{"id":38749,"date":"2021-05-22T10:00:00","date_gmt":"2021-05-22T06:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=38749"},"modified":"2021-05-22T14:47:23","modified_gmt":"2021-05-22T10:47:23","slug":"%c9%99m%c9%99kdar-m%c9%99d%c9%99niyy%c9%99t-iscisi-musa-n%c9%99bioglu-sarildigim-sazdi-m%c9%99nim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/?p=38749","title":{"rendered":"\u018fm\u0259kdar m\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f\u00e7isi Musa N\u018fB\u0130O\u011eLU.\u201cSARILDI\u011eIM SAZDI M\u018fN\u0130M\u201d"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/DSC_0168_11-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"748\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/DSC_0168_11-1024x748.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-38663\" srcset=\"https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/DSC_0168_11-1024x748.jpg 1024w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/DSC_0168_11-300x219.jpg 300w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/DSC_0168_11-768x561.jpg 768w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/DSC_0168_11-1536x1122.jpg 1536w, https:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/DSC_0168_11-2048x1496.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"blob:http:\/\/edebiyyat-az.com\/affe3070-8111-4029-be32-a31741f396fd\"><img decoding=\"async\" src=\"blob:http:\/\/edebiyyat-az.com\/affe3070-8111-4029-be32-a31741f396fd\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Z.YAQUB--scaled.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/edebiyyat-az.com\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Z.YAQUB--1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-38760\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Mil\u0259timi saz anladar, saz anlar,<br>Saza baxs\u0131n tariximi yazanlar.<br>Z.Yaqub<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u0259limxan Yaqubun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ox m\u00fch\u00fcm yer tutan bir qol da a\u015f\u0131q yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 ozan-a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tin\u0259 v\u0259 bu s\u0259n\u0259tin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131qd\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259 \u015fairin \u00f6z\u00fc bel\u0259 deyir: \u201cT\u0259kc\u0259 m\u0259nim dill\u0259rd\u0259 g\u0259z\u0259n lirik \u015feirl\u0259rim deyil, irih\u0259cmli \u0259s\u0259rl\u0259rimin ham\u0131s\u0131 saz \u00fcst\u00fcnd\u0259 b\u0259st\u0259l\u0259nib, havacat \u00fcst\u0259 deyilib, sonradan v\u0259r\u0259ql\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb\u201d.<br>H\u0259l\u0259 1978-ci ild\u0259 Xalq \u015fairi Osman Sar\u0131v\u0259lli yaz\u0131rd\u0131: \u201cZ\u0259lim\u00acxan\u0131n \u015feirl\u0259ri, \u0259sas\u0259n, xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat, m\u0259i\u015f\u0259t \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n, onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan, \u015feir dilind\u0259n qidalan\u0131r. M\u00fc\u0259llifin xalq yara-d\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259ti, dil, ifad\u0259, ruh yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131, forma yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 folklorun, a\u015f\u0131q \u015feirinin \u0259sla kor-koran\u0259 t\u0259qlid v\u0259 t\u0259krar\u0131 deyildir. \u0130stedadl\u0131 g\u0259nc \u015fairin \u0259s\u0259rl\u0259ri m\u00f6vzular\u0131, fikir v\u0259 m\u00fcla\u00achi\u00acz\u0259l\u0259ri, arzu v\u0259 dil\u0259kl\u0259ri etibaril\u0259 tamamil\u0259 orijinald\u0131r\u201d. Xalq \u015fairi H\u00fcseyn Arif is\u0259 bel\u0259 deyib: \u201cZ\u0259limxan\u0131n mayas\u0131 sazla yo\u011frulub. Saz\u0131n ba\u011fr\u0131ndan qopan od-alovu, siml\u0259r\u00acd\u0259n s\u00fcz\u00fcl\u0259n z\u00fcmz\u00fcm\u0259ni onun \u015feirl\u0259rind\u0259 e\u015fitm\u0259k olar. Sazla Z\u0259limxan ba\u015f-ba\u015fa verib p\u0131\u00e7\u0131lda\u015fanda, m\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, iki \u015feir-s\u0259n\u0259t vur\u011funu bir-biri il\u0259 d\u0259rdl\u0259\u015fir, bir-birinin hoyuna \u00e7at\u0131r, dad\u0131na yetir\u201d.<br>Akademik Kamal Tal\u0131bzad\u0259 is\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cZ\u0259limxan sazla \u015feirin ruhunu, mayas\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u015fairdir. Bu iki s\u0259n\u0259t d\u00fcnya\u00acs\u0131n\u0131n v\u0259hd\u0259ti Z\u0259limxan \u015f\u0259xsiyy\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259msil edir\u201d.<br>AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc S\u0259lah\u0259ddin X\u0259lilov yaz\u0131r: \u201cZ\u0259lim\u00acxan Yaqub D\u0259d\u0259 \u015e\u0259m\u015fird\u0259n D\u0259d\u0259 Qorquda do\u011fru gedir. Gedir v\u0259 geri qay\u0131danda art\u0131q \u00f6z sald\u0131\u011f\u0131 yolla \u2013 tarixl\u0259 m\u00fcasirliyin v\u0259hd\u0259ti il\u0259 i\u015f\u0131qlanan yeni bir yolla qay\u0131d\u0131r\u201d.<br>Z\u0259limxan Yaqub \u00f6z\u00fc is\u0259 yaz\u0131r: \u201cM\u0259nim \u015feirl\u0259rimin ham\u0131\u00acs\u0131n\u00acda musiqinin sehirli qanadlar\u0131 var. N\u0259\u011fm\u0259l\u0259rim n\u0259 q\u0259d\u0259r uza\u011fa u\u00e7ur u\u00e7sun, he\u00e7 vaxt yorulmaq bilmir. M\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, m\u00fcx\u00act\u0259lif qit\u0259l\u0259rd\u0259 \u015feirl\u0259rimi \u0259zb\u0259r oxuyan y\u00fczl\u0259rl\u0259 poeziya vur\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m. S\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u015fan \u015feirl\u0259rim \u00f6z q\u0131r\u0131lmaz qanad\u00aclar\u0131 il\u0259 gedib d\u00fcnyan\u0131n o ba\u015f\u0131ndan \u00f6z h\u0259v\u0259s\u00ackarlar\u0131n\u0131, \u00f6z oxucusunu tap\u0131r. Bu uzaq u\u00e7u\u015flar\u0131n bir h\u00fcn\u0259ri \u015feirin g\u00fcc\u00fcd\u00fcrs\u0259, bir h\u00fcn\u0259ri d\u0259 o \u015feirin can\u0131ndak\u0131 saz musiqisinin g\u00fcc\u00fcd\u00fcr\u201d.