr t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-CIAFactbookTurkey-393\">[393]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-hizlitren.tcdd.gov.tr-394\">[394]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_D%C3%B6vl%C9%99t_D%C9%99mir_Yollar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 D\u00f6vl\u0259t D\u0259mir Yollar\u0131<\/a>&nbsp;2003-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tli d\u0259miryol x\u0259tl\u0259ri \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-395\">[395]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Poladl%C4%B1%E2%80%93Konya_s%C3%BCr%C9%99tli_d%C9%99miryol_x%C9%99tti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ankara-Konya x\u0259tti<\/a>&nbsp;2011-ci ild\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ankara%E2%80%93%C4%B0stanbul_s%C3%BCr%C9%99tli_d%C9%99miryol_x%C9%99tti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ankara-\u0130stanbul x\u0259tti<\/a>&nbsp;is\u0259 2014-c\u00fc ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. 2013-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bosfor\">Bosfor<\/a>&nbsp;alt\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbulun<\/a>&nbsp;Avropa v\u0259 Asiya hiss\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Marmaray\">Marmaray<\/a>&nbsp;tunel d\u0259mir yolu x\u0259tti istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. 2016-c\u0131 ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Avrasiya_tuneli&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Avrasiya tuneli<\/a>&nbsp;is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/N%C9%99qliyyat\">n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259ri<\/a>&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn yeralt\u0131 yol x\u0259tti t\u0259qdim edir. 1973-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/15_iyul_%C5%9E%C9%99hidl%C9%99r_K%C3%B6rp%C3%BCs%C3%BC\">Bosfor k\u00f6rp\u00fcs\u00fc<\/a>, 1988-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fateh_Sultan_Mehmet_k%C3%B6rp%C3%BCs%C3%BC\">Fateh Sultan Mehmet k\u00f6rp\u00fcs\u00fc<\/a>&nbsp;v\u0259 2016-c\u0131 ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yavuz_Sultan_S%C9%99lim_k%C3%B6rp%C3%BCs%C3%BC\">Yavuz Sultan S\u0259lim k\u00f6rp\u00fcs\u00fc<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bosfor\">Bosfor<\/a>&nbsp;\u00fcz\u0259rind\u0259n \u0130stanbulun Avropa v\u0259 Asiya sahill\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n \u00fc\u00e7 asma k\u00f6rp\u00fcd\u00fcr. 2016-c\u0131 ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osman_Qazi_k%C3%B6rp%C3%BCs%C3%BC\">Osman Qazi k\u00f6rp\u00fcs\u00fc<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0zmit_k%C3%B6rf%C9%99zi\">\u0130zmit k\u00f6rf\u0259zinin<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eimal\">\u015fimal<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/C%C9%99nub\">c\u0259nub<\/a>&nbsp;sahill\u0259rini birl\u0259\u015fdirir. Haz\u0131rda qurulan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87anaqqala_1915_k%C3%B6rp%C3%BCs%C3%BC\">\u00c7anaqqala k\u00f6rp\u00fcs\u00fc<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Dardanel\">Dardanelin<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropa<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Asiya\">Asiya<\/a>&nbsp;sahill\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259kdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-SiemensVelaroTR-396\">[396]<\/a><\/sup>&nbsp;Bir \u00e7ox t\u0259bii qaz boru k\u0259m\u0259ri \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259n ke\u00e7ir. D\u00fcnyan\u0131n ikinci \u0259n uzun neft boru k\u0259m\u0259ri olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bak%C4%B1-Tbilisi-Ceyhan_neft_k%C9%99m%C9%99ri\">Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft k\u0259m\u0259ri<\/a>&nbsp;10 may 2005-ci ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-emreozgur.com-397\">[397]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Mavi_ax%C4%B1n&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Mavi ax\u0131n<\/a>, b\u00f6y\u00fck trans-<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz\">Qara d\u0259niz<\/a>&nbsp;qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri il\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Rusiya\">Rusiyadan<\/a>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 t\u0259bii qaz da\u015f\u0131n\u0131r. \u0130llik g\u00fcc\u00fc 63 milyard kubmetr olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_ax%C4%B1n%C4%B1\">T\u00fcrk ax\u0131n\u0131<\/a>&nbsp;boru k\u0259m\u0259ri,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nabukko_qaz_k%C9%99m%C9%99ri\">Nabukko qaz k\u0259m\u0259ri<\/a>&nbsp;il\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropan\u0131n<\/a>&nbsp;Rusiya enerjisind\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaldark\u0259n, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 Rusiya qaz\u0131n\u0131n Avropaya sat\u0131lmas\u0131na imkan yarad\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-398\">[398]<\/a><\/sup><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:HT80101.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_D%C3%B6vl%C9%99t_D%C9%99mir_Yollar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 D\u00f6vl\u0259t D\u0259mir Yollar\u0131na<\/a>&nbsp;m\u0259xsus&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=TCDD_HT80000&amp;action=edit&amp;redlink=1\">TCDD HT80000<\/a>&nbsp;s\u00fcr\u0259t qatar\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>42,3 milyon aktiv istifad\u0259\u00e7isi olan T\u00fcrkiy\u0259 interneti,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Freedom_House\">Freedom House<\/a>&nbsp;indeksind\u0259 &#8220;<em>Azad deyil<\/em>&#8221; olaraq qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-freedomhouse.orgx-399\">[399]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259ti&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Facebook\">Facebook<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Twitter\">Twitter<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/YouTube\">YouTube<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Vikipediya\">Vikipediya<\/a>&nbsp;kimi b\u00f6y\u00fck veb saytlar\u0131 daim m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Twitter\">Twitterin<\/a>&nbsp;\u015f\u0259ffafl\u0131q hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 sosial media senzuras\u0131nda qlobal liderdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-turkeyblocks.org2-400\">[400]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-turkeyblocks.org1-401\">[401]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-402\">[402]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-403\">[403]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-404\">[404]<\/a><\/sup>&nbsp;2018-ci il hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 ild\u0259 1700&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Vatt\">teravatt<\/a>&nbsp;saat (TW\/s) ilkin enerji istifad\u0259 edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-405\">[405]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki k\u00f6m\u00fcr, istixana, fabrik tullant\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259sinin 1%-ni t\u0259\u015fkil etm\u0259si,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_enerji\">\u00f6lk\u0259 enerji siyas\u0259tin\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qal%C4%B1q_yanacaqlar\">qal\u0131q yanacaq<\/a>&nbsp;idxal\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131n\u0131 daxil etm\u0259yi m\u0259cbur hala g\u0259tirmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-INOGATE_website-406\">[406]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259ri g\u00fcn\u00fc g\u00fcnd\u0259n art\u0131r. Hal-haz\u0131rda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a>&nbsp;sahilind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Akkuyu_AES\">Akkuyu N\u00fcv\u0259 Elektrik Stansiyas\u0131<\/a>&nbsp;tikilir. T\u00fcrkiy\u0259 d\u00fcnyada&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Geotermal_enerji\">geotermal enerjinin<\/a>&nbsp;birba\u015fa istifad\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 be\u015finci yerd\u0259dir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-look-407\">[407]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 su t\u0259chizat\u0131 v\u0259 kanalizasiya sistemi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. Son onillik \u0259rzind\u0259 dem\u0259k olar ki \u0259halinin ham\u0131s\u0131 i\u00e7m\u0259li suya sahibdir. T\u00fcrkiy\u0259nin 16 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 avtonom kommunal xidm\u0259tl\u0259r yarad\u0131ld\u0131, x\u0259rcl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 art\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 bu da xidm\u0259t t\u0259minat\u0131n\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na z\u0259min yaratd\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-408\">[408]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-409\">[409]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-410\">[410]<\/a><\/sup>&nbsp;2004-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kanalizasiya\">kanalizasiya<\/a>&nbsp;vasit\u0259sil\u0259 toplanan \u00e7irkab sular\u0131n\u0131n 61%-i t\u0259mizl\u0259ndi. Dig\u0259r probleml\u0259rin h\u0259ll\u0259rin\u0259 \u00e7irkab sular\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259sini daha da art\u0131rmaq, suyun laz\u0131ms\u0131z istifad\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 adekvat sanitariya imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k aiddir. Sektorda Avropa standartlar\u0131na uy\u011fun olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan s\u0259rmay\u0259nin, x\u00fcsus\u0259n \u00e7irkab sular\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si, ild\u0259 2 milyard avro s\u0259viyy\u0259sind\u0259 oldu\u011fu, m\u00f6vcud investisiya s\u0259viyy\u0259sind\u0259n iki qat \u00e7ox oldu\u011fu t\u0259xmin edilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-did-cevreorman17-411\">[411]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Elm v\u0259 texnologiya[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=23\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=23\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_elm_v%C9%99_texnologiya&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 elm v\u0259 texnologiya<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:TaiIDEF2015_(8).JPG?