<br>B\u0259li, Z\u0259limxan Yaqub \u015feirinin g\u00fcc\u00fc, q\u00fcdr\u0259ti bir t\u0259r\u0259fd\u0259n onun fitri istedad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131rsa, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n saza ba\u011fl\u0131l\u0131\u00ac\u011f\u0131n\u00acdad\u0131r. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Z.Yaqub \u201cSaza Allah dem\u0259dim, ancaq onu Allah\u0131 sev\u0259n kimi sevdim\u201d, m\u0259n sazdan do\u011fulmu\u015fam, \u201csar\u0131ld\u0131\u011f\u0131m sazd\u0131 m\u0259nim\u201d, \u2013 deyir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fl a\u00e7\u0131b g\u00f6yl\u0259r\u0259 \u00e7ox yalvarm\u0131\u015fam,<br>Qoy bu g\u00fcn saz olsun Allah\u0131m m\u0259nim.<br>\u0130st\u0259yim Tanr\u0131n\u0131n x\u0259trin\u0259 d\u0259ys\u0259,<br>G\u0259r\u0259k ba\u011f\u0131\u015flana g\u00fcnah\u0131m m\u0259nim.<\/p>\n\n\n\n<p>13 cildlik \u201c\u018fs\u0259rl\u0259ri\u201d k\u00fclliyyat\u0131n\u0131n birinci cildin\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 ge\u00acni\u015f m\u00fcq\u0259ddim\u0259d\u0259 \u015fair \u00f6z\u00fcn\u00fcn a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tin\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bunun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na t\u0259siri haqda bel\u0259 yaz\u0131r: \u201c\u00d6mr\u00fcm\u00fcn k\u00f6rp\u0259lik v\u0259 u\u015faql\u0131q \u00e7a\u011flar\u0131ndan b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 dastanlar\u0131 yad\u00acda\u015f\u0131ma k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259yim, m\u0259nim o dastanlar\u0131n q\u0259hr\u0259manlar\u0131na b\u0259n\u00acz\u0259\u00acm\u0259k h\u0259v\u0259sim sonralar m\u0259n\u0259 o imkan\u0131 verdi ki, \u201cSaz\u201d, \u201cYunus \u018fmr\u0259\u201d, \u201c\u018fl\u0259sg\u0259r\u201d, \u201cA\u015f\u0131q H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131\u201d, \u201c\u018fb\u0259diyy\u0259t\u201d, \u201cPey\u00ac\u011f\u0259mb\u0259r\u201d kimi lirik-epik \u0259s\u0259rl\u0259r, dastanlar yaratd\u0131m. \u018fg\u0259r vax\u00actil\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u0259, dil g\u00f6z\u0259lliyin\u0259 malik olan dastanlar\u0131 q\u0259l\u00acbim\u0259, ruhuma k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259s\u0259ydim, m\u0259nd\u0259 z\u0259rr\u0259 q\u0259d\u0259r \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur ki, yuxar\u0131da ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyim \u0259s\u0259rl\u0259rin he\u00e7 biri d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259zdi\u201d.<br>V\u0259 Z\u0259limxan Yaqub deyir ki, \u201cm\u0259nim \u015feirl\u0259rimin dili \u00e7ald\u0131\u011f\u0131m saz\u0131n dilidir\u201d. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259ndir ki, onun poeziya dili \u201che\u00e7 vaxt p\u0259lt\u0259k olmur, dola\u015fm\u0131r, dola\u015fd\u0131rm\u0131r, \u0259llam\u0259\u00e7ilik el\u0259mir, n\u0259 varsa, nec\u0259 varsa, xalq nec\u0259 yarad\u0131bsa, o \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r\u201d. Bu \u015feirl\u0259rin dili t\u0259miz, duru, t\u0259bii, g\u00f6z\u0259l, ayd\u0131n v\u0259 s\u0259lis, r\u0259van v\u0259 ax\u0131c\u0131d\u0131r, el\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 yaddaqaland\u0131r, sevil\u0259ndir. \u00c7\u00fcnki:<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fcdr\u0259m\u0259z k\u00f6hl\u0259ni, yorulmaz at\u0131,<br>Na\u011f\u0131ld\u0131, dastand\u0131 \u00f6mr\u00fc, h\u0259yat\u0131.<br>Z\u0259limxan n\u0259 yazsa qo\u015fma, bayat\u0131,<br>Z\u0259limxan n\u0259 des\u0259 saz dilind\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fd\u0259biyyat adl\u0131 b\u00f6y\u00fck bir yolda ilk add\u0131mlar\u0131n\u0131 atd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259n saza ba\u011flan\u0131b, \u201cm\u0259n havacat M\u0259cnunuyam\u201d, \u2013 deyib, saz onun \u201c\u0259b\u0259di Leylisi\u201d olub. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 misralar\u0131 yazanda \u015fair 23 ya\u015fl\u0131 bir g\u0259nc idi:<\/p>\n\n\n\n<p>Az yand\u0131rsan, d\u0259rdim azm\u0131?<br>He\u00e7 bilmir\u0259m q\u0131\u015fm\u0131, yazm\u0131?<br>Saz a\u015f\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mazm\u0131,<br>Z\u0259limxanam, ay \u201cSar\u0131tel\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 bir \u015feird\u0259 is\u0259, m\u0259ni ba\u015fqa yerd\u0259 axtarma\u011fa g\u0259r\u0259k yoxdur, \u00fcnvan\u0131m\u0131 sazdan soru\u015fun deyir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fl atmaq n\u0259 laz\u0131m ka\u011f\u0131z q\u0259l\u0259m\u0259,<br>He\u00e7 k\u0259s\u0259 dem\u0259r\u0259m yaz \u00fcnvan\u0131m\u0131.<br>Kim\u0259 g\u0259r\u0259k olsa s\u00f6z\u00fcm, s\u00f6hb\u0259tim,<br>Ona g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k saz \u00fcnvan\u0131m\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131m sazd\u0131 m\u0259nim, \u2013 deyib, saz\u0131n dili kimi dill\u0259nib, teli kimi dan\u0131\u015f\u0131b, zili kimi y\u00fcks\u0259lib, onu ana kimi \u0259zizl\u0259yib, sona kimi s\u0131\u011fallay\u0131b. H\u0259qiq\u0259ti, do\u011frusu da saz olub, m\u0259\u015f\u0259qq\u0259ti, a\u011fr\u0131s\u0131 da. B\u0259z\u0259n Q\u0259rib olub \u2013 saz onun q\u00fcrb\u0259tin\u0259 \u00e7evrilib, M\u0259cnuna d\u00f6n\u00fcb \u2013 saz h\u0259sr\u0259ti olub, K\u0259r\u0259m kimi yan\u0131b \u2013 saz\u0131 hicr\u0259ti say\u0131b. Saz\u0131 Tanr\u0131n\u0131n \u015fah vergisi bilir, Qorqud quran bir yuvada Yunusdan qalan havan\u0131 d\u0259rk etm\u0259y\u0259nl\u0259ri bin\u0259va hesab edir, \u201cZ\u0259limxan sazdan do\u011fulub\u201d, \u2013 deyir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7i\u00e7\u0259kl\u0259r yazdan do\u011fulub,<br>G\u00f6z\u0259ll\u0259r nazdan do\u011fulub,<br>Z\u0259limxan sazdan do\u011fulub,<br>Sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131m sazd\u0131 m\u0259nim.