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6kt%C3%BCrk-1\">G\u00f6kt\u00fcrk-1<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6kt%C3%BCrk-2\">G\u00f6kt\u00fcrk-2<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6kt%C3%BCrk-3\">G\u00f6kt\u00fcrk-3<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_Milli_M%C3%BCdafi%C9%99_Nazirliyi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 Milli M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin<\/a>&nbsp;Yerd\u0259ki m\u00fc\u015fahid\u0259 peykl\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Elmi_v%C9%99_Texnoloji_T%C9%99dqiqat_%C5%9Euras%C4%B1\">T\u00dcB\u0130TAK<\/a>, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 elm v\u0259 texnologiyan\u0131 inki\u015faf etdir\u0259n apar\u0131c\u0131 agentlikdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Elml%C9%99r_Akademiyas%C4%B1\">T\u00dcBA<\/a>, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259tini tan\u0131tmaq \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00f6z\u0259l elm c\u0259miyy\u0259tidir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-412\">[412]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_Atom_Enerjisi_Qurumu&amp;action=edit&amp;redlink=1\">TAEK<\/a>&nbsp;is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin r\u0259smi n\u00fcv\u0259 enerji qurumudur. Qurumun m\u0259qs\u0259di n\u00fcv\u0259 enerjisi sah\u0259sind\u0259 akademik t\u0259dqiqatlar aparmaq, dinc n\u00fcv\u0259 al\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verm\u0259k v\u0259 onlar\u0131 t\u0259tbiq etm\u0259kdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-413\">[413]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-414\">[414]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259rbi texnologiyalar sah\u0259sind\u0259 ara\u015fd\u0131rma v\u0259 inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin h\u00f6kum\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_Aerokosmik_S%C9%99nayesi\">T\u00fcrk Aerokosmik S\u0259nayesi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/ASELSAN\">Aselsan<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Havelsan&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Havelsan<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Roketsan\">Roketsan<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/MKE_Ankarag%C3%BCc%C3%BC\">MKE<\/a>&nbsp;v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri yer al\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-tai.com.tr-415\">[415]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrk Peyk T\u0259\u015fkilat\u0131, \u0130nteqrasiya v\u0259 Test M\u0259rk\u0259zi, Milli M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyin\u0259 m\u0259xsus v\u0259 T\u00fcrk Aerokosmik S\u0259nayesi t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan bir \u00e7ox kosmik g\u0259mi istehsal\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131l\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-416\">[416]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-417\">[417]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-418\">[418]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrk Kosmik Sistemi, T\u00fcrkiy\u0259nin peyk yollama qabiliyy\u0259tini inki\u015faf etdir\u0259n bir layih\u0259dir. Bu layih\u0259 kosmik limanlar\u0131n in\u015fas\u0131, peyk vasit\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 uzaq yer stansiyalar\u0131n\u0131n qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrksat\">T\u00fcrksat<\/a>, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki yegan\u0259 rabit\u0259 peyk operatorudur v\u0259 T\u00fcrksat seriyal\u0131 peykl\u0259ri idar\u0259 edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ssm1-419\">[419]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-dn1-420\">[420]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-dn2-421\">[421]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6kt%C3%BCrk-1\">G\u00f6kt\u00fcrk-1<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6kt%C3%BCrk-2\">G\u00f6kt\u00fcrk-2<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6kt%C3%BCrk-3\">G\u00f6kt\u00fcrk-3<\/a>, T\u00fcrkiy\u0259 Milli M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan k\u0259\u015ffiyyat \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yer\">Yer<\/a>&nbsp;ara\u015fd\u0131rma peykl\u0259ridir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/BILSAT-1\">BILSAT-1<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/RASAT\">RASAT<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Kosmos_Texnologiyalar%C4%B1_Ara%C5%9Fd%C4%B1rma_%C4%B0nstitutu\">T\u00dcB\u0130TAK Kosmik Texnologiyalar\u0131 Ara\u015fd\u0131rma \u0130nstitutu<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan elmi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yer\">Yer<\/a>&nbsp;peykl\u0259ridir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-422\">[422]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-423\">[423]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-424\">[424]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-425\">[425]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-426\">[426]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-427\">[427]<\/a><\/sup>&nbsp;2015-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C5%9Eimali_Karolina_Universiteti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u015eimali Karolina Universitetinin<\/a>&nbsp;t\u00fcrkiy\u0259li professoru&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fziz_Sancar\">\u018fziz Sancar<\/a>, h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Dezoksiribonuklein_tur%C5%9Fusu\">DNT<\/a>-ni z\u0259d\u0259l\u0259m\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Tomas_Lindahl&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Tomas Lindahl<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Pol_Modri%C3%A7&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Pol Modri\u00e7<\/a>&nbsp;il\u0259 birlikd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kimya_%C3%BCzr%C9%99_Nobel_m%C3%BCkafat%C4%B1\">Kimya \u00fczr\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131na<\/a>&nbsp;layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Dig\u0259r t\u00fcrk aliml\u0259ri aras\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Beh%C3%A7et_x%C9%99st%C9%99liyi\">Beh\u00e7et x\u0259st\u0259liyini<\/a>&nbsp;k\u0259\u015ff ed\u0259n h\u0259kim&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C3%BClusi_B%C9%99h%C3%A7%C9%99t\">X\u00fclusi B\u0259h\u00e7\u0259t<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Arf_d%C9%99yi%C5%9Fm%C9%99zi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Arf d\u0259yi\u015fm\u0259zini<\/a>&nbsp;t\u0259yin ed\u0259n riyaziyyat\u00e7\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Cahit_Arf\">Cahit Arf<\/a>&nbsp;da yer al\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-428\">[428]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Turizm[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=24\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=24\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_turizm\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 turizm<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Turizm\">turizm<\/a>&nbsp;sektoru,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XXI_%C9%99sr\">XXI \u0259srd\u0259<\/a>&nbsp;dem\u0259k olar ki h\u0259r il daha da inki\u015faf edir v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n vacib hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biridir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_M%C9%99d%C9%99niyy%C9%99t_v%C9%99_Turizm_Nazirliyi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 Turizm Nazirliyi<\/a>, haz\u0131rda &#8220;<em>Evim T\u00fcrkiy\u0259<\/em>&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda T\u00fcrk turizmini t\u0259bli\u011f edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Capadocia-429\">[429]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259, son ill\u0259rd\u0259 \u0259n \u00e7ox xarici qona\u011f\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Almaniya\">Almaniya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Rusiya\">Rusiyadan<\/a>&nbsp;q\u0259bul etmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">Az\u0259rbaycan<\/a>&nbsp;is\u0259 bu siyah\u0131da 901,723 turist il\u0259 10-cu s\u0131rada yer alm\u0131\u015fd\u0131r. 2018-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 beyn\u0259lxalq turist ziyar\u0259tl\u0259rinin say\u0131na g\u00f6r\u0259 45,8 milyon xarici turist il\u0259 d\u00fcnyada 6-c\u0131 yeri tutdu.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-TourismStats2018-430\">[430]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259, &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C4%B0stanbulun_tarixi_%C9%99razil%C9%99ri&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u0130stanbulun tarixi \u0259razil\u0259ri<\/a>&#8220;, &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kappadokiya\">Kapadokiya qayal\u0131qlar\u0131<\/a>&#8220;, &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87atalh%C3%B6y%C3%BCk\">\u00c7atalh\u00f6y\u00fck<\/a>&#8220;, &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Hattu%C5%9Fa\">Hattu\u015fa: Hetin paytaxt\u0131<\/a>&#8220;, &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Troya\">Troya<\/a>&#8221; kimi 17&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/UNESCO\">UNESCO<\/a>&nbsp;\u00fcmumd\u00fcnya irsin\u0259 sahibdir. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%BCnyan%C4%B1n_yeddi_m%C3%B6c%C3%BCz%C9%99si\">D\u00fcnyan\u0131n yeddi m\u00f6c\u00fcz\u0259sind\u0259n<\/a>&nbsp;ikisi, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim dini m\u0259skunla\u015fma m\u0259rk\u0259zi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%B6b%C9%99klit%C9%99p%C9%99\">G\u00f6b\u0259klit\u0259p\u0259<\/a>&nbsp;v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r irsl\u0259r\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-WTO_Tourism_Highlights_2019_Edition-431\">[431]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-432\">[432]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-433\">[433]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-434\">[434]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Turizmin \u0259n y\u00fcks\u0259k inki\u015faf etmi\u015f b\u00f6lm\u0259si sahil turizmidir. Sahil turizmin\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C9%99niz\">d\u0259niz<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87im%C9%99rlik\">\u00e7im\u0259rlik<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/G%C3%BCn%C9%99%C5%9F\">g\u00fcn\u0259\u015f<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bioloji_m%C3%BCxt%C9%99liflik\">biom\u00fcxt\u0259liflik<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=D%C9%99niz_m%C9%99hsullar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131<\/a>&nbsp;daxildir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-whc.unesco.org1-435\">[435]<\/a><\/sup>&nbsp;\u00c7im\u0259rlikl\u0259rd\u0259 v\u0259 otell\u0259rd\u0259 su idman n\u00f6vl\u0259ri, g\u0259mi g\u0259zintil\u0259ri, tibbi xidm\u0259tl\u0259r v\u0259 restoranlar t\u0259\u015fkil edilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-436\">[436]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-437\">[437]<\/a><\/sup>&nbsp;Avropa turistl\u0259rinin 63%-i d\u0259niz sahill\u0259rin\u0259 daha \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. T\u00fcrkiy\u0259nin c\u0259nub v\u0259 q\u0259rb \u0259razil\u0259ri \u2014&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Egey_d%C9%99nizi\">Egey<\/a>&nbsp;sahill\u0259ri turistl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n xidm\u0259t v\u0259 keyfiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259n \u00e7ox se\u00e7il\u0259n turistik m\u0259kanlardan biridir. \u0130kinci s\u0131rada is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin \u015fimal \u0259razil\u0259ri \u2014&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qara_d%C9%99niz\">Qara d\u0259niz<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rm%C9%99r%C9%99_d%C9%99nizi\">M\u0259rm\u0259r\u0259 d\u0259nizinin<\/a>&nbsp;sahill\u0259ri yer al\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-438\">[438]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-439\">[439]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-440\">[440]<\/a><\/sup>&nbsp;Qara d\u0259niz sahill\u0259rinin iqlimi sahilyan\u0131 turizmin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun deyil. Qara d\u0259niz sahilyan\u0131 \u0259razil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn turizmin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131, yay ya\u011f\u0131\u015flar\u0131 s\u0259b\u0259bil\u0259 nisbi r\u00fctub\u0259tin 70%-d\u0259n \u00e7ox olmas\u0131, al\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-hur2017fig-441\">[441]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-itij-442\">[442]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-443\">[443]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi_iqlimi\">Aral\u0131q d\u0259nizi iqliminin<\/a>&nbsp;\u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Egey_d%C9%99nizi\">Egey<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Aral%C4%B1q_d%C9%99nizi\">Aral\u0131q d\u0259nizi<\/a>&nbsp;sahill\u0259rind\u0259, r\u00fctub\u0259t 70%-d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Egey v\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizi sahill\u0259rind\u0259 hava istiliyi s\u0259b\u0259bind\u0259n d\u0259niz sular\u0131 ideal istilikd\u0259 olur.