<br>(\u201cSar\u0131ld\u0131\u011f\u0131m sazd\u0131 m\u0259nim\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cQorqudam, Abbasam, \u018fl\u0259sg\u0259r\u0259m m\u0259n, k\u00f6nl\u00fcm \u00e7alma\u00acs\u0131n\u00acm\u0131 saz havas\u0131n\u0131\u201d, \u2013 dey\u0259n Z\u0259limxan Yaqub saz\u0131n-s\u00f6z\u00fcn be\u015fiyi olan Bor\u00e7al\u0131da d\u00fcnyaya g\u0259lib, XX \u0259sr a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin n\u0259h\u0259ng\u00acl\u0259rind\u0259n olan \u018fmrah G\u00fclm\u0259mm\u0259dov, H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131, Kamandar \u018ff\u0259n\u00acdi\u00acyev v\u0259 dig\u0259r ustad a\u015f\u0131qlar\u0131n \u0259hat\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcb, aralar\u0131ndak\u0131 ya\u015f f\u0259rqin\u0259 baxmayraq onlar\u0131n h\u0259r biri il\u0259 dostluq m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 olub. \u015eeirl\u0259ri m\u0259tbuata yol a\u00e7mam\u0131\u015f bu b\u00f6y\u00fck ustadlar\u0131n dilind\u0259 eld\u0259n el\u0259 yay\u0131l\u0131b. Z.Yaqub yaz\u0131r ki: \u201cOzan-a\u015f\u0131q d\u00fcnyas\u0131yla ba\u011fl\u0131 m\u0259tl\u0259bl\u0259rin \u00e7oxunu oxudu\u011fum kitablardan daha \u00e7ox Bor\u00e7al\u0131 a\u015f\u0131q m\u0259kt\u0259binin \u00e7ox \u00fcnl\u00fc \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n \u2013 \u018fmrah G\u00fclm\u0259mm\u0259\u00acdovdan, Kamandar \u018ff\u0259ndiyevd\u0259n v\u0259 H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131dan \u00f6yr\u0259n\u00acdim. Onlar b\u00f6y\u00fck ustadlar kimi, eyni vaxtda m\u0259ni Tanr\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyi il\u0259 qovu\u015fdurdular. G\u00f6yl\u0259r al\u0259mind\u0259n enib g\u0259l\u0259n, torpaqda ilahi ucal\u0131q yarad\u0131b yenid\u0259n uca g\u00f6yl\u0259r\u0259 qalxan s\u0259sl\u0259, s\u00f6zl\u0259 v\u0259 sazla tan\u0131\u015f etdil\u0259r. Onlar\u0131n \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 havalar, oxudu\u011fu s\u00f6z\u00acl\u0259r, dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 dastanlar m\u0259n\u0259 el\u0259 bir x\u0259zin\u0259, s\u0259rv\u0259t ba\u011f\u0131\u015flad\u0131 ki, onu d\u00fcnyan\u0131n he\u00e7 bir maddi x\u0259zin\u0259si il\u0259 almaq olmaz! \u00d6mr\u00fcm\u00fcn \u0259n co\u015fqun vaxt\u0131nda \u00fc\u00e7 b\u00f6y\u00fck ozan\u0131n taleyim\u0259 yaz\u0131l\u00acmas\u0131, be\u015fiyimin ba\u015f\u0131nda durmas\u0131 m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn Allah\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck l\u00fctf\u00fc, h\u0259diyy\u0259sidir.<br>Onlar b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u015f\u0259rqin m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc kimi m\u0259nim varl\u0131\u011f\u0131ma k\u00f6\u00e7d\u00fc \u2013 m\u0259nd\u0259 ya\u015famaq, m\u0259ni ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u201d.<br>Bak\u0131 \u0259d\u0259bi m\u00fchitind\u0259 \u0259hat\u0259 dair\u0259si daha da geni\u015fl\u0259n\u0259n, Osman Sar\u0131v\u0259lli, H\u00fcseyn Arif, S\u00fcleyman R\u0259himov, X\u0259lil Rza, Tofiq Bayram v\u0259 dig\u0259r b\u00f6y\u00fck \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131larla s\u0131x \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olan Z\u0259limxan Yaqub eyni zamanda D\u0259d\u0259 \u015e\u0259m\u015fir, Mikay\u0131l Azafl\u0131, \u018fkb\u0259r C\u0259f\u0259rov, \u0130mran H\u0259s\u0259nov, \u018fdal\u0259t N\u0259sibov, Xanlar M\u0259h\u0259r\u00acr\u0259\u00acmov, Ayd\u0131n \u00c7obano\u011flu v\u0259 dig\u0259r ustad s\u0259n\u0259tkarlarla da tez-tez t\u0259masda olub. Ustadlar da h\u0259mi\u015f\u0259 onu \u00f6zl\u0259rin\u0259 do\u011fma san\u0131b, yeri g\u0259l\u0259nd\u0259 \u00fcr\u0259kl\u0259rini ona bo\u015fald\u0131blar. A\u015f\u0131q \u015e\u0259m\u015fir\u0259, Mikay\u0131l Azaf\u00acl\u0131ya, H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131ya, \u018fmrah G\u00fclm\u0259mm\u0259dova, A\u015f\u0131q Kamandara, Xanlar M\u0259h\u0259rr\u0259mova v\u0259 dig\u0259r ustadlara onlarla \u015feir ithaf edib.<br>\u201cK\u00f6nl\u00fcmd\u0259 ya\u015fad\u0131b k\u00f6n\u00fcl var\u0131n\u0131, saz\u0131m\u0131 e\u015fqinl\u0259 \u00e7alm\u0131\u015fam, ustad\u201d, \u2013 dediyi ustadlar ustad\u0131 A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259rin yurdu ulu G\u00f6y\u00e7\u0259ni qar\u0131\u015f-qar\u0131\u015f g\u0259zib, ona h\u0259sr etdiyi \u201cG\u00f6y\u00e7\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n s\u0259sl\u0259r\u201d poemas\u0131 vaxtil\u0259 h\u0259m d\u0259 s\u0259hn\u0259l\u0259\u015fdirilib. \u201cSaz\u201d, \u201cYunus \u018fmr\u0259\u201d, \u201cOzan evi \u2013 saz evi\u201d poemalar\u0131n\u0131, \u201cH\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131 dastan\u0131\u201dn\u0131 yaz\u0131b, H\u00fcseyn Bozalqanl\u0131ya poema h\u0259sr edib. A\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tin\u0259 v\u0259 ustad a\u015f\u0131qlar\u0131m\u0131za aid onlarla m\u0259qal\u0259nin m\u00fc\u0259llifidir, ustad a\u015f\u0131q\u00aclar\u00acdan bir \u00e7oxunun kitab\u0131 m\u0259hz onun xeyir-duas\u0131, m\u0259sl\u0259h\u0259ti v\u0259 redaktorlu\u011fu il\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb.<br>Z\u0259limxan Yaqubun a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tin\u0259 d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259dliyi il\u0259 yana\u015f\u0131, ustad a\u015f\u0131qlarla dostluq m\u00fcnasib\u0259ti, yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri d\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. XX \u0259srd\u0259 ya\u015fay\u0131b-yaratm\u0131\u015f ustad s\u0259n\u0259tkarlara \u015feir h\u0259sr etm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, onlar haqq\u0131nda bir s\u0131ra publisistik m\u0259qal\u0259l\u0259r, xatir\u0259 yaz\u0131lar\u0131 yaz\u0131b.<br>Onun D\u0259d\u0259 \u015e\u0259m\u015firl\u0259 olan do\u011fmal\u0131\u011f\u0131 h\u0259r ikisinin yarad\u0131c\u0131\u00acl\u0131\u00ac\u011f\u0131nda da ifad\u0259 olunur, bu g\u00fcn \u015firin bir xatir\u0259 kimi yadda\u015flarda ya\u015famaqdad\u0131r.<br>\u201cAllah K\u0259lb\u0259c\u0259ri \u015e\u0259m\u015fir\u0259, \u015e\u0259m\u015firi d\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 x\u0259nc\u0259r\u0259 g\u00fcm\u00fc\u015f kimi yara\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131\u201d, \u2013 dey\u0259n \u015fair \u201c\u015e\u0259m\u015firli, \u015e\u0259msirsiz g\u00fcnl\u0259rim\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 XX \u0259sr Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri v\u0259 rolu olan D\u0259d\u0259 \u015e\u0259m\u015fir haqq\u0131nda yaz\u0131r: \u201cK\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 \u015e\u0259m\u015fir s\u00f6zl\u0259ri m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn su il\u0259 torpaq kimi, k\u00f6zl\u0259 ocaq kimi, s\u00f6zl\u0259 dodaq kimi bir-birin\u0259 yax\u0131n v\u0259 do\u011fma s\u00f6zl\u0259rdir. \u00c7\u00fcnki Allah-T\u0259ala K\u0259lb\u0259c\u0259ri x\u0259lq ed\u0259nd\u0259n bu g\u00fcn\u0259 kimi K\u0259lb\u0259c\u0259r he\u00e7 bir a\u015f\u0131\u011f\u0131n, \u015fairin, ziyal\u0131n\u0131n dilind\u0259 A\u015f\u0131q \u015e\u0259m\u015firin dilind\u0259 olan q\u0259d\u0259r poetik y\u00fcks\u0259kliy\u0259, m\u0259n\u0259vi ucal\u0131\u011fa qalx\u0131b, poeziyan\u0131n m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259yib\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir ba\u011f\u0131n var, bayat\u0131l\u0131, qo\u015fmal\u0131,<br>X\u0259zan g\u00f6rm\u0259z, talan olmaz, ay ustad.<br>G\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 \u018fl\u0259sg\u0259rin saz\u0131n\u0131,<br>\u00c7ald\u0131\u011f\u0131n t\u0259k \u00e7alan olmaz, ay ustad.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib bu b\u00f6y\u00fck ustada. Yeni \u015feir yazanlara \u00fcz\u00fcn\u00fc tutaraq deyib ki, \u00e7ox da \u00f6z d\u00f6\u015f\u00fcn\u0259 d\u00f6ym\u0259, \u201cyeri, \u00f6z borcunu \u00f6d\u0259 \u015e\u0259m\u015fir\u0259\u201d.<br>A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259rd\u0259n sonra s\u00f6z\u00fcn-s\u00f6hb\u0259tin nax\u0131\u015f\u0131n\u0131n, xal\u0131n\u0131n getm\u0259sind\u0259n narahatl\u0131\u011f\u0131n ifad\u0259si kimi, b\u00f6y\u00fck ustada \u201cD\u0259d\u0259l\u0259r azal\u0131r, ay D\u0259d\u0259 \u015e\u0259m\u015fir\u201d, \u2013 dey\u0259 xitab ed\u0259nd\u0259, ustad da ona bel\u0259 cavab verib:<\/p>\n\n\n\n<p>Fikir ver \u015e\u0259m\u015firin \u00e7\u0259kdiyi aha,<br>S\u00f6z a\u011f\u0131r getm\u0259sin qadir Allaha.<br>Vur\u011funu \u00e7a\u011f\u0131rmaq \u00e7\u0259tindir daha,<br>Q\u00f6vr edir sin\u0259md\u0259 yara, Z\u0259limxan.<\/p>\n\n\n\n<p>XX \u0259sr Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259n\u00acd\u0259\u00acl\u0259rind\u0259n olan Mikay\u0131l Azafl\u0131n\u0131 \u201cs\u0259n\u0259t da\u011flar\u0131n\u0131n qoca qartal\u0131\u201d, \u201cF\u00fczulinin \u201c\u015eikay\u0259tnam\u0259\u201dsind\u0259n sonra \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015fikay\u0259tna\u00acm\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259llifi\u201d, \u201ch\u0259qiq\u0259t carc\u0131s\u0131\u201d, \u201ch\u0259sr\u0259t-hicran n\u0259\u011fm\u0259kar\u0131\u201d, \u201cd\u0259rd da\u011f\u0131, q\u0259m d\u0259ryas\u0131\u201d, \u201cxalq\u0131n d\u0259rd da\u015f\u0131yan qocas\u0131\u201d olan Haqq a\u015f\u0131\u011f\u0131 adland\u0131ran Z.Yaqub \u201cAzafl\u0131 \u00e7inar\u0131\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259\u00acsind\u0259 yaz\u0131r:<br>\u201cMikay\u0131l Azafl\u0131 s\u0259n\u0259ti, onun \u015f\u0259xsiyy\u0259ti v\u0259 \u015f\u0259xsi keyfiy\u00acy\u0259tl\u0259ri \u00f6yr\u0259nilm\u0259y\u0259 v\u0259 \u00f6yr\u0259dilm\u0259y\u0259 layiq olan bir m\u0259kt\u0259bdir. O m\u0259kt\u0259bin \u015fagirdi, t\u0259l\u0259b\u0259si n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox olsa, bir o q\u0259d\u0259r xalq\u0131n, mill\u0259tin, s\u0259n\u0259tin, ruhun, yadda\u015f\u0131n v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin xeyrin\u0259dir\u201d.<br>A\u015f\u0131q \u018fkb\u0259r C\u0259f\u0259rovun s\u0259n\u0259tin\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tini, s\u0259sin\u0259 vur\u011funlu\u011funu, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 h\u00f6rm\u0259tini bel\u0259 ifad\u0259 edir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fkb\u0259r \u0259mi, ucalsa da g\u00f6yl\u0259r\u0259,<br>S\u0259sin, yer\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tin s\u0259sidir.<br>Oxuyursan, bulaq d\u00fc\u015f\u00fcr yad\u0131ma,<br>Bu z\u00fcmz\u00fcm\u0259 t\u0259bi\u0259tin s\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7i\u00e7\u0259k kimi qoxlad\u0131qca \u0259trini,<br>Z\u0259limxan da \u0259ziz tutur x\u0259trini.<br>Ell\u0259r bilir qiym\u0259tini, q\u0259drini,<br>Bu q\u0259hq\u0259h\u0259 o qiym\u0259tin s\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u0259limxan Yaqub b\u00f6y\u00fck m\u0259mnunluqla d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u00f6y\u00fck ustadlar\u0131ndan olan \u0259v\u0259zedilm\u0259z s\u0259n\u0259tkar \u018fdal\u0259t N\u0259sibov s\u0259n\u0259tin\u0259 vur\u011funlu\u011funu \u201c\u018fdal\u0259ti dinl\u0259dim\u201d adl\u0131 \u015feirind\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm edir.<br>A\u015f\u0131q Xanlar M\u0259h\u0259rr\u0259mova da \u015feirl\u0259r ithaf ed\u0259n Z.Yaqub onun haqq\u0131nda \u201cG\u00f6yn\u0259rtili xatir\u0259\u201d v\u0259 \u201cOnun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6m\u00fcr\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r d\u0259 yaz\u0131b v\u0259 haql\u0131 olaraq deyir ki: \u201cA\u015f\u0131q \u018fmrah v\u0259 A\u015f\u0131q \u018fdal\u0259t kimi saz tanr\u0131lar\u0131ndan sonra o y\u00fcks\u0259kliy\u0259 ucalmaq, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yol se\u00e7m\u0259k, se\u00e7ilm\u0259k, \u0259zizl\u0259nm\u0259k, xalq sevgisi, el m\u0259h\u0259bb\u0259ti qazanmaq h\u0259r o\u011fulun yox, \u0259r o\u011fulun i\u015fidir. Bu misilsiz i\u015fi Xanlar bacard\u0131, \u00f6z\u00fc d\u0259 yax\u015f\u0131 bacard\u0131\u201d.