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%B6rf%C9%99z\">K\u00f6rf\u0259zl\u0259rin<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259nin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini \u0259hat\u0259 etm\u0259si sahil turizminin inki\u015faf\u0131na \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini verir. K\u00f6rf\u0259z sahill\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck otell\u0259r v\u0259 kurort m\u0259sk\u0259nl\u0259ri in\u015fa edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-investvine-444\">[444]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-three-445\">[445]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Sahil turizminin m\u00fch\u00fcm meyarlar\u0131ndan biri d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mavi_bayraq\">mavi bayraq<\/a>&nbsp;g\u00f6st\u0259ricisidir. 2014-c\u00fc ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 d\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mavi_bayraq\">mavi bayraq<\/a>&nbsp;\u00e7im\u0259rliyin\u0259 sahib 3-c\u00fc \u00f6lk\u0259 olmu\u015fdur. 2015-ci ild\u0259 siyah\u0131da 2-ci s\u0131raya y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0spaniya\">\u0130spaniya<\/a>&nbsp;578 \u00e7im\u0259rlik il\u0259 1-ci, T\u00fcrkiy\u0259 436 \u00e7im\u0259rlik il\u0259 2-ci,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yunan%C4%B1stan\">Yunan\u0131stan<\/a>&nbsp;is\u0259 395&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mavi_bayraq\">mavi bayraql\u0131<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87im%C9%99rlik\">\u00e7im\u0259rlik<\/a>&nbsp;il\u0259 3-c\u00fc s\u0131rada yer alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Alanyafromcastle.JPG?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Alanya\">Alanya<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Antalya\">Antalya<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Uzung%C3%B6l_lake_and_town.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Uzung%C3%B6l\">Uzung\u00f6l<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Trabzon\">Trabzon<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Keramet_kapl%C4%B1cas%C4%B1,.JPG?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Orxanqazi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Orxanqazi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bursa\">Bursa<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:%C3%96l%C3%BCdeniz_on_the_Turquoise_Coast,_Turkey.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%96l%C3%BCd%C9%99niz&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00d6l\u00fcd\u0259niz<\/a><\/li><\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u0259d\u0259niyy\u0259t[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=25\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=25\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h2>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrk_m%C9%99d%C9%99niyy%C9%99ti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259ti<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Turkish_Culture_Festival_in_Washington,_D.C..jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Va%C5%9Finqton_%C5%9F%C9%99h%C9%99ri\">Va\u015finqtonda<\/a>&nbsp;t\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259ti festival\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/O%C4%9Fuz_t%C3%BCrkl%C9%99ri\">O\u011fuz<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ki%C3%A7ik_Asiya\">Anadolu<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Q%C9%99rb_m%C9%99d%C9%99niyy%C9%99ti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Q\u0259rb m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri<\/a>&nbsp;il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259d\u0259 m\u00f6vcud olan z\u0259ngin m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 sahibdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-446\">[446]<\/a><\/sup>&nbsp;S\u0259lcuqlu v\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yaranm\u0131\u015f ad\u0259t v\u0259 davran\u0131\u015f n\u00fcmun\u0259l\u0259ri d\u0259 qorunub saxlan\u0131lmaqdad\u0131r. N\u0259n\u0259 v\u0259 babalar\u0131n adlar\u0131 ad\u0259t\u0259n n\u0259v\u0259l\u0259r\u0259 verilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-447\">[447]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-448\">[448]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-449\">[449]<\/a><\/sup>&nbsp;Bir \u00e7ox b\u00f6lg\u0259d\u0259 h\u0259r ad\u0131n bir m\u0259nas\u0131 var.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-450\">[450]<\/a><\/sup>&nbsp;G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda milli t\u0259qvim istifad\u0259 olunur. Ancaq m\u0259d\u0259ni h\u0259yat \u0130slam\u0131n sivilizasiyas\u0131 il\u0259 bir-birin\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131ndan, hicri t\u0259qvim adlar\u0131 daim qorunub saxlan\u0131l\u0131r. R\u0259c\u0259b, \u015eaban, Ramazan \u0259n \u00e7ox qoyulan dini adlard\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-451\">[451]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-452\">[452]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-453\">[453]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-454\">[454]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkl\u0259r \u00e7ad\u0131r q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rind\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259, taxta evl\u0259rd\u0259n m\u0259nzill\u0259r\u0259, k\u0259ndl\u0259rd\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-455\">[455]<\/a><\/sup>&nbsp;Q\u0259rb geyiml\u0259ri geni\u015f yay\u0131lsa da, k\u00f6hn\u0259 geyim m\u0259d\u0259niyy\u0259ti h\u0259l\u0259 d\u0259 davam edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-456\">[456]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-457\">[457]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-458\">[458]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-459\">[459]<\/a><\/sup>&nbsp;Qida m\u0259d\u0259niyy\u0259ti \u0259td\u0259n ibar\u0259tdir v\u0259 bitki, s\u00fcd, \u00e7\u00f6r\u0259k, bal, bal\u0131q, yumurta v\u0259 qat\u0131q \u0259sas qidalard\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Toxucu_d%C9%99zgah\">Toxuculuq<\/a>, d\u00fclg\u0259rlik, d\u0259rzilik \u0259n \u00e7ox g\u00f6r\u00fcl\u0259n s\u0259n\u0259tl\u0259rdir. \u00c7ar\u015f\u0131lardan market\u0259, bazarlardan supermarket\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00fcnd\u0259lik al\u0131\u015f-veri\u015f m\u0259d\u0259niyy\u0259ti daim inki\u015faf edir. \u018fn m\u00fcasir n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259ri quru, hava, d\u0259niz v\u0259 d\u0259mir yollar\u0131 vasit\u0259l\u0259ridir. \u015e\u0259h\u0259rl\u0259raras\u0131 inki\u015faf etmi\u015f avtomobil yollar\u0131 v\u0259 d\u0259mir yollar\u0131 m\u00f6vcuddur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-460\">[460]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-461\">[461]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">T\u0259sviri inc\u0259s\u0259n\u0259t[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=26\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=26\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_miniat%C3%BCr%C3%BC\">Osmanl\u0131 miniat\u00fcr\u00fc<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0znik_saxs%C4%B1s%C4%B1\">\u0130znik saxs\u0131s\u0131<\/a>, v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_xal%C3%A7as%C4%B1\">T\u00fcrk xal\u00e7as\u0131<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Osman_Hamdi_Bey_-_Two_Musician_Girls_-_Google_Art_Project.jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Osman_Hamdi_Bey_-_Two_Musician_Girls_-_Google_Art_Project.jpg\/135px-Osman_Hamdi_Bey_-_Two_Musician_Girls_-_Google_Art_Project.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Osman_Hamdi_Bey_-_The_Tortoise_Trainer_-_Google_Art_Project.jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4a\/Osman_Hamdi_Bey_-_The_Tortoise_Trainer_-_Google_Art_Project.jpg\/108px-Osman_Hamdi_Bey_-_The_Tortoise_Trainer_-_Google_Art_Project.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Pera_muzeyi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Pera muzeyind\u0259<\/a>&nbsp;saxlan\u0131lan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osman_Hamdi_B%C9%99y\">Osman Hamdi B\u0259yin<\/a>&nbsp;&#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ki_musiqi%C3%A7i_q%C4%B1z_(r%C9%99sm_%C9%99s%C9%99ri)\">\u0130ki musiqi\u00e7i q\u0131z<\/a>&#8221; v\u0259 &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C4%B1sba%C4%9Fa_t%C9%99rbiy%C9%99%C3%A7isi\">T\u0131sba\u011fa t\u0259rbiy\u0259\u00e7isi<\/a>&#8221; r\u0259sm \u0259s\u0259ri<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131, q\u0259rb m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n ilham alaraq&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XIX_%C9%99sr\">XIX \u0259srin<\/a>&nbsp;ortalar\u0131ndan ba\u015flayaraq f\u0259al inki\u015faf etmi\u015fdir. \u0130lk r\u0259ssaml\u0131q d\u0259rsl\u0259ri 1793-c\u00fc ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul_Texniki_Universiteti\">\u0130stanbul Texniki Universitetind\u0259<\/a>&nbsp;ke\u00e7irilirdi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-HarriOhta1999-462\">[462]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XIX_%C9%99sr\">XIX \u0259srin<\/a>&nbsp;sonlar\u0131nda,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osman_Hamdi_B%C9%99y\">Osman Hamdi B\u0259y<\/a>&nbsp;t\u00fcrk r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131na ilk&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Portret\">portreti<\/a>&nbsp;g\u0259tir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n olmu\u015fdur. M\u00fcasir tendensiyalar aras\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0mpressionizm\">impressionizm<\/a>&nbsp;c\u0259r\u0259yan\u0131ndan \u0259n \u00e7ox t\u0259sirl\u0259n\u0259n r\u0259ssamlardan biri d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/X%C9%99lil_Pa%C5%9Fa\">X\u0259lil Pa\u015fa<\/a>&nbsp;olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-463\">[463]<\/a><\/sup>&nbsp;1926-c\u0131 ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropaya<\/a>&nbsp;g\u00f6nd\u0259ril\u0259n g\u0259nc t\u00fcrk r\u0259ssamlar,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropada<\/a>&nbsp;h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00e7ox t\u0259sirli olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fovizm\">fovizm<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kubizm\">kubizm<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ekspressionizm\">ekspressionizm<\/a>&nbsp;kimi m\u00fcasir c\u0259r\u0259yanlardan ilhamlanaraq geri d\u00f6nd\u00fcl\u0259r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-464\">[464]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-465\">[465]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-466\">[466]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Abidin_Dino\">Abidin Dino<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Camal_Tollu&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Camal Tollu<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fikr%C9%99t_Mualla\">Fikr\u0259t Mualla<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Eahzad%C9%99_Fahrelnis%C9%99_Zeyid\">Fahrelnis\u0259 Zeyid<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bedri_Rahmi_Ey%C3%BCbo%C4%9Flu\">Bedri Rahmi Ey\u00fcbo\u011flu<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Burhan_Do%C4%9Fan%C3%A7ay\">Burhan Do\u011fan\u00e7ay\u0131n<\/a>&nbsp;r\u0259hb\u0259rlik etdiyi &#8220;D qrupu&#8221; t\u00fcrk r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131nda yeni c\u0259r\u0259yanlar\u0131n yaranmas\u0131na t\u0259kan vermi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-467\">[467]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-468\">[468]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-469\">[469]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrk r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131nda dig\u0259r vacib c\u0259r\u0259yanlar 1930-cu ill\u0259rin sonlar\u0131nda &#8220;Yenil\u0259r qrupu&#8221;, 1940-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 &#8220;Onlar qrupu&#8221;, 1950-ci ill\u0259rd\u0259 &#8220;Yeni Dal qrupu&#8221; v\u0259 1960-c\u0131 ill\u0259rin &#8220;Qara q\u0259l\u0259m qruplar\u0131&#8221; olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-turkresmi.com-470\">[470]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-471\">[471]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-472\">[472]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-473\">[473]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131q&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0slam\">\u0130slam<\/a>&nbsp;dini yay\u0131lmam\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l d\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi bir s\u0259n\u0259t olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-miniature1-474\">[474]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-475\">[475]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-476\">[476]<\/a><\/sup>&nbsp;Uzun ill\u0259r boyunca davam ed\u0259n toxunulmu\u015f xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259d\u0259ni \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_xal%C3%A7as%C4%B1\">T\u00fcrk xal\u00e7alar\u0131nda<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizans_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Bizans<\/a>&nbsp;\u00fcslublar\u0131n\u0131n izl\u0259ri a\u015fkar edilmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Orta_Asiya\">Orta Asiyadan<\/a>&nbsp;k\u00f6\u00e7 ed\u0259n t\u00fcrk xalqlar\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qafqaz\">Qafqaz<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BCrd\">k\u00fcrd<\/a>&nbsp;tayfalar\u0131 Anadoluya k\u00f6\u00e7\u0259rk\u0259n \u00f6z xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rinin Anadolu m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 qar\u0131\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-turkishculture.org2-477\">[477]<\/a><\/sup>&nbsp;Daha sonradan, \u0130slam dinin yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0130slam s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf\u0131 t\u00fcrk xal\u00e7a dizayn\u0131na da t\u0259sir etmi\u015fdir. T\u00fcrk dilind\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ebru\">ebru<\/a>&nbsp;adland\u0131r\u0131lan t\u00fcrk ka\u011f\u0131z s\u0259n\u0259tinin \u0259n q\u0259dim n\u00fcmun\u0259sinin \u015fair Arifinin &#8220;Halnam\u0259&#8221; \u0259s\u0259rin\u0259 aid oldu\u011fu bildirilir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-turkishculture.org3-478\">[478]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-479\">[479]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-480\">[480]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-481\">[481]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u018fd\u0259biyyat v\u0259 tama\u015fa[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=27\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=27\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259l\u0259r:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B1\">T\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrk_teatr%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrk teatr\u0131<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kemalbey.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Namiq_Kamal\">Namiq Kamal\u0131n<\/a>&nbsp;\u0259s\u0259rl\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mustafa_Kamal_Atat%C3%BCrk\">Atat\u00fcrk<\/a>&nbsp;v\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259rin t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131 t\u00fcrk m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259d\u0259 formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130slam v\u0259 Avropa m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259si, t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131na b\u00f6y\u00fck miqdarda t\u0259sir etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-482\">[482]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid bir \u00e7ox \u0259s\u0259rl\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fars\">fars<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fr%C9%99b\">\u0259r\u0259b<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fd%C9%99biyyat\">\u0259d\u0259biyyat\u0131ndan<\/a>&nbsp;t\u0259sirl\u0259nmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C9%99nzimat_islahatlar%C4%B1\">T\u0259nzimat islahatlar\u0131<\/a>, \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u0259lum olmayan q\u0259rb janrlar\u0131n\u0131, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Roman\">roman<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99rb%C9%99st_%C5%9Feir\">s\u0259rb\u0259st \u015feirl\u0259rin<\/a>&nbsp;yay\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-483\">[483]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259nzimat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n \u00e7oxu eyni janrlarda \u0259s\u0259rl\u0259r yazm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eair&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Namiq_Kamal\">Namiq Kamal<\/a>&nbsp;1876-c\u0131 ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f &#8220;\u0130ntibah&#8221; roman\u0131n\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0brahim_%C5%9Einasi\">\u0130brahim \u015einasi<\/a>&nbsp;is\u0259 1860-c\u0131 ild\u0259 ilk m\u00fcasir t\u00fcrk pyesi olan &#8220;\u015eairin evliliyi&#8221; \u0259s\u0259rini yazm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-%C3%81gostonMasters2009-48-484\">[484]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-ShawShaw1977-260-261-485\">[485]<\/a><\/sup>&nbsp;M\u00fcasir&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_%C9%99d%C9%99biyyat%C4%B1\">t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;k\u00f6kl\u0259rinin \u0259sas\u0131 1896\u20131923-c\u00fc ill\u0259r aras\u0131nda qoyulmu\u015fdur. T\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 3 m\u00fch\u00fcm c\u0259r\u0259yan:&nbsp;<em>\u018fd\u0259biyyat-i Cadid\u0259<\/em>,&nbsp;<em>F\u0259cr-i Ati<\/em>, v\u0259&nbsp;<em>Milliy \u018fd\u0259biyyat<\/em>&nbsp;olmu\u015fdur.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XX_%C9%99sr\">XX \u0259sr<\/a>&nbsp;t\u00fcrk poeziyas\u0131nda ilk radikal add\u0131m&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99rb%C9%99st_%C5%9Feir\">s\u0259rb\u0259st \u015feir<\/a>&nbsp;t\u0259rzini t\u0259qdim ed\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nazim_Hikm%C9%99t\">Nazim Hikm\u0259t<\/a>&nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrk poeziyas\u0131nda ba\u015fqa bir inqilab 1941-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Orxan_V%C9%99li_Qan%C4%B1q\">Orxan V\u0259li<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Oktay_R%C3%BCf%C9%99t&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Oktay R\u00fcf\u0259t<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Melih_Cevd%C9%99t&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Melih Cevd\u0259tin<\/a>&nbsp;ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Garip&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Garip<\/a>&nbsp;h\u0259r\u0259kat\u0131 il\u0259 ba\u015f tutmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-486\">[486]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk teatr\u0131n\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi q\u0259dim b\u00fctp\u0259r\u0259st rituallara v\u0259 \u015fifahi \u0259fsan\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-487\">[487]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-488\">[488]<\/a><\/sup>&nbsp;Min ill\u0259r \u0259vv\u0259l Anadolu sakinl\u0259rinin m\u0259rasiml\u0259ri zaman n\u00fcmayi\u015f edil\u0259n r\u0259qsl\u0259r, musiqi v\u0259 mahn\u0131lar ilk \u015foular\u0131n yaranmas\u0131na t\u0259kan ver\u0259n elementl\u0259rdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-turkishculture.org4-489\">[489]<\/a><\/sup>&nbsp;Zamanla q\u0259dim rituallar, mifl\u0259r, \u0259fsan\u0259l\u0259r v\u0259 hekay\u0259l\u0259r teatr \u015foular\u0131na \u00e7evrildi.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XI_%C9%99sr\">XI \u0259srd\u0259n<\/a>&nbsp;ba\u015flayaraq S\u0259lcuqlu t\u00fcrkl\u0259rinin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri yerli Anadolu xalqlar\u0131n\u0131n \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259si yeni pyesl\u0259rin yaranmas\u0131na yol a\u00e7d\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk teatr\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli oyun\u00e7ular\u0131, rejissorlar\u0131 v\u0259 dramaturqlar\u0131 aras\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Muhsin_%C6%8Frtu%C4%9Frul&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Muhsin \u018frtu\u011frul<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Haldun_Taner\">Haldun Taner<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fziz_Nesin\">\u018fziz Nesin<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=G%C3%BClriz_Sururi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">G\u00fclriz Sururi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Y%C4%B1ld%C4%B1z_Kenter&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Y\u0131ld\u0131z Kenter<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=M%C3%BC%C5%9Ffik_Kenter&amp;action=edit&amp;redlink=1\">M\u00fc\u015ffik Kenter<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Haldun_Dormen&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Haldun Dormen<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Sadri_Al%C4%B1%C5%9F%C4%B1k&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Sadri Al\u0131\u015f\u0131k<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%87olpan_%C4%B0lhan&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00c7olpan \u0130lhan<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%BCnir_%C3%96zkul\">M\u00fcnir \u00d6zkul<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Adil%C9%99_Na%C5%9Fit\">Adil\u0259 Na\u015fit<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C6%8Frol_G%C3%BCnayd%C4%B1n&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u018frol G\u00fcnayd\u0131n<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C9%99z%C9%99nf%C9%99r_%C3%96zcan\">Q\u0259z\u0259nf\u0259r \u00d6zcan<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Nicat_Uy%C4%9Fur&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Nicat Uy\u011fur<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=G%C9%99nco_%C6%8Frkal&amp;action=edit&amp;redlink=1\">G\u0259nco \u018frkal<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=M%C9%99tin_S%C9%99r%C9%99zli&amp;action=edit&amp;redlink=1\">M\u0259tin S\u0259r\u0259zli<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Nevra_S%C9%99r%C9%99zli&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Nevra S\u0259r\u0259zli<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Levent_K%C4%B1rca\">Levent K\u0131rca<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Zeki_Alasya\">Zeki Alasya<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99tin_A%C4%9Fp%C4%B1nar\">M\u0259tin A\u011fp\u0131nar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%BCjdat_G%D3%99z%D3%99n\">M\u00fcjdat G\u04d9z\u04d9n<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=F%C9%99rhan_%C5%9E%C9%99nsoy&amp;action=edit&amp;redlink=1\">F\u0259rhan \u015e\u0259nsoy<\/a>&nbsp;v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri aiddir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-490\">[490]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-491\">[491]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-492\">[492]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Musiqi v\u0259 r\u0259qs[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=28\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=28\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259l\u0259r:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrk_r%C9%99qsl%C9%99ri&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrk r\u0259qsl\u0259ri<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_musiqisi\">T\u00fcrkiy\u0259 musiqisi<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_musiqisi\">Osmanl\u0131 musiqisi<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_xalq_musiqisi\">T\u00fcrkiy\u0259 xalq musiqisi<\/a><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Sertab_Erener_02.