<br>O, deyir ki, \u201cXanlar\u0131n \u00fc\u00e7c\u0259 havas\u0131na qulaq asmaq kifay\u0259t idi ki, dumduru durulub da\u011f \u00e7e\u015fm\u0259sin\u0259 d\u00f6n\u0259s\u0259n\u201d. Xanlar iddial\u0131 adam deyildi, d\u00fcnya mal\u0131nda g\u00f6z\u00fc yox idi, \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259 s\u00f6z\u00fcn\u00fcn yerini bilirdi. Saz\u0131n\u0131 da, s\u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259 urvatdan salmaz, baha satard\u0131.<br>\u201cHavacatdan z\u0259ri, saz adl\u0131 s\u0259ng\u0259ri, da\u011f kimi l\u0259ng\u0259ri olan\u201d a\u015f\u0131q Xanlar M\u0259h\u0259rr\u0259movun \u00f6l\u00fcm x\u0259b\u0259ri \u015fairi sars\u0131d\u0131r, q\u0259lbini g\u00f6yn\u0259dir:<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259yat yalan, \u00f6l\u00fcm do\u011fru,<br>Z\u0259limxan\u0131n yand\u0131 ba\u011fr\u0131.<br>Can\u0131mdak\u0131 nisgil, a\u011fr\u0131,<br>Sa\u00e7\u0131mdak\u0131 d\u0259n Xanlar\u0131m.<br>\u015eim\u015f\u0259k vuran, sel aparan,<br>\u018flimd\u0259n ged\u0259n Xanlar\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6z\u00fcn\u00fc \u201ca\u015f\u0131ql\u0131, \u015fairli, a\u011fbir\u00e7\u0259kli, s\u0259rk\u0259rd\u0259li, ozanl\u0131, d\u0259d\u0259li Bor\u00ac\u00e7al\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n\u201d bir par\u00e7as\u0131 sayan Xalq \u015fairi saz\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s be\u015fikl\u0259rind\u0259n olan Bor\u00e7al\u0131 a\u015f\u0131qlar\u0131 haqq\u0131nda bel\u0259 deyir: \u201cBor\u00e7al\u0131 a\u015f\u0131qalr\u0131 ifad\u0259si m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat s\u00f6z\u00fc, tale s\u00f6z\u00fc q\u0259d\u0259r \u0259ziz, \u015firin v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sdir\u201d.<br>V\u0259 yaz\u0131r: \u201cB\u0259xtim onda g\u0259tirib ki, \u00fc\u00e7 b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar\u0131n \u2013 A\u015f\u0131q \u018fmrah\u0131n, A\u015f\u0131q Kamandar\u0131n v\u0259 A\u015f\u0131q H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131n\u0131n t\u0259rlan kimi q\u0131y vuran vaxt\u0131 m\u0259nim d\u0259liqanl\u0131 g\u0259nclik ill\u0259rim\u0259 t\u0259sad\u00fcf edib. Onlar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn d\u0259 bal\u0131n\u0131 ar\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259kd\u0259n \u015fir\u0259 \u00e7\u0259k\u0259n kimi \u00e7\u0259kmi\u015f\u0259m\u201d.<br>S\u0259n\u0259td\u0259 ilk add\u0131mlar\u0131n\u0131 Bor\u00e7al\u0131da at\u0131b, sonradan b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc s\u0259n\u0259tkarlar\u0131na \u00e7evril\u0259n bu v\u0259 dig\u0259r ustadlar haqq\u0131nda silsil\u0259 \u015feirl\u0259r, dastan v\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259r yaz\u0131b.<br>\u201cBor\u00e7al\u0131 a\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti, ifa\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, sazla s\u00f6z\u00fcn v\u0259hd\u0259tinin yaratd\u0131\u011f\u0131 emosional duy\u011fu bizim dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaratd\u0131\u201d, \u2013 dey\u0259n Z\u0259limxan Yaqub eyni zamanda yaz\u0131r: \u201cBor\u00e7al\u0131 a\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn v\u0259 u\u011furlu bir c\u0259h\u0259tini d\u0259 deyim ki, onlar Bor\u00e7al\u0131 a\u015f\u0131q m\u0259kt\u0259bini t\u0259msil ets\u0259l\u0259r d\u0259, Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin ham\u0131s\u0131na b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131blar. \u0130st\u0259r G\u00f6y\u00e7\u0259-K\u0259lb\u0259c\u0259r a\u015f\u0131q m\u0259kt\u0259bi olsun, ist\u0259r \u015eirvan m\u0259kt\u0259bi, ist\u0259r T\u0259briz m\u0259kt\u0259bi olsun, ist\u0259r Qazax-G\u0259nc\u0259basar m\u0259kt\u0259bi \u2013 ham\u0131s\u0131na h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131blar\u201d.<br>XX \u0259sr Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck simalar\u0131ndan biri X\u0131nd\u0131 M\u0259mm\u0259di \u201c\u00f6z s\u0259siyl\u0259, avaz\u0131yla Tanr\u0131 d\u0259rgah\u0131ndan g\u0259l\u0259n, Allah\u0131n avaz\u0131, m\u00f6c\u00fcz\u0259si\u201d adland\u0131r\u0131r, \u018fmrah G\u00fclm\u0259m\u00acm\u0259\u00acdovdan dan\u0131\u015fanda deyir ki, \u018fmrah \u0259srl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n s\u0259s, \u201ctel g\u00fcc\u00fcn\u00fc sel g\u00fcc\u00fcn\u0259 d\u00f6nd\u0259r\u0259n\u201d s\u0259n\u0259tkard\u0131r, yerin yeddi qat\u0131ndan \u015fir\u0259 \u00e7\u0259kib mayalanan k\u00f6k\u00fcm\u00fczd\u00fcr. \u018fmrah\u0131n h\u0259r barma\u011f\u0131n\u0131n bir c\u00fcr xal\u0131 var\u0131yd\u0131, h\u0259r xal\u0131nda bir Bor\u00e7al\u0131 var\u0131yd\u0131: \u201c\u00d6z\u00fcn\u00fcn saz d\u00fcnyas\u0131 il\u0259 havalara yenilik g\u0259tir\u0259n, Az\u0259baycan tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq saz\u0131 p\u00fcxt\u0259l\u0259\u015fdir\u0259n, kamill\u0259\u015fdir\u0259n, on bir telli saz \u015f\u0259klin\u0259 salan, onu Tanr\u0131 d\u0259rgah\u0131na qald\u0131ran \u015f\u0259ksiz v\u0259 \u015f\u0259riksiz, m\u00fcda\u00acxil\u0259\u00acsiz v\u0259 m\u00fcdafi\u0259siz, t\u0259r\u0259dd\u00fcds\u00fcz A\u015f\u0131q \u018fmrah G\u00fclm\u0259m\u00acm\u0259dov olub\u201d.<br>\u018fmrah kimi \u00f6lm\u0259zl\u0259rin \u00f6n\u00fcnd\u0259 \u201cg\u0259lib diz \u00e7\u00f6k\u0259nl\u0259ri\u201d d\u0259 g\u00f6r\u0259n \u015fair onu yurdun d\u0259d\u0259l\u0259\u015f\u0259n \u00f6vlad\u0131 adland\u0131r\u0131r, \u201c\u018fmrah \u00f6mr\u00fc \u00f6m\u00fcrl\u0259r\u0259 paylanan bir dan\u0131lmaz h\u0259qiq\u0259tin \u00f6mr\u00fcd\u00fcr\u201d, onun ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 da\u011fdan a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcm\u00fczd\u00fcr, \u201conun s\u0259si qula\u011f\u0131mda qalmasa, m\u0259nim s\u0259sim yer \u00fcz\u00fcn\u0259 yay\u0131lmaz\u201d, \u2013 deyir, m\u0259n a\u015f\u0131\u011fam deyib, s\u0259n\u0259td\u0259n x\u0259b\u0259rsiz na\u015f\u0131lara m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr ki:<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flli il taxtaya, sim\u0259 d\u00f6y\u00fcnc\u0259,<br>Birc\u0259 g\u00fcn saz\u0131n\u0131 \u00e7al \u018fmrah kimi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eair deyir ki, D\u0259d\u0259 Qorqud zirv\u0259siyl\u0259 t\u0259n duran a\u015f\u0131q \u018fmrah zirv\u0259si el\u0259 bir zirv\u0259dir ki, \u00e7ox boylara \u00f6z boyundan boy ver\u0259c\u0259k. Onun s\u0259n\u0259tini Haqq\u0131n vergisi adland\u0131r\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>Min \u00f6m\u00fcr uzad\u0131b, \u00f6m\u00fcr \u00fczm\u0259yib,<br>Yersiz oynamay\u0131b, yersiz s\u00fczm\u0259yib.<br>Usta ba\u011flamay\u0131b, z\u0259rg\u0259r d\u00fczm\u0259yib,<br>S\u0259n\u0259 Haqdan g\u0259lib saz, \u018fmrah day\u0131.<br>(\u201c\u018fmrah day\u0131\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ox ustadlar g\u00f6r\u0259n Z\u0259limxan Yaqub deyir ki, A\u015f\u0131q \u018fmrah p\u0259rd\u0259-p\u0259rd\u0259, xana-xana ruha hopdu, qana ke\u00e7di, yana-yana ocaq oldu, t\u0259bi da\u015fq\u0131n Araz oldu, telli saz\u0131n meydan\u0131nda \u015fir g\u0259ldi, \u015fir getdi, pir g\u0259ldi, pir getdi, bir g\u0259ldi, bir getdi:<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015f\u0131m\u0131za g\u0259ldi n\u0259l\u0259r,<br>Ay Z\u0259limxan, qald\u0131q m\u0259l\u0259r.<br>A\u00e7\u0131ld\u0131 \u00e7ox m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259r,<br>\u018fmrah sirr g\u0259ldi, sirr getdi.<br>(\u201cA\u015f\u0131q \u018fmrah\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131dan b\u0259hs ed\u0259nd\u0259 Z\u0259limxan Yaqub deyir ki, \u201cO, m\u0259nim \u015e\u0259msim oldu, m\u0259n onun M\u00f6vlanas\u0131\u201d. H\u0259yat\u0131n\u0131n m\u0259\u00acnas\u0131 \u201cozan \u00f6mr\u00fc, saz \u00f6mr\u00fc\u201d olan, sazdan yaran\u0131b, s\u00f6zd\u0259n do\u011fu\u00aclan, saz\u0131n\u0131n laylas\u0131nda ne\u00e7\u0259 a\u015f\u0131q, k\u00f6n\u00fcll\u0259rd\u0259 s\u0259n\u0259t adl\u0131 s\u00f6nm\u0259z i\u015f\u0131q b\u00f6y\u00fcd\u0259n H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131 yurd-mahal a\u015f\u0131\u011f\u0131yd\u0131, meydanda Koro\u011fluydu, R\u00fcst\u0259m-Zal\u0131yd\u0131.<br>H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131ya dastan da h\u0259sr ed\u0259n Z.Yaqub m\u0259qal\u0259l\u0259rinin birind\u0259 bu b\u00f6y\u00fck ustad haqda bel\u0259 yaz\u0131r: \u201cA\u015f\u0131q H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131n\u0131 Allah \u0259sl ozan kimi yaratm\u0131\u015fd\u0131. Ona baxanda el\u0259 bilirdin Yunus \u018fmr\u0259 d\u0259 budur, Dadalo\u011flu da budur, A\u015f\u0131q Veys\u0259l d\u0259 budur, X\u0259st\u0259 Qas\u0131m da budur. Yeri\u015fi, duru\u015fu, g\u0259zi\u015fi, dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, \u0259lini b\u0131\u011f\u0131\u00acna \u00e7\u0259km\u0259si, n\u0259mli d\u0259smalla aradabir aln\u0131n\u0131n t\u0259rini silm\u0259si \u2013 ham\u0131s\u0131 o q\u0259d\u0259r \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc-bi\u00e7ili, nizaml\u0131, s\u0259liq\u0259li, insan\u0131 heyr\u0259t\u0259 g\u0259ti\u00acr\u0259n bir g\u00f6z\u0259llik m\u00fcc\u0259ss\u0259m\u0259si idi\u201d.<br>H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n t\u0259sirl\u0259n\u0259n \u015fair yaz\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u00fcz d\u0259f\u0259 \u00e7\u0259k, yersiz ahdan n\u0259 \u00e7\u0131xar,<br>Q\u0259lbi yasda saxlamaqdan n\u0259 \u00e7\u0131xar.<br>Ay Z\u0259limxan, a\u011flamaqdan n\u0259 \u00e7\u0131xar,<br>Az s\u0131z\u0131lda, az inild\u0259, az a\u011fla!<br>Sara\u00e7l\u0131n\u0131n taleyind\u0259n \u0259s\u0259r yaz,<br>Sara\u00e7l\u0131n\u0131n dastan\u0131n\u0131 yaz, a\u011fla!<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eeirl\u0259rind\u0259n da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, 1987-ci ilin bahar\u0131nda Bor\u00e7al\u0131da XX \u0259sr Az\u0259rbaycan a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tinin iki \u00fcnl\u00fc simas\u0131n\u0131n \u2013 \u018fmrah G\u00fclm\u0259mm\u0259dov v\u0259 H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259si onu t\u0259sirl\u0259ndirir, \u201cs\u00f6z\u00fc \u00fcr\u0259kd\u0259, saz\u0131 k\u00f6yn\u0259kd\u0259\u201d qalan \u201cbir maha\u00acl\u0131n mahal boyda d\u0259rdi var\u201d, \u2013 deyir. Haql\u0131 olaraq de\u00acyir ki, analar bir d\u0259 Xan \u018fmrah\u0131 do\u011fmaz, Sara\u00e7l\u0131n\u0131 zaman bir d\u0259 yetirm\u0259z, bu ustadlar\u0131n h\u0259yatdan k\u00f6\u00e7m\u0259si b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Az\u0259r\u00acbaycan\u0131n itkisi olsa da, onlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan saz\u0131n \u00f6mr\u00fc qazand\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259 qazand\u0131 saz\u0131n \u00f6mr\u00fc qazand\u0131,<br>N\u0259 itirdi, Az\u0259rbaycan itirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu iki b\u00f6y\u00fck ustad\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259sind\u0259n h\u0259dsiz t\u0259sir\u00acl\u0259\u00acn\u0259n, q\u0259lbi g\u00f6yn\u0259y\u0259n, \u018fmrah G\u00fclm\u0259mm\u0259dovun \u00f6l\u00fcm g\u00fcn\u00fc yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feird\u0259 \u201cAman ell\u0259r, xan \u018fmrah\u0131 itirdik, s\u0259n\u0259t m\u00fclk\u00fc Kamandars\u0131z qalmas\u0131n\u201d, \u2013 dey\u0259n Z\u0259limxan Yaqub A\u015f\u0131q Kamandar \u018ff\u0259ndiyevl\u0259 d\u0259 s\u0131x dostluq m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 olub, onun s\u0259n\u0259tini h\u0259r zaman y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirib:<\/p>\n\n\n\n<p>Ruhunla Qorqudt\u0259k qocalardasan,<br>Ah\u0131nla t\u00fcst\u00fcl\u00fc bacalardasan,<br>B\u0259nd\u0259 d\u0259rgah\u0131ndan ucalardasan,<br>Tanr\u0131 d\u0259rgah\u0131n\u0131 haxla, Kamandar.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015f\u0131q Kamandar s\u0259n\u0259tini ovsun, tilsim, sehir, cazib\u0259darl\u0131q d\u00fcnyas\u0131 adland\u0131ran Z.Yaqub yaz\u0131r: \u201cA\u015f\u0131q Kamandar t\u0259z\u0259n\u0259ni tell\u0259r\u0259 yox, \u00fcr\u0259kl\u0259r\u0259 \u00e7\u0259kirdi. A\u015f\u0131q Kamandar\u0131n s\u0259si bo\u011fazdan yox, \u00fcr\u0259kd\u0259n g\u0259lirdi. A\u015f\u0131q Kamandar d\u0259rsini kitablardan yox, q\u0131rxlar pirind\u0259n, \u0259l\u0259st al\u0259mind\u0259n, \u0259r\u0259nl\u0259r m\u0259clisind\u0259n alm\u0131\u015fd\u0131. Boyu-buxunu da, yeri\u015fi-duru\u015fu da, durumu-q\u0131r\u0131m\u0131 da, s\u0259s diapazonunun geni\u015fliyi d\u0259, n\u0259f\u0259s m\u0259nzilinin uzaql\u0131\u011f\u0131 da, avaz\u0131-laylas\u0131 da, on bir telli, uzunqollu, gen sin\u0259li tavar saz\u0131 da b\u0259nd\u0259nin yox, Allah\u0131n \u0259s\u0259ridi.<br>\u2026Kamandar\u0131n \u00f6mr\u00fc saz\u0131n, saz \u00fcst\u00fcnd\u0259 k\u00f6kl\u0259n\u0259n s\u00f6z\u00fcn \u00f6mr\u00fcd\u00fcr. Qurbanid\u0259n D\u0259d\u0259 \u015e\u0259m\u015fir\u0259 v\u0259 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259l\u0259n ozan-a\u015f\u0131q d\u00fcnyas\u0131nda olan b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n birg\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u00f6m\u00fcrd\u00fcr\u201d.<br>M\u0259qal\u0259l\u0259rinin birind\u0259 \u015fair yaz\u0131r: \u201cSaz m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrk ruhunun \u015f\u0259ksiz v\u0259 \u015f\u0259riksiz, t\u0259k v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s al\u0259tidir. Saz m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn ana laylas\u0131, be\u015fikd\u0259n m\u0259zara q\u0259d\u0259r \u00f6m\u00fcr yolunda yol yolda\u015f\u0131m, k\u00f6n\u00fcl sirda\u015f\u0131m, h\u0259yat\u0131m, varl\u0131\u011f\u0131md\u0131r\u201d.<br>Saz\u0131n \u201cruhundan qopan\u201d, saz\u0131n \u201cruhuna hopan\u201d, saz\u0131 \u201c\u00f6z\u00fcnd\u0259 tapan\u201d, \u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259birinc\u0259 des\u0259k, dili s\u00f6z tutub, a\u011fl\u0131 k\u0259s\u0259nd\u0259n \u018fl\u0259s\u00acg\u0259r \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rb, \u018fl\u0259sg\u0259r dey\u0259n, \u201cel m\u0259clisi g\u00f6rm\u0259s\u0259, \u015fair k\u00f6nl\u00fc saz olmaz\u201d, \u201cs\u0259nsiz m\u0259nim bir m\u0259clisim, bir \u015f\u0259nliyim olarm\u0131 he\u00e7\u201d, \u2013 de\u00ac\u00acy\u0259n \u015fairin q\u0259lbi k\u00f6vr\u0259l\u0259nd\u0259, t\u0259nha qalanda h\u0259mi\u015f\u0259 \u00fcmid yeri, p\u0259\u00acnah\u0131 saz olub, d\u0259rd-\u0259l\u0259m \u00fcst\u00fcn\u0259 yeriy\u0259nd\u0259 \u201cC\u0259ngi\u201d, \u201cMisri\u201d onun silah\u0131na \u00e7evrilib, \u00f6z\u00fc \u201chavacat M\u0259cnunu\u201d, saz is\u0259 \u0259b\u0259di Ley\u00aclisi olub, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sazda g\u00f6r\u00fcb, saz\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u0259, sehrin\u0259 inan\u0131b, ona g\u00fcv\u0259nib:<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n varsan, h\u0259yatda m\u0259n varam dem\u0259k,<br>S\u0259simi h\u0259r yana yetir, ay saz\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Saz adl\u0131, s\u0259n\u0259t adl\u0131 bir yola k\u00f6n\u00fcl ver\u0259n Z\u0259limxan Yaqub deyir ki, bu yol m\u0259ni duru v\u0259 diri saxlad\u0131, \u201cbax\u0131\u015f\u0131mda haqq odunu, q\u0259lbimd\u0259 nuru saxlad\u0131\u201d. B\u0259li, bu yol onun g\u00f6z\u00fcn\u00fc ya\u015fdan, yaz\u0131n\u0131 q\u0131\u015fdan qoruyub, k\u00fcl\u00fcnd\u0259 qoru saxlay\u0131b:<\/p>\n\n\n\n<p>Haqdan, nahaqdan \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fcm,<br>Q\u0131l\u0131ncdan, oxdan \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fcm,<br>Vallah, m\u0259n \u00e7oxdan \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fcm,<br>Saz m\u0259ni diri saxlad\u0131.<br>(\u201cSaxlad\u0131\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259\u015f\u0259ri qanunlardan f\u0259rqli olaraq, saz\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s qanunlar\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259zdir. Saz duyanlar\u0131 uca g\u00f6yl\u0259r\u0259 qald\u0131r\u0131r, duy\u011fusuzlara divan eyl\u0259yir, insana \u00f6z ilkini, k\u00f6k\u00fcn\u00fc, tarixini tan\u0131d\u0131r.<br>\u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim Az\u0259r Turan yaz\u0131r: \u201cEiraf etm\u0259liyik ki, Az\u0259rbaycanda mu\u011fam\u0131n d\u0259rki m\u00fcst\u0259visind\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n timsal\u0131nda B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin \u201cMu\u011fam\u201d poemas\u0131 hans\u0131 i\u015fi g\u00f6r\u00fcbs\u0259, Z\u0259limxan Yaqubun \u201cSaz\u201d poemas\u0131 da saz havalar\u0131n\u0131n d\u0259rki m\u00fcst\u0259visind\u0259 eyni i\u015fi g\u00f6r\u00fcb\u201d.<br>\u201cEl havas\u0131\u201d \u2013 \u201cQara\u00e7\u0131\u201dyla ell\u0259rimizi g\u0259zib dolanan, \u201cSar\u0131\u00actel\u201d \u00e7al\u0131nanda Qul Abbas\u0131, X\u0259st\u0259 Qas\u0131m\u0131 xat\u0131rlayan, \u201cMan\u00acs\u0131r\u0131\u201d nakam a\u015fiql\u0259rin sora\u011f\u0131, k\u00f6n\u00fcll\u0259ri g\u00f6yn\u0259d\u0259n q\u0259mli bir das\u00actan\u0131n vara\u011f\u0131d\u0131r dey\u0259n, \u201cDivani\u201dni d\u0259niz\u0259 b\u0259nz\u0259d\u0259n \u015fair \u201cT\u0259cnis\u201d s\u00f6z meydan\u0131nda s\u0131naqd\u0131, \u2013 cinas yar\u0131\u015f\u0131d\u0131, s\u00f6z imta\u00achan\u0131d\u0131 deyir. \u201cYan\u0131q K\u0259r\u0259\u00acmi\u201dd\u0259n s\u00f6z a\u00e7anda deyir ki, K\u0259r\u0259mi yand\u0131ran t\u0259kc\u0259 ke\u015fi\u015f deyil, h\u0259m d\u0259 da\u011f\u0131lan, b\u00f6l\u00fcn\u0259n torpa\u00ac\u011f\u0131\u00acm\u0131z\u00acd\u0131, V\u0259t\u0259nimizdi. \u201c\u018fn\u0259lh\u0259q\u201d dey\u0259n N\u0259siminin d\u0259risi soyulan\u00acda, Bab\u0259kin qollar\u0131 k\u0259sil\u0259nd\u0259 \u201ca\u011fr\u0131dan g\u00f6yn\u0259di tell\u0259rin s\u0259si\u201d:<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259ni dill\u0259ndirm\u0259k D\u0259d\u0259 Qorqudun,<br>Yand\u0131rmaq K\u0259r\u0259min b\u0259xtin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc!<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cD\u00fcbeyti\u201d havas\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7anda \u015fair deyir ki, bu hava \u201cbir az d\u0259rddi, bir az d\u0259va\u201d, bu, da\u011f\u0131lan yurddu, u\u00e7an yuvad\u0131, nisgil, a\u011fr\u0131, h\u0259sr\u0259t, q\u0259rib, q\u00fcrb\u0259t havas\u0131d\u0131. Havalar\u0131n sultan\u0131 \u201cRuhani\u201d \u00e7al\u0131nanda is\u0259 saz \u00fcr\u0259kl\u0259ri kitab kimi varaqlay\u0131r. \u201cDilq\u0259mi\u201d elin d\u0259rdidi, elin q\u0259midi. Ocaqdan, alovdan, q\u0131l\u0131nc-dan yaranan, ild\u0131\u00acr\u0131m\u00acdan od alan \u201cMisri\u201d m\u0259nim \u00f6z\u00fcm\u0259 s\u0131\u011fmazl\u0131\u011f\u0131m, d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcm, m\u00fcbariz\u0259mdir, bu d\u00fcnyaya alovlu g\u0259lib, \u0259r kimi ya\u015fama\u011f\u0131m, ki\u015fi kimi \u00f6lm\u0259yimdir deyir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMisri\u201d m\u0259nim n\u0259yimdir?<br>Kamalda bitkinliyim,<br>S\u0131naqlarda d\u00f6z\u00fcm\u00fcm,<br>D\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 yetkinliyim!<br>M\u0259n onu \u00e7ala-\u00e7ala,<br>Qeyr\u0259timi qorudum,<br>M\u0259rdliyimi ya\u015fatd\u0131m!<br>\u0130nad\u0131m\u0131 qorudum,<br>S\u0259rtliyimi ya\u015fatd\u0131m!<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n\u0259td\u0259 varisliy\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t ver\u0259n \u015fair deyir ki, d\u00fcn\u0259\u00acni, ke\u00e7mi\u015fi bilm\u0259y\u0259n a\u015f\u0131q sabaha \u00fcz\u00fca\u011f ged\u0259 bilm\u0259z. D\u0259d\u0259 \u015e\u0259m\u00ac\u015fir, Mikay\u0131l Azafl\u0131, \u018fkb\u0259r C\u0259f\u0259rov, \u0130mran H\u0259s\u0259nov, \u018fmrah G\u00fcl\u00acm\u0259m-m\u0259dov, H\u00fcseyn Sara\u00e7l\u0131, Kamandar \u018ff\u0259ndiyev, \u018fdal\u0259t N\u0259si\u00acbov, Xanlar M\u0259h\u0259rr\u0259mov, Ayd\u0131n \u00c7obano\u011flu v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri kimi b\u00f6\u00acy\u00fck ustadlarla daim s\u0131x \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olub onlar\u0131n ifalar\u0131n\u0131 din\u00acl\u0259\u00acm\u0259k\u00acd\u0259n doymayan Z\u0259limxan Yaqub a\u015f\u0131qlara qar\u015f\u0131 olduqca t\u0259l\u0259b\u00ackar\u00acd\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u0259limxan sev\u0259ndi kamil ustad\u0131,<br>Kamil ki, deyils\u0259n, bat\u0131rma ad\u0131.<br>Yoxdu s\u00f6zl\u0259rinin l\u0259zz\u0259ti, dad\u0131,<br>G\u00f6z\u00fcn\u0259 qatma\u011fa duz q\u0259h\u0259tdimi?<br>(\u201cQ\u0259h\u0259tdimi\u201d)<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cH\u0259r p\u0259rd\u0259nin ah\u0259ngind\u0259 bir \u00f6l\u00fcms\u00fcz halall\u0131q\u201d olan, tell\u0259ri susmaq n\u0259dir, lall\u0131q n\u0259dir bilm\u0259y\u0259n, \u201cyerli-yersiz z\u0259rb\u0259l\u0259r\u0259 tu\u015f g\u0259ls\u0259 d\u0259\u201d, he\u00e7 zaman s\u0131nmayan saza bigan\u0259 olanlara, onu b\u0259y\u0259nm\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 \u201cs\u0259n m\u0259nim saz\u0131mla oynama, bala,\u201d \u2013 dey\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus q\u0259tiyy\u0259t v\u0259 inamla cavab verir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00f6r-\u00e7\u00f6p deyil, k\u00fcl\u0259kl\u0259r\u0259 yem ola,<br>Yerin-g\u00f6y\u00fcn g\u00f6rk\u0259midi, g\u00f6rk\u00fcd\u00fc,<br>T\u0259bi\u0259tin sevgisidi, \u0259rkidi.<br>Yax\u015f\u0131l\u0131\u011fa d\u0259v\u0259tidi d\u00fcnyan\u0131n,<br>Yamanl\u0131\u011f\u0131n bird\u0259f\u0259lik t\u0259rkidi.<br>Doda\u011f\u0131nda T\u00fcrk adlanan mill\u0259tin<br>\u015eirin s\u0259sdi, xo\u015f avazd\u0131, t\u00fcrk\u00fcd\u00fc.<br>B\u0259nd\u0259sind\u0259n Allah\u0131na yol ged\u0259r,<br>Yaranm\u0131\u015f\u0131n yaradan\u0131 d\u0259rkidi,<br>M\u0259nim saz\u0131m s\u0131nd\u0131r\u0131lan saz deyil.<br>(\u201cM\u0259nim saz\u0131m s\u0131nd\u0131r\u0131lan saz deyil\u201d)<br>\u2003<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mil\u0259timi saz anladar, saz anlar,Saza baxs\u0131n tariximi yazanlar.Z.Yaqub Z\u0259limxan Yaqubun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ox m\u00fch\u00fcm yer tutan bir qol da a\u015f\u0131q yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 ozan-a\u015f\u0131q s\u0259n\u0259tin\u0259 v\u0259 bu s\u0259n\u0259tin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131qd\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259 \u015fairin \u00f6z\u00fc bel\u0259 deyir: \u201cT\u0259kc\u0259 m\u0259nim dill\u0259rd\u0259 g\u0259z\u0259n lirik \u015feirl\u0259rim deyil, irih\u0259cmli \u0259s\u0259rl\u0259rimin ham\u0131s\u0131 saz \u00fcst\u00fcnd\u0259 b\u0259st\u0259l\u0259nib, havacat \u00fcst\u0259 deyilib, sonradan v\u0259r\u0259ql\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb\u201d.H\u0259l\u0259 1978-ci ild\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-38749","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pub"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38749","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38749"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38749\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38762,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38749\/revisions\/38762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38749"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38749"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edebiyyat-az.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}