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99rtab_%C6%8Fr%C9%99n%C9%99r\">S\u0259rtab \u018fr\u0259n\u0259r<\/a>&nbsp;v\u0259 D\u0259mir D\u0259mirkan<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk musiqisi \u0259sas\u0259n t\u00fcrk \u00fcns\u00fcrl\u0259rind\u0259n ibar\u0259tdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-soundsofanatolia-493\">[493]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Asiya\">Orta Asiya<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Xalq\">xalq<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Musiqi\">musiqisi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Fr%C9%99b_musiqisi\">\u018fr\u0259b musiqisi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Yunan_musiqisi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Yunan musiqisi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_musiqisi\">Osmanl\u0131 musiqisi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Fars_musiqisi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Fars musiqisi<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Balkan_musiqisi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Balkan musiqisinin<\/a>&nbsp;qism\u0259n t\u0259siri olmu\u015fdur. M\u00fcasir t\u00fcrk musiqil\u0259rind\u0259 is\u0259 ad\u0259t\u0259n Avropa v\u0259 Amerika pop musiqisinin elementl\u0259rin\u0259 rast g\u0259linir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-lesartsturcs-494\">[494]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-495\">[495]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki \u0259n\u0259n\u0259vi musiqinin k\u00f6kl\u0259ri&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XI_%C9%99sr\">XI \u0259srd\u0259<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99lcuqlular\">S\u0259lcuqlu t\u00fcrkl\u0259rinin<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ki%C3%A7ik_Asiya\">Anadolu<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0ran\">\u0130rana<\/a>&nbsp;k\u00f6\u00e7 etm\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r uzan\u0131r. M\u00fcasir pop t\u00fcrk musiqisinin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si 1930-cu ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, t\u00fcrk b\u0259st\u0259karlar\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Q%C9%99rbl%C9%99%C5%9Fm%C9%99&amp;action=edit&amp;redlink=1\">q\u0259rbl\u0259\u015fm\u0259y\u0259<\/a>&nbsp;s\u0259y g\u00f6st\u0259r\u0259rk\u0259n yaranm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-musicscene-496\">[496]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259n m\u00fchacirl\u0259rin T\u00fcrkiy\u0259 torpaqlar\u0131nda m\u0259skunla\u015fmas\u0131 il\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Musiqi_janr%C4%B1\">musiqi janrlar\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Musiqi_al%C9%99ti\">musiqi al\u0259tl\u0259rinin<\/a>&nbsp;m\u00fcxt\u0259lifliyi geni\u015fl\u0259ndi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-.ncturkishfestival.-497\">[497]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-498\">[498]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-499\">[499]<\/a><\/sup>&nbsp;M\u00fchacirl\u0259rin musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259saslanaraq T\u00fcrkiy\u0259d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yunanlar\">yunan<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Erm%C9%99nil%C9%99r\">erm\u0259ni<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Albanlar\">alban<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Polyaklar\">polyak<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycanl%C4%B1lar\">az\u0259rbaycanl\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Y%C9%99hudil%C9%99r\">y\u0259hudi<\/a>&nbsp;icmalar\u0131n\u0131n etnik \u00fcslublar\u0131nda yay\u0131mlanan pop musiqil\u0259ri yay\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131. T\u00fcrkiy\u0259nin bir \u00e7ox \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rind\u0259 bir s\u0131ra regional musiqi \u00fcslubunda musiqi yazan yerli musiqi s\u0259hn\u0259l\u0259ri yaranma\u011fa ba\u015flad\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-%C4%B0lyaso%C4%9Flu-500\">[500]<\/a><\/sup>&nbsp;Buna baxmayaraq, q\u0259rb pop musiqisi 1970\u20131980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda \u00f6z populyarl\u0131\u011f\u0131n\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Arabesk_musiqi\">arabesk<\/a>&nbsp;musiqiy\u0259 buraxd\u0131. Lakin, q\u0259rb pop musiqisi 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 yenid\u0259n m\u0259\u015fhurla\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-501\">[501]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-502\">[502]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-503\">[503]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-504\">[504]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sez%C9%99n_Aksu\">Sez\u0259n Aksunun<\/a>&nbsp;d\u0259st\u0259yi \u00f6lk\u0259d\u0259 pop musiqisinin populyarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tarkan\">Tarkan<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C9%99rtab_%C6%8Fr%C9%99n%C9%99r\">S\u0259rtab \u018fr\u0259n\u0259r<\/a>&nbsp;kimi bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq miqyasda tan\u0131nan t\u00fcrk ulduzlar\u0131n\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-505\">[505]<\/a><\/sup>&nbsp;1990-c\u0131 ill\u0259rin sonu, pop v\u0259 arabesk janrlar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, t\u00fcrk alternativ rok musiqisi, elektron musiqi, hip-hop, rap v\u0259 r\u0259qs musiqil\u0259ri d\u0259 yaranm\u0131\u015f v\u0259 q\u0131sa zamanda \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u0259\u015fhurluq qazanm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-506\">[506]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-507\">[507]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 \u015f\u0259nlikl\u0259rd\u0259, m\u0259clisl\u0259rd\u0259, toylarda t\u00fcrk xalq r\u0259qsl\u0259ri geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif formalarda ifa olunan bir \u00e7ox m\u00fcxt\u0259lif xalq r\u0259qsl\u0259ri var v\u0259 onlar h\u0259r b\u00f6lg\u0259nin m\u0259d\u0259ni qurulu\u015funu \u0259ks etdirir. \u018frzurumda &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Bar_(r%C9%99qs)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Bar<\/a>&#8220;, \u015f\u0259rq v\u0259 c\u0259nub-\u015f\u0259rqd\u0259 &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Halay_(oyun)\">Halay<\/a>&#8220;, Frakiyada &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Hora&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Hora<\/a>&#8220;, Qara d\u0259nizd\u0259 &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Horon&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Horon<\/a>&#8220;, Konya v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259rd\u0259 &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Qa%C5%9F%C4%B1q_oyunlar%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Qa\u015f\u0131q oyunlar\u0131<\/a>&#8220;, Qars v\u0259 Ardahanda &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/L%C9%99zgih%C9%99ngi\">L\u0259zginka<\/a>&#8221; m\u0259lum n\u00fcmun\u0259l\u0259rdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-508\">[508]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-509\">[509]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-510\">[510]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-511\">[511]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Memarl\u0131q[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=29\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=29\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_memarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1\">T\u00fcrk memarl\u0131\u011f\u0131<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizans_memarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1\">Bizans memarl\u0131\u011f\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=S%C9%99lcuq_memarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">S\u0259lcuq memarl\u0131\u011f\u0131<\/a>, v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_memarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1\">Osmanl\u0131 memarl\u0131\u011f\u0131<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ziraat_Bankas%C4%B1_5.JPG?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8c\/Ziraat_Bankas%C4%B1_5.JPG\/200px-Ziraat_Bankas%C4%B1_5.JPG\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Istanbul4thVak%C4%B1fHan_1.jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4c\/Istanbul4thVak%C4%B1fHan_1.jpg\/200px-Istanbul4thVak%C4%B1fHan_1.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>1950-ci ill\u0259rin memarl\u0131\u011f\u0131 n\u00fcmun\u0259si&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ziraat_Bank\">Ziraat Bank<\/a>&nbsp;binas\u0131 v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=V%C9%99qfl%C9%99r_oteli&amp;action=edit&amp;redlink=1\">V\u0259qfl\u0259r oteli<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>1923-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 memarl\u0131q daim inki\u015faf etmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-512\">[512]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-513\">[513]<\/a><\/sup>&nbsp;M\u00f6vcud memarl\u0131q, m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 respublika tarixind\u0259 ya\u015fanan ziddiy\u0259tl\u0259rd\u0259n formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Bu ziddiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tlisi, x\u00fcsus\u0259n respublikan\u0131n ilk d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan \u015f\u0259rq-q\u0259rb&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Dilemma\">dilemmas\u0131d\u0131r<\/a>.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-514\">[514]<\/a><\/sup>&nbsp;Bundan \u0259lav\u0259, milli-beyn\u0259lxalq, \u0259n\u0259n\u0259vi-modern, dini-d\u00fcny\u0259vi v\u0259 f\u0259rqli siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r kimi dilemmalar da memarl\u0131q t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rinin gedi\u015fat\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-autogenerated2-515\">[515]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-516\">[516]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-517\">[517]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-518\">[518]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/XVIII_%C9%99sr\">XVIII \u0259srd\u0259n<\/a>&nbsp;b\u0259ri t\u00fcrk memarl\u0131\u011f\u0131na Avropa \u00fcslublar\u0131 t\u0259sir etmi\u015fdir. Bu t\u0259sirl\u0259ri \u0259sas\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbulun<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Dolmaba%C4%9F%C3%A7a_saray%C4%B1\">Dolmaba\u011f\u00e7a<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87%C4%B1ra%C4%9Fan_saray%C4%B1\">\u00c7\u0131ra\u011fan<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=F%C9%99riyy%C9%99_saray%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">F\u0259riyy\u0259<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/B%C9%99yl%C9%99rb%C9%99yi_saray%C4%B1\">B\u0259yl\u0259rb\u0259yi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCksu_saray%C4%B1\">K\u00fc\u00e7\u00fcksu<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0hlamur_saray%C4%B1\">\u0130hlamur<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ulduz_saray%C4%B1\">Ulduz<\/a>&nbsp;saraylar\u0131nda g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-519\">[519]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259nin quruldu\u011fu ilk ill\u0259rd\u0259 memarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na d\u0259st\u0259k ver\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Burjuaziya\">burjuaziya<\/a>&nbsp;olmam\u0131\u015fd\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bl\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131<\/a>&nbsp;d\u00f6vr\u00fcnd\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Elitizm\">elitist<\/a>&nbsp;m\u0259zmunu olan v\u0259 yaln\u0131z saraya ba\u011fl\u0131 olan memarlar, memarl\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful ola bil\u0259rdi. Bu v\u0259ziyy\u0259t 1950-ci ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flasa da, \u00f6z\u0259l sektorun, memarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etm\u0259si xeyli sonra ba\u015f vermi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-First-520\">[520]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-521\">[521]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-522\">[522]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:ZorluCanterTowers.JPG?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7d\/ZorluCanterTowers.JPG\/200px-ZorluCanterTowers.JPG\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:YDA-Center-03.jpg?uselang=az\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/3c\/YDA-Center-03.jpg\/200px-YDA-Center-03.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Modern t\u00fcrk memarl\u0131\u011f\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259ri olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbul<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Zorlu_Center&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Zorlu Center<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0zmir\">\u0130zmir<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Folkart_Towers&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Folkart Towers<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk memarl\u0131\u011f\u0131, Osmanl\u0131 memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk d\u00f6vr\u00fc il\u0259 olduqca ox\u015fard\u0131r. 1920-ci ill\u0259rd\u0259 ilk milli memarl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 il\u0259 x\u00fcsusi inki\u015faf m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmu\u015fdur. 1930\u20131940-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Almaniya\">Almaniya<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avstriya\">Avstriya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0sve%C3%A7r%C9%99\">\u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259n<\/a>&nbsp;bir \u00e7ox memar d\u0259v\u0259t edilmi\u015f v\u0259 yeni m\u0259scidl\u0259r, ictimai binalar tikilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-turkisharch-523\">[523]<\/a><\/sup>&nbsp;1940-c\u0131 ild\u0259 ba\u015flayan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0kinci_D%C3%BCnya_m%C3%BCharib%C9%99si\">II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259n<\/a>&nbsp;sonra xarici al\u0259md\u0259n t\u0259crid olunmu\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 memarl\u0131q t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 u\u011fram\u0131\u015f v\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259t 1950-ci il\u0259, ikinci milli memarl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131na q\u0259d\u0259r, t\u0259sirli olmu\u015fdur. Bu d\u00f6vr,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_t%C9%99k_partiyal%C4%B1_d%C3%B6vr\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u0259k partiyal\u0131 hakimiyy\u0259t<\/a>&nbsp;il\u0259 paralel olaraq bitmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-tayyare-524\">[524]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1960-c\u0131 il&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_d%C3%B6vl%C9%99t_%C3%A7evrili%C5%9Fi_(1960)\">d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015find\u0259n<\/a>&nbsp;sonra T\u00fcrkiy\u0259 in\u015faat s\u0259nayesin\u0259 v\u0259 memarl\u0131q sektoruna t\u0259sir ed\u0259n m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v siyasi v\u0259 iqtisadi b\u00f6hranlarla qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131. Bu \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, memarlar h\u0259l\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi binalar\u0131n memarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdur.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Rasionalizm\">Rasionalizmi<\/a>&nbsp;gerid\u0259 qoyan t\u00fcrk memarlar\u0131, binalar\u0131n\u0131 daha m\u00fcasir formada dizayn etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar. Bu d\u00f6vr\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli i\u015fl\u0259rin\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbulda<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=V%C9%99qfl%C9%99r_oteli&amp;action=edit&amp;redlink=1\">V\u0259qfl\u0259r oteli<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ankara\">Ankarada<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yax%C4%B1n_%C5%9E%C9%99rq_Tekniki_Universiteti\">Yax\u0131n \u015e\u0259rq Texniki Universiteti<\/a>&nbsp;kampuslar\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_Tarix_Qurumu\">T\u00fcrk Tarix Qurumu<\/a>&nbsp;binas\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Atat%C3%BCrk_M%C9%99d%C9%99niyy%C9%99t_M%C9%99rk%C9%99zi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Atat\u00fcrk M\u0259d\u0259niyy\u0259t M\u0259rk\u0259zi<\/a>&nbsp;daxildir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-stateart-525\">[525]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-526\">[526]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-Ethnography-527\">[527]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-528\">[528]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-i%C5%9Fbank-529\">[529]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-bebek-530\">[530]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>1980-ci ilin yanvar ay\u0131nda ba\u015f nazir&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%BCleyman_D%C9%99mir%C9%99l\">S\u00fcleyman D\u0259mir\u0259l<\/a>, T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131 ixracatl\u0131 b\u00f6y\u00fcm\u0259y\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Turqut_%C3%96zal\">Turqut \u00d6zal\u0131n<\/a>&nbsp;haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 geni\u015f m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc islahat proqram\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-531\">[531]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-532\">[532]<\/a><\/sup>&nbsp;Bu islahatlar tikinti s\u0259nayesin\u0259 v\u0259 memarl\u0131\u011fa m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-533\">[533]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Prefabrikasiya&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Prefabrikasiya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C5%9E%C9%99ffaf_fasad&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u015f\u0259ffaf fasad<\/a>&nbsp;kimi yeni \u00fcsullar 1980-ci ill\u0259rd\u0259 T\u00fcrk memarlar\u0131na v\u0259 podrat\u00e7\u0131lar\u0131na t\u0259qdim edildi. Bundan \u0259lav\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Polad\">polad<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Al%C3%BCminium\">al\u00fcminium<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Plastmas\">plastik<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9E%C3%BC%C5%9F%C9%99\">\u015f\u00fc\u015f\u0259<\/a>&nbsp;istehsal\u0131 artd\u0131, bu da memarlar\u0131n kobud tikili formalar\u0131ndan azad olmas\u0131na imkan yaratd\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-534\">[534]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-535\">[535]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-536\">[536]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-537\">[537]<\/a><\/sup>&nbsp;1980-ci ill\u0259rd\u0259 memarl\u0131q v\u0259 tikinti sah\u0259sind\u0259 h\u00f6kum\u0259t apar\u0131c\u0131 rol oynay\u0131rd\u0131.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-kamer-538\">[538]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-mass-539\">[539]<\/a><\/sup>&nbsp;Lakin iqtisadiyyat\u0131n liberalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6z\u0259l sektorun apar\u0131c\u0131 t\u0259sir\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 imkan yaratd\u0131. Bu d\u00f6vr\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli memarlar\u0131na B\u0259hruz \u00c7inici, Merih Qaraslan, Sevinc Hadi, \u015eandor Hadi, Ers\u0259n G\u00fcrs\u0259l, M\u0259hm\u0259d \u00c7ubuq, Do\u011fan T\u0259k\u0259li, Sami Sisa, \u018fmr\u0259 Arolat, Murat Tabanl\u0131o\u011flu, Melkan Tabanl\u0131o\u011flu, H\u00fcsrev Tayla, Do\u011fan Hasol, Atilla Y\u00fcc\u0259l, S\u0259ma Soygeni\u015f daxildir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-540\">[540]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-541\">[541]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-542\">[542]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-543\">[543]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-544\">[544]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">M\u0259tb\u0259x[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=30\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=30\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_m%C9%99tb%C9%99xi\">T\u00fcrk m\u0259tb\u0259xi<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Doner_kebab,_Istanbul,_Turkey.JPG?uselang=az\"><\/a>D\u00fcnyada \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcrk m\u0259tb\u0259xi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/D%C3%B6n%C9%99r\">d\u00f6n\u0259rdir<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk m\u0259tb\u0259xi \u0259sas\u0259n Osmanl\u0131 m\u0259tb\u0259xinin miras\u0131d\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_m%C9%99tb%C9%99xi\">T\u00fcrk m\u0259tb\u0259xi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C3%87in_m%C9%99tb%C9%99xi\">\u00c7in<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Fransa_m%C9%99tb%C9%99xi\">Frans\u0131z<\/a>&nbsp;m\u0259tb\u0259xl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n z\u0259ngin m\u0259tb\u0259xl\u0259rind\u0259n biridir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-545\">[545]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-546\">[546]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-547\">[547]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-548\">[548]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrk m\u0259tb\u0259xi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Mesopotamiya\">Mesopotamiya<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Balkan_yar%C4%B1madas%C4%B1\">Balkan<\/a>&nbsp;m\u0259tb\u0259xl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259li olmu\u015f, \u0130stanbul Osmanl\u0131 Saray\u0131 m\u0259tb\u0259xi T\u00fcrk m\u0259tb\u0259xinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Osmanl\u0131 Saray\u0131 m\u0259tb\u0259xind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v \u015forba, salat, \u0259t yem\u0259kl\u0259ri v\u0259 desert menyusu m\u00f6vcud olmu\u015fdur. Saray m\u0259tb\u0259xi&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bizans_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Bizans \u0130mperiyas\u0131ndan<\/a>&nbsp;Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131nad\u0259k m\u00fcxt\u0259lif \u0259srl\u0259rin z\u00f6vq\u00fc v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si il\u0259 yarad\u0131lan elit bir m\u0259tb\u0259xdir. O d\u00f6vrd\u0259 xalq m\u0259tb\u0259xi sad\u0259 olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-foodbycountry.com-549\">[549]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-550\">[550]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-551\">[551]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-552\">[552]<\/a><\/sup>&nbsp;Bu g\u00fcn Osmanl\u0131 Saray\u0131 v\u0259 xalq m\u0259tbxinin qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olan bir T\u00fcrk m\u0259tb\u0259xi meydana g\u0259ldi. H\u0259m\u00e7inin, T\u00fcrk m\u0259tb\u0259xi regionlara g\u00f6r\u0259 d\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Qarad\u0259niz m\u0259tb\u0259xi, C\u0259nub-q\u0259rb m\u0259tb\u0259xi, Orta Asiya m\u0259tb\u0259xi kimi bir \u00e7ox region m\u0259tb\u0259xl\u0259ri \u00f6zl\u0259rin\u0259 aid \u00e7oxsayl\u0131 v\u0259 f\u0259rqli yem\u0259kl\u0259r\u0259 sahibdirl\u0259r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-berg-553\">[553]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-554\">[554]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-555\">[555]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-556\">[556]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eorbalar x\u00fcsusil\u0259 q\u0131\u015f aylar\u0131nda t\u00fcrk m\u0259tb\u0259xinin \u0259v\u0259zedilm\u0259z par\u00e7as\u0131 hesab olunur.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rcim%C9%99k_%C5%9Forbas%C4%B1\">M\u0259rcim\u0259k \u015forbas\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ezog%C9%99lin_%C5%9Forbas%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ezog\u0259lin \u015forbas\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Tarhana_%C5%9Forbas%C4%B1\">Tarhana \u015forbas\u0131<\/a>&nbsp;\u0259n \u00e7ox istifad\u0259 edil\u0259n \u015forbalard\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-557\">[557]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-558\">[558]<\/a><\/sup>&nbsp;Ancaq T\u00fcrk m\u0259tb\u0259xind\u0259ki \u015forbalar bununla bitmir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-berg-553\">[553]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-559\">[559]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C6%8Ft\">\u018ftl\u0259r<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C9%99r%C9%99v%C9%99z\">t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r<\/a>&nbsp;ve&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Paxlakimil%C9%99r\">paxlakimil\u0259r<\/a>&nbsp;\u015forbalar\u0131n \u0259sas inqredientl\u0259ridir. \u018ft suyu,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Un\">un<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yoqurt\">yoqurt<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C5%9E%C9%99hriy%C9%99&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u015f\u0259hriy\u0259<\/a>&nbsp;bu \u0259rzaqlar\u0131 \u015forba hal\u0131na g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C4%B0%C5%9Fg%C9%99mb%C9%99_%C5%9Forbas%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u0130\u015fg\u0259mb\u0259 \u015forbas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;alkoqol q\u0259bulu zaman\u0131 yaranan ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131na yax\u015f\u0131 g\u0259ldiyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Bundan istifad\u0259 ed\u0259n restoranlar ad\u0259t\u0259n ax\u015fam saatlar\u0131nda i\u015fg\u0259mb\u0259 \u015forbas\u0131n\u0131 servisin\u0259 ba\u015flay\u0131rlar.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-560\">[560]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-561\">[561]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0130dman[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=31\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=31\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_idman&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 idman<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_futbol&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 futbol<\/a><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ramil_Guliyev_Novi_Sad_2009.JPG?uselang=az\"><\/a>200 metrlik qa\u00e7\u0131\u015f rekord\u00e7usu&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycanl%C4%B1lar\">Az\u0259rbaycan \u0259silli<\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ramil_Quliyev\">Ramil Quliyev<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u0259n populyar idman n\u00f6vl\u0259rind\u0259n biri d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Futbol\">futboldur<\/a>.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-562\">[562]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-563\">[563]<\/a><\/sup>&nbsp;Futbol liqalarda oynan\u0131l\u0131r v\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fcy\u00fc&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Super_Liqa_(T%C3%BCrkiy%C9%99)\">Super Liqad\u0131r<\/a>. Liqan\u0131n \u00e7empionu olmu\u015f komandalardan \u00fc\u00e7\u00fc (<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Be%C5%9Fikta%C5%9F\">Be\u015fikta\u015f<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/F%C9%99n%C9%99rbax%C3%A7a_PFK\">F\u0259n\u0259rbax\u00e7a<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qalatasaray_FK\">Qalatasaray<\/a>) \u0130stanbul komandas\u0131, ikisi (<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Trabzonspor\">Trabzonspor<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Bursaspor\">Bursaspor<\/a>)&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ki%C3%A7ik_Asiya\">Anadolu<\/a>&nbsp;komandas\u0131d\u0131r. Futbol klublar\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Futbol_Federasiyas%C4%B1\">T\u00fcrkiy\u0259 Futbol Federasiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;tabeliyi alt\u0131nda qrupla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-uefa.com-564\">[564]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-tff.org1-565\">[565]<\/a><\/sup><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:La_selecci%C3%B3n_turca_de_baloncesto_tras_recibir_la_medalla_de_plata.jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_milli_basketbol_komandas%C4%B1\">T\u00fcrkiy\u0259 milli basketbol komandas\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=2010_D%C3%BCnya_Basketbol_%C3%87empionat%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">2010 D\u00fcnya Basketbol \u00c7empionat\u0131nda<\/a>&nbsp;g\u00fcm\u00fc\u015f medal qazanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avropa\">Avropada<\/a>&nbsp;kubok qazanan ilk v\u0259 t\u0259k T\u00fcrkiy\u0259 futbol komandas\u0131 olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qalatasaray_FK\">Qalatasaray<\/a>, 2000-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/UEFA_Avropa_Liqas%C4%B1\">UEFA kuboku<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/UEFA_Superkuboku\">UEFA Superkubokunun<\/a>&nbsp;qalibi olmu\u015fdur.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_milli_futbol_komandas%C4%B1\">T\u00fcrkiy\u0259 milli futbol komandas\u0131<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/UEFA_Avro_2000\">UEFA Avro 2000<\/a>&nbsp;\u00e7empionat\u0131nda 6-c\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/2002_F%C4%B0FA_D%C3%BCnya_Kuboku\">2002 F\u0130FA D\u00fcnya Kuboku<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/2003_F%C4%B0FA_Konfederasiyalar_Kuboku\">2003 F\u0130FA Konfederasiyalar Kuboku<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/UEFA_Avro_2008\">UEFA Avro 2008<\/a>&nbsp;\u00e7empionat\u0131nda 3-c\u00fc olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-566\">[566]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-567\">[567]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Basketbol\">Basketbol<\/a>, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 futboldan sonra \u0259n populyar idman n\u00f6vl\u0259rind\u0259n biridir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-fibaeurope.com1-568\">[568]<\/a><\/sup>&nbsp;Basketbolun \u0259n b\u00f6y\u00fck liqas\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Basketbol_Super_Liqas%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Basketbol Super Liqas\u0131d\u0131r<\/a>.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Anadolu_Efes_%C4%B0K&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Anadolu Efes<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Qalatasaray_BK&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Qalatasaray<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/F%C9%99n%C9%99rbax%C3%A7a_BK\">F\u0259n\u0259rbax\u00e7a<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Be%C5%9Fikta%C5%9F_BK&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Be\u015fikta\u015f<\/a>&nbsp;kimi komandalar&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Avroliqa\">Avroliqa<\/a>&nbsp;v\u0259 dig\u0259r x\u00fcsusi turnirl\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar qazanm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-fibaeurope.com2-569\">[569]<\/a><\/sup>&nbsp;Bundan \u0259lav\u0259,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Anadolu_Efes_%C4%B0K&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Anadolu Efes<\/a>&nbsp;1996-c\u0131 ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kora%C3%A7_kuboku\">Kora\u00e7 kubokunu<\/a>&nbsp;qazanm\u0131\u015f v\u0259 Avropa kubokunu qazanan ilk t\u00fcrk basketbol komandas\u0131 olmu\u015fdur. 2012-ci ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/F%C4%B0BA_Avropa\">F\u0130BA Avroliqas\u0131<\/a>&nbsp;kubokunu qazanan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Be%C5%9Fikta%C5%9F_BK&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Be\u015fikta\u015f BK<\/a>, Avropa kubokunu qazanan ikinci T\u00fcrkiy\u0259 komandas\u0131 olmu\u015fdur.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_milli_basketbol_komandas%C4%B1\">T\u00fcrkiy\u0259 milli basketbol komandas\u0131<\/a>&nbsp;da bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq turnil\u0259rd\u0259 t\u0259qdir\u0259layiq yer tutmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-tvf.org.tr-570\">[570]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=2010_FIBA_D%C3%BCnya_%C3%87empionat%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">2010 F\u0130BA D\u00fcnya \u00c7empionat\u0131<\/a>&nbsp;28 avqust v\u0259 12 sentyabr tarixl\u0259rind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir. \u00c7empionat&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/F%C4%B0BA\">F\u0130BA<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Basketbol_Federasiyas%C4%B1\">T\u00fcrkiy\u0259 Basketbol Federasiyas\u0131<\/a>&nbsp;v\u0259 \u0130dman T\u0259\u015fkilat Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n ortaq \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-fenerbahce.org.tr-571\">[571]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-eczacibasisporkulubu.org.tr-572\">[572]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-hurriyet.com.tr1-573\">[573]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi bir t\u00fcrk idman n\u00f6v\u00fc olan g\u00fcl\u0259\u015fin \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli qolu olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/K%C4%B1rkp%C4%B1nar_ya%C4%9Fl%C4%B1_g%C3%BCl%C9%99%C5%9Fi\">K\u0131rkp\u0131nar ya\u011fl\u0131 g\u00fcl\u0259\u015fidir<\/a>.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-574\">[574]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-575\">[575]<\/a><\/sup>&nbsp;T\u00fcrkl\u0259rin&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/E.%C9%99._IV_%C9%99sr\">e.\u0259. IV \u0259srd\u0259n<\/a>&nbsp;b\u0259ri g\u00fcl\u0259\u015f idman n\u00f6v\u00fcn\u0259 x\u00fcsusi maraqlar\u0131 oldu\u011fu m\u0259lumdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-576\">[576]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-577\">[577]<\/a><\/sup>&nbsp;Bahar aylar\u0131nda t\u0259bi\u0259tin canlanmas\u0131, evlilik m\u0259rasiml\u0259ri v\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 \u015f\u0259nlikl\u0259rind\u0259 g\u00fcl\u0259\u015f yar\u0131\u015flar\u0131 ke\u00e7irildi. 1996-c\u0131 ild\u0259 \u018fn\u0259n\u0259vi \u0130dman Federasiyas\u0131 qurulmu\u015f v\u0259 ya\u011f g\u00fcl\u0259\u015fi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir add\u0131m at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-578\">[578]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-579\">[579]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-580\">[580]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-581\">[581]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Mediya[<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;veaction=edit&amp;section=32\">redakt\u0259<\/a>&nbsp;|&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99&amp;action=edit&amp;section=32\">\u0259sas redakt\u0259<\/a>]<\/h3>\n\n\n\n<p><em>\u018fsas m\u0259qal\u0259:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%BCrkiy%C9%99_mediyas%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u00fcrkiy\u0259 mediyas\u0131<\/a><\/em>H\u0259m\u00e7inin bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_kinosu\">T\u00fcrk kinosu<\/a><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cumhuriyet_protests_(3).jpg?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Cumhuriyet_(q%C9%99zet)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Cumhuriyet<\/a>&nbsp;yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0259bsin\u0259 etiraz. M\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 m\u00fcbahis\u0259li bir m\u00f6vzudur.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u00fczl\u0259rl\u0259 televiziya kanal\u0131, minl\u0259rl\u0259 yerli radio stansiyas\u0131, onlarla q\u0259zet,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_kinosu\">milli kino<\/a>&nbsp;v\u0259 geni\u015fzolaql\u0131 \u0130nternet istifad\u0259\u00e7il\u0259rinin s\u00fcr\u0259tli art\u0131m\u0131, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 inki\u015faf etmi\u015f mediya s\u0259nayesini t\u0259\u015fkil edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-582\">[582]<\/a><\/sup>&nbsp;Televiziya izl\u0259yicil\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99_Radio_Televiziya_Qurumu\">TRT<\/a>&nbsp;d\u00f6vl\u0259t kanallar\u0131,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Kanal_D\">Kanal D<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Show_TV\">Show TV<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/ATV_(T%C3%BCrkiy%C9%99)\">ATV<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Star_TV_(T%C3%BCrkiy%C9%99)\">Star TV<\/a>&nbsp;kimi \u0259yl\u0259nc\u0259 kanallar\u0131 aras\u0131nda paylan\u0131l\u0131r. Peyk antenas\u0131 v\u0259 kabel televiziyas\u0131 vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131m T\u00fcrkiy\u0259nin b\u00fct\u00fcn \u0259razisini \u0259hat\u0259 edir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-tesevmedya-583\">[583]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Radio_v%C9%99_Televiziya_Ali_%C5%9Euras%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Radio v\u0259 Televiziya Ali \u015euras\u0131<\/a>&nbsp;(RT\u00dcK) telekanallar\u0131n yay\u0131m m\u0259zmunlar\u0131na n\u0259zar\u0259t ed\u0259n h\u00f6kum\u0259t orqan\u0131d\u0131r. D\u00f6vriyy\u0259si \u0259n populyar olan&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Posta_(q%C9%99zet)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Posta<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%BCriyy%C9%99t_(q%C9%99zet)\">H\u00fcrriy\u0259t<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%B6zc%C3%BC\">S\u00f6zc\u00fc<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sabah_(q%C9%99zet)\">Sabah<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Habert%C3%BCrk_(q%C9%99zet)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Habert\u00fcrk<\/a>&nbsp;q\u0259zetl\u0259ridir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-584\">[584]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-585\">[585]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-586\">[586]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-587\">[587]<\/a><\/sup><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Protect_Your_Republic_Protest_%C4%B0zmir7.JPG?uselang=az\"><\/a><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0zmir\">\u0130zmir<\/a>&nbsp;\u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131na etiraz<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk\">T\u00fcrk<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Dram_filmi\">dram filml\u0259ri<\/a>&nbsp;getdikc\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda da populyarla\u015f\u0131r v\u0259 h\u0259m m\u0259nf\u0259\u0259t, h\u0259m d\u0259 ictimaiyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r bax\u0131m\u0131ndan \u00f6lk\u0259nin \u0259n vacib ixracatlar\u0131ndan biridir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-588\">[588]<\/a><\/sup>&nbsp;Son 10 ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Yax%C4%B1n_%C5%9E%C9%99rq\">Yax\u0131n \u015e\u0259rq<\/a>&nbsp;televiziya bazar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikd\u0259n sonra, 2016-c\u0131 ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/C%C9%99nubi_Amerika\">C\u0259nubi<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/M%C9%99rk%C9%99zi_Amerika\">M\u0259rk\u0259zi Amerika<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 m\u0259\u015fhurluq qazanm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259 bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck ikinci teleserial ixracat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-589\">[589]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-590\">[590]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-591\">[591]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-592\">[592]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-593\">[593]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrk_kinosu\">Ye\u015fil\u00e7am<\/a>, t\u00fcrk film s\u0259nayesinin q\u0259dim v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli filml\u0259rind\u0259ndir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-594\">[594]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-595\">[595]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-596\">[596]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-597\">[597]<\/a><\/sup>&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mperiyas%C4%B1\">Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131nda<\/a>&nbsp;s\u0259rgil\u0259n\u0259n ilk film 1896-c\u0131 ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0stanbul\">\u0130stanbulda<\/a>&nbsp;n\u00fcmayi\u015f olunan &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/La-Sota_va%C4%9Fzal%C4%B1na_qatar%C4%B1n_g%C9%99lm%C9%99si\">La-Sota va\u011fzal\u0131na qatar\u0131n g\u0259lm\u0259si<\/a>&#8221; olmu\u015fdur. \u0130lk t\u00fcrk istehsal\u0131 film is\u0259 &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Ayast%D0%B5fan%D0%BEsdak%C4%B1_rus_abid%C9%99sinin_y%C4%B1%D1%85%C4%B1lm%D0%B0s%C4%B1_(film,_1914)\">Ayast\u0435fan\u043esdak\u0131 rus abid\u0259sinin y\u0131\u0445\u0131lm\u0430s\u0131<\/a>&#8221; olmu\u015fdur.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-598\">[598]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-599\">[599]<\/a><\/sup>&nbsp;M\u0259\u015fhur t\u00fcrk rejissorlar\u0131 aras\u0131nda &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C4%B1z%C4%B1l_Palma_Buda%C4%9F%C4%B1\">Q\u0131z\u0131l Palma Buda\u011f\u0131<\/a>&#8220;, &#8220;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Q%C4%B1z%C4%B1l_Ay%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Q\u0131z\u0131l Ay\u0131<\/a>&#8221; m\u00fckafatlar\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nuri_Bilg%C9%99_Ceylan\">Nuri Bilg\u0259 Ceylan<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Y%C4%B1lmaz_G%C3%BCney\">Y\u0131lmaz G\u00fcney<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/F%C9%99rzan_%C3%96zp%C9%99t%C9%99k\">F\u0259rzan \u00d6zp\u0259t\u0259k<\/a>&nbsp;v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri yer al\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-turkishculture.org5-600\">[600]<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>Qanuni m\u00fcdd\u0259alara baxmayaraq, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 mediya azadl\u0131\u011f\u0131 2010-cu ild\u0259n b\u0259ri davaml\u0131 olaraq pisl\u0259\u015fmi\u015f, 15 iyul 2016-c\u0131 ild\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99d%C9%99_d%C3%B6vl%C9%99t_%C3%A7evrili%C5%9Fin%C9%99_c%C9%99hd_(2016)\">u\u011fursuz \u00e7evrili\u015f c\u0259hdind\u0259n<\/a>&nbsp;sonra bu s\u0259viyy\u0259 maksimuma \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-601\">[601]<\/a><\/sup>&nbsp;2016-c\u0131 ilin dekabr ay\u0131na olan m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u0259n az\u0131 81 jurnalist h\u0259bs h\u0259bs edilmi\u015f, 100-d\u0259n \u00e7ox x\u0259b\u0259r m\u0259rk\u0259zi ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Freedom_House\">Freedom House<\/a>&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259 mediyas\u0131n\u0131 &#8220;<em>Qeyri-azad<\/em>&#8221; kimi qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/%C4%B0nternet_senzura\">\u0130nternet senzuras\u0131na<\/a>, 29 aprel 2017-ci il v\u0259 15 yanvar 2020-ci il aras\u0131nda davam ed\u0259n Vikipediya bloklanmas\u0131 da daxildir.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-cpj.org1-602\">[602]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-603\">[603]<\/a><\/sup><sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99#cite_note-604\">[604]<\/a><\/sup><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiy\u0259&nbsp;(t\u00fcrk.&nbsp;T\u00fcrkiye) v\u0259 ya r\u0259smi ad\u0131 il\u0259&nbsp;T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131&nbsp;(t\u00fcrk.&nbsp;T\u00fcrkiye Cumhuriyeti) \u2014 torpaqlar\u0131n\u0131n \u0259sas hiss\u0259si&nbsp;Q\u0259rbi Asiya&nbsp;regionunun&nbsp;Ki\u00e7ik Asiya&nbsp;yar\u0131madas\u0131nda, \u00e7ox ki\u00e7ik bir hiss\u0259si is\u0259&nbsp;Balkan yar\u0131madas\u0131nda&nbsp;yerl\u0259\u015f\u0259n&nbsp;qit\u0259l\u0259raras\u0131&nbsp;\u00f6lk\u0259.[7]&nbsp;\u015eimal-q\u0259rbd\u0259n&nbsp;Bolqar\u0131stan, q\u0259rbd\u0259n&nbsp;Yunan\u0131stan, \u015fimal-\u015f\u0259rqd\u0259n&nbsp;G\u00fcrc\u00fcstan, \u015f\u0259rqd\u0259n&nbsp;Az\u0259rbaycan,&nbsp;\u0130ran,&nbsp;Erm\u0259nistan, c\u0259nubdan is\u0259&nbsp;\u0130raq&nbsp;v\u0259&nbsp;Suriya&nbsp;il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259ddir. \u00d6lk\u0259 \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259nizl\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015fdur. Q\u0259rbd\u0259n&nbsp;Egey d\u0259nizi, \u015fimaldan&nbsp;Qara d\u0259niz, c\u0259nubdan is\u0259&nbsp;Aral\u0131q d\u0259nizi&nbsp;il\u0259 \u0259hat\u0259l\u0259nmi\u015fdir.&nbsp;Bosfor bo\u011faz\u0131,&nbsp;M\u0259rm\u0259r\u0259 d\u0259nizi&nbsp;v\u0259&nbsp;Dardanel bo\u011faz\u0131&nbsp;\u00f6lk\u0259nin&nbsp;Avropa&nbsp;v\u0259&nbsp;Asiya&nbsp;hiss\u0259l\u0259rini bir-birind\u0259n ay\u0131r\u0131r.[8]&nbsp;Paytaxt&nbsp;Ankara&nbsp;\u015f\u0259h\u0259ri olsa da, \u00f6lk\u0259nin \u0259sas m\u0259d\u0259ni v\u0259 iqtisadi m\u0259rk\u0259zi, h\u0259m\u00e7inin \u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-38034","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38034","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38034"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38034\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38056,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38034\/revisions